Phủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH ở nước ta

Tuy rằng tr-ớc đây chúng ta đã duy trì kinh tế bao cấp, việc đó làm trí tuệ nền kinh tế, thế nh-ng Đảng ta đã nhanh chóng nắm bắt tình thế và đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin v

Mở đầu

D-ới ngọn cờ lãnh đạo tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh và Bác Hồ vĩ đại nhân dân ta đã từng đánh bại 2 đế quốc hùng mạnh nhất thế giới: Đế quốc Pháp và đế quốc Mỹ Ngày nay trong công cuộc xây dựng kinh tế đất n-ớc, Đảng lại lãnh đạo nhân dân đi hết từ thành công này đến thành công khác, mang lại sự đổi thay từng ngày từng giờ cho nền kinh tế Việt Nam cũng nh- mang lại sức sống mới cho nhân dân cả n-ớc Tuy rằng tr-ớc

đây chúng ta đã duy trì kinh tế bao cấp, việc đó làm trí tuệ nền kinh tế, thế nh-ng Đảng ta đã nhanh chóng nắm bắt tình thế và đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào tình hình mới, thời đại mới, Đảng ta đã chủ tr-ơng chuyển từ kinh tế bao cấp sang kinh tế thị tr-ờng có sự quản lý của Nhà n-ớc vào năm 1986 công cuộc đổi mới đã đ-a n-ớc ta thoát khỏi khủng hoảng trầm trọng sang phát triển nhanh Từ một n-ớc phải nhập khẩu gạo trong những năm đầu giải phóng đất n-ớc, đến nay, Việt Nam đã trở thành một trong 3 n-ớc xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới sau Mỹ và Thái Lan Quan hệ th-ơng mại của n-ớc ta cũng ngày càng đ-ợc mở rộng với chủ tr-ơng "Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các n-ớc trên thế giới" N-ớc ta đã gia nhập ASEAN, AFTA và sắp tới Việt Nam mong muốn đ-ợc gia nhập WTO - tổ chức th-ơng mại thế giới và đến khi đó thì nền kinh tế của Việt Nam sẽ có những b-ớc tiến mới, hứa hẹn một sự tăng tr-ởng cao Không chỉ trong lĩnh vực th-ơng mại mà trong những ngành khoa học cơ bản cũng dần dần đ-ợc đầu t- thích đáng hơn và có sự chú ý hơn của Nhà n-ớc, bằng chứng là ngân sách nhà n-ớc cho những ngành này đã tăng lên đáng kể so với những năm đầu thập kỷ 90 Trong quá trình lãnh đạo đất n-ớc để thực hiện mục tiêu "Dân giàu n-ớc mạnh, xã hội công bằng, văn minh" tiến lên CNXH Đảng ta đã kiên

định đ-ờng lối lãnh đạo, kế thừa và phát huy chủ nghĩa Mác - Lênin và biết áp dụng thực tiễn phép biện chứng của Mác một cách linh hoạt trong những

đ-ờng lối, định h-ớng, chính sách hoạch định phát triển kinh tế xã hội trong

n-ớc Phép phủ định biện chứng với hai đặc tr-ng cơ bản là tính tất yếu khách quan và tính kế thừa đ-ợc thể hiện rõ trong quá trình đổi mới nền kinh tế ở Việt Nam Đó là sự ra đời của nền kinh tế thị tr-ờng có sự quản lý của Nhà n-ớc phủ định lại nền kinh tế thị tr-ờng có sự quản lý của Nhà n-ớc phủ định lại nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp đã không còn phù hợp trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam qua những thành tựu mà nó mang lại ta có thể khẳng định chủ nghĩa duy vật biện chứng Mác - Lênin luôn là nền tảng chắc,

là kim chỉ nam dẫn đ-ờng Nhận thức đ-ợc tầm quan trọng của chủ nghĩa duy vật biện chứng Mác - Lênin đặc biệt là phép phủ định biện chứng đối với công cuộc đổi mới kinh tế của Việt Nam mà bộ môn triết học Mác - Lênin đã nâng lên thành một đề tài nghiên cứu khoa học cho sinh viên, do đó em chọn đề tài

"Phủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN tiến lên CNXH ở n-ớc ta" để nghiên cứu Trong qúa trình nghiên cứu

đề tài, em rất vui khi đ-ợc tiếp xúc với những lý luận cơ bản cần thiết và rất vui mừng khi đ-ợc nâng cao kiến thức qua việc nghiên cứu Tuy nhiên, vì đây

là lần đầu tiên thử sức với một đề tài vừa mang tính lý luận, vừa mang tính thực tiễn cao nên em không tránh khỏi sai sót, em mong các thầy cô thông cảm và giúp đỡ em trong quá trình hoàn thiện t- duy và kiến thức của mình

Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo đã tận tình cung cấp phần lớn kiến thức và ph-ơng pháp để em hoàn thành bài tiểu luận này

