1. CHỦ ĐỀ: Phát triển Khoa học Công nghệ: Vấn đề thách thức toàn cầu Sự bùng nổ của NFT và những thách thức cơ hội cho nền kinh tế toàn cầu 1. Câu chuyện Song song với những suy thoái của nền kinh tế toàn cầu do những tác động của đại dịch thì đến năm 2021, chúng ta lại được chứng kiến sự phát triển bùng nổ của NFT (Non fungible tokens) với những giao dịch có giá hàng chục triệu đô. Minh chứng rõ ràng nhất cho sự bùng nổ này là việc: Nghệ sĩ Mike Winkelmann, với nghệ danh “Beeple”, đã bán được bức tranh NFT với giá kỷ lục 69,3 triệu USD. Nó giống như một ngọn đuốc châm ngòi cho sự bùng nổ của NFT. Từ sau sự kiện này, các giao dịch NFT “mọc lên như nấm” tựa như một trào lưu mới nổi trên thị trường giao dịch trực tuyến. Hiểu một cách đơn giản thì NFT là tài sản kỹ thuật số đại diện cho các vật phẩm hữu hình hoặc vô hình trong đời sống: các tác phẩm nghệ thuật, tranh, ảnh, bản nhạc, các đoạn video…hoặc những vật phẩm thật được “token hóa”. Sự khác biệt chính giữa fungible và Non fungible nằm ở nội dung mà chúng lưu trữ. Trong khi các fungible tokens như Bitcoin cùng những loại tiền điện tử khác có thể thay thế và trao đổi lẫn nhau thì Non fungible tokens lại lưu trữ dữ liệu như học vị hoặc tác phẩm nghệ thuật dựa trên mã thông báo không thể thay thế được. Trước khi trở thành xu thế mới sau đại dịch Covid thì NFT đã có một ứng dụng quan trọng trong ngành công nghiệp game từ trước đó. Cryptokitties đã xuất hiện trong chuỗi khối Ethereum vào đầu năm 2017. Trò chơi đại diện cho trường hợp sử dụng thực tế đầu tiên cho NFT trong không gian tiền điện tử và cuối cùng nó đã trở thành ứng dụng phi tập trung nổi bật nhất trên giao thức Ethereum. Sự phát triển mạnh mẽ gần đây của NFT chứng kiến sự tham gia của không ít những “ông lớn” như Internet và các công ty thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau từ thời trang đến những ứng dụng giải trí như trò chơi điện tử,...đang ngày càng nở rộ. Các thương hiệu thời trang và thể thao lớn như Adidas, Gucci, Louis Vuitton,…,cùng các nghệ sĩ nổi tiếng như Grimes, Paris Hilton và Snoop Dogg cũng đều đã đóng góp vào sự nổi tiếng của NFT, bằng cách công khai sự tham gia của họ trong không gian này. Có thể nói, hiện tại NFT đang trở thành xu hướng dựa trên nền tảng công nghệ Blockchain. Nó đã mang đến cho những nghệ sĩ và người sáng tạo nội dung một cơ hội mới, tiềm năng hơn để kiếm tiền từ sản phẩm của họ. Bên cạnh đó, khoản doanh thu “khủng” mà NFT đang mang lại cũng là “miếng mồi ngon” mà các nhà đầu tư nhắm tới bên cạnh các loại tiền ảo như Bitcoin. Chính vì vậy nhóm chúng em quyết định đi sâu vào tìm hiểu đề tài để lý giải “cơn sốt NFT” cũng như muốn hiểu sâu hơn về quá trình hình thành, bản chất của các NFT đồng thời hiểu và nắm bắt được những ảnh hưởng và tác động của nó tới nền kinh tế toàn cầu, hiểu được những lợi ích và hệ lụy từ đó rút ra được bài học cho các quốc gia trong quá trình gia nhập sử dụng, trao đổi và mua bán loại tài sản này. 2. Thảo luận 2.1 Khái niệm NFT 2.1.1 Khái niệm và đặc điểm NFT là viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Non – Fungible Token” được hiểu là một đơn vị dữ liệu mã hóa được lưu trữ trên Blockchain nhằm đại diện cho một tài sản độc nhất. Trong đó, mỗi NFT sẽ đại diện cho một tập tin độc nhất vô nhị, chúng không thể hoán đổi vị trí hay thay thế lẫn nhau. Có thể nói, NFT là một dạng tài sản kỹ thuật số trên blockchain với mã nhận dạng duy nhất. Tài sản kỹ thuật số không giống như tiền điện tử, chúng không thể được mua bán hoặc trao đổi ở mức độ ở mức độ tương đương, ngang bằng bởi giá trị của mỗi NFT không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm mà còn là quyền sở hữu sản phẩm đó. Hiện nay NFT trên các thị trường được giao dịch, mua bán thông qua tiền điện tử như Ether hoặc Bitcoin nhưng tiền điện tử chủ yếu được coi là tiền tệ trong khi NFT được coi là tài sản thuần túy. 2.1.2 Tính chất 2.1.2.1 Tính không thể phân chia Những loại tiền mã hóa đều có thể bị chia nhỏ và thực hiện trao đổi. Tuy nhiên, NFT là một tài sản nguyên vẹn, không thể phân chia dưới bất kỳ hình thức nào. Đây chính là đặc điểm khác biệt nổi bật nhất giữa NFT với các đồng tiền mã hóa. 2.1.2.2 Tính độc nhất Mỗi NFT có một tính chất riêng, một mã thông báo riêng không thể lẫn với những NFT khác. Đây là đặc điểm quan trọng nhất của NFT. Với mỗi mã thông báo không thể thay thế, người dùng hoàn toàn có thể điều tra nguồn thông tin chính xác của mỗi NFT nên không cần lo ngại về vấn đề giả mạo. 2.1.2.3 Tính khan hiếm Mỗi NFT đại diện cho một tệp tin độc nhất vô nhị không thể thay. Tuy trong thị trường có rất nhiều nhà phát hành NFT nhưng thông thường, ở mỗi bộ sưu tập nhà phát hành sẽ giới hạn số lượng mã thông báo không thể thay thế để gia tăng mức độ khan hiếm của chúng. Đây cũng là một trong những lý do khiến NFT được định giá cao, tạo nên giá trị cho các NFT. Tính khan hiếm của chúng cũng tương tự các tác phẩm hội họa nổi tiếng như Mona Lisa của Leonardo da Vinci. 