Giáo án Khoa học tự nhiên 7 bài 33 sách Kết nối tri thức Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật được biên soạn với mục tiêu giúp các em học sinh phát biểu được khái niệm trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng. Nêu được vai trò trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong cơ thể. Trình bày được vai trò của nước và các chất dinh dưỡng đối với cơ thể sinh vật. Mô tả được quá trình trao đổi nước và các chất dinh dưỡng, lấy được ví dụ ở thực vật và động vật. Mời thầy cô và các em cùng tham khảo.
Trang 1Ngày so n ạ
CHƯƠNG VII. TRAO CH T VÀ CHUY N HÓA NĂNG LẤ Ể ƯỢNG SINH V TỞ Ậ
( 30 ti t)ế
I. M c tiêu ụ
1.Năng l cự
1.1Năng l c chung ự
Năng l c t ch và t h c: ự ự ủ ự ọ tìm ki m thông tin, đ c sách giáo khoa, quan sát tranhế ọ
nh đ khái quát l i ki n th c tr ng tâm đã h c trong
Năng l c giao ti p và h p tác: ự ế ợ th o lu n nhóm hoàn thi n các bài t p đả ậ ệ ậ ược giao
Năng l c gi i quy t v n đ và sáng t o: ự ả ế ấ ề ạ GQVĐ theo nhi m v h c t p đệ ụ ọ ậ ượ c giao
1.2 Năng l c khoa h c t nhiênự ọ ự
a. Năng l c khoa h c t nhiên ự ọ ự
(d ng ch ) ạ ữ
h p và phân gi i.Nêu đợ ả ược m t s y u t ch y u nh hộ ố ế ố ủ ế ả ưởng đ n quang h p, hô h p t ế ợ ấ ế bào
Nêu được khái ni m trao đ i khí. Quá trình trao đ i khí c th đ ng v t và th c v t?ệ ổ ổ ở ơ ể ộ ậ ự ậ
C quan th c hi n trao đ i khí th c v t, đ ng v t. Mơ ự ệ ổ ở ự ậ ộ ậ ô t đả ược con đường đi c a khí ủ qua các c quan c a h hô h p đ ng v t (ví d ngơ ủ ệ ấ ở ộ ậ ụ ở ười)
Nêu được vai trò c a nủ ước và các ch t dinh dấ ưỡng đ i v i c th sinh v t.ố ớ ơ ể ậ
được ví d th c v t và đ ng v t, c th :ụ ở ự ậ ộ ậ ụ ể
+ D a vào s đ , hình nh, phân bi t đự ơ ồ ả ệ ượ ự ậc s v n chuy n các ch t trong m ch g t r ể ấ ạ ỗ ừ ễ lên
Trang 2thoát h i nơ ước;
+ Nêu được m t s y u t ch y u nh hộ ố ế ố ủ ế ả ưởng đ n trao đ i nế ổ ước và các ch t dinh dấ ưỡng
th c v t,
d ngụ ở ười);
đường thu nh n và tiêu hoá th c ăn trong ng tiêu ho đ ng v t (đ i di n ngậ ứ ố ả ở ộ ậ ạ ệ ở ười)
môhình, h c li u đi n t ), l y ví d c th hai vòng tu n hoàn ngọ ệ ệ ử ấ ụ ụ ể ở ầ ở ười
V n d ng hi u bi t v quang h p đ gi i thích đậ ụ ể ế ề ợ ể ả ược ý nghĩa th c ti n c a vi c tr ng vàự ễ ủ ệ ồ
