Bài giảng Sinh học 7 bài 26 sách Cánh diều: Trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở động vật

Bài giảng Sinh học 7 bài 26 sách Cánh diều: Trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở động vật có nội dung trình bày về quá trình trao đổi nước ở động vật, dinh dưỡng ở động vật, vận dụng trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng vào thực tiễn. Mời quý thầy cô và các em cùng tham khảo chi tiết bài giảng để tiết học diễn ra hiệu quả nhất nhé.

   Th c ăn c a nh ng loài trên là gìứ ủ ữ ?

   Th c ăn c a ứ ủ Thỏ: rau, cỏ

Bò: c , cám ỏ

Chim: sâu, h t ạ

Sóc: qu , h t ả ạ

TRAO Đ I N Ổ ƯỚ C VÀ CH T DINH  Ấ

D ƯỠ NG   Đ NG V T Ở Ộ Ậ

I. Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

II. Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

III. V n d ng trao đ i ch t và chuy n hoá  ậ ụ ổ ấ ể

năng l ượ ng vào th c ti n ự ễ

N I DUNG BÀI H C Ộ Ọ

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Động vật có nhu c u nầ ước nh  ư

thế nào?

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Đ ng v t có nhu c u nộ ậ ầ ước khác nhau, ph  thu c vào loài, ụ ộkích thướ ơ ể ộ ổc c  th , đ  tu i, 

th c ăn, nhi t đ  c a môi ứ ệ ộ ủ

trường, cường đ  ho t đ ng ộ ạ ộ

c a c  th …ủ ơ ể

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

T  thông tin b ng 26.1, ừ ả

nh n xét v  nhu c u ậ ề ầ

nướ ở ộ ố ộc   m t s  đ ng 

v t. ?ậ

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Nhu c u nầ ướ ủc c a 

m i loài đ ng v t là ỗ ộ ậkhác nhau. Cùng m t ộ

c  th  đ ng v t nhu ơ ể ộ ậ

c u nầ ướ ẽc s  khác nhau   nh ng nhi t đ  ở ữ ệ ộkhác nhau. Nhi t đ  ệ ộcàng cao thì nhu c u ầ

nướ ủc c a đ ng v t ộ ậ

tăng lên

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

T i sao nhu c u nạ ầ ước 

l i khác nhau gi a các ạ ữ

đ ng v t và   các nhi t ộ ậ ở ệ

đ  khác nhau?ộ

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

M i loài đ ng v t có kích ỗ ộ ậ

thước khác nhau, đi u ki n ề ệmôi trường s ng khác nhau… ốnên nhu c u nầ ước khác nhau

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Đi u gì x y ra n u m i ngày ề ả ế ỗ

ch  cung c p cho bò l y s a ỉ ấ ấ ữ

lượng nước nh  nhu c u nư ầ ước 

c a bò l y th t?ủ ấ ị

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Nhu c u nầ ướ ủc c a bò l y s a ấ ữcao h n bò l y th t, n u ch  ơ ấ ị ế ỉcung c p cho bò l y s a lấ ấ ữ ượng 

nước nh  bò l y th t thì lư ấ ị ượng 

s a thu đữ ượ ẽc s  ít đi

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Quan sát hình 26.1, em hãy mô t  con đả ường trao đ i ổ

nướ ởc   người?

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

­ Ngu n nồ ước cung c p cho con ngấ ười: th c ăn và nứ ước u ng.ố

­ Nước th i ra qua: h i th , b c h i qua da, m  hôi, nả ơ ở ố ơ ồ ước ti u, nể ước trong phân

­ Con đường đi c a nủ ước: t  th c ăn, nừ ứ ước u ng    ng tiêu hóa  h p th  ố → ố → ấ ụvào máu   Các t  bào và c  quan   Bài ti t ra kh i c  th → ế ơ → ế ỏ ơ ể

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Nêu các bi n pháp đ m b o đ  nệ ả ả ủ ước cho c  th  m i ơ ể ỗngày? 

