Bài giảng vẽ kỹ thuật cơ bản chương 5 hình chiếu trục đo

Ch ươ ng 5:   Hình chi u tr c đo ế ụ

1. Khái ni m v  hình chi u tr c đoệ ề ế ụ

Các hình chi u vuông góc th  hi n chính xác hình d ng và kích thế ể ệ ạ ước 

c a v t th  đủ ậ ể ược bi u di n. Song m i hình chi u vuông góc thể ễ ỗ ế ường ch  th  ỉ ể

hi n đệ ược hai chi u c a v t th , nên hình v  thi u tính l p th ,  làm cho ề ủ ậ ể ẽ ế ậ ể

ngườ ọi đ c b n v  khó hình dung đĐ  kh c ph c nhể ảắ ẽ ụ ược đi m trên, tiêu chu n “ Tài li u thi t k ” quy ể ược hình d ng c a v t th  đó.ạ ẩ ủ ậ ệể ế ế

đ nh  dùng  hình  chi u  tr c  đo  đ   b   sung  cho  các  hình  chi u  vuông  góc. ị ế ụ ể ổ ế Hình chi u tr c đo th  hi n đ ng th i trên m t hình bi u di n c  ba chi u ế ụ ể ệ ồ ờ ộ ể ễ ả ề

c a v t th , nên hình bi u di n có tính t p th  Thủ ậ ể ể ễ ậ ể ường trên b n v  c a ả ẽ ủ

nh ng v t th  ph c t p bên c nh các hình chi u vuông góc, ngữ ậ ể ứ ạ ạ ế ười ta còn 

v  thêm hình chi u tr c đo c a v t th  N i dung c a phẽ ế ụ ủ ậ ể ộ ủ ương pháp hình  chi u tr c đo nh  sau: ếTrong không gian, ta l y m t ph ng P’ làm m t ph ng hình chi u và ụ ư ấ ặ ẳ ặ ẳ ế

phương chi u l không song song v i P’. G n vào v t th  đế ớ ắ ậ ể ược bi u di n h  ể ễ ệ

t a đ  vuông góc theo chi u dài, r ng, cao c a v t th  và đ t v t th  sao cho ọ ộ ề ộ ủ ậ ể ặ ậ ể

phương chi u l không song song v i m t trong ba tr c toa đ  đó. Chi u v t ế ớ ộ ụ ̣ ộ ế ậ

th  cùng h  t a đ  vuông góc lên m t ph ng P’ theo phể ệ ọ ộ ặ ẳ ương chi u l, ta đế ược  hình chi u song song c a v t th  cùng h  toa đ  vuông góc. Hình bi u di n ế ủ ậ ể ệ ̣ ộ ể ễ

đó được g i là hình chi u tr c đo c a v t th  ọ ế ụ ủ ậ ể

a. Căn c  theo ph ứ ươ ng chi u l chia ra: ế

­ Hình chi u tr c đo vuông góc: N u phế ụ ế ương chi u l vuông góc v i ế ớ

m t ph ng hình chi u P’.ặ ẳ ế

­ Hình chi u tr c đo xiên: N u phế ụ ế ương chi u l không vuông góc ế

v i m t ph ng hình chi u P’.ớ ặ ẳ ế

b. Căn c  theo h  s  bi n d ng chia ra: ứ ệ ố ế ạ

­ Hình chi u tr c đo đ u: N u ba h  s  bi n d ng b ng nhau.ế ụ ề ế ệ ố ế ạ ằ

­ Hình chi u tr c  đo cân: N u  hai  trong ba  h  s  bi n  d ng b ng ế ụ ế ệ ố ế ạ ằ nhau

­ Hình chi u  tr c  đo l ch: N u ba h  s  biê n d ng t ng đôi m t ế ụ ệ ế ệ ố ́ ạ ừ ộ không b ng nhau.ằ

Trong các b n v  c  khí, thả ẽ ơ ường dùng các lo i hình chi u tr c đo ạ ế ụ xiên  cân    (P  =  r  ≠  q;  l  không  vuông  góc  v i  P’)  và  hình  chi u  tr c  đo ớ ế ụ vuông góc đ u theo TCVN 5456­3 : 1993  (p = r = q; l   P’)ề ┴

2. Hình chi u tr c đo xiên góc cânế ụ

Hình chi u tr c đo xiên góc cân là lo i hình chi u tr c đo xiên (phế ụ ạ ế ụ ương  chi u l không vuông góc v i m t ph ng chi u P’) có m t ph ng t a đ  ế ớ ặ ẳ ế ặ ẳ ọ ộ xOz song song v i m t ph ng chi u P’.ớ ặ ẳ ế