V n d ng hi u bi t v hô h p t bào trong th c ti n (ví d : b o qu n h t c n ph i ậ ụ ể ế ề ấ ế ự ễ ụ ả ả ạ ầ ơ khô, )
V n d ng đậ ụ ược nh ng hi u bi t v trao đ i ch t và chuy n hoá năng lữ ể ế ề ổ ấ ể ượng th c v tở ự ậ
– V n d ng đậ ụ ược nh ng hi u bi t v trao đ i ch t và chuy n hoá năng lữ ể ế ề ổ ấ ể ượng đ ng v tở ộ ậ vào th c ti n (ví d v dinh dự ễ ụ ề ưỡng và v sinh ăn u ng, )ệ ố
1.Giáo viên:
Phi u h c t pế ọ ậ
2. H c sinh. ọ
Ôn t p l i các ki n th c cũ nhà.ậ ạ ế ứ ở
Ho t đ ng m đ u . ạ ộ ỡ ầ Xác đ nh v n đ h c t p là h th ng hóa các ki n th c trong tâm ị ấ ề ọ ậ ệ ố ế ứ
N i d ng. ộ ụ H c sinh tr l i câu h iọ ả ờ ỏ qua trò ch i ai nhanh h n.ơ ơ
S n ph m :ả ẩ Câu tr l i c a h c sinh, s đ hóa n i dung ả ờ ủ ọ ơ ồ ộ
Trang 3H c sinh tr l i xong giáo viên h th ng b ng s đ t duyọ ả ờ ệ ố ằ ơ ồ ư
Trang 5Ho t đ ng : Luy n t p, v n d ng.ạ ộ ệ ậ ậ ụ
M c tiêu: ụ V n d ng ki n th c ki n th c k năng gi i quy t đ nhi m v h c t p, gi i ậ ụ ế ứ ế ứ ỉ ả ế ể ệ ụ ọ ậ ả thích hi n tệ ượng th c tự ế
S n ph mả ẩ :Câu tr l i c a h c sinhả ờ ủ ọ
t b n> Ch t ki n th cừ ạ ố ế ứ
Trao đ i ch t là quá trình c th l y các ch t ổ ấ ơ ể ấ ấ
c n thi t cho c th và t o năng lầ ế ơ ể ạ ượng cung
c p chocác ho t đ ng s ng, đ ng th i tr l i ấ ạ ộ ố ồ ờ ả ạ
đ i c a năng lổ ủ ượng t d ng này ừ ạ
Trang 6cho môi trường các ch t th i.ấ ả
Tr l i:ả ờ
m nh, các t bào trong c th tăng cạ ế ơ ể ường ho t đ ng d n t i nhu c unăng lạ ộ ẫ ớ ầ ượng c a c ủ ơ
nhi t.ệ
th i giúp t bào đào th i CO, ra kh i c th ờ ế ả ỏ ơ ể
Do c th nóng lên, c th s đi u hòa t a b t nhi t b ng cách thoát m hôi (m h i ra ơ ể ơ ể ẽ ề ỏ ớ ệ ằ ồ ồ ộ nhi u h n).ề ơ
M hôi toát ra nhi u khi n c th m t nồ ề ế ơ ể ấ ước bi u hi n b ng hi n tể ệ ằ ệ ượng nhanh
3. L a ch n t /c m t phù h p trong ph n g i ý đ hoàn thành đo n thôngự ọ ừ ụ ừ ợ ầ ợ ể ạ
tin sau:
Quang h p là quá trình s d ng . (1). và khí (2) đ t ng h p (3) và gi i phóng (4) ợ ử ụ ể ổ ợ ả
nh năng lờ ượng .(5) đã được (6) h p th Đây là quá trình trao đ i ch t và chuy n ấ ụ ổ ấ ể