2.1.2.4 Tính không thể tách rời Một NFT không thể chia thành nhiều “mảnh” dưới bất kỳ hình thức nào. 2.2 Tình hình thị trường giao dịch NFT trên thế giới Với tổng giá trị các giao dịch đạt 22 tỷ USD, năm 2021 đánh dấu bước phát triển mới đáng chú ý của thị trường tài sản số NFT (nonfungible token). NFT đã trở thành ứng dụng đầu tiên của công nghệ blockchain để đạt được sự nổi bật rõ ràng trước công chúng. Mặc dù xuất hiện từ năm 2014, nhưng đến năm 2021 thì NFT chính thức bùng nổ mạnh mẽ không chỉ với những tác phẩm nghệ thuật. Nhưng Trong vòng chưa đầy nửa năm (đến ngày 16 tháng 5 năm 2021), hàng trăm nghìn NFT có giá trị hơn 800 triệu đô la đã được giao dịch. Nhiều NFT có giá trị rất lớn lên đến hàng triệu, hàng chục triệu USD. Điển hình, đầu năm 2021, Tổng giám đốc điều hành Công ty Twitter khi đó là ông Jack Dorsey đã bán đấu giá dòng tweet đầu tiên của mình với giá 2,9 triệu đô la dưới dạng NFT với giá 2,9 triệu USD. Cũng vào năm ngoái, bức ảnh NFT được ghép từ 5.000 hình ảnh của nghệ sĩ Beeple đã được bán với giá 69,3 triệu USD bởi nhà tổ chức bán đấu giá Christie’s (Anh). NFT được quan tâm nhiều hơn là bởi nó có mối liên hệ với Metaverse (tạm dịch: vũ trụ ảo) và những người nổi tiếng quan tâm tới lĩnh vực này. Câu lạc bộ Du thuyền Bored Ape, The Sandbox và CryptoPunks là vài ví dụ điển hình trong số các dự án thành công ở lĩnh vực mới nổi này. Trong đó, CryptoPunks dẫn đầu phong trào “nghệ thuật tiền điện tử” với khoảng 10.000 hình ảnh nghệ thuật được mã hóa và thu hút được một số nhà đầu tư nổi tiếng. Còn The Sandbox cho phép người chơi tải lên, xuất bản và bán các tác phẩm NFT của họ được tạo bằng VoxEdit, cung cấp cho người sáng tạo quyền sở hữu và các công cụ để tạo nội dung trên nền tảng. Tiềm năng và tiện ích vượt trội của NFT cùng với công nghệ blockchain và tiền điện tử sẽ trở thành một phần không thể thiếu trong không gian Metaverse, một cơ hội tiềm năng cho các nhà đầu tư. Ngoài ra, ngành công nghiệp NFT gắn liền với một số ngành công nghiệp lớn nhất và phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực kỹ thuật số như game, metaverse và Web3. Thị trường NFT bùng nổ do lệnh giới nghiêm để phòng, chống COVID19 khiến thời gian sử dụng internet trên toàn cầu tăng cao. Lúc này, NFT giống như một chiếc khóa kết nối con người giữ kinh tế với công nghệ, một phương thức giao dịch mới trên thị trường giao dịch trực tuyến. Chính vì lý do ấy mà NFT nổ ra như một “cơn sốt” toàn cầu. 2.3 Ưu và nhược điểm của NFT 2.3.1 Ưu điểm Nhờ vào những tính chất cải tiến từ các hình thức tiền điện tử khác nhau đã tạo nên những đặc tính vượt trội của NFT: Thứ nhất, các NFT đều được xây dựng trên một loại Blockchain nhưng không có NFT nào có tính chất giống nhau, mỗi một NFT là một loại mã hóa, các đoạn mã này là riêng biệt và không thể bị thay thế nên NFT không thể bị giả mạo. Thứ hai, bất cứ tài sản nào cũng có thể mã hóa dưới dạng một đoạn mã thông qua NFT vè có thể được lưu trữ một cách bảo mật. Thứ ba, NFT sẽ cho phép người đầu tư cũng như người mua nắm rõ được nguồn gốc mỗi mã NFT và dễ dàng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm nhanh chóng đồng thời giảm các loại phí như quảng cáo, phân phối,…cho người sáng tạo nội dung. Thứ tư, tiền bản quyền NFT cung cấp cho bạn 510% giá bán tiêu chuẩn mỗi khi bạn bán tác phẩm NFT của mình trên thị trường. Mỗi lần bán thứ cấp xảy ra, hợp đồng thông minh đảm bảo rằng các điều khoản của NFT được thực hiện. 2.3.2 Nhược điểm Bên cạnh những ưu điểm được nêu trên, xong việc đầu tư NFT vẫn còn tồn tại một số nhược điểm. Thứ nhất, NFT vẫn còn là một xu hướng tài chính “mới nổi” lên gần đây nên đang còn mới lạ và có cấu trúc công nghệ khá phức tạp với các nhà đầu tư khi tiếp cận. Theo một nghiên cứu gần đây, có rất nhiều bộ sưu tập NFT được phát hành trong 3 tháng gần đây. Đa số các dự án không mang lại giá trị cho chủ sở hữu. Thứ hai, NFT là một công nghệ xác nhận tính sở hữu duy nhất của một tài sản. Tuy nhiên, “lỗ hổng” đáng lo ngại vẫn xuất hiện đó là khi tài sản được số hóa thành NFT thì chưa được cơ quan có thẩm quyền nào chứng nhận