Giáo án Lịch sử lớp 7 sách Cánh diều (Học kỳ 2)

Giáo án Lịch sử lớp 7 sách Cánh diều (Học kỳ 2) được biên soạn dành cho quý thầy cô giáo và các em học sinh để phục vụ quá trình dạy và học. Giúp thầy cô có thêm tư liệu để chuẩn bị bài giảng thật kỹ lương và chi tiết trước khi lên lớp, cũng như giúp các em học sinh nắm được kiến thức môn Lịch sử trong chương trình học kỳ 2. Mời quý thầy cô và các em cùng tham khảo.

Trang 1

T ch và t h c: Khai thác đ ự ủ ự ọ ượ c tài li u ph c v cho bài h c ệ ụ ụ ọ

Giao ti p và h p tác: Làm vi c nhóm hi u qu ế ợ ệ ệ ả

Gi i quy t v n đ và sáng t o: Bi t phân tích, nh n xét, đánh giá v n đ và ả ế ấ ề ạ ế ậ ấ ề liên h th c ti n ệ ự ễ

b) Năng l c đ c thù ự ặ

Tìm hi u l ch s : ể ị ử

+ Khai thác và s d ng đ ử ụ ượ c thông tin c a m t s t li u l ch s trong bài h c ủ ộ ố ư ệ ị ử ọ

d ướ ự ướ i s h ng d n c a GV ẫ ủ

+ Rèn luy n kĩ năng quan sát và s d ng l ệ ử ụ ượ c đ trong khi h c và tr l i c u ồ ọ ả ờ ầ

Cu c kháng chi n ch ng T ng c a nhà Lý đ l i bài h c gì cho công cu c xây ộ ế ố ố ủ ể ạ ọ ộ

d ng và b o v T qu c hi n nay? ự ả ệ ổ ố ệ

3. V ph m ch t ề ẩ ấ

Yêu n ướ c: Giáo d c tinh th n yêu n ụ ầ ướ b i d c, ồ ưỡ ng lòng dũng c m, ý th c b o ả ứ ả

v đ c l p d ệ ộ ậ ân t c tr ộ ướ c nguy c b x m l ơ ị ầ ượ c.

Chăm ch : Chăm h c, chăm làm, hăng say h c h i và nhi t tình tham gia ho t ỉ ọ ọ ỏ ệ ạ

đ ng nhóm ộ

Trang 2

Nhân ái: yêu th ươ ng con ng ườ i (k t thúc đ u tranh b ng bi n pháp hòa bình đ ế ấ ằ ệ ể

kh i t n x ỏ ố ươ ng máu c a nhân dân c 2 bên) ủ ả

II. THI T B D Y H C VÀ H C LI U Ế Ị Ạ Ọ Ọ Ệ

1. Giáo viên

Giáo án;

Phi u h c t p cho HS; ế ọ ậ

L ượ c đ các cu c kháng chi n treo t ồ ộ ế ườ ng.

Máy tính, máy chi u (n u có) ế ế

+ B ướ c 1: chuy n giao nhi m v h c t p ể ệ ụ ọ ậ

Giáo viên cho h c sinh nghe video đ c bài th Nam qu c s n hà và đ t câu h i: ọ ọ ơ ố ơ ặ ỏ

? Đo n video đ c p t i tri u đ i và nhân v t l ch s nào? Nêu hi u bi t c a ạ ề ậ ớ ề ạ ậ ị ử ể ế ủ

em v các d ki n l ch s đó? ề ữ ệ ị ử

+ B ướ c 2: HS ho t đ ng cá nhân đ tr l i câu h i ạ ộ ể ả ờ ỏ

+ B ướ c 3: GV yêu c u HS báo cáo ầ HS khác nh n xét, b sung ậ ổ

+ B ướ c 4: GV nh n xét, đánh giá, ậ chuy n nhi m v ể ệ ụ

2. Ho t đ ng 2: Hình thành ki n th c m i: ạ ộ ế ứ ớ

2.1. M c ụ 1. Ch đ ng ti n công đ t v ủ ộ ế ể ự ệ

a. M c tiêu: ụ

Trang 3

Trình bày đ ượ c nh ng ữ âm m u c a nhà T ng ư ủ ố

Hi u ể và lí gi i ả đ ượ cu c t n công c a ta sang đ t T ng đ nh m m c đích t c ộ ấ ủ ấ ố ể ằ ụ ự

v Đây là nét đ c đáo c a cu c kháng chi n ch ng T ng ệ ộ ủ ộ ế ố ố

b. N i dung: ộ GV yêu c u HS quan sát H ầ 15, l ượ c đ 15.1 ồ và 1 s tranh nh liên ố ả quan, đ c và khai thác thông tin t li u SGK (Tr ọ ư ệ 53,54) đ tr l i câu h i, th c ể ả ờ ỏ ự

hi n nhi m v theo yêu c u c a GV ệ ệ ụ ầ ủ

c. S n ph m: ả ẩ câu tr l i c a h c sinh ả ờ ủ ọ

? Nêu âm m u c a nhà T ng khi xâm ư ủ ố

l ượ c n ướ c ta

? Nhà T ng đã làm gì đ th c hi n âm ố ể ự ệ

m u xâm l ư ượ c Đ i Vi t ạ ệ

? Tr ướ c âm m u và hành đ ng chu n b xâm ư ộ ẩ ị

l ượ c c a nhà T ng, ch tr ủ ố ủ ươ ng đ i phó c a ố ủ

ch không ph i cu c t n công đ xâm l ứ ả ộ ấ ể ượ c?

? Vi c ch đ ng ti n công c a nhà Lý có ý ệ ủ ộ ế ủ

a. Âm m u c a nhà T ng ư ủ ố

Xâm l ượ c Đ i Vi t đ gi i quy t ạ ệ ể ả ế khó khăn trong n ướ c và m r ng lãnh ở ộ

th ổ + Xúi Chăm pa đánh Đ i Vi t t phía ạ ệ ừ Nam

+ Ngăn c n vi c buôn bán c a nhân ả ệ ủ dân 2 n ướ c.

+ Mua chu c các t tr ộ ừ ưở ng mi n núi ề

b. Ch tr ủ ươ ng c a nhà Lý ủ

C Lý Th ử ườ ng Ki t làm t ng ch huy ệ ổ ỉ

Đem quân tr n áp ấ Champa.

Nhà Lý ch tr ủ ươ ng: “tiên phát chế nhân” (ti n công tr ế ướ c đ t v ể ự ệ)

+ Tháng 101075, h n 10 v n quân ta ơ ạ chia làm hai đ o d ạ ướ ự i s ch huy c a ỉ ủ

Lý Th ườ ng Ki t cùng Tông Đ n t n ệ ả ấ công vào đ t T ng ấ ố

+ H thành Ung Châu quân ta rút v ạ ề

n ướ c

> Làm thay đ i k ho ch và làm ch m ổ ế ạ ậ

l i cu c ti n công xâm l ạ ộ ế ượ c c a nhà ủ

T ng ố

Trang 4

B ướ c 4: GV nh n xét, đánh giá, ch t ậ ố

ki n th c ế ứ

Ta ch t n công vào căn c quân s , ỉ ấ ứ ự

kho l ươ ng và vũ khí c a quân T ng đ ủ ố ể

xâm l ượ c Đ i Vi t Khi hoàn thành ạ ệ

m c tiêu ra l p t c rút quân v n ụ ậ ứ ề ướ c.