B Nội dung Phần I: Nội dung lý luận

I Khái niệm phủ định biện chứng

1 Định nghĩa phủ định biện chứng

Thế giới vật chất vận động và phát triển không ngừng Một dạng nào đó của vật chất đ-ợc sinh ra, tồn tại, rồi mất đi đ-ợc thay thế bằng một dạng vật chất khác Triết học Mác sinh ra, tồn tại, rồi mất đi đ-ợc thay thế bằng một dạng về chất, sự đấu tranh của các mặt đối lập dẫn tới mâu thuẫn đ-ợc giải quyết, sự vật cũ mất đi và sự vật mới ra đời Triết học gọi sự thay thế đó là sự phủ định Phủ định bao gồm phủ định siêu hình và phủ định biện chứng Trái với phủ định siêu hình làm chấm dứt sự phát triển thì phủ định biện chứng lại tạo ra những điều kiện tiền đề cho sự phát triển hay một thay đổi nào đó làm cho sự phát triển hay một thay đổi nào đó làm cho sự vật phát triển ở đây ta chỉ nghiên cứu về phủ định biện chứng là hình thức giải quyết các mâu thuẫn nội tại của bản thân sự vật bị phủ định sự phủ định mà mỗi sự thay thế chuyển hoá làm thành một mắt khâu trong sợi dây xích phát triển của hiện thực và của t- duy Từ những sự nhận định trên chủ nghĩa duy vật đã đ-a ra khái niệm:

Phủ định biện chứng là quá trình tự thân vận động phủ định, tự thân phát triển,

là mắt khâu trên con đ-ờng dẫn tới sự ra đời của cái mới, tiến bộ hơn so với cái bị phủ định

2 Đặc điểm của phủ định biện chứng

- Tính khách quan:

Những ng-ời theo quan điểm siêu hình coi phủ định là do những nguyên nhân bên ngoài đ-a lại, xem sự vật hiện t-ợng là những cái cô lập, tách rời nhau Ph-ơng pháp biện chứng khẳng định cái mới ra đời thay thế cái

cũ nằm ngay trong bản thân sự vật, nó là kết quả của những mâu thuẫn đ-ợc giải quyết trong bản thân mỗi sự vật

Khi đề cập tới vấn đề này, chúng ta l-u ý rằng, mỗi sự vật có ph-ơng thức phủ định biện chứng riêng, do đó mà có sự phát triển Sự phủ định là kết quả hoạt động của quy luật mâu thuẫn và quy luật l-ợng chất trong đó mâu thuẫn mới phủ định mâu thuẫn cũ, chất mới thay thế chất cũ và xuất phát từ xu h-ớng vận động của sự vật hiện t-ợng, từ chính trong nội lực của sự vật

Ví dụ: CNXH phủ định CNTB là kết quả của việc giải quyết mâu thuẫn cơ bản khách quan, vốn có trong lòng xã hội t- bản, mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hoá của lực l-ợng sản xuất và tính chất chiếm hữu t- nhân TBCN về t- liệu sản xuất đ-ợc biểu hiện về học thuyết khoa học ngày càng phát triển là kết quả của quá trình phủ định của những tri thức đúng đắn, sâu sắc đối với những tri thức sai lầm hoặc kém sâu sắc, không đầy đủ

- Tính kế thừa:

Kế thừa là việc cái mới ra đời từ các giữ lại trong đó những yếu tố tích cực tiến bộ từ cái cũ tạo đi cho phù hợp Phủ định biện chứng là kết quả của sự

tự thânphát triển trên cơ sở giải quyết những mâu thuẫn vốn có của các sự vật

và hiện t-ợng, cho nên cái mới ra đời không thể là một sự phủ định tuyệt đối, phủ định, sạch trơn, đoạn tuyệt siêu hình đối với cái cũ, mà là một sự phủ định

có kế thừa Để dẫn tới sự ra đời của cái mới, quá trình phủ định biện chứng bao hàm trong đó nhân tố giữ lại những nội dung tích cực của cái phủ định

Phủ định biện chứng, do vậy, là sự phủ định mang tính kế thừa Với ý nghĩa nh- vậy, phủ định đồng thời là khẳng định, diễn đạt t- t-ởng đó, Lênin viết:

"Không phải sự phủ định sạch trơ, không phải sự phủ định không suy nghĩ, không phải sự phủ định hoài nghi, không phải sự do dự, cũng không phải

sự nghi ngờ là cái đặc tr-ng và cái bản chất trong phép biện chứng mà lại sự phủ định coi nh- là vòng khâu của liên hệ, vòng khâu của sự phát triển, với sự duy trì cái khẳng định"

Giá trị của sự kế thừa biện chứng đ-ợc quy định bởi vai trò của nó trong

sự ra đời của cái mất Không có cái mới nào lại ra đời h- vô, nhờ việc giữ lại nhân tố tích cực của cái phủ định mà cái mới có tiền đề cho sự xuất hiện của mình