quyền sở hữu độc quyền của người mua hay chất lượng sản phẩm nên vẫn còn gặp những rủi ro giao dịch giữa người mua và người bán. Thứ ba, trên thị trường NFT vẫn xuất hiện các tài sản bị làm giả mạo, làm nhái và đưa lên các sàn NFT khác nhau, người mua có thể bỏ ra rất nhiều tiền nhưng chỉ sở hữu các phiên bản thứ cấp hay thậm chí gặp khó khăn trong khả năng giành quyền sở hữu các tài sản hữu hình. Thứ tư, Phí giao dịch Ethereum đang tăng cao ngất ngưởng và hầu hết các NFT đều được xây dựng trên ERC20. Các giao dịch NFT được tạo và lưu trữ thông qua các khu chợ ảo như Opensea hoặc Rarible và chưa có đơn vị đảm bảo lưu trữ tài sản, vì vậy nên khi các trường hợp xấu xảy ra hoặc các khu chợ ảo mua bán NFT này đóng cửa, nhà đầu tư sẽ mất quyền truy cập vào các tác phẩm của mình, điều này đồng nghĩa với việc họ đầu tư vào NFT đã gặp rủi ro. Hiện tại, giá trị NFT hoàn toàn gắn liền với giá trị thẩm mỹ và tình cảm. Không thể đánh giá giá trị của nó như một khoản đầu tư dài hạn, vì vậy ngay bây giờ, không có gì khác ngoài đầu cơ. 2.4 Tác động của NFT đến kinh tế và thị trường giao dịch 2.4.1 Đối với nền kinh tế thế giới 2.4.1.1 Tác động tiêu cực 1. Tác động đến môi trường Các NFT phần lớn được phát hành trên mạng PoW, lớn nhất trong số đó là Ethereum. Các mạng như vậy dựa vào hoạt động đào coin, cần sử dụng hệ thống máy tính kỹ thuật tiên tiến và phần cứng khai thác chuyên dụng. Thiết bị này tiêu tốn năng lượng và tạo ra một lượng nhiệt đáng kể, tạo áp lực lớn trong ngành điện và thải ra lượng carbon khổng lồ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến bầu khí quyển. Các NFT có thể không có tác động trực tiếp đến lượng khí thải carbon. Tuy nhiên, hiện nay các NFT đang tận dụng các blockchain hiện có như Bitcoin và Ethereum, chạy trên các thuật toán đồng thuận PoW và đòi hỏi một lượng lớn năng lượng. Điện được sử dụng để chạy phần cứng đào coin và làm mát nó. Hầu hết các cơ sở đào coin vẫn đặt tại Trung Quốc, quốc gia phụ thuộc nhiều vào than và các nhiên liệu hóa thạch khác để sản xuất năng lượng. Việc tính toán lượng khí thải CO2 chính xác được tạo ra từ các giao dịch NFT là không thể do thiếu dữ liệu thống kê và thực tế là các NFT chiếm một phần nhỏ trong tất cả các trường hợp sử dụng blockchain. Nhưng bên cạnh đó, không thể phủ nhận những tác động tiêu cực ngày càng lớn của NFT gây ra với môi trường sống của chúng ta. 2. Lỗ hổng bảo mật Các NFT hoạt động dựa vào các hệ thống kỹ thuật trên máy tính, dựa trên các thuật toán của chúng. Chính vì vậy, vấn đề bảo mật thông tin luôn là mối quan tâm hàng đầu. Kẻ xấu có thể lợi dụng những lỗ hổng bảo mật để lấy cắp thông tin trong không gian truyền sóng của các thiết bị mà rất khó để phát hiện. Qua đó, chúng có thể dễ dàng trục lợi cá nhân, “móc túi” khách hàng bất cứ lúc nào mà không ai biết. 3. Công cụ rửa tiền Các NFT có thể trở thành phương tiện hoàn hảo để mang đi bán quy đổi sang các loại tiền ảo rồi rửa tiền. Do đồng tiền này không phải là tiền pháp định, không chịu sự kiểm soát của bất kỳ tổ chức hay chính phủ nào nên NFT không bị các chính sách tiền tệ chi phối. Bằng cách này, lượng tiền trên thị trường có thể bị lưu thông một cách mất kiểm soát, có thể đưa nền kinh tế của một quốc gia phát triển vượt bậc, nhưng nó cũng có thể đưa nền kinh tế ấy vào khủng hoảng một cách dễ dàng. 2.4.1.2 Tác động tích cực 4. Giảm sự phụ thuộc vào tiền Fiat Là một loại tiền tệ phi tập trung và hoạt động độc lập, NFT không bị ảnh hưởng bởi các vấn đề kinh tế và chính trị nào như các loại tiền tệ truyền thống. Đây được coi là một điểm đặc biệt trong thiết kế của NFT. Ngày nay, chuyển khoản kỹ thuật số được ưa chuộng như một phương tiện tiện dụng để thanh toán cho các sản phẩm và dịch vụ nhờ tính thuận tiện của nó. Sử dụng NFT làm phương thức thanh toán trong một số lĩnh vực có thể làm giảm sự phụ thuộc vào tiền truyền thống hoặc ủy quyền, giao dịch diễn ra nhanh chóng, thuận tiện hơn. 5. Số hóa và đổi mới trong nghệ thuật Mặc dù NFT là một hiện tượng tương đối mới đối với thế giới nghệ thuật, nhưng chúng có khả năng phá vỡ và hình dung lại quá trình sáng tạo, mua và thưởng thức nghệ thuật theo những cách mà chúng ta chưa từng thấy trước đây. Số hóa nghệ thuật giúp việc tiếp cận nghệ thuật trở nên dễ dàng hơn. Các tác phẩm nghệ thuật có thể được phân phối khắp nơi trên internet, mở ra phòng trưng bày ảo cho tất cả mọi người; đồng thời mở ra khả năng thể hiện và đóng góp nhiều hơn cho giới nghệ thuật. Nghệ thuật giờ đây không còn dành riêng cho một bức tranh vẽ trên tường hay một tác phẩm điêu khắc được trưng bày trong bảo tàng. Khi công nghệ mới liên tục xuất hiện, chúng hỗ trợ các hình thức nghệ thuật mới và lạ mà chúng ta thậm chí chưa từng hình dung ra. Nghệ thuật số không chỉ là những trải nghiệm trên màn hình điện thoại hoặc máy tính mà còn có thể được xem dưới dạng metaverse, hoặc các thiết bị đeo để trải nghiệm. 