Cách đánh đ c đáo, sáng t o c a Lý ộ ạ ủ

Th ườ ng Ki t đã đ y đ ch vào tình th ệ ẩ ị ế

b đ ng làm thay đ i k ho ch và làm ị ộ ổ ế ạ

ch m b ậ ướ ấ c t n công c a chúng đ ng ủ ồ

th i t o thu n l i cho ta có thêm th i ờ ạ ậ ợ ờ

gian chu n b kháng chi n ẩ ị ế

2.2. M c ụ 2. Xây d ng phòng tuy n chu n b kháng chi n ự ế ẩ ị ế

a. M c tiêu: ụ

Mô t đ ả ượ c phòng tuy n sông Nh Nguy t. ế ư ệ

Hi u đ ể ượ c nét đ c đáo c a nhà Lý trong vi c chu n b kháng chi n ộ ủ ệ ẩ ị ế

b. N i dung: ộ GV yêu c u HS thông tin t li u SGK (Tr55), quan sát l ầ ư ệ ượ c đ ồ 15.2 và đo n video v vi c chu n b kháng chi n ch ng T ng đ th c hi n ạ ề ệ ẩ ị ế ố ố ể ự ệ nhi m v theo yêu c u c a GV ệ ụ ầ ủ

c. S n ph m: ả ẩ câu tr l i c a h c sinh ả ờ ủ ọ

? Mô t phòng tuy n sông Nh Nguy t và lí ả ế ư ệ

gi i vì sao Lý Th ả ườ ng Ki t l i cho xây d ng ệ ạ ự

phòng tuy n ch n gi c đây? ế ặ ặ ở

? Hãy nêu nét đ c đáo c a nhà Lý ộ ủ

trong vi c chu n b kháng chi n? ệ ẩ ị ế Qua

đó em rút ra đ ượ c bài h c gì? ọ

2. Xây d ng phòng tuy n chu n b ự ế ẩ ị kháng chi n (1076 1077) ế

Lý Th ườ ng Ki t h l nh cho các đ a ệ ạ ệ ị

ph ươ ng ráo ri t chu n b b phòng ế ẩ ị ố

C Lý K Nguyên ch n vùng bi n ử ế ặ ể Đông Kênh

Xây d ng ự phòng tuy n sông ế Như Nguy t ệ

Trang 5

B ướ c 2: HS ho t đ ng cá nhân> ạ ộ

nhóm

B ướ c 3: HS ghép c p, trao đ i, th o ặ ổ ả

lu n các câu h i đ t ra ậ ỏ ặ

Vi c xây d ng phòng tuy n Nh ệ ự ế ư

Nguy t d a trên s k t h p gi a đ a ệ ự ự ế ợ ữ ị

hình t nhiên, bãi ch ự ướ ng ng i v t ạ ậ

cùng v i l c l ớ ự ượ ng thu b đ ỷ ộ ượ c b ổ

trí tr ng đi m nên v a có th b o v ọ ể ừ ể ả ệ

đ ượ c toàn chi n tuy n, v a nhanh ế ế ừ

Trình bày đ ượ tr n chi n t i phòng tuy n c ậ ế ạ ế sông Nh Nguy t ư ệ

Lý gi i đ ả ượ c cách k t thúc chi n tranh c a Lý Th ế ế ủ ườ ng Ki t ệ

Hi u đ ể ượ nh ng nét đ c đáo trong cách đánh gi c c a Lý Th c ữ ộ ặ ủ ườ ng Ki t ệ và ý nghĩa cu c kháng chi n ch ng T ng c a nhà Lý ộ ế ố ố ủ

b. N i dung: ộ GV yêu c u HS ầ đ c ọ thông tin t li u SGK (Tr ư ệ 55,56) quan sát

l ượ c đ 15.3 ồ đ th c hi n nhi m v theo yêu c u c a GV ể ự ệ ệ ụ ầ ủ

c. S n ph m ả ẩ : câu tr l i c a h c sinh ả ờ ủ ọ

Cu i năm 1076, quân T ng chu n b ố ố ẩ ị

ti n vào n ế ướ c ta theo hai đ ườ ng: th y ủ

và bộ

Tháng 11077, quân T ng v ố ượ ả t i Nam Quan ti n vào n ế ướ c ta

Trang 6

chi n t i phòng tuy n ế ạ ế sông Như

Nguy t đ miêu t tr n chi n đ u? ệ ể ả ậ ế ấ

Chuyên gia c a t ng nhóm chia s n i ủ ừ ẻ ộ

dung th o lu n t vòng 1. Sau đó th o ả ậ ừ ả

lu n tr l i câu h i: ậ ả ờ ỏ

? Qua cu c kháng chi n ch ng T ng ộ ế ố ố

c a nhà Lý các em rút ra đ ủ ượ c nh ng ữ

bài h c gì cho công cu c xây d ng và ọ ộ ự

b o v đ t n ả ệ ấ ướ c hi n nay? ệ

Giáo d c cho h c sinh tinh th n nhân đ o, ụ ọ ầ ạ

yêu chu ng hòa bình đây là m t truy n ộ ộ ề

th ng t t đ p c a dân t c ố ố ẹ ủ ộ Cách k t thúc ế

chi n tranh r t đ c đáo c a Lý Th ế ấ ộ ủ ườ ng Ki t ệ

 không tiêu di t toàn b qu n thù khi chúng ệ ộ ầ

đã “th cùng, l c ki t”, mà k t thúc chi n ở ế ự ệ ế ế

tranh b ng cách gi ng hoà đ b o đ m m i ằ ả ể ả ả ố

quan h bang giao, hoà hi u gi a hai n ệ ế ữ ướ c

v ượ t sông Nh Nguy t ư ệ , b t ng t n ấ ờ ấ công vào đ n gi c ồ ặ

Trang 7

sau chi n tranh; không làm t n th ế ổ ươ ng danh

d c a n ự ủ ướ ớ c l n, b o đ m m t n n hoà bình ả ả ộ ề

l u dài. Đ ng th i, cũng nh m b o toàn l c ầ ồ ờ ằ ả ự

l ượ ng c a qu n d n ta, tránh nh ng t n ủ ầ ầ ữ ổ

th t, hi sinh không c n thi t. Qua đó ch ng ấ ầ ế ứ

t tinh th n nhân đ o c a d n t c ta và vai ỏ ầ ạ ủ ầ ộ

trò to l n c a Lý Th ớ ủ ườ ng Ki t ệ

3. Ho t đ ng luy n t p ạ ộ ệ ậ

a. M c tiêu: ụ Nh m c ng c , h th ng hóa và hoàn thi n v n i dung ki n th c ằ ủ ố ệ ố ệ ề ộ ế ứ

đã đ ượ c tìm hi u ho t đ ng hình thành ki n th c m i ể ở ạ ộ ế ứ ớ

b. N i dung: ộ GV cho hs tham gia trò ch i Ai là tri u phú ơ ệ

c. T ch c ho t đ ng: ổ ứ ạ ộ

B ướ c 1: chuy n giao nhi m v h c t p ể ệ ụ ọ ậ

Cho h c sinh tham gia ọ trò ch i Ai là tri u phú ơ ệ thông qua câu h i tr c nghi m ỏ ắ ệ

đ c ng c và ki m tra ki n th c c a h c sinh. ể ủ ố ể ế ứ ủ ọ

 GV gi i thi u lu t ch i ớ ệ ậ ơ

 Gv s d ng ph n m m random name đ l a ch n hs ử ụ ầ ề ể ự ọ

 GV chi u câu h i ế ỏ

Trò ch i Ai là tri u phú ơ ệ

Câu 1: Nhà T ng đã làm gì gi i quy t nh ng khó khăn trong n ố ả ế ữ ướ c?

