Bài giảng Sinh học 7 bài 23 sách Cánh diều: Trao đổi khí ở sinh vật gồm 3 nội dung chính nhằm cung cấp kiến thức cho các em học sinh khối 7 về: khái niệm trao đổi khí ở sinh vật, trao đổi khí ở thực vật, trao đổi khí ở động vật. Mời quý thầy cô và các em cùng tham khảo chi tiết bài giảng để tiết học diễn ra hiệu quả nhất nhé.
Trang 2Hô h p t bào là gì? ấ ế
Vi t ph ế ươ ng trình c a hô h p ủ ấ
t bào? ế
+ Khái ni m: Hô h p t bào là quá trình phân gi i ch t ệ ấ ế ả ấ
h u c gi i phóng năng lữ ơ ả ượng cung c p cho các ho t ấ ạ
đ ng s ng c a c th Trong quá trình này t bào s ộ ố ủ ơ ể ế ử
d ng oxygen và th i ra carbon dioxide, nụ ả ước
+ PT hô h p: ấ
Glucose + Oxygen Carbon dioxide + Nước + Năng lượng (ATP+ Nhi t)ệ
Trang 3GV YÊU C U H C SINH Ầ Ọ
LÊN TH C HI N Đ NG TÁC Ự Ệ Ộ
HÍT VÀO, TH RA Ở
Trang 5I Khái ni m trao đ i khí sinh v tệ ổ ở ậ
BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Tìm hi u thông tin trong SGK, quan sát hình 23.1 đ ể ể
hoàn thành PHT s 1ố
TH O LU N NHÓM Ả Ậ
(4HS/ nhóm. Th i gian: 5 phút)ờ
Trang 7BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
I Khái ni m trao đ i khí sinh v tệ ổ ở ậ
H1. Khi hô h p, con ngấ ười
Trang 8BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
I Khái ni m trao đ i khí sinh v tệ ổ ở ậ
H3. Trao đ i khí là gì? L y ví d ?ổ ấ ụ
Khái ni m: Trao đ i khí là s trao đ i các ch t ệ ổ ự ổ ấ ở
th khí gi a c th v i môi trể ữ ơ ể ớ ường
Trang 9H4. Quan sát hình 23.1, mô t quá trìnhả
trao đ i khí sinh v t?ổ ở ậ
Quá trình trao đ i khí sinh v t: Là s di chuy n ổ ở ậ ự ể
c a các phân t khí t vùng có hàm lủ ử ừ ượng phân t ửkhí cao sang vùng có hàm lượng phân t khí th p ử ấ
h nơ
BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
I Khái ni m trao đ i khí sinh v tệ ổ ở ậ
Trang 10H5. Nh n xét hàm lậ ượng khí O2 và khí CO2 gi a môi ữ
trường ngoài và t bào? Gi i thích vì sao có s chênh l ch ế ả ự ệ
BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
I Khái ni m trao đ i khí sinh v tệ ổ ở ậ
Trang 11H6. Quá trình trao đ i khí gi a c th v i môi ổ ữ ơ ể ớ
trường được th c hi n theo c ch nào? ự ệ ơ ế
Quá trình trao đ i khí gi a c th v i môi trổ ữ ơ ể ớ ường
được th c hi n theo c ch khu ch tánự ệ ơ ế ế
BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
I Khái ni m trao đ i khí sinh v tệ ổ ở ậ
H7. S trao đ i khí và hô h p t bào c th sinh ự ổ ấ ế ở ơ ể
v t có liên quan nh th nào?ậ ư ế
Khi c th không hô h p thì t bào không nh n đơ ể ấ ế ậ ược Oxygen, s không có hô h p t bào đ t o ra s n ph m ẽ ấ ế ể ạ ả ẩ(Carbon dioxide, năng lượng). N u không có hô h p t ế ấ ếbào thì các ho t đ ng s ng ng tr , cu i cùng là t bào ạ ộ ẽ ừ ệ ố ế
s ch t, c th s ch t. Hô h p t bào c p đ th p, ẽ ế ơ ể ẽ ế ấ ế ở ấ ộ ấthúc đ y cho quá trinh hô h p c th sinh v t.ẩ ấ ở ơ ể ậ
Trang 12Quan sát hình 23.2 cho bi t trao đ i khí th c v t ế ổ ở ự ậ
x y ra c quan, b ph n nào c a cây?ả ở ơ ộ ậ ủ
thái nào giúp th c hi n ch c năng trao đ i khí? ự ệ ứ ổ
Cho bi t ch t nào đi vào và ch t nào đi ra qua khí ế ấ ấ
Trang 13BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Khí kh ng phân b đâu trong lá cây?ổ ố ở
Đa s cây hai là ố
m m, khí kh ng ầ ổ
phân b nhi u l p ố ề ở ớ
bi u bì dể ưới lá
cây m t lá m m, Ở ộ ầ
khí kh ng n m c ổ ằ ở ả
bi u bì trên và bi u ể ể
bì dướ ủi c a lá
II Trao đ i khí th c v tổ ở ự ậ
1 C u t o và ch c năng c a khí kh ngấ ạ ứ ủ ổ
Trang 14BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
C u t o c a khí kh ng: ấ ạ ủ ổ
+ M i khí kh ng g m hai t bào hình h t đ u, x p úp vào nhau ỗ ổ ồ ế ạ ậ ế
t o nên khe khí kh ng, thành ngoài m ng, thành trong dày ạ ổ ỏ
+ Các t bào hình h t đ u ch a nhi u l c l p, không bào, nhân ế ạ ậ ứ ề ụ ạ
Ch c năng c a khí kh ng: trao đ i khí và th c hi n quá trình ứ ủ ổ ổ ự ệ thoát h i n ơ ướ c cho cây.