6. Xóa bỏ rào cản gia nhập và sáp nhập thị trường mới NFT đã thiết lập một mạng lưới giao dịch phi tập trung toàn cầu, loại bỏ sự cần thiết của bất kỳ tổ chức tập trung nào để phát hành và thanh toán tiền tệ. Trong trường hợp này, nó đã mở ra cánh cửa cho một loại thị trường mới và cơ hội mà không có cơ quan hay cá nhân nào kiểm soát được thị trường này. Vì vậy, các công ty mới thành lập và các doanh nghiệp nhỏ trên khắp thế giới có thể tham gia thị trường này để huy động được dòng vốn và bắt đầu các dự án của mình. 2.4.2 Đối với Việt Nam Hiện nay, Blockchain hay đặc biệt là NFT đã mở ra các mô hình kinh doanh mới và nguồn doanh thu mới cho nhiều lĩnh vực, nổi bật là ngành công nghiệp game. Ứng dụng NFT vào game giúp các sản phẩm của Việt Nam có thể vươn ra toàn cầu, đưa Việt Nam trở thành thủ phủ của game thế hệ mới. NFT là công nghệ dựa trên blockchain biến các nhân vật, vật phẩm trong game trở thành duy nhất, không thể bị sao chép và tạo ra giá trị riêng. Ứng dụng công nghệ đó, game Việt tỉ đô Axie Infinity đã được ra đời và đạt được nhiều thành công trên thị trường thế giới. Theo bà Lyn Hoàng, Giám đốc quốc gia Binance Việt Nam, thị trường game kết hợp với Blockchain tại Việt Nam đã trở thành một hiện tượng công nghệ toàn cầu, thu hút hàng trăm nghìn game thủ từ khắp nơi trên thế giới. Có thời điểm, giá trị vốn hóa đồng AXS của game này đã đạt hàng tỷ USD nhờ vào đồng tiền số tiện ích AXS của game tăng giá phi mã lên đến hơn 40 USD mỗi đồng AXS. Khảo sát của Finder với hơn 28,000 người sử dụng Internet đã chỉ ra rằng có khoảng 17.4% người Việt Nam sử dụng Internet sở hữu NFT, cao hơn mức trung bình của thế giới là 11.7%. Điều đó đã giúp Việt Nam đứng vị trí thứ 5 trong danh sách những quốc gia sở hữu nhiều NFT nhất theo báo cáo của Finder. Nguồn: Finder Các nền tảng NFT hoạt động hiện còn thiếu các khung pháp lý. Nhờ đặc tính của blockchain, NFT có giá trị vì nó có tính độc nhất, tất cả các thành viên trong hệ thống đều có thể giám sát nên không thể bị làm giả. Theo Cổng Trời nền tảng giao dịch tranh NFT đầu tiên của Việt Nam, phần lớn các sàn NFT trên thế giới tập trung vào những tác phẩm được tạo ra bằng kỹ thuật số thì đơn vị này lại ứng dụng NFT để số hóa tác phẩm tranh thực tế. Qua 2 tháng, đã có gần 20 tác phẩm bán thành công qua nền tảng này. Hầu hết sản phẩm NFT không chỉ tồn tại trên không gian số, mà được gắn liền với một sản phẩm thực như một chứng chỉ chống hàng giả dù tính pháp lý vẫn chưa được đảm bảo. Tại Việt Nam chưa có khung pháp lý cho lĩnh vực này nên các sàn giao dịch NFT vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức trung tâm lưu ký cho các sản phẩm của mình. 2.5 Mối quan hệ cũng như sự liên kết giữa thị trường tiền điện tử và thị trường NFT? Tương tự như các loại tiền điện tử và các mã thông báo khác, NFT cũng hoạt động dựa trên nền tảng Blockchain. Tuy nhiên, có có một vài đặc điểm rất khác biệt so với các loại tiền điện tử như Bitcoin hay Ethereum, mỗi NFT là một tài sản kỹ thuật số duy nhất,là bất biến nên khi không thể trao đổi với các NFT khác theo một định lượng hay tỷ lệ nhất định như các loại hàng hóa và tiền tệ thông thường. Chính vì vậy, thị trường giao dịch NFT sẽ xuất hiện một loại hàng hóa hoặc tiền tệ trung gian để sự trao đổi giữa người mua và người bán có thể diễn ra một cách dễ dàng và thuận tiện hơn. Cụ thể, các thị trường NFT như OpenSea hay Rarible sẽ lựa chọn tiền điện tử và phổ biến nhất là Ether (ETH) thuộc nền tảng Ethereum để làm phương thức giao dịch và thanh toán. Từ đây, chúng ta có thể thấy được mối quan hệ khá chặt chẽ giữa thị trường tiền điện tử và thị trường NFT. Như vậy có thể thấy, những đối tượng tham gia vào trao đổi trên thị trường NFT thường sẽ giao thoa mạnh với cả thị trường tiền điện tử.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
SỰ BÙNG NỔ CỦA NFT VÀ NHỮNG THÁCH THỨC - CƠ HỘI
CHO NỀN KINH TẾ TOÀN CẦU
Trang 21 CHỦ ĐỀ: Phát triển Khoa học - Công nghệ: Vấn đề thách thức toàn cầu
Sự bùng nổ của NFT và những thách thức - cơ hội cho nền kinh tế toàn cầu
1 Câu chuyện