A. Đánh hai n ướ c Liêu H ạ

B. Đánh Đ i Vi t đ kh ng ch Liêu H ạ ệ ể ố ế ạ

C. Đánh Champa đ m r ng lãnh th ể ở ộ ổ

D. Ti n hành c i cách, c ng c đ t n ế ả ủ ố ấ ướ c.

Câu 2: Đâu không là lý do khi n Lý Th ế ườ ng Ki t ch n sông Nh Nguy t ệ ọ ư ệ làm n i xây d ng phòng tuy n đánh gi c? ơ ự ế ặ

A. Là con sông ch n ngang t t c các ng đ ặ ấ ả ả ườ ng b t Qu ng Tây vào Thăng ộ ừ ả Long

B. L c l ự ượ ng quân T ng sang xâm l ố ượ c Vi t Nam ch y u là b binh ệ ủ ế ộ

C. D a trên truy n th ng đánh gi c trên sông c a các tri u đ i tr ự ề ố ặ ủ ề ạ ướ c

D. Là m t chi n hào t nhiên khó đ v ộ ế ự ể ượ t qua

Câu 3: Đ chu n b chi n tranh lâu dài v i quân T ng, sau khi m cu c ể ẩ ị ế ớ ố ở ộ

t n công vào đ t T ng Lý Th ấ ấ ố ườ ng Ki t đã làm gì? ệ

A. T m th i hòa hoãn v i quân T ng đ c ng c l c l ạ ờ ớ ố ể ủ ố ự ượ ng trong n ướ c.

B. Cho xây d ng phòng tuy n trên sông Nh Nguy t ự ế ư ệ

C. T n công, đ p tan cu c chi n tranh xâm l ấ ậ ộ ế ượ ủ c c a Champa phía Nam ở

D. Đón đ ch, tiêu di t l c l ị ệ ự ượ ng c a đ ch ngay khi chúng v a đ t chân đ n ủ ị ừ ặ ế

Trang 8

Câu 4: Ý nào không ph n ánh đúng vi c làm c a nhà Lý tr ả ệ ủ ướ c âm m u ư xâm l ượ ủ c c a quân T ng? ố

A. C Lý Th ử ườ ng Ki t làm t ng ch huy cu c kháng chi n ệ ổ ỉ ộ ế

B. Tri u t p h i ngh Bình Than ệ ậ ộ ị

C. Đ p tan ph i h p t n công c a quân T ng và Chămpa. ậ ố ợ ấ ủ ố

D. Ch đ ng ti n hành các bi n pháp đ i phó ủ ộ ế ệ ố

Câu 5: T i sao Lý Th ạ ườ ng Ki t là ch đ ng gi ng hòa? ệ ủ ộ ả

A. Đ đ m b o m i quan h hòa hi u gi a hai n ể ả ả ố ệ ế ữ ướ c là truy n th ng nhân đ o ề ố ạ

c a dân t c ủ ộ

B. Lý th ườ ng Ki t s m t lòng vua T ng ệ ợ ấ ố

C. Đ b o toàn l c l ể ả ự ượ ng c a nhân dân ủ

D. Lý Th ườ ng Ki t mu n k t thúc chi n tranh nhanh chóng ệ ố ế ế

Câu 6: Cu c kháng chi n ch ng T ng (1075 1077) giành th ng l i không ộ ế ố ố ắ ợ

xu t phát t nguyên nhân nào sau? ấ ừ

A. Nhà Lý đã đ a ra đ ư ượ c đ ườ ng l i đánh gi c đúng đ n, sáng t o ố ặ ắ ạ

B. Nhân dân Đ i Vi t có tinh th n yêu n ạ ệ ầ ướ c, ý chí quy t chi n, quy t th ng v i ế ế ế ắ ớ

k thù ẻ

C. Nhà T ng đang lâm vào tình tr ng kh ng ho ng, ti m l c suy gi m ố ạ ủ ả ề ự ả

D. S đoàn k t gi a Đ i Vi t và Champa trong cu c chi n đ u ch ng k thù ự ế ữ ạ ệ ộ ế ấ ố ẻ chung.

Câu 6: “Ng i yên đ i gi c không b ng đem quân đánh tr ồ ợ ặ ằ ướ c đ ch n th ể ặ ế

m nh c a gi c”? Đó là câu nói c a ai? ạ ủ ặ ủ

A. Tr n Qu c Tu n ầ ố ấ

A. T p chung tiêu di t nhanh quân T ng ậ ệ ố

B. Ban th ưở ng cho quân lính.

Trang 9

Câu 9: Đ đánh chi m Đ i Vi t, nhà T ng đã th c hi n nh ng bi n pháp ể ế ạ ệ ố ự ệ ữ ệ gì?

A. Xúi gi c vua Cham –Pa đánh lên t phía nam ụ ừ

B. Ngăn vi c buôn bán, đi l i c a nhân dân hai n ệ ạ ủ ướ c.

C. D d các tù tr ụ ỗ ưở ng ng ườ i dân t c biên gi i ộ ở ớ

D. T t c các ý trên ấ ả

Câu 10: M c đích chính c a Lý Th ụ ủ ườ ng Ki t trong cu c t n công sang đ t ệ ộ ấ ấ

T ng cu i năm 1075 là: ố ố

A. đánh vào c quan đ u não c a quân T ng ơ ầ ủ ố

B. đánh vào n i t p trung l ơ ậ ươ ng th c và khí gi i đ chu n b đánh Đ i Vi t ự ớ ể ẩ ị ạ ệ

C. đánh vào khu v c đông dân đ tiêu di t m t b ph n sinh l c đ ch ự ể ệ ộ ộ ậ ự ị

D. đòi l i ph n đ t đã m t do b nhà T ng chi m ạ ầ ấ ấ ị ố ế

B ướ c 2: HS tham gia ch i ơ

B ướ c 3: HS tr l i sai s nh ả ờ ẽ ườ ng quy n tham gia trò ch i cho các b n khác ề ơ ạ

B ướ c 4: GV nh n xét, đánh giá và khen ng i HS ậ ợ

B ướ c 1: chuy n giao nhi m v h c t p ể ệ ụ ọ ậ

GV yêu c u HS tr l i câu h i: ầ ả ờ ỏ

? S u t m t li u v đóng góp c ư ầ ư ệ ề ủa Lý Th ườ ng Ki t đ i v i nhà Lý và dân t c ệ ố ớ ộ

? Ngh thu t k t thúc chi n tranh c a nhà Lý đ l i bài h c gì cho s nghi p ệ ậ ế ế ủ ề ạ ọ ự ệ

b o v T qu c Vi t Nam hi n nay? ả ệ ổ ố ệ ệ

B ướ c 2: HS hoàn thành nhi m v ệ ụ

B ướ c 3: HS trình bày s n ph m, k t qu ả ẩ ế ả

B ướ c 4: HS các khác nh n xét, đánh giá k t qu ; b sung; GV nh n xét, đánh ậ ế ả ổ ậ giá và khen ng i HS ợ

H ướ ng d n hs chu n b nhà: Đ c và chu n b bài 16 ẫ ẩ ị ở ọ ẩ ị

TU N: TI T: Ầ Ế

BÀI 16. CÔNG CU C XÂY D NG Đ T N Ộ Ự Ấ ƯỚ C TH I TR N ( 1226 1400) Ờ Ầ

Môn h c/Ho t đ ng giáo d c: L CH S L P 7 ọ ạ ộ ụ Ị Ử Ớ

Th i gian th c hi n: ( ti t) ờ ự ệ ế

I. M C TIÊU Ụ (H c xong bài h c, h c sinh s đ t đ ọ ọ ọ ẽ ạ ượ c)

1. V ki n th c ề ế ứ :

Trang 10

Mô t đ ả ượ ự c s thành l p nhà Tr n. Đánh giá đ ậ ầ ượ c vai trò c a Tr n Th Đ trong s ủ ầ ủ ộ ự

Giáo d c lòng yêu n ụ ướ c, t hào dân t c, bi t n t tiên và ý th c k th a truy n ự ộ ế ơ ổ ứ ế ừ ề

th ng dân t c trong công cu c xây d ng và b o v T qu c cho HS ố ộ ộ ự ả ệ ổ ố

- Xác định được vấn đề chính của nội dung bài học

- Thông qua hoạt động HS tiếp cận với các nội dung chính của bài

b) Nội dung:

GV: chuẩn bị; video về thời Trần, các hình ảnh và giao nhiệm vụ cho HS.

HS xem video, làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV.

c) Sản phẩm:

- Câu trả lời, chia sẻ của HS

- Từ đó kích thích được hứng thú học tập, tìm tòi của HS

d) Tổ chức thực hiện:

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- Trình chiếu 1 đoạn video: Quân sĩ nhà Trần luyện tập võ nghệ

- ?Đoạn video gợi em nghĩ tới triều đại nào trong lịch sửt dân tộc ta? Trong tác phẩm “ Lịch sử nước

ta”-1941, Hồ Chí Minh đã viết:

“ Đời Trần văn giỏi, võ nhiều

Ngoài dân thịnh vượng, trong triều hiền minh.”