II Trao đ i khí th c v tổ ở ự ậ
1 C u t o và ch c năng c a khí kh ngấ ạ ứ ủ ổ
Trang 15BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Theo dõi video quan sát khí kh ng trên kính hi n vi ổ ể
và nêu c ch đóng m khí kh ng?ơ ế ở ổ
II Trao đ i khí th c v tổ ở ự ậ
1 C u t o và ch c năng c a khí kh ngấ ạ ứ ủ ổ
Trang 16BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
+ Khi t bào h t đ u hút n ế ạ ậ ướ c, không bào l n lên, thành ớ
m ng c a t bào hình h t đ u căng ra nên thành dày cong theo ỏ ủ ế ạ ậ làm khí kh ng m ổ ở
+ Khi t bào hình h t đ u m t n ế ạ ậ ấ ướ c, không bào nh đi, thành ỏ
m ng h t căng và thành dày du i th ng làm cho khí kh ng ỏ ế ỗ ẳ ổ
đóng l i ( không hoàn toàn) ạ
II Trao đ i khí th c v tổ ở ự ậ
1 C u t o và ch c năng c a khí kh ngấ ạ ứ ủ ổ
Trang 17BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Đ th c hi n quá trình trao đ i khí để ự ệ ổ ược thu n l i do m t trên lá nhi u không khí còn ậ ợ ặ ề
m t dặ ưới lá ít h n,đ thích nghi v i môi ơ ể ớ
Trang 18BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Trang 19BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
ngoài môi trường qua khí kh ng vào lá, khí oxygen ổ
khu ch tán t trong lá qua khí kh ng ra ngoài môi ế ừ ổ
trường ( khi có ánh sáng)
+ Trong hô h p, khí oxygen đi vào và carbon dioxide đi ấ
ra kh i lá qua khí kh ng (trong t i)ỏ ổ ố
Nêu nh hả ưởng c a ủ
môi trường t i trao đ i ớ ổ
khí trong quang h p ợ ở
lá cây?
nh hẢ ưởng c a môi trủ ường t i TĐK trong quang h p ớ ợ ở
lá cây: Ban ngày khí kh ng m r ng, cây th c hi n ch c ổ ở ộ ự ệ ứnăng quang h p đợ ược nhi u h n. Vào đ u bu i t i và ề ơ ầ ổ ố
ban đêm, khí kh ng đóng b t l i, cây th c hiên ch c ổ ớ ạ ự ứ
năng quang h p gi m.ợ ả
2 Quá trình trao đ i khí qua khí kh ng lá câyổ ổ ở
Trang 20BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Trang 21BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
III Trao đ i khí đ ng v tổ ở ộ ậ
Cho bi t c quan trao đ i khí c a các loài sau: ế ơ ổ ủ
1 H hô h p đ ng v tệ ấ ở ộ ậ
Trang 22BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Trang 23BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
tán qua da, giun không th hô h p nên b ch tể ấ ị ế
Vì mang cá có h th ng mao m ch dày đ c ch a máu ệ ố ạ ặ ứ
có s c t đ , n u mang cá có màu đ h ng t c có ắ ố ỏ ế ỏ ồ ứ
nhi u Oxygen, không nh t và không có mùi hôi thì đó ề ớ
là cá tươi. Còn n u mang cá có màu đ th m, đen ế ỏ ẫ
ho c tr ng b t t c là các t bào máu không đặ ắ ợ ứ ế ược
cung c p Oxygen thì đó là cá ấ ươn
Vì ch s ng trên c n nh ng ph i đ n gi n, hô h p ế ố ạ ư ổ ơ ả ấ
qua da là ch y u, da m ủ ế ẩ ướt giúp O2 d dàng đi vào ễ
và CO2 d dàng đi ra. N u s n kín thì Oễ ế ơ 2 không
khu ch tán đế ược vào, CO2 không khu ch tán ra đế ược thì ch s ch t sau m t th i gian.ế ẽ ế ộ ờ
Trang 24BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Trang 25BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
III Trao đ i khí đ ng v tổ ở ộ ậ
Theo dõi đo n phim: Khám phá ho t đ ng hô h p ngạ ạ ộ ấ ở ười
và cho bi t, s trao đ i khí gi a c th ngế ự ổ ữ ơ ể ườ ới v i môi
trường được th c hi n nh th nào?ự ệ ư ế
2 Quá trình trao đ i khí đ ng v tổ ở ộ ậ
Được th c hi n nh h hô h p thông qua ự ệ ờ ệ ấ
c đ ng hít vào và th raử ộ ở
Trang 26BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
III Trao đ i khí đ ng v tổ ở ộ ậ
2 Quá trình trao đ i khí đ ng v tổ ở ộ ậ
Qua đo n phim, quan sát hình 23.6 mô t con đạ ả ường đi
c a khí qua các c quan c a h hô h p ngủ ơ ủ ệ ấ ở ười?