Song song với những suy thoái của nền kinh tế toàn cầu do những tác động củađại dịch thì đến năm 2021, chúng ta lại được chứng kiến sự phát triển bùng nổ củaNFT (Non - fungible tokens) với những giao dịch có giá hàng chục triệu đô Minhchứng rõ ràng nhất cho sự bùng nổ này là việc: Nghệ sĩ Mike Winkelmann, với nghệdanh “Beeple”, đã bán được bức tranh NFT với giá kỷ lục 69,3 triệu USD Nó giốngnhư một ngọn đuốc châm ngòi cho sự bùng nổ của NFT Từ sau sự kiện này, các giaodịch NFT “mọc lên như nấm” tựa như một trào lưu mới nổi trên thị trường giao dịchtrực tuyến Hiểu một cách đơn giản thì NFT là tài sản kỹ thuật số đại diện cho các vậtphẩm hữu hình hoặc vô hình trong đời sống: các tác phẩm nghệ thuật, tranh, ảnh, bảnnhạc, các đoạn video…hoặc những vật phẩm thật được “token hóa” Sự khác biệtchính giữa fungible và Non - fungible nằm ở nội dung mà chúng lưu trữ Trong khi cácfungible tokens như Bitcoin cùng những loại tiền điện tử khác có thể thay thế và traođổi lẫn nhau thì Non - fungible tokens lại lưu trữ dữ liệu như học vị hoặc tác phẩmnghệ thuật dựa trên mã thông báo không thể thay thế được Trước khi trở thành xu thếmới sau đại dịch Covid thì NFT đã có một ứng dụng quan trọng trong ngành côngnghiệp game từ trước đó Cryptokitties đã xuất hiện trong chuỗi khối Ethereum vàođầu năm 2017 Trò chơi đại diện cho trường hợp sử dụng thực tế đầu tiên cho NFTtrong không gian tiền điện tử và cuối cùng nó đã trở thành ứng dụng phi tập trung nổibật nhất trên giao thức Ethereum Sự phát triển mạnh mẽ gần đây của NFT chứng kiến
sự tham gia của không ít những “ông lớn” như Internet và các công ty thuộc nhiều lĩnhvực khác nhau từ thời trang đến những ứng dụng giải trí như trò chơi điện tử, đangngày càng nở rộ Các thương hiệu thời trang và thể thao lớn như Adidas, Gucci, LouisVuitton,…,cùng các nghệ sĩ nổi tiếng như Grimes, Paris Hilton và Snoop Dogg cũngđều đã đóng góp vào sự nổi tiếng của NFT, bằng cách công khai sự tham gia của họtrong không gian này Có thể nói, hiện tại NFT đang trở thành xu hướng dựa trên nềntảng công nghệ Blockchain Nó đã mang đến cho những nghệ sĩ và người sáng tạo nộidung một cơ hội mới, tiềm năng hơn để kiếm tiền từ sản phẩm của họ Bên cạnh đó,khoản doanh thu “khủng” mà NFT đang mang lại cũng là “miếng mồi ngon” mà cácnhà đầu tư nhắm tới bên cạnh các loại tiền ảo như Bitcoin Chính vì vậy nhóm chúng
Trang 3em quyết định đi sâu vào tìm hiểu đề tài để lý giải “cơn sốt NFT” cũng như muốn hiểusâu hơn về quá trình hình thành, bản chất của các NFT đồng thời hiểu và nắm bắt đượcnhững ảnh hưởng và tác động của nó tới nền kinh tế toàn cầu, hiểu được những lợi ích
và hệ lụy từ đó rút ra được bài học cho các quốc gia trong quá trình gia nhập sử dụng,trao đổi và mua bán loại tài sản này
Trang 42 Thảo luận
2.1 Khái niệm NFT
2.1.1 Khái niệm và đặc điểm
NFT là viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Non – Fungible Token” được hiểu là mộtđơn vị dữ liệu mã hóa được lưu trữ trên Blockchain nhằm đại diện cho một tài sản độcnhất Trong đó, mỗi NFT sẽ đại diện cho một tập tin độc nhất vô nhị, chúng không thểhoán đổi vị trí hay thay thế lẫn nhau Có thể nói, NFT là một dạng tài sản kỹ thuật sốtrên blockchain với mã nhận dạng duy nhất Tài sản kỹ thuật số không giống như tiềnđiện tử, chúng không thể được mua bán hoặc trao đổi ở mức độ ở mức độ tươngđương, ngang bằng bởi giá trị của mỗi NFT không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm màcòn là quyền sở hữu sản phẩm đó
Hiện nay NFT trên các thị trường được giao dịch, mua bán thông qua tiền điện tửnhư Ether hoặc Bitcoin nhưng tiền điện tử chủ yếu được coi là tiền tệ trong khi NFTđược coi là tài sản thuần túy
2.1.2 Tính chất
2.1.2.1 Tính không thể phân chia
Những loại tiền mã hóa đều có thể bị chia nhỏ và thực hiện trao đổi Tuy nhiên,NFT là một tài sản nguyên vẹn, không thể phân chia dưới bất kỳ hình thức nào Đâychính là đặc điểm khác biệt nổi bật nhất giữa NFT với các đồng tiền mã hóa
2.1.2.2 Tính độc nhất
Mỗi NFT có một tính chất riêng, một mã thông báo riêng không thể lẫn với
những NFT khác Đây là đặc điểm quan trọng nhất của NFT Với mỗi mã thông báo
không thể thay thế, người dùng hoàn toàn có thể điều tra nguồn thông tin chính xáccủa mỗi NFT nên không cần lo ngại về vấn đề giả mạo
2.1.2.3 Tính khan hiếm
Mỗi NFT đại diện cho một tệp tin độc nhất vô nhị không thể thay Tuy trong thịtrường có rất nhiều nhà phát hành NFT nhưng thông thường, ở mỗi bộ sưu tập nhàphát hành sẽ giới hạn số lượng mã thông báo không thể thay thế để gia tăng mức độkhan hiếm của chúng Đây cũng là một trong những lý do khiến NFT được định giácao, tạo nên giá trị cho các NFT Tính khan hiếm của chúng cũng tương tự các tácphẩm hội họa nổi tiếng như Mona Lisa của Leonardo da Vinci