Em có suy nghĩ gì về lời nhận xét trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh? Hãy chia sẻ suy nghĩ của em về Nhà Trần ?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

GV: Hướng dẫn HS xem, phân tích hình ảnh và trả lời câu hỏi vào phiếu học tập.

HS: Quan sát, phân tích hình ảnh và ghi kết quả ra phiếu học tập.

B3: Báo cáo sản phẩm

GV:

Trang 11

- Mời một vài HS lên trình bày sản phẩm.

- Hướng dẫn HS báo cáo (nếu các em còn gặp khó khăn)

HS:

- HS báo cáo sản phẩm cá nhân – chia sẻ suy nghĩ của mình

- HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)

B4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét (hoạt động của HS và sản phẩm), chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động hình thành kiến thức mới: Nhà Trần đi vào lịch sử dân tộc với Hào khí Đông A cuồn cuộn thác lũ, quét sạch quân xâm lược Mông Nguyên Với sự thành công của một vương triều chủ động xây dựng nội lực kiến thiết triều đình, quốc gia, xã tắc Sử ghi đây là vương triều lớn mạnh nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam thời phong kiến Vậy Nhà Trần đã xây dựng đất nước ntn?

- Viết tên bài, nêu mục tiêu chung của bài và dẫn vào HĐ tiếp theo

HĐ 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

1 SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN

a) Mục tiêu: Giúp HS nêu được

- Hoàn cảnh, thời gian thành lập nhà Trần

- Nhận thức được sự cần thiết phải thành lập Nhà Trần trong thời điểm bấy giờ

- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ…

- Từ đó HS đưa ra được những đánh giá về nhà Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc ta

b) Nội dung: GV đặt câu hỏi, HS trả lời câu hỏi của GV.

c) Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS.

d) Tổ chức thực hiện

HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến

Đọc thông tin, tư liệu trong mục 1 và quan sát hình ảnh

16.1/ 57, hãy cho biết:

1 Nhà Trần thành lập trong hoàn cảnh nào?

2 Em có suy nghĩ gì về việc Nhà Trần lên thay nhà Lý

trong thời điểm bấy giờ?

4 Đọc thông tin về nhân vật lịch sử / 57, em chia sẻ

những hiểu biết của em về Trần Thủ Độ? Theo em, ông

có vai trò gì đối với sự thành lập nhà Trần?

GV hướng dẫn, gợi ý cho HS trả lời

HS:

- Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi

- Suy nghĩ cá nhân để lấy đưa ra ý kiến, chia sẻ

B3: Báo cáo, thảo luận

GV yêu cầu HS trả lời.

HS trả lời câu hỏi của GV.

Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức:

- Cuối TK XII, nhà Lý suy yếu, Nhà Trần lên thay thế là

tất yếu của lịch sử Dòng họ Trần ở Nam Định lớn

mạnh và phát triển cho đến ngày nay Nay ở Nam Định

nổi tiếng với lễ hội Khai ấn Đền Trần hằng năm Lễ hội

mang đậm giá trị truyền thống văn hoá giáo dục lịch sử

sâu sắc Đồng thời thể hiện đạo lí “ uống nước nhớ

nguồn” của nhân dân ta

- Cuối TK XII, NHà Lý suy yếu, nhà Trần từng bước thâu tóm quyền hành

- Tháng 1- 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh

-> Nhà Trần được thành lập

- Trần Thủ Độ có mưu lược, giỏi võ nghệ, có tài chỉ huy quân sự Ông là người có công lớn trong việc giúp nhà Trần giành thiên hạ, ổn định lòng dân, xây dựng đất nước

Trang 12

2 Tình hình chính trị.

a) Mục tiêu: Giúp HS

- Vẽ, lập được lược đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần

- Nhận thức được nhà Trần đã sử dụng những biện pháp tích cực trong việc củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền của mình

- Đánh giá được vai trò của những biện pháp củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền của nhà Trần

b) Nội dung:

- GV sử dụng KT mảnh ghép để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức

- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ

c) Sản phẩm: Phiếu học tập đã hoàn thành của HS.

HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến

- Chia nhóm: 3 nhóm và giao nhiệm vụ: Đọc thông tin

mục 2/ 59, hãy cho biết:

1 Sau khi lên nắm quyền, nhà Trần đã xây dựng bộ

máy nhà nước ntn ( vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà

nước)? Đọc thông tin văn bản trích trong Đại Việt sử kí

toàn thư/ 59, giúp em hiểu gì về tính gì độc đáo so với

triều đại nhà Lý?

2 Về quân đôi, nhà Trần thi hành chính sách gì? Em

hiểu gì về chính sách này của nhà Trần? Em có nhận

xét gì về sức mạnh quân sự thời Trần?

3 Nhà Trần thực hiện chính sách đối nội, đối ngoại ra

sao? Thông tin SGK cho em nhận xét gì về kỉ cương,

phép nước của nhà Trần?

HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm trả lời câu

hỏi ra phiếu học tập Trong thời gian 5 phút

GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu

- Trả lời câu hỏi của GV

- Trưng bày sản phẩm của nhóm

- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn

trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)

* Chế độ chính trị: Quân chủ trung ương tập quyền

* Xây dựng bộ máy nhà nước:

-> Tổ chức bộ máy chính quyền huyết thống; hệ thống chính quyền các cấp quy củ, hoàn thiện hơn

* Quân đội: chia 2 bộ phận:

- Cấm quân- giữ kinh thành ; Biên quân – giữ biên ải

3 Tình hình kinh tế

- Nắm được các nét chính về tình hình kinh tế thời Trần

- Nhận thức được các chính sách chăm lo đời sống kinh tế thời Trần góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, thịnh vượng

- Đánh giá được vai trò của các chính sách chăm lo đời sống kinh tế thời Trần

Trang 13

b) Nội dung:

- GV sử dụng KT khăn phủ bàn để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức

- Chia nhóm và giao nhiệm vụ, GV phát phiếu học tập

cho HS hoàn thiện sơ đồ câm:

1: Nêu những dẫn chứng để chứng minh nhà Trần chủ

trương khuyến khích phát triển nông nghiệp? Hình ảnh

16.1/ 58 cho em suy nghĩ gì về những biện pháp phát

triển nông nghiệp của nhà Trần?

?Những thành tựu của nông nghiệp nhà Trần?

2: Quan sát hình ảnh 16.2, / 59, em có nhận xét gì về

sản xuất thủ công nghiệp thời Trần?

3: Sự xuất hiện thương cảng chứng tỏ điều gì?

4 Thông tin trong “ An Nam tức sự của Trần Phú, gợi

em suy nghĩ gì về tình hình thương nghiệp thời nhà

Trần?

5 Em cho biết mối quan hệ giữa sự phát triển kinh tế

thủ công nghiệp và thương nghiệp?

HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.

cần)

GV:

- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày

- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần)

HS:

- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm

- Thành tựu: nông nghiệp phát triển, đời sống nhân dân no đủ

* Thương nghiệp: phát triển mạnh:

- Thăng Long là trung tâm kinh tế, buôn bán sầm uất của cả nước

- Các miền quê: chợ lớn hình thành và hoạt động theo phiên

- Ngoại thương nhộn nhịp ở nhiều nơi: Vân Đồn, Hội Thống, Hội Triều…

-> Kinh tế nhà Trần ngày càng phát triển, Đại Việt trở thành nước giàu mạnh, phồn thịnh

4 Tình hình xã hội:

- Nắm được các nét chính về tình hình xã hội thời Trần

- Nhận thức được các chính sách chăm lo đời sống xã hội thời Trần góp phần xây dựng đất nước bình yên, nhân dân ấm no, hạnh phúc

Trang 14

- Đánh giá được vai trò của các chính sách chăm lo đời sống xã hội thời Trần

b) Nội dung:

- GV sử dụng KT phòng tranh để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV): GV phát phiếu học

tập- sơ đồ câm

1: Đọc thông tin mục 4/ 59,60, em hãy hoàn thành sơ

đồ thể hiện các tầng lớp trong XH thời Trần? Mỗi tầng

lớp có đặc điểm gì? ( Tại sao địa chủ ngày càng đông?