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

M t s  pháp bi n pháp đ m b o đ  nộ ố ệ ả ả ủ ước cho c  th  m i ngày:ơ ể ỗ

­ M i ngỗ ườ ưởi tr ng thành c n cung c p cho c  th  t  1,5 đ n 2 ầ ấ ơ ể ừ ếlít nước m i ngày.ỗ

­ U ng nố ước ngay khi c m th y khát.ả ấ

­ Ăn nhi u lo i qu  m ng nề ạ ả ọ ước

- Ch  đ  ăn u ng h p lí, đ y đ  dinh dế ộ ố ợ ầ ủ ưỡng

-  Truy n nề ước khi c nầ

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Trong trường h p nào ph i truy n nợ ả ề ước cho c  ơ

th ?ể

C n truy n nầ ề ước cho c  th  khi c  th  b  m t nơ ể ơ ể ị ấ ước nghiêm tr ng, m t nọ ấ ước đ t ng t nh  tiêu ch y, s t ộ ộ ư ả ốcao…mà không th  ăn, u ng để ố ược

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

 ng i, ra m  hôi có ý nghĩa gì v i c  th

Giúp c  th  cân b ng nhi t, th i các ch t đ c h i  ơ ể ằ ệ ả ấ ộ ạ

I­ Quá trình trao đ i n ổ ướ ở ộ c   đ ng v t ậ

Vì sao ta c n u ng nhi u nầ ố ề ước h n khi tr i n ng ơ ờ ắ

ho c khi v n đ ng m nh?ặ ậ ộ ạ

Vì nước là môi trường hòa tan các ch t, x y ra các ph n ấ ả ả

ng sinh hóa trong c  th  Khi tr i n ng ho c v n đ ng 

m nh nạ ướ ẽ ịc s  b  tiêu hao vì v y c n u ng nhi u nậ ầ ố ề ước

Ví d : Tr  em có nhu c u dinh dụ ẻ ầ ưỡng cao h n ngơ ười già, người lao 

đ ng n ng nh c có nhu c u dinh dộ ặ ọ ầ ưỡng cao h n ngơ ười lao đ ng ộ

nh …ẹ

II­ Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

D a vào lo i th c ăn, đ ng v t đự ạ ứ ộ ậ ược chia thành nh ng ữnhóm nào? Hãy phân chia nh ng đ ng v t sau và các ữ ộ ậnhóm khác nhau: trâu, l n, gà, chó, dê, c u, ngợ ừ ười, h , ổsói

D a vào lo i th c ăn đ ng v t đự ạ ứ ộ ậ ược chia thành các nhóm sau:

+ Đông v t ăn th c v t (đ ng v t ăn c ): trâu, dê, c u…ậ ự ậ ộ ậ ỏ ừ+ Đ ng v t ăn đ ng v t (đ ng v t ăn th t): chó, h , sói…ộ ậ ộ ậ ộ ậ ị ổ+ Đ ng v t ăn t p: gà, l n, con ngộ ậ ạ ợ ười…

Quan sát hình 26.2, mô t  con đả ường thu nh n và ậtiêu hóa th c ăn, h p thu ch t dinh dứ ấ ấ ưỡng và th i bã ả

 ng i?

II­ Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

Con đường thu nh n, tiêu hóa, h p th  và th i bã   ngậ ấ ụ ả ở ười:

Mi ng thu nh n th c ăn, nghi n nh  và đ y th c ăn xu ng th c qu n, r i ệ ậ ứ ề ỏ ẩ ứ ố ự ả ồ

đ n d  dày. D  dày nhào tr n th c ăn thành d ng l ng và tiêu hóa m t ế ạ ạ ộ ứ ạ ỏ ộ

ph n.   ru t non, th c ăn đầ Ở ộ ứ ược tiêu hóa và ch t dinh dấ ưỡng được h p ấ

th  Khi đi qua ru t già, h n h p d ch l ng đụ ộ ỗ ợ ị ỏ ược h p th  l i nấ ụ ạ ước và 

chuy n thành ch t th i r n.Thông qua tr c tràng và h u môn ch t th i r n ể ấ ả ắ ự ậ ấ ả ắ

được th i ra ngoàiả

II­ Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

Quan sát hình 26.3, phân bi t các giai ệ

đo n: thu nh n, tiêu ạ ậhóa th c ăn, h p th  ứ ấ ụ

ch t dinh dấ ưỡng và 

th i bã   ngả ở ười?