Trang 52.1.2.4 Tính không thể tách rời
Một NFT không thể chia thành nhiều “mảnh” dưới bất kỳ hình thức nào
2.2 Tình hình thị trường giao dịch NFT trên thế giới
Với tổng giá trị các giao dịch đạt 22 tỷ USD, năm 2021 đánh dấu bước phát triểnmới đáng chú ý của thị trường tài sản số NFT (non-fungible token) NFT đã trở thànhứng dụng đầu tiên của công nghệ blockchain để đạt được sự nổi bật rõ ràng trước côngchúng Mặc dù xuất hiện từ năm 2014, nhưng đến năm 2021 thì NFT chính thức bùng
nổ mạnh mẽ không chỉ với những tác phẩm nghệ thuật Nhưng Trong vòng chưa đầynửa năm (đến ngày 16 tháng 5 năm 2021), hàng trăm nghìn NFT có giá trị hơn 800triệu đô la đã được giao dịch
Nhiều NFT có giá trị rất lớn lên đến hàng triệu, hàng chục triệu USD Điển hình,đầu năm 2021, Tổng giám đốc điều hành Công ty Twitter khi đó là ông Jack Dorsey đãbán đấu giá dòng tweet đầu tiên của mình với giá 2,9 triệu đô la dưới dạng NFT vớigiá 2,9 triệu USD Cũng vào năm ngoái, bức ảnh NFT được ghép từ 5.000 hình ảnhcủa nghệ sĩ Beeple đã được bán với giá 69,3 triệu USD bởi nhà tổ chức bán đấu giáChristie’s (Anh)
NFT được quan tâm nhiều hơn là bởi nó có mối liên hệ với Metaverse (tạm dịch:
vũ trụ ảo) và những người nổi tiếng quan tâm tới lĩnh vực này Câu lạc bộ Du thuyềnBored Ape, The Sandbox và CryptoPunks là vài ví dụ điển hình trong số các dự ánthành công ở lĩnh vực mới nổi này Trong đó, CryptoPunks dẫn đầu phong trào “nghệthuật tiền điện tử” với khoảng 10.000 hình ảnh nghệ thuật được mã hóa và thu hútđược một số nhà đầu tư nổi tiếng Còn The Sandbox cho phép người chơi tải lên, xuấtbản và bán các tác phẩm NFT của họ được tạo bằng VoxEdit, cung cấp cho người sángtạo quyền sở hữu và các công cụ để tạo nội dung trên nền tảng Tiềm năng và tiện íchvượt trội của NFT cùng với công nghệ blockchain và tiền điện tử sẽ trở thành mộtphần không thể thiếu trong không gian Metaverse, một cơ hội tiềm năng cho các nhàđầu tư
Ngoài ra, ngành công nghiệp NFT gắn liền với một số ngành công nghiệp lớnnhất và phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực kỹ thuật số như game, metaverse vàWeb3 Thị trường NFT bùng nổ do lệnh giới nghiêm để phòng, chống COVID-19khiến thời gian sử dụng internet trên toàn cầu tăng cao Lúc này, NFT giống như mộtchiếc khóa kết nối con người giữ kinh tế với công nghệ, một phương thức giao dịch
Trang 6mới trên thị trường giao dịch trực tuyến Chính vì lý do ấy mà NFT nổ ra như một
“cơn sốt” toàn cầu
2.3 Ưu và nhược điểm của NFT
2.3.1 Ưu điểm
Nhờ vào những tính chất cải tiến từ các hình thức tiền điện tử khác nhau đã tạonên những đặc tính vượt trội của NFT:
Thứ nhất, các NFT đều được xây dựng trên một loại Blockchain nhưng không có
NFT nào có tính chất giống nhau, mỗi một NFT là một loại mã hóa, các đoạn mã này
là riêng biệt và không thể bị thay thế nên NFT không thể bị giả mạo
Thứ hai, bất cứ tài sản nào cũng có thể mã hóa dưới dạng một đoạn mã thông qua
NFT vè có thể được lưu trữ một cách bảo mật
Thứ ba, NFT sẽ cho phép người đầu tư cũng như người mua nắm rõ được nguồn
gốc mỗi mã NFT và dễ dàng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm nhanh chóng đồng thờigiảm các loại phí như quảng cáo, phân phối,…cho người sáng tạo nội dung
Thứ tư, tiền bản quyền NFT cung cấp cho bạn 5-10% giá bán tiêu chuẩn mỗi khi
bạn bán tác phẩm NFT của mình trên thị trường Mỗi lần bán thứ cấp xảy ra, hợp đồngthông minh đảm bảo rằng các điều khoản của NFT được thực hiện
2.3.2 Nhược điểm
Bên cạnh những ưu điểm được nêu trên, xong việc đầu tư NFT vẫn còn tồn tạimột số nhược điểm
Thứ nhất, NFT vẫn còn là một xu hướng tài chính “mới nổi” lên gần đây nên
đang còn mới lạ và có cấu trúc công nghệ khá phức tạp với các nhà đầu tư khi tiếp cận.Theo một nghiên cứu gần đây, có rất nhiều bộ sưu tập NFT được phát hành trong 3tháng gần đây Đa số các dự án không mang lại giá trị cho chủ sở hữu
Thứ hai, NFT là một công nghệ xác nhận tính sở hữu duy nhất của một tài sản.
Tuy nhiên, “lỗ hổng” đáng lo ngại vẫn xuất hiện đó là khi tài sản được số hóa thànhNFT thì chưa được cơ quan có thẩm quyền nào chứng nhận quyền sở hữu độc quyềncủa người mua hay chất lượng sản phẩm nên vẫn còn gặp những rủi ro giao dịch giữangười mua và người bán
Thứ ba, trên thị trường NFT vẫn xuất hiện các tài sản bị làm giả mạo, làm nhái
và đưa lên các sàn NFT khác nhau, người mua có thể bỏ ra rất nhiều tiền nhưng chỉ sở
Trang 7hữu các phiên bản thứ cấp hay thậm chí gặp khó khăn trong khả năng giành quyền sởhữu các tài sản hữu hình.