Nông dân chia thành mấy bộ phận? Tầng lớp nào có

địa vị thấp nhất trong XH? )

2 Hãy lí giải vì sao XH cuối thời Trần lại xuất hiện các

mâu thuẫn, dẫn tới XH bất ổn?

3 Thông tin tư liệu trong “ Đại Việt sử kí toàn thư, cho

chúng ta hiểu gì về quan điểm của vua Trần Thánh

Tông trong việc xây dựng mqh xã hội tạo sự ổn định và

vững bền của XH? Từ đó em có liên hệ gì với XH

chúng ta hiện nay?

cần)

GV:

HS:

- Nhận thức được sâu sắc vẻ đẹp văn hoá, phong tục tập quán của nhân dân Đại Việt

- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông,

b) Nội dung:

- GV sử dụng PP dạy học hợp tác để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức

- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ trước 1 tuần

c) Sản phẩm: Phiếu học tập hoặc file trình chiếu đã hoàn thành của HS.

- Chia nhóm và giao nhiệm vụ:

+ NV1: Giới thiệu những nét chính về tư tưởng tôn giáo

a Tư tưởng tôn giáo, tín ngưỡng:

- Nho giáo: được coi trọng; nho học là nội dung quan trọng trong các kho thi, nhiều người đỗ đạt

Trang 15

thời Trần? Đọc thông tin trong Đại Việt sử kí toàn thư/

60, nêu nhận xét của em về tư tưởng thời Trần so với

thời Lý?

+ NV 2: Nói về văn học thời Trần, em đã học những tác

phẩm nào?Từ đó em khái quát những thành tựu về văn

học thời Trần ( nội dung, hình thức)? Điều đó chứng tỏ

thành tựu VHNT thời Trần đã đạt đến trình độ ntn?

+ NV3: Giới thiệu một số thành tựu giáo dục thời Trần?

Sơ đồ 16.2/61 , giúp em đánh giá ntn về những thành

tựu giáo dục thời Trần? Chia sẻ sự hiểu biết của em về

một số vị Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa thời

Trần ở quê hương em? Những tấm gương ấy tác động

ntn đến em?

+ NV 4: Về KHKT thời Trần đã đạt được những thành

tựu tiêu biểu nào? Giới thiệu một số thành tựu tiêu biểu

đó? Em ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?

Trong thời kì này còn xuất hiện những thành tựu kiến

trúc, điêu khắc nào?

cần)

GV:

HS:

- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến: tục thờ cúng tổ tiên, các anh hùng có công với dân tộc

b.Văn học, giáo dục và KH- KT:

-Văn học:

+ Văn học chữ Hán: thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc, chống ngoại xâm…Tác phẩm tiêu biểu: Hịch tướng sĩ, Phò giá về kinh, …

+ Văn học chữ Nôm: phản ánh cuộc sống bình dân Tác phẩm tiêu biểu: Đắc thú lâm tuyền thành đạo ca, Cư trần lạc đạo phú…

- Giáo dục:

+ Nhiều trường học: Trường công (năm 1253, Quốc Tử Giám được mở rộng); Trường tư mở nhiều ở làng, xã

+ Các kì thi được tổ chức thường xuyên, quy củ …

+Kiến trúc cung đình: Thành Tây Đô, khu Hoàng thành Thăng Long…

+ Các tác phẩm điêu khắc: tượng phật Di Lặc ở chùa Quỳnh Lâm; chuông lớn ở chùa Phổ Minh, chạm khắc trên đồ gỗ, vẽ trên gốm…

HĐ 3: LUYỆN TẬP

a) M c ụ tiêu: V n d ng ki n th c c a bài h c vào vi c làm bài t p c th ậ ụ ế ứ ủ ọ ệ ậ ụ ể

b) N i dung: ộ HS suy nghĩ cá nhân làm bài t p c a GV giao ậ ủ

c) S n ph m ả ẩ : Đáp án đúng c a bài t p ủ ậ

d) T ch c ổ ứ th c hi n ự ệ

B1: Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ: Giáo viên giao bài t p cho HS ậ

NV 1: GV giao cho HS hoàn thành phi u h c t p theo m u b ng/ 62/SGK: ế ọ ậ ẫ ả

Trang 16

NV 2: BT 2/ 62: Gi i thi u m t s công trình văn hoá tiêu bi u th i Tr n? ớ ệ ộ ố ể ờ ầ

NV 3: BT 3/ 62: Chia s v nh ng vi c làm c a nhân dân ta hi n nay th hi n sâu ẻ ề ữ ệ ủ ệ ể ệ

s c tinh th n t tôn dân t c, lòng bi t n c a nhân dân v i cha ông ta ? ắ ầ ự ộ ế ơ ủ ớ

B2: Th c hi n nhi m v ự ệ ệ ụ

HS xác đ nh yêu c u c a đ bài và suy nghĩ cá nhân, ho t đ ng nhóm đ làm bài t p ị ầ ủ ề ạ ộ ể ậ

GV h ướ ng d n cho HS tìm hi u đ và làm bài t p ẫ ể ề ậ

B3: Báo cáo, th o lu n ả ậ

GV yêu c u HS trình bày s n ph m c a mình ầ ả ẩ ủ

HS trình bày, theo dõi, nh n xét, đánh giá và b sung cho bài c a b n (n u c n) ậ ổ ủ ạ ế ầ

B4: K t lu n, nh n đ nh: ế ậ ậ ị GV nh n xét bài làm c a HS ậ ủ

Khoa học, kĩ thuật+ Sử học: Đại Việt Sử Kí, Việt Sử lược…

+ Quân sự: Binh thư yếu lược…

+ Y học: Sách cây thuốc Nam- Tuệ Tĩnh

- Chu Văn An

- Lê Văn Hưu

- Trần Quốc Tuấn-Tuệ Tĩnh

4 Văn học,

nghệ thuật -Văn học: + Văn học chữ Hán: thể hiện long yêu nước,

tự hào dân tộc, chống ngoại xâm…

+ Văn học chữ Nôm: phản ánh cuộc sống bình dân

-Kiến trúc: điêu khắctinh xảo: Kinh đo Thăng Long; lăng mộ vua Trần, tháp Phổ Minh…

- Nghệ thuật diễn xướng: múa rối, chèo, tuồng…

Trang 17

a) M c ụ tiêu: C ng c và m r ng ki n th c n i dung c a bài h c cho HS ủ ố ở ộ ế ứ ộ ủ ọ

b) N i dung: ộ GV giao nhi m v , HS th c hi n nhi m v ệ ụ ự ệ ệ ụ

c) S n ph m ả ẩ : Bài làm c a HS ủ

B1: Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ: (GV giao bài t p) ậ

Bài t p ậ : NV 3: Em có nh n xét gì v nh ng thành t u văn hoá th i nhà Tr n? suy ậ ề ữ ự ờ ầ nghĩ c a em v vai trò, nhi m v c a th h sau trong vi c b o t n, gìn gi và phát ủ ề ệ ụ ủ ế ệ ệ ả ồ ữ tri n giá tr c a các thành t u văn hoá đó?( giao HS v nhà th c hi n ho t đ ng cá ể ị ủ ự ề ự ệ ạ ộ nhân và n p bài trên Teams) ộ

GV h ướ ng d n các em tìm hi u yêu c u c a đ ẫ ể ầ ủ ề

HS đ c và xác đ nh yêu c u c a bài t p ọ ị ầ ủ ậ

GV h ướ ng d n các em cách n p s n ph m cho GV sau khi hoàn thành ẫ ộ ả ẩ

HS làm bài t p ra gi y và n p l i cho GV qua h th ng CNTT mà GV h ậ ấ ộ ạ ệ ố ướ ng d n ẫ B4: K t lu n, nh n đ nh (GV) ế ậ ậ ị