II­ Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

­ Giai đo n thu nh n: Mi ng thu nh n th c ăn   nghi n nh  th c ăn và ạ ậ ệ ậ ứ → ề ỏ ứ

đ y xu ng th c qu n   Th c qu n v n chuy n th c ăn xu ng d  dày.ẩ ố ự ả → ự ả ậ ể ứ ố ạ

­ Giai đo n tiêu hóa th c ăn, h p th  ch t dinh dạ ứ ấ ụ ấ ưỡng: Ch  m t lỉ ộ ượng 

r t nh  th c ăn đấ ỏ ứ ược tiêu hóa   mi ng sau đó đở ệ ược tiêu hóa 1 ph n   d  ầ ở ạdày   ru t non là n i tiêu hóa hoàn toàn th c ăn và di n ra s  h p th  → ộ ơ ứ ễ ự ấ ụ

các ch t dinh dấ ưỡng

­ Giai đo n th i bã: th c hi n   ru t già. Ru t già h p th  l i nạ ả ự ệ ở ộ ộ ấ ụ ạ ước 

chuy n ch t th i d ng l ng thành ch t th i r n đ y đ n tr c tràng ể ấ ả ạ ỏ ấ ả ắ ẩ ế ự

(ch a phân) và đ y ra ngoài c  th  theo h u môn.ứ ẩ ơ ể ậ

II­ Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

Th c ăn đã tiêu hóa ứ(ch t dinh dấ ưỡng) đi 

đ n các b  ph n khác ế ộ ậnhau c a c  th  theo ủ ơ ểcon đường nào?

Mô t  con đả ường v n ậchuy n các ch t thông ể ấqua h  tu n hoàn   c  ệ ầ ở ơ

th  ngể ười?

II­ Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

­ Các ch t trong c  th  đ ng v t đấ ơ ể ộ ậ ược 

th c hi n nh  h  tu n hoàn.ự ệ ờ ệ ầ

­   ngỞ ười có 2 vòng tu n hoàn:ầ

+ Vòng tu n hoàn l n: máu đ  tầ ớ ỏ ươi 

(giàu O2  và ch t dinh dấ ưỡng) được tim 

b m đi nuôi c  th  T i các t  bào, mô, ơ ơ ể ạ ế

c  quan, máu nh n các ch t bài ti t và ơ ậ ấ ếCO2 thành máu đ  th m và tr  v  tim.ỏ ẫ ở ề+ Vòng tu n hoàn nh : Máu đ  th m ầ ỏ ỏ ẫ(nghèo O2) được tim b m lên ph i, t i ơ ổ ạđây máu nh n O2 và th i CO2 tr  thành ậ ả ởmáu đ  tỏ ươi (giàu O2) v  tim.ề

II­ Dinh d ưỡ ng   đ ng v t ở ộ ậ

Ch  đ  dinh dế ộ ưỡng c a m t ngủ ộ ười ph  thu c vào ụ ộ

nh ng y u t  nào? ữ ế ố

III­ V n d ng trao đ i ch t và chuy n hóa năng l ậ ụ ổ ấ ể ượ ng vào th c  ự

ti n ễ

Ch  đ  dinh dế ộ ưỡng c a m t ngủ ộ ười 

ph  thu c vào m c đ  ho t đ ng, ụ ộ ứ ộ ạ ộ

gi i tính và đ  tu iớ ộ ổ

Th  nào là ch  đ  dinh dế ế ộ ưỡng đ  ủ

ch t và đ  lấ ủ ượng? Vì sao c n xây ầ

vitamin và ch t khoáng trong ch  đ  ănấ ế ộ

­  C n xây d ng ch  đ  dinh dầ ự ế ộ ưỡng đ  ủ

ch t và đ  lấ ủ ượng đ  giúp cung c p đ  ể ấ ủ

các ch t, năng lấ ượng theo nhu c u dinh ầ

dưỡng c a c  thủ ơ ể

Vì sao c n ph i ph i h p nhi u ầ ả ố ợ ề

lo i th c ăn? K  tên các lo i th c ạ ứ ể ạ ự

ph m ch a nhi u ch t đ m, ch t ẩ ứ ề ấ ạ ấbéo và vitamin ?