Thứ tư, Phí giao dịch Ethereum đang tăng cao ngất ngưởng và hầu hết các NFTđều được xây dựng trên ERC-20 Các giao dịch NFT được tạo và lưu trữ thông qua cáckhu chợ ảo như Opensea hoặc Rarible và chưa có đơn vị đảm bảo lưu trữ tài sản, vìvậy nên khi các trường hợp xấu xảy ra hoặc các khu chợ ảo mua bán NFT này đóngcửa, nhà đầu tư sẽ mất quyền truy cập vào các tác phẩm của mình, điều này đồngnghĩa với việc họ đầu tư vào NFT đã gặp rủi ro
Hiện tại, giá trị NFT hoàn toàn gắn liền với giá trị thẩm mỹ và tình cảm Khôngthể đánh giá giá trị của nó như một khoản đầu tư dài hạn, vì vậy ngay bây giờ, không
có gì khác ngoài đầu cơ
2.4 Tác động của NFT đến kinh tế và thị trường giao dịch
2.4.1 Đối với nền kinh tế thế giới
2.4.1.1 Tác động tiêu cực
Các NFT phần lớn được phát hành trên mạng PoW, lớn nhất trong số đó làEthereum Các mạng như vậy dựa vào hoạt động đào coin, cần sử dụng hệ thống máytính kỹ thuật tiên tiến và phần cứng khai thác chuyên dụng Thiết bị này tiêu tốn nănglượng và tạo ra một lượng nhiệt đáng kể, tạo áp lực lớn trong ngành điện và thải ralượng carbon khổng lồ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến bầu khí quyển Các NFT có thểkhông có tác động trực tiếp đến lượng khí thải carbon Tuy nhiên, hiện nay các NFTđang tận dụng các blockchain hiện có như Bitcoin và Ethereum, chạy trên các thuậttoán đồng thuận PoW và đòi hỏi một lượng lớn năng lượng Điện được sử dụng đểchạy phần cứng đào coin và làm mát nó Hầu hết các cơ sở đào coin vẫn đặt tại TrungQuốc, quốc gia phụ thuộc nhiều vào than và các nhiên liệu hóa thạch khác để sản xuấtnăng lượng
Việc tính toán lượng khí thải CO2 chính xác được tạo ra từ các giao dịch NFT làkhông thể do thiếu dữ liệu thống kê và thực tế là các NFT chiếm một phần nhỏ trongtất cả các trường hợp sử dụng blockchain Nhưng bên cạnh đó, không thể phủ nhậnnhững tác động tiêu cực ngày càng lớn của NFT gây ra với môi trường sống của chúngta
Trang 82 Lỗ hổng bảo mật
Các NFT hoạt động dựa vào các hệ thống kỹ thuật trên máy tính, dựa trên cácthuật toán của chúng Chính vì vậy, vấn đề bảo mật thông tin luôn là mối quan tâmhàng đầu Kẻ xấu có thể lợi dụng những lỗ hổng bảo mật để lấy cắp thông tin trongkhông gian truyền sóng của các thiết bị mà rất khó để phát hiện Qua đó, chúng có thể
dễ dàng trục lợi cá nhân, “móc túi” khách hàng bất cứ lúc nào mà không ai biết
Các NFT có thể trở thành phương tiện hoàn hảo để mang đi bán quy đổi sang cácloại tiền ảo rồi rửa tiền Do đồng tiền này không phải là tiền pháp định, không chịu sựkiểm soát của bất kỳ tổ chức hay chính phủ nào nên NFT không bị các chính sách tiền
tệ chi phối Bằng cách này, lượng tiền trên thị trường có thể bị lưu thông một cách mấtkiểm soát, có thể đưa nền kinh tế của một quốc gia phát triển vượt bậc, nhưng nó cũng
có thể đưa nền kinh tế ấy vào khủng hoảng một cách dễ dàng
2.4.1.2 Tác động tích cực
4 Giảm sự phụ thuộc vào tiền Fiat
Là một loại tiền tệ phi tập trung và hoạt động độc lập, NFT không bị ảnh hưởngbởi các vấn đề kinh tế và chính trị nào như các loại tiền tệ truyền thống Đây được coi
là một điểm đặc biệt trong thiết kế của NFT
Ngày nay, chuyển khoản kỹ thuật số được ưa chuộng như một phương tiện tiện dụng
để thanh toán cho các sản phẩm và dịch vụ nhờ tính thuận tiện của nó Sử dụng NFTlàm phương thức thanh toán trong một số lĩnh vực có thể làm giảm sự phụ thuộc vàotiền truyền thống hoặc ủy quyền, giao dịch diễn ra nhanh chóng, thuận tiện hơn
5 Số hóa và đổi mới trong nghệ thuật
Mặc dù NFT là một hiện tượng tương đối mới đối với thế giới nghệ thuật, nhưngchúng có khả năng phá vỡ và hình dung lại quá trình sáng tạo, mua và thưởng thứcnghệ thuật theo những cách mà chúng ta chưa từng thấy trước đây
Số hóa nghệ thuật giúp việc tiếp cận nghệ thuật trở nên dễ dàng hơn Các tác phẩmnghệ thuật có thể được phân phối khắp nơi trên internet, mở ra phòng trưng bày ảo chotất cả mọi người; đồng thời mở ra khả năng thể hiện và đóng góp nhiều hơn cho giớinghệ thuật
Nghệ thuật giờ đây không còn dành riêng cho một bức tranh vẽ trên tường haymột tác phẩm điêu khắc được trưng bày trong bảo tàng Khi công nghệ mới liên tục
Trang 9xuất hiện, chúng hỗ trợ các hình thức nghệ thuật mới và lạ mà chúng ta thậm chí chưatừng hình dung ra Nghệ thuật số không chỉ là những trải nghiệm trên màn hình điệnthoại hoặc máy tính mà còn có thể được xem dưới dạng metaverse, hoặc các thiết bịđeo để trải nghiệm.