Cái quá khứ không biến đổi đi mà không để lại một dấu vết nào trong dòng chảy vô tận của thời gian.Thật ra, nó đã tham gia vào việc tạo ra cái hiện tại, nó tạo thành mối liên hệ sống động trogn thời gian Một trong những hình thức quan trọng của cái đ-ợc kế thừa trong đời sống xã hội là truyền thống

Truyền thống là cái chứa đựng trong bản thân mình những năng lực to lớn để tạo ra cái mới

Song, ngay cả đối với nhân tố tích cực của cái phủ định đ-ợc giữ lại, nó vẫn đ-ợc duy trì d-ới lớp lọc bỏ Thực chất của sự phát triển là sự biến đổi, mà giai đoạn sau còn bảo tồn tất cả những gì tích cực đã đ-ợc tạo ra ở giai đoạn tr-ớc chẳng hạn trong khi phủ định Chủ nghĩa t- bản với t- cách là chế độ lỗi thời chủ nghĩa xã hội cũng kế thừa toàn bộ những thành quả của sự phát triển tiến bộ xã hội đã đạt đ-ợc trong chủ nghĩa t- bản, song, những yếu tố đ-ợc giữ lại đó cũng phải đ-ợc cải tạo, đ-ợc biến đổi trên cơ sở những nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội để trở thành những yếu tố nội tại của CNXH

Trong quá trình đổi mới hiện nay, chúng ta phải biết kế thừa những di sản tích cực của dân tộc cũng nh- của thế giới Nh-ng có lúc, có nơi đã coi nhẹ việcu khai thác vốn quý báu của dân tộc, có quan điểm phủ định sạch trơn Ng-ợc lại có lúc có nơi lại phục hồi cả những phong tục tập quán đã lỗi thời, không biết đứng trên yêu cầu mới của cách mạng mà cải biến và sử dụng những vốn cũ đó cho phù hợp

3 So sánh phủ định biện chứng với phủ định siêu hình để thấy nguyên nhân, động lực của sự phát triển là gì

Đối lập với quan điểm biện chứng, những ng-ời theo quan điểm siêu hình coi phủ định là sự xoá bỏ hoàn toàn cái cũ là chấm dứt sự liên hệ, sự vận

động, sự phát triển của bản thân sự vật Do đó quan điểm siêu hình không thấy

đ-ợc tiền đề của sự nảy sinh ra cái mới Mặt khác, khi nói đến kế thừa, thì họ lại hiểu kế thừa một cách nguyên xi, không phê phán, không cải tiến cải tạo chúng hoặc lắp ghép các yếu tố của cái cũ vào cái mới một cách đơn giản, máy móc

Những ng-ời thuộc "Phái văn hoá vô sản" ở Nga đầu những năm cách mạng có thái độ phủ định sạch trơn nền văn hoá quá khứ Theo họ nền văn hoá vô sản không có liên quan gì với nền văn hoá tr-ớc họ chủ tr-ơng xây dựng lại từ đầu nền văn hoá mới của giai cấp vô sản Đây là quan điểm siêu hình xem phát triển chỉ là sự phát triển tăng hay giảm đi thuần tuý về l-ợng, không có sự thay đổi về chất Tất cả tính muôn vẻ về chất bất biến trong toàn

bộ quá trình tồn tại của nó Sự phát triển chỉ là sự thay đổi về số l-ợng của từng loại đang có, không có sự nảy sinh những loại mới với những quy định mới về chất, có thay đổi về chất chăng nữa thì đó cũng chỉ diễn ra theo một vòng tròn khép kín

Quan điểm siêu hình về sự phát triển cũng xem sự phát triển nh- là một quá trình tiến lên liên tục, không có những b-ớc quanh có phức tạp

Nh- vậy, việc thừa nhận hay không thừa nhận sự phát triển vẫn không

đủ căn cứ để phân biệt một quan điểm biện chứng với một quan điểm siêu hình Điều chủ yếu để phân định hai quan điểm đó là phải làm rõ quá trình phát triển diễn ra nh- thế nào, trong quan điểm duy vật biện chứng, phát triển

là một phạm trù triết học dùng để khai thác quá trình vận động tiến lên từ thấp

đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn

Theo quan điểm đó, phát triển là một tr-ờng hợp đặc biệt của sự vận

động Trong quá trình phát triển sẽ nảy sinh những tính quy định mới cao hơn

về chất, nhờ vậy, làm tăng c-ờng tính phức tạp của sự vật và của sự liên hệ, làm cho cả cơ cấu tổ chức, ph-ơng thức tồn tại và vận động của sự vật cùng chức năng vốn có của nó ngày càng hoàn thiện hơn

Trong quan điểm biện chứng, sự phát triển là kết quả của quá trình thay

đổi về l-ợng dẫn tới sự thay đổi về chất, sự phát triển diễn ra theo đ-ờng xoay trôn ốc, nghĩa là trong quá trình phát triển d-ờng nh- có sự quay trở lại điểm xuất phát, nh-