ho năng lả ượng (.7), trong đó quá trình trao đ i và chuy n hoá các ch t luôn đi kèm v iở ổ ể ấ ớ quá trình chuy n hoá (8) t d ng (9) bi n đ i thành d ng (10) tích lu trong các ể ừ ạ ế ổ ạ ỹ phân t (1) th c v t, quang năng, ho năng, h u c ử ự ậ ả ữ ơ
G i ý: oxygen, nh sáng, di p l c, nợ ả ệ ụ ước, carbon dioxide, glucose, năng lượng
4. Gi i thích vì sao nên tr ng cây đúng th i v và đ m b o m t đ phù h p.ả ồ ờ ụ ả ả ậ ộ ợ
Nên tr ng cây đúng th i v vìồ ờ ụ
M i lo i cây thích nghi v i m t đi u ki n quang h p (th i v khác nhau); m i th i ỗ ạ ớ ộ ề ệ ợ ờ ụ ở ỗ ờ
đi m trong năm s có các đi u ki n môi trể ẽ ề ệ ường tác đ ng khác nhau.ộ
Trang 7 tr ng cây đúng th i v giúp cây phát tri n t t nh t, cho năng su t cao nh t.ồ ờ ụ ể ố ấ ấ ấ
5 nh ng khu công nghi p hay n i có nhi u nhà máy, n ng đ khí carbon dioxide Ở ữ ệ ơ ề ồ ộ
thường tăng cao. Quang h p c a cây tr ng t i đó b nh hợ ủ ồ ạ ị ả ưởng nh th nào?ư ế
nh ng khu công nghi p hay n i có nhi u nhà máy, n ng đ khí carbon dioxide th ng
tăng cao. Quang h p c a cây tr ng t i đó s b nh hợ ủ ồ ạ ẽ ị ả ưởng:
Thông thường, hi u qu quang h p s tăng khi n ng đ khí COệ ả ợ ẽ ồ ộ 2 ngoài môi trường tăng
và ngượ ạc l i
N u n ng đ khí COế ồ ộ 2 tăng quá cao (kho ng 0,2%) s làm cây ch t vì ng đ c, còn khi ả ẽ ế ộ ộ
n ng đ quá th p, quang h p s không x y ra.ồ ộ ấ ợ ẽ ả
6. Vào nh ng ngày n ng nóng ho c tr i rét đ m, ngữ ắ ặ ờ ậ ười làm vườn thường che n ng ắ
ho c ch ng rét ( m g c) cho cây. Em hãy gi i thích ý nghĩa c a vi c làm đó.ặ ố ủ ấ ố ả ủ ệ
Vào nh ng ngày n ng nóng ho c tr i rét đ m, ngữ ắ ặ ờ ậ ười làm vườn thường che n ng ho c ắ ặ
ch ng rét ( m g c) cho cây. Vì:ố ủ ấ ố
Nhi t đ thu n l i nh t cho h u h t các loài cây quang h p là t 25°C đ n 35°C. Nhi t ệ ộ ậ ợ ấ ầ ế ợ ừ ế ệ
đ quá cao (trên 40°C) hay quá th p (dộ ấ ưới 10°C) s làm gi m ho c ng ng h n quá trình ẽ ả ặ ừ ẳ quang h p.ợ
7. Trình bày bi n pháp b o v cây xanh trong trệ ả ệ ường h c c a em.ọ ủ
tr ng em có các bi n pháp b o v cây xanh nh :
Đ t các bi n báo c m ng t lá b cành trong trặ ể ấ ắ ẻ ường
Thường xuyên và tuyên truy n r ng rãi vi c b o v cây xanh.ề ộ ệ ả ệ
T ch c tr ng cây xanh trong và ngoài khuôn viên trổ ứ ồ ường h c.ọ
8. T i sao các thành ph ho c n i đông dân c sinh s ng l i c n tr ng nhi u cây ạ ở ố ặ ơ ư ố ạ ầ ồ ề
xanh?