Nh n xét ý th c làm bài c a HS, nh c nh nh ng HS không n p bài ho c n p bài ậ ứ ủ ắ ở ữ ộ ặ ộ không đúng qui đ nh (n u có) ị ế

HS l a ch n các thành t u văn hoá khác nhau nh ng c n đ m b o đ ự ọ ự ư ầ ả ả ượ c:

+ Tên thành t u ự

+ L ch s ngu n g c: ng ị ử ồ ố ườ i xây d ng, sáng l p ự ậ

+ Giá tr c a thành t u ị ủ ự

+ D u đ n còn l i v i ngày nay ấ ấ ạ ớ

+ Vai trò, trách nhi m c a th h tr hi n nay ệ ủ ế ệ ẻ ệ

D n dò HS nh ng n i dung c n h c nhà và chu n b cho bài h c sau ặ ữ ộ ầ ọ ở ẩ ị ọ

BÀI 17. BA L N KHÁNG CHI N CH NG QUÂN XÂM L Ầ Ế Ố ƯỢ C MÔNG –

NGUYÊN C A NHÀ TR N Ủ Ầ

Môn h c/Ho t đ ng giáo d c: L CH S L P 7 ọ ạ ộ ụ Ị Ử Ớ

Th i gian th c hi n: ( ti t) ờ ự ệ ế

Trang 18

Nh n th c đ ậ ứ ượ c sâu s c tinh th n đoàn k t và quy t tâm ch ng gi c ngo i xâm c a ắ ầ ế ế ố ặ ạ ủ

quân dân Đ i Vi t ạ ệ

Đánh giá đ ượ vai trò c a m t s nhân v t l ch s tiêu bi u th i Tr n: Tr n Th c ủ ộ ố ậ ị ử ể ờ ầ ầ ủ

Đ , Tr n Qu c Tu n, Tr n Nhân Tông, ộ ầ ố ấ ầ

2. V n ề ăng l c: ự

Khai thác và s d ng đ ử ụ ượ c thông tin c a m t s t li u l ch s đ n gi n d ủ ộ ố ư ệ ị ử ơ ả ướ ự i s

h ướ ng d n c a giáo viên trong các bài h c l ch ẫ ủ ọ ị s ử

V n d ng đ ậ ụ ượ c ki n th c l ch s đ phân tích và đánh giá tác đ ng c a m t s ki n, ế ứ ị ử ể ộ ủ ộ ự ệ

nhân v t, v n đ l ch s đ i v i cu c s ng hi n ậ ấ ề ị ử ố ớ ộ ố ệ t i, đ ng th i gi i thích các v n đ ạ ồ ờ ả ấ ề

th i s đang di n ra trong n ờ ự ễ ở ướ c và th ế gi i ớ

3. V p ề h m ch t: ẩ ấ

T hào v truy n th ng l ch s dân t c, có ý th c trách nhi m v i c ng đ ng ự ề ề ố ị ử ộ ứ ệ ớ ộ ồ

- Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học

b) Nội dung:

GV: Chia nhóm lớp và giao nhiệm vụ.

HS quan sát hình ảnh, làm việc nhóm để trả lời câu hỏi của GV

GV: Hướng dẫn HS quan sát, phân tích hình ảnh và trả lời câu hỏi.

HS: Quan sát, phân tích hình ảnh và ghi kết quả thảo luận ra phiếu học tập.

B3: Báo cáo thảo luận

GV:

- Yêu cầu đại diện của một vài nhóm lên trình bày sản phẩm

HS:

- Đại diện báo cáo sản phẩm nhóm

Trang 19

HĐ 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông Cổ ( 1258)

- Vẽ, lập được lược đồ diễn biến lần thứ nhất kháng chiến của nhà Trần chống quân xâm lược Mông Cổ

- Nhận thức được sâu sắc tinh thần đoàn kết và quyết tâm chống giặc ngoại xâm của quân dân Đại Việt

- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thái Tông và Trần Thủ Độ…

HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

Từ hoạt động tìm hiểu vừa rồi em hãy cho biết:

Đọc thông tin, tư liệu và quan sát lược đồ 17.1, sơ đồ 17, hãy:

- Tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến lần thứ nhất,

chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)?

- Nêu vai trò của vua Trần Thái Tông và Thái sư Trần Thủ Độ

trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông

Cổ (1258)?

GV hướng dẫn HS trả lời

HS:

- Suy nghĩ cá nhân để lấy ví dụ minh hoạ

- Ngày 17- 1 - 1258, ba vạn quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy, tiến vào Bình Lệ Nguyên (Vĩnh Phúc) thì bị phòng tuyến của ta chặn lại

- Vua Trần Thái Tông ra trận trực tiếp chỉ huy chiến đấu, sau đó chủ động rút lui

- Ngày 21-1-1258: Để bảo toàn lực lượng, nhà Trần chủ trương thực hiện

"vườn không nhà trống" Thiếu lương thực lại bị quân dân ta chống trả, chưa đầy 1 tháng, lực lượng quân Mông Cổ bị hao mòn dần

- Ngày 29-1-1258, Nhà Trần mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ lần thứ nhất kết thúc thắng lợi

Trang 20

Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức

2 Cuộc kháng chiến lần thứ 2 chống quân xâm lược Nguyên (1285)

- Vẽ, lập được lược đồ diễn biến lần thứ 2 kháng chiến của nhà Trần chống quân xâm lược Nguyên

- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn…

b) Nội dung:

Đọc thông tin, tư liệu và quan sát lược đồ 17.2, bảng 17, hãy:

- Tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến lần thứ hai,

chống quân xâm lược Nguyên (1285)

- Nêu vai trò của vua Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn trong

cuộc kháng chiến?

GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).

GV:

HS:

- Cuối tháng 1 -1285, 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan tổng chỉ huy tràn vào xâm lược Đại Việt Toa Đô nhận lệnh dẫn 10 vạn quân từ Chăm-

pa, Thanh Hóa đánh ra

- Từ đầu tháng 2-1285, Trước thế giặc mạnh, quân nhà Trần rút lui về Vạn Kiếp (Chí Linh, Hải Dương), sau

đó về Thăng Long (Hà Nội) rồi lui về Thiên Trường (Nam Định) để củng cố lực lượng, chờ thời cơ phản công.Tháng 3, 4-1285 Nhân dân thực hiện

kế "thanh dã", phối hợp với triều đình chống giặc ở khắp nơi Quân Nguyên lâm vào tình thế khó khăn

Tháng 5,6-1285 Quân nhà Trần tổ chức phản công, thắng lợi lớn ở Tây Kết (lần 2), Hàm Tử (Hưng Yên), Chương Dương, Thăng Long (Hà Nội), Vạn Kiếp (Hải Dương),

Kết quả: Toa Đô tử trận, Thoát Hoan

bỏ chạy Đất nước sạch bóng quân xâm lược

Trang 21

- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.

- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và

bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)

- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS

Vai trò của vua Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn trong cuộc

kháng chiến:

- Vua Trần Nhân Tông đã phong Trần Quốc Tuấn làm Quốc công

tiết chế, thống lĩnh quân đội

- Trần Quốc Tuấn là vị chỉ huy quân đội, lãnh đạo tối cao cùng với

các vua Trần

- Trần Quốc Tuấn đưa ra những chủ trương kế sách đúng đắn, là

điều kiện tiên quyết dẫn đến thắng lợi của các cuộc kháng chiến

- Trần Quốc Tuấn Là tác giả của các bộ binh thư nổi tiếng: Binh

thư yếu lược, Vạn kiếp tông bí truyền thư

- Trần Quốc Tuấn còn bỏ qua các hiềm khích, thù riêng, nêu cao

tinh thần yêu nước, vì nghĩa lớn

3 Cuộc kháng chiến lần thứ 3, chống quân xâm lược Nguyên ( 1287 – 1288)

- Vẽ, lập được lược đồ diễn biến lần thứ 3 kháng chiến của nhà Trần chống quân xâm lược Nguyên

- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn…

b) Nội dung:

Đọc thông tin, tư liệu và quan sát lược đồ 17.3 hãy:

- Tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến lần thứ ba, chống

quân xâm lược Nguyên (1287-1288)

cuộc kháng chiến

- Cuối tháng 12 - 1287, Thoát Hoan dẫn khoảng 30 vạn quân Nguyên theo đường bộ tiến vào nước ta Cánh quân thuỷ do Ô Mã Nhi chỉ huy theo đường biển tiến vào sông Bạch Đằng, rồi tiến về Vạn Kiếp

- Cuối tháng 1 - 1288, Thoát Hoan kéo quân vào kinh thành Thăng Long trống vắng Quân Nguyên tiến đánh quân cứ quân Trần, lùng bắt vua Trần nhưng thất bại

- Tháng 2-1288, Trần Khánh Dư mai phục, tiêu diệt toàn bộ đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ

- Từ tháng 3-1288, nhà Trần phản công ở nhiều nơi, giành thắng lợi quyết định trận Bạch Đằng

Trang 22

GV:

HS:

Vai trò của vua Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn trong cuộc

kháng chiến:

- Đoán biết được quân Nguyên sẽ xâm lược trở lại, nhà Trần

khẩn trương chuẩn bị kháng chiến

- Vua Trần Nhân Tông lệnh cho các vương hầu, tôn thất mộ thêm

binh lính, chấn chỉnh lực lượng

- Trần Quốc Tuấn là Tổng chỉ huy trường quân đội, tổ chức nhiều

cuộc diễn tập quy mô lớn tập Đồng thời cũng có những kế sách

chống giặc hiệu quả: đóng cọc sông Bạch Đằng

4 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử

- Phân tích được nguyên nhân thắng lợi, nêu được ý nghĩa lịch

sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông –

Nguyên

- Nhận thức được sâu sắc tinh thần đoàn kết và quyết tâm chống

giặc ngoại xâm của quân dân Đại Việt

- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời

Trần: Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông,

b) Nội dung:

- GV sử dụng KT khăn phủ bàn để tổ chức cho HS khai thác đơn

vị kiến thức

- Chia nhóm và giao nhiệm vụ: - Do truyền thống yêu nước, tinh thần chiến đấu dũng cảm của quân dân

Việt Nam

- Do tinh thần đoàn kết của quý tộc, tướng lĩnh nhà Trần và các tầng lớp nhân dân

- Vai trò lãnh đạo, tài chỉ huy của các vua Trần cùng các tướng lĩnh như Trần Thủ Độ, Lê Phụ Trần, Trần Quốc Tuấn,

Ý nghĩa lịch sử:

- Đập tan tham vọng, ý chí xâm lược Đại Việt của quân Mông – Nguyên

Trang 23

- Phân tích những nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của quân dân

nhà Trần trong ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-

Nguyên (thế kỉ XIII)

- Nêu ý nghĩa lịch sử của ba lần nhà Trần kháng chiến chống

quân xâm lược Mông-Nguyên

GV:

HS:

-Bảo vệ vững chắc nền độc lập, chủ quyền dân tộc, nâng cao vị thế của Đại Việt

- Khẳng định quyết tâm, sức mạnh và tinh thần quật cường của dân tộc Việt Nam trong lịch sử chống ngoại xâm

- Làm suy yếu đế quốc Mông - Nguyên, ngăn chặn cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với Nhật Bản và các nước khác

- Để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ đất nước, làm phong phú thêm nghệ thuật quân sự Việt Nam

HĐ 3: LUYỆN TẬP

a) M c ụ tiêu: V n d ng ki n th c c a bài h c vào vi c làm bài t p c th ậ ụ ế ứ ủ ọ ệ ậ ụ ể

b) N i dung: ộ HS suy nghĩ cá nhân làm bài t p c a GV giao ậ ủ

c) S n ph m ả ẩ :

Bài t p 1: ậ Đáp án đúng c a bài t p ủ ậ

B1: Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ: Giáo viên giao bài t p cho HS ậ

L p niên bi u khái quát di n bi n, k t qu và ý nghĩa c a ba l n kháng chi n ch ng ậ ể ễ ế ế ả ủ ầ ế ố

quân xâm l ượ c MôngNguyên c a nhà Tr n (th k XIII) ủ ầ ế ỉ

Trang 24

Hãy tìm và gi i thi u danh nhân tiêu bi u c a th i Tr n có công trong các cu c kháng ớ ệ ể ủ ờ ầ ộ chi n ch ng quân xâm l ế ố ượ c MôngNguyên (th k XIII) ế ỉ

HS xác đ nh yêu c u c a đ bài và suy nghĩ cá nhân đ làm bài t p ị ầ ủ ề ể ậ

GV h ướ ng d n cho HS tìm hi u đ và làm bài t p ẫ ể ề ậ

GV yêu c u HS trình bày s n ph m c a mình ầ ả ẩ ủ

HS trình bày, theo dõi, nh n xét, đánh giá và b sung cho bài c a b n (n u c n) ậ ổ ủ ạ ế ầ

H ng Đ o Đ i v ư ạ ạ ươ ng Tr n Qu c Tu n sinh kho ng năm 1228. Cu c đ i và s ầ ố ấ ả ộ ờ ự nghi p c a H ng Đ o Đ i v ệ ủ ư ạ ạ ươ ng g n li n v i cu c kháng chi n ch ng đ qu c xâm ắ ề ớ ộ ế ố ế ố

l ượ c Nguyên Mông c a nhân dân Đ i Vi t. Vào th k XIII, quân Nguyên Mông đã ba ủ ạ ệ ế ỷ

l n xâm l ầ ượ c n ướ c ta. Cu c kháng chi n l n th nh t (năm 1258) H ng Đ o Đ i ộ ế ầ ứ ấ ư ạ ạ

v ươ ng đ ượ c giao quy n ti t ch , ch huy các t ề ế ế ỉ ướ ng b o v biên gi i. Cu c kháng ả ệ ớ ộ chi n l n hai (năm 1285) và l n ba (năm 1288), ông đ ế ầ ầ ượ c vua Tr n phong ch c Qu c ầ ứ ố Công ti t ch t ng ch huy quân đ i, đánh b i hoàn toàn ý chí xâm l ế ế ổ ỉ ộ ạ ượ c c a đ qu c ủ ế ố Mông Nguyên.

B4: K t lu n, nh n đ nh: ế ậ ậ ị GV nh n xét bài làm c a HS ậ ủ

HĐ 4: V N D NG Ậ Ụ

a) M c ụ tiêu: C ng c và m r ng ki n th c n i dung c a bài h c cho HS ủ ố ở ộ ế ứ ộ ủ ọ

b) N i dung: ộ GV giao nhi m v , HS th c hi n nhi m v ệ ụ ự ệ ệ ụ

c) S n ph m ả ẩ : Bài làm c a HS ủ

B1: Chuy n giao nhi m v ể ệ ụ: (GV giao bài t p) ậ

Bài t p ậ : Tinh th n yêu n ầ ướ c, đoàn k t c a quân dân Đ i Vi t th i Tr n đ ế ủ ạ ệ ờ ầ ượ c phát huy

nh th nào trong công cu c xây d ng và b o v T qu c ngày nay ư ế ộ ự ả ệ ổ ố

GV h ướ ng d n các em tìm hi u yêu c u c a đ ẫ ể ầ ủ ề

HS đ c và xác đ nh yêu c u c a bài t p ọ ị ầ ủ ậ

GV h ướ ng d n các em cách n p s n ph m cho GV sau khi hoàn thành ẫ ộ ả ẩ

HS làm bài t p ra gi y và n p l i cho GV qua h th ng CNTT mà GV h ậ ấ ộ ạ ệ ố ướ ng d n ẫ B4: K t lu n, nh n đ nh (GV) ế ậ ậ ị

Nh n xét ý th c làm bài c a HS, nh c nh nh ng HS không n p bài ho c n p bài ậ ứ ủ ắ ở ữ ộ ặ ộ không đúng qui đ nh (n u có) ị ế