+ ngỞ ười, khi hít vào, không khí đi qua đường d n khí ẫvào ph i đ n t n các ph nang (t i đây x y ra s trao đ i ổ ế ậ ế ạ ả ự ổkhí gi a ph nang và m ch máu), Oữ ế ạ 2 t máu đ n các t ừ ế ếbào.
+ Khí CO2 t t bào vào máu chuy n t i các ph nang và ừ ế ể ớ ế
được th i ra ngoài môi trả ưởng qua đ ng tác th ra.ộ ở
Trang 27BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
+ Hít th sâu giúp đ y đở ẩ ược h t khí c n ra kh i ph i, l y ế ặ ỏ ổ ấ
được nhi u Oề 2 vào giúp hô h p t bào tăng lên, cung c p ấ ế ấnhi u năng lề ượng cho các ho t đ ng s ngạ ộ ố
Trang 28BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Trang 29BÀI 23. TRAO Đ I KHÍ SINH V TỔ Ở Ậ
Trang 30Câu 1: Thông th ườ ng, các khí kh ng n m t p ổ ằ ậ
trung b ph n nào c a lá? ở ộ ậ ủ
A. Bi u bì lá ể
5 10
Trang 31Câu 2. Ch c năng c a khí kh ng là: ứ ủ ổ
5 10
A. trao đ i khí v i môi tr ổ ớ ườ ng
B. trao đ i ch t v i môi tr ổ ấ ớ ườ ng
C. thoát h i n ơ ướ c ra môi tr ườ ng.
D. C A và C ả
D. C A và C ả
Trang 32Câu 3. Khi hô h p, quá trình trao đ i khí ấ ổ
di n ra nh th nào? ễ ư ế
B. L y vào khí oxygen, th i ra khí carbon ấ ả dioxide.
5 10
15
20
A. L y vào khí carbon dioxide, th i ra khí ấ ả
oxygen.
C. L y vào khí carbon dioxide và h i n ấ ơ ướ c
D. L y vào khí oxygen và h i n ấ ơ ướ c.
B. L y vào khí oxygen, th i ra khí carbon ấ ả dioxide.
Trang 33Câu 3. Nói v hô h p t bào, đi u nào sau ề ấ ế ề
đây không đúng?
5 10
Trang 34Câu 4: Oxygen t ph nang s ti p t c đ ừ ế ẽ ế ụ ượ c
chuy n đ n đâu? ể ế
5 10
Trang 35Đeo kh u trang giúp ngăn khói, b i đi ẩ ụ vào đ ườ ng hô h p; h n ch các lo i vi ấ ạ ế ạ khu n, virus xâm nh p vào c th qua ẩ ậ ơ ể
đ ườ ng hô h p; ngăn ch n phát tán ấ ặ
ngu n b nh cho nh ng ng ồ ệ ữ ườ i xung
quanh, …
Em hãy cho bi t ý nghĩa c a vi c ế ủ ệ
đeo kh u trang ẩ
Trang 36Trong phòng kín đông người, lượng CO2
ngày càng tăng còn O2 ngày càng giảm do quá trình trao đổi khí của cơ thể dẫn đến không khí hít vào thiếu O2, vì vậy nhịp hô hấp tăng để lấy đủ O2 cho cơ thể.
Biện pháp: mở cửa, lắp quạt thông gió …đả bảo thoáng khí
T i sao khi trong phòng kín đòng ng ạ ở ườ i m t ộ
th i gian thì c th th ờ ơ ể ườ ng th y nh p hô h p ấ ị ấ tăng? Em hãy đ xu t bi n pháp đ quá trình ề ấ ệ ể trao đ i khí ng ổ ở ườ i di n ra thu n l i khi trong ễ ậ ợ ở phòng đông ng ườ i, phòng ng , l p h c, ủ ớ ọ