6 Xóa bỏ rào cản gia nhập và sáp nhập thị trường mới
NFT đã thiết lập một mạng lưới giao dịch phi tập trung toàn cầu, loại bỏ sự cầnthiết của bất kỳ tổ chức tập trung nào để phát hành và thanh toán tiền tệ Trong trườnghợp này, nó đã mở ra cánh cửa cho một loại thị trường mới và cơ hội mà không có cơquan hay cá nhân nào kiểm soát được thị trường này Vì vậy, các công ty mới thànhlập và các doanh nghiệp nhỏ trên khắp thế giới có thể tham gia thị trường này để huyđộng được dòng vốn và bắt đầu các dự án của mình
2.4.2 Đối với Việt Nam
Hiện nay, Blockchain hay đặc biệt là NFT đã mở ra các mô hình kinh doanh mới
và nguồn doanh thu mới cho nhiều lĩnh vực, nổi bật là ngành công nghiệp game Ứngdụng NFT vào game giúp các sản phẩm của Việt Nam có thể vươn ra toàn cầu, đưaViệt Nam trở thành "thủ phủ" của game thế hệ mới NFT là công nghệ dựa trênblockchain biến các nhân vật, vật phẩm trong game trở thành duy nhất, không thể bịsao chép và tạo ra giá trị riêng Ứng dụng công nghệ đó, game Việt tỉ đô Axie Infinity
đã được ra đời và đạt được nhiều thành công trên thị trường thế giới Theo bà LynHoàng, Giám đốc quốc gia Binance Việt Nam, thị trường game kết hợp vớiBlockchain tại Việt Nam đã trở thành một hiện tượng công nghệ toàn cầu, thu húthàng trăm nghìn game thủ từ khắp nơi trên thế giới Có thời điểm, giá trị vốn hóa đồngAXS của game này đã đạt hàng tỷ USD nhờ vào đồng tiền số tiện ích AXS của gametăng giá phi mã lên đến hơn 40 USD mỗi đồng AXS
Khảo sát của Finder với hơn 28,000 người sử dụng Internet đã chỉ ra rằng cókhoảng 17.4% người Việt Nam sử dụng Internet sở hữu NFT, cao hơn mức trung bìnhcủa thế giới là 11.7% Điều đó đã giúp Việt Nam đứng vị trí thứ 5 trong danh sáchnhững quốc gia sở hữu nhiều NFT nhất theo báo cáo của Finder
Trang 10Nguồn: Finder
Các nền tảng NFT hoạt động hiện còn thiếu các khung pháp lý Nhờ đặc tính củablockchain, NFT có giá trị vì nó có tính độc nhất, tất cả các thành viên trong hệ thốngđều có thể giám sát nên không thể bị làm giả Theo Cổng Trời - nền tảng giao dịchtranh NFT đầu tiên của Việt Nam, phần lớn các sàn NFT trên thế giới tập trung vàonhững tác phẩm được tạo ra bằng kỹ thuật số thì đơn vị này lại ứng dụng NFT để sốhóa tác phẩm tranh thực tế Qua 2 tháng, đã có gần 20 tác phẩm bán thành công quanền tảng này Hầu hết sản phẩm NFT không chỉ tồn tại trên không gian số, mà đượcgắn liền với một sản phẩm thực như một chứng chỉ chống hàng giả dù tính pháp lý vẫnchưa được đảm bảo Tại Việt Nam chưa có khung pháp lý cho lĩnh vực này nên cácsàn giao dịch NFT vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức trung tâm lưu
Trang 11trường giao dịch NFT sẽ xuất hiện một loại hàng hóa hoặc tiền tệ trung gian để sự traođổi giữa người mua và người bán có thể diễn ra một cách dễ dàng và thuận tiện hơn.
Cụ thể, các thị trường NFT như OpenSea hay Rarible sẽ lựa chọn tiền điện tử và phổbiến nhất là Ether (ETH) thuộc nền tảng Ethereum để làm phương thức giao dịch vàthanh toán Từ đây, chúng ta có thể thấy được mối quan hệ khá chặt chẽ giữa thịtrường tiền điện tử và thị trường NFT Như vậy có thể thấy, những đối tượng tham giavào trao đổi trên thị trường NFT thường sẽ giao thoa mạnh với cả thị trường tiền điệntử
Theo như kết quả nghiên cứu của Working Paper Series số 20 thuộc BRL thìchúng ta có thể nhận thấy mối quan hệ, sự tác động khá rõ ràng của giá tiền điện tử lênthị trường tiền điện tử trong khi chiều ngược lại thì khá mơ hồ, thị trường NFT không
có quá nhiều ảnh hưởng hay tác động lên giá của các loại tiền điện tử như Bitcoin hayEther Có thể dễ dàng nhận thấy điều này vì tiền điện tử là phương thức chính dùng đểgiao dịch trên thị trường NFT, khi giá tiền điện tử giảm thì nghĩa là sức mua trên thịtrường trên NFT cũng sẽ giảm do kém hấp dẫn hơn, ngược lại nếu giá của các loại tiềnđiện tử này tăng mạnh thì những nhà đầu tư trên thị trường như Bitcoin sẽ có xu hướngtham gia vào thị trường NFT mua các tài sản số này để có thể đầu tư rồi bán lại đểnhận được lợi nhuận từ phần chênh lệch, lúc này thị trường NFt cũng trở nên “béo bở”hơn với những nhà sáng tạo, họ có thể bán được tác phẩm, tài sản với giá cao Thịtrường NFT lúc này cũng trở nên sôi động hơn
Có thể nói, thị trường tiền điện tử có tác động lên thị trường NFT một cách rõràng hơn so với chiều ngược lại Những đối tượng thành thạo khi tham gia vào thịtrường tiền điện thế sẽ có nhiều lợi thế hơn tham gia trao đổi NFT Dù vậy thì sự biếnđộng về giá cả của các loại tiền điện tử là không thể lường trước được, gần như rất khó
dự đoán được Hiện tại, NFT dường như vẫn phụ thuộc vào thị trường tiền điện tử, cụthể là BTC nhưng hoàn toàn vẫn có thể phát triển theo thời gian, liên kết với các thịtrường truyền thống như eBay để có tính pháp định cao hơn,
2.6 Tính “bong bóng” của NFT trong thời gian dài?
Đã có nhiều nhận định cho rằng, NFT là món hàng để đầu tư kiếm lời hơn là giátrị công nghệ mà nó mang lại Thông thường hầu hết người mua NFT chỉ tập trung vàogiá trị của tài sản vào thời điểm mua với động cơ tài chính, thay vì đánh giá cao chấtlượng hình ảnh của sản phẩm Một khi sự nhiệt tình của thị trường suy giảm và sức hút