III­ V n d ng trao đ i ch t và chuy n hóa năng l ậ ụ ổ ấ ể ượ ng vào th c  ự

ti n ễ

­ Đ  cung c p đ  ch t dinh dể ấ ủ ấ ưỡng cho 

nhu c u c a c  th  ầ ủ ơ ể

­ Th c ăn giàu ch t đ m: th t, cá , tr ng, ứ ấ ạ ị ứ

s a…; th c ăn giàu ch t béo: d u ăn, các ữ ứ ấ ầ

lo i h t…; th c ăn giàu vitamin: rau, c , ạ ạ ứ ủ

qu …ả

Nêu m t s  b nh do ch  đ  dinh dộ ố ệ ế ộ ưỡng, v  sinh ăn u ng ệ ố

ch a h p lí    đ a phư ợ ở ị ương em và bi n pháp phòng, tránh ệtheo g i ý b ng 26.2ợ ả

III­ V n d ng trao đ i ch t và chuy n hóa năng l ậ ụ ổ ấ ể ượ ng vào th c  ự

ti n ễ

III­ V n d ng trao đ i ch t và chuy n hóa năng l ậ ụ ổ ấ ể ượ ng vào th c  ự

ti n ễ

Tên b nhệ Bi n pháp phòng tránhệ

Tr  em b  suy dinh dẻ ị ưỡng

Tr  em b  th a cân béo phìẻ ị ừ

Tr   em  b   tiêu  ch y  do  ăn ẻ ị ả

u ngố V  sinh trong ăn u ng: ăn chín, u ng sôi, r a  ệ ố ố ử

tay tr ướ c khi ăn…

Ch   đ   ăn  u ng  h p  lí,  tăng  c ế ộ ố ợ ườ ng  t p  ậ TDTT…

Ăn  đ , cân  đ i các  ch t và  đa đ ng các lo i th c  ủ ổ ấ ạ ạ ứ ăn…

III­ V n d ng trao đ i ch t và chuy n hóa năng l ậ ụ ổ ấ ể ượ ng vào th c  ự

ti n ễ ­ B nh thệ ường g p và nguyên nhânặ

+  Thi u dinh dế ưỡng có th  d n đ n còi xể ẫ ế ương, suy dinh dưỡng

+ Th a dinh dừ ưỡng có th  d n đ n béo phì, các b nh tim m ch, ti u ể ẫ ế ệ ạ ể

đường, huy t ápế+ Tiêu ch y…do không v  sinh trong ăn u ng, ăn các đ  ăn ôi , thiu…ả ệ ố ồ

­ Bi n pháp phòng tránh: ệ+ Th c hi n ch  đ  dinh dự ệ ế ộ ưỡng đ  ch t, đ  lủ ấ ủ ượng: Ăn đ , cân đ i ủ ốcác ch t và đa d ng các lo i th c ănấ ạ ạ ứ

+ Tham gia các ho t đ ng TDTTạ ộ+ Th c hi n v  sinh ăn u ng: r a tay s ch trự ệ ệ ố ử ạ ước khi ăn, ăn chín u ng ốsôi;

+  Tuyên truy n giáo d c v  sinh an toàn th c ph m, s  d ng nề ụ ệ ự ẩ ử ụ ước 

s chạ

GHI NHỚ

­ Th  nào là th c ph m s ch và an toàn? Làm th  ế ự ẩ ạ ếnào đ  th c hi n v  sinh an toàn th c ph m? ể ự ệ ệ ự ẩ

­ Tìm hi u các bi n pháp tuyên truy n giáo d c v  ể ệ ề ụ ệsinh an toàn th c ph m và s  d ng nự ẩ ử ụ ướ ạc s ch   đ a ở ị

phương

­ Thi t k  m t b a ăn đ y đ  dinh dế ế ộ ữ ầ ủ ưỡng cho gia 

đình h ng ngày ho c trong gia đình có ngằ ặ ườ ị ệi b  b nh 

m i kh i.ớ ỏ