các thành ph ho c n i đông dân c sinh s ng s có l ng khí carbon dioxide (CO
khói b i và khí th i cao, tr ng nhi u cây xanh giúp:ụ ả ồ ề
Gi m lả ượng khí CO2 và khí th i, tăng lả ượng khí Oxygen (O2)
Ngăn c m, gi m lả ả ượng khói b i trong không khí.ụ
10. Ch n t /c m t phù h p đ hoàn thành đo n thông tin sauọ ừ ụ ừ ợ ể ạ :
Trang 8Hô h p t bào là quá trình phân gi i các phân t ch t (1) , v i s tham gia c a (2) , ấ ế ả ử ấ ớ ự ủ
t o thành khí (3) và nạ ước, đ ng th i sinh ra năng lồ ờ ượng d s d ng cung c p cho ễ ử ụ ấ các (4) c a c th ủ ơ ể
11. Ch n t /c m t phù h p đ hoàn thành đo n thông tin sau:ọ ừ ụ ừ ợ ể ạ
Quá trình hô h p c th sinh v t x y ra trong (1) c a t bào, t i đó các ch t (2) ấ ở ơ ể ậ ả ủ ế ạ ấ
t ng h p đổ ợ ượ ừc t quá trình (3) ho c t th c ăn đặ ừ ứ ược phân gi i thành (4) và carbon ả dioxide, đ ng th i gi i phóng raồ ờ ả
12Ch n các t /c m t phù h p đ hoàn thành đo n thông tin nói v trao đ iọ ừ ụ ừ ợ ể ạ ề ổ
Khi cây được chi u sáng và đế ược cung c p đ nấ ủ ước, (1) m , CO, t môi trở ừ ường
khu ch tán vào t bào lá và O, t t bào lá khu ch tán ra ngoài môi trế ế ừ ế ế ường trong quá trình (2) , ngượ ạc l i O, t ngoài môi trừ ường khu ch tán vào t bào lá và CO, t t bào lá ế ế ừ ế
khu ch tán ra ngoài môi trế ường trong quá trình (3) Khí CO, do con người và đ ng v t ộ ậ
th i ra cung c p cho cây xanh th c hi n quá trình quang h p, t o ra O, cung c p cho ho t ả ấ ự ệ ợ ạ ấ ạ
đ ng (4) c a conộ ủ
13.Ch n các t /c m t thích h p đi n vào ch tr ng đ đ c n i dung đúng.ọ ừ ụ ừ ợ ề ỗ ố ể ượ ộ
a) Nước và mu i khoáng hoà tan trong đ t đố ấ ược (1) c a r h p th , sau đó đủ ễ ấ ụ ược
chuy n qua ph n (2) r i thâm nh p vào (3) và ti p t c để ầ ồ ậ ế ụ ược v n chuy n lên các bậ ể ộ
ph n khác c a cây.ậ ủ
b) Thoát h i nơ ước có th di n ra qua b m t lá ho c qua khí kh ng, trong đó thoát h i ể ễ ề ặ ặ ổ ơ
nước qua khí kh ng là ch y u. C ch đi u ch nh s thoát h i nổ ủ ế ơ ế ề ỉ ự ơ ước chính là c ch đi uơ ế ề
ti t (1) Khi t bào khí kh ng (2) s căng ra, khí kh ng (3) đ h i nế ế ổ ẽ ổ ể ơ ước thoát ra ngoài. Khi t bào khí kh ng b (4) s x p xu ng, khí kh ng s (5) làm h n ch s ế ổ ị ẽ ẹ ố ổ ẽ ạ ế ự thoát h i nơ ước ra ngoài
14. Sau nh ng tr n m a l n kéo dài, h u h t cây trong v n b ng p úng lâu và b ch t. ữ ậ ư ớ ầ ế ườ ị ậ ị ế Theo em, t i sao khi b ng p nạ ị ậ ước cây l i ch t m c dù nạ ế ặ ước có vai trò r t quan tr ng đ i ấ ọ ố
v i s s ng c a cây?ớ ự ố ủ
15. Sau khi h c v quá trình thoát h i n c cây xanh, b n Mai băn khoăn mu n bi t ọ ề ơ ướ ở ạ ố ế xem n u s thoát h i nế ự ơ ướ ởc lá không di n ra thì đi u gì s x y ra, còn Khôi thì không ễ ề ẽ ả
bi t tế ướ ưới n c h p lí cho cây tr ng là nh th nào. Em hãygiúp Mai và Khôi gi i đáp các ợ ồ ư ế ả băn khoăn trên
Trang 9( HS th c hi n )ự ệ ở
1. Sau khi thu ho ch các lo i h t (ngô, thóc, đ u, l c, ), c n th c hi n bi n pháp nào đ b o ạ ạ ạ ậ ạ ầ ự ệ ệ ể ả