Góc gi a các tr c đo x’O’z’ = 900, x’O’y’ = y’O’z’ = 1350 ữ ụ

Các h  s  bi n d ng p = r = l, q = 0,5. Nh  v y tr c O’y’ h p v i đệ ố ế ạ ư ậ ụ ợ ớ ường 

n m ngang m t góc 450 (hình 5.3).ằ ộ

Hình chi u tr c đo c a các hình ph ng song song v i m t t a đ  xOz s  ế ụ ủ ẳ ớ ặ ọ ộ ẽ không b  bi n d ng trên hình chi u tr c đo xiên cân. Vì v y khi v  hình ị ế ạ ế ụ ậ ẽ chi u tr c đo c a v t th , ta thế ụ ủ ậ ể ường đ t các v t th  có hình d ng ph c ặ ậ ể ạ ứ

t p song song v i m t ph ng t a đ  xOz.ạ ớ ặ ẳ ọ ộ

Hình chi u tr c đo c a các đế ụ ủ ường  tròn:

­ Đường tròn n m trên hay song song v i các m t ph ng t o đ  xOz ằ ớ ặ ẳ ạ ộ

là m t độ ường tròn. 

­ Đường tròn n m trên hay song song v i các m t ph ng t a đ  xOy ằ ớ ặ ẳ ọ ộ

và yOz suy bi n thành elíp, v  trí các elíp đó nh  ế ị ư

Căn c  theo h  s  bi n d ng quy  ứ ệ ố ế ạ ướ c, thì tr c l n elíp b ng 1,06d,  ụ ớ ằ

tr c ng n b ng 0,35d (d là đ ụ ắ ằ ườ ng kính c a đ ủ ườ ng tròn). Tr c l n c a  ụ ớ ủ elíp h p v i tr c Ox ho c Oz m t góc 70 ợ ớ ụ ặ ộ

Khi v  cho phép thay th  các elíp b ng các hình ôvan. Cách v  hình  ẽ ế ằ ẽ ôvan nh  hình trên ư

Hình  chi u  tr c  đo  xiên  cân  áp  d ng  đ   v   nh ng  v t  th   hình  ế ụ ụ ể ẽ ữ ậ ể chi u đ ng là nh ng đ ế ứ ữ ườ ng tròn.

Ví dụ: Hình chi u tr c đo xiên góc cân c a  ng lót  ế ụ ủ ố

3. Hình chi u tr c đo vuông góc đ u ế ụ ề

Hình chi u tr c đo vuông góc đ u: Có các góc gi a các tr c đo  ế ụ ề ữ ụ

x’O’y’ = y’O’z’ = x’O’z’ = 1200 

H  s  bi n d ng p = q = 0,82. Đ  cho d  v , TCVN 11­78 quy  ệ ố ế ạ ể ễ ẽ

đ nh l y các h  s  bi n d ng quy  ị ấ ệ ố ế ạ ướ c: p = q = r = 1 

Hình tròn song song v i m t xác đ nh b i hai tr c t a đ  s  có  ớ ặ ị ở ụ ọ ộ ẽ hình chi u tr c đo là đ ế ụ ườ ng elíp, tr c dài c a elíp vuông góc v i hình  ụ ủ ớ chi u c a tr c t a đ  còn l i  ế ủ ụ ọ ộ ạ

4. Cách d ng hình chi u tr c đo  ự ế ụ

1. D ng hình chi u tr c đo ự ế ụ

­ Ch n lo i hình chi u tr c đo và dùng êke, th ọ ạ ế ụ ướ c xác đ nh v  trí các  ị ị

tr c đo.  ụ

­  V   tr ẽ ướ c  m t  m t  làm  c   s ,  m t  v t  th   đ t  trùng  v i  m t  ộ ặ ơ ở ặ ậ ể ặ ớ ặ

ph ng t a đ ẳ ọ ộ

­ T  các đ nh c a m t đã v , k  các đ ừ ỉ ủ ặ ẽ ẻ ườ ng song song v i tr c đo  ớ ụ

th  ba ứ

­ Căn c  theo h  s  bi n d ng đ t các đo n th ng lên các đ ứ ệ ố ế ạ ặ ạ ẳ ườ ng  đó.

­  N i  các  đi m  đã  xác  đ nh  và  hoàn  thành  hình  v   b ng  nét  li n  ố ể ị ẽ ằ ề

m nh ả

­ C t v t th  (n u v t th  có l  ho c rãnh) ắ ậ ể ế ậ ể ỗ ặ

­ Cu i cùng tô đ m ố ậ

a. Tr ườ ng h p v t th  là kh i hình h p ợ ậ ể ố ộ

Cho ba hình chi u c a v t th  v  hình chi u tr c đo c a nó trên  ế ủ ậ ể ẽ ế ụ ủ

h  tr c đo xiên cân  ệ ụ

Trình t  v  hình chi u tr c đo c a v t th  nh  sau  ự ẽ ế ụ ủ ậ ể ư

4. Giao bài t p l n s  3 (V  v t th ) ậ ớ ố ẽ ậ ể