Công tác giáo d c truy n th ng yêu n ụ ề ố ướ c, ý chí t l c, t c ự ự ự ườ ng, tinh th n đ i đoàn ầ ạ

k t toàn dân t c trong các t ng l p nhân dân, đ c bi t là th h tr đ ế ộ ầ ớ ặ ệ ế ệ ẻ ượ c phát huy Tinh th n yêu n ầ ướ c, đoàn k t đ ế ượ c phát huy t i đa, và hi u qu t o thêm lòng tin ố ệ ả ạ

v ng ch c c a nhân dân vào s lãnh đ o c a Đ ng ữ ắ ủ ự ạ ủ ả

D n dò HS nh ng n i dung c n h c nhà và chu n b cho bài h c sau ặ ữ ộ ầ ọ ở ẩ ị ọ

Trang 25

MÔNG – NGUYÊN C A NHÀ TR N (Th k XIII) Ủ Ầ ế ỉ

Th i gian th c hi n: ( ti t) ờ ự ệ ế

Đánh giá đ ượ vai trò c a m t s nhân v t l ch s tiêu bi u th i Tr n: Tr n c ủ ộ ố ậ ị ử ể ờ ầ ầ

Th Đ , Tr n Qu c Tu n, Tr n Nhân Tông, ủ ộ ầ ố ấ ầ

2. V n ề ăng l c: ự

Khai thác và s d ng đ ử ụ ượ c thông tin c a m t s t li u l ch s đ n gi n d ủ ộ ố ư ệ ị ử ơ ả ướ i

s h ự ướ ng d n c a giáo viên trong các bài h c l ch ẫ ủ ọ ị s ử

V n d ng đ ậ ụ ượ c ki n th c l ch s đ phân tích và đánh giá tác đ ng c a m t s ế ứ ị ử ể ộ ủ ộ ự

ki n, nhân v t, v n đ l ch s đ i v i cu c s ng hi n ệ ậ ấ ề ị ử ố ớ ộ ố ệ t i, đ ng th i gi i thích ạ ồ ờ ả các v n đ th i s đang di n ra trong n ấ ề ờ ự ễ ở ướ c và th ế gi i ớ

3. V p ề h m ch t: ẩ ấ

T hào v truy n th ng l ch s dân t c, có ý th c trách nhi m v i c ng đ ng ự ề ề ố ị ử ộ ứ ệ ớ ộ ồ

- Tạo tâm thế cho học sinh chuẩn bị vào bài học

b) Nội dung:

GV: Chia nhóm lớp và giao nhiệm vụ.

HS quan sát hình ảnh, làm việc nhóm để trả lời câu hỏi của GV

c) Sản phẩm:

- Vẽ, lập được lược đồ diễn biến chính ba lần kháng chiến của nhà Trần chống quân xâm lược Mông - Nguyên

Trang 26

- Phân tích được nguyên nhân thắng lợi, nêu được ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên.

d) Tổ chức thực hiện:

GV: Hướng dẫn HS quan sát, phân tích hình ảnh và trả lời câu hỏi.

HS: Quan sát, phân tích hình ảnh và ghi kết quả thảo luận ra phiếu học tập.

B3: Báo cáo thảo luận

GV:

- Yêu cầu đại diện của một vài nhóm lên trình bày sản phẩm

HS:

- Đại diện báo cáo sản phẩm nhóm

1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)

- Vẽ, lập được lược đồ diễn biến lần thứ nhất kháng chiến của nhà Trần chống quân xâm lược Mông Cổ

- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thái Tông và Trần Thủ Độ…

1

2 Vua Trần Thái Tông và Thái sư Trần Thủ Độ giữ vai trò: chỉ huy quân đội, lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Mông Cổ của nhân dân Đại Việt.Với những chủ trương kế sách đúng đắn, ví dụ như: chủ động rút lui khỏi kinh thành Thăng Long để bảo toàn lực lượng; tổng phản công khi quân Mông

Cổ đang gặp khó khăn… kế sách đánh giặc đúng đắn đó chính là điều kiện tiên quyết dẫn đến thắng lợi của các cuộc kháng chiến

HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - Ngày 17- 1 - 1258, ba vạn

Trang 27

Từ hoạt động tìm hiểu vừa rồi em hãy cho biết:

Đọc thông tin, tư liệu và quan sát lược đồ 17.1, sơ đồ 17, hãy:

- Tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến lần thứ nhất,

chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)?

- Nêu vai trò của vua Trần Thái Tông và Thái sư Trần Thủ Độ

trong cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông

Cổ (1258)?

GV hướng dẫn HS trả lời

HS:

- Suy nghĩ cá nhân để lấy ví dụ minh hoạ

Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức

quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy, tiến vào Bình Lệ Nguyên (Vĩnh Phúc) thì bị phòng tuyến của ta chặn lại

- Ngày 21-1-1258: Để bảo toàn lực lượng, nhà Trần chủ trương thực hiện kế “thanh dã”

- Ngày 29-1-1258, Nhà Trần

mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ lần thứ nhất kết thúc thắng lợi

2 Cuộc kháng chiến lần thứ 2, chống quân xâm lược Nguyên (1285)

1

Trang 28

2 Vai trò của vua Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn trong cuộc kháng chiến:

- Vua Trần Nhân Tông đã phong Trần Quốc Tuấn làm Quốc công tiết chế, thống lĩnh quân đội

- Trần Quốc Tuấn là vị chỉ huy quân đội, lãnh đạo tối cao cùng với các vua Trần

- Trần Quốc Tuấn đưa ra những chủ trương kế sách đúng đắn, là điều kiện tiên quyết dẫn đến thắng lợi của các cuộc kháng chiến

- Trần Quốc Tuấn Là tác giả của các bộ binh thư nổi tiếng: Binh thư yếu lược, Vạn kiếp tông bí truyền thư

- Trần Quốc Tuấn còn bỏ qua các hiềm khích, thù riêng, nêu cao tinh thần yêu nước, vì nghĩa lớn

- Chia nhóm và giao nhiệm vụ: - Cuối tháng 1 -1285, 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan

tổng chỉ huy tràn vào xâm lược Đại Việt Toa Đô nhận lệnh dẫn

10 vạn quân từ Chăm-pa, Thanh Hóa đánh ra

- Từ đầu tháng 2-1285, Trước thế giặc mạnh, quân nhà Trần rút lui về Vạn Kiếp (Chí Linh, Hải Dương), sau đó về Thăng Long (Hà Nội) rồi lui về Thiên Trường (Nam Định) để củng

cố lực lượng, chờ thời cơ phản công

Tháng 3, 4-1285 Nhân dân thực hiện kế "thanh dã", phối hợp với triều đình chống giặc

ở khắp nơi Quân Nguyên lâm vào tình thế khó khăn

Tháng 5,6-1285 Quân nhà Trần tổ chức phản công, thắng lợi lớn ở Tây Kết (lần 2), Hàm

Trang 29

Đọc thông tin, tư liệu và quan sát lược đồ 17.2, bảng 17, hãy:

- Tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến lần thứ hai,

chống quân xâm lược Nguyên (1285)

cuộc kháng chiến?

GV:

HS:

Tử (Hưng Yên), Chương Dương, Thăng Long (Hà Nội), Vạn Kiếp (Hải Dương), Kết quả: Toa Đô tử trận, Thoát Hoan bỏ chạy Đất nước sạch bóng quân xâm lược

3 Cuộc kháng chiến lần thứ 3, chống quân xâm lược Nguyên (1287 – 1288)

1

2.Vai trò của vua Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn trong cuộc kháng chiến:

- Đoán biết được quân Nguyên sẽ xâm lược trở lại, nhà Trần khẩn trương chuẩn bị kháng chiến

Tiêu đề	cuộc kháng chiến chống quân tống xâm lược của nhà lý (1075-1077)
Trường học	trường trung học cơ sở
Chuyên ngành	lịch sử
Thể loại	giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	hà nội

Định dạng
Số trang	59
Dung lượng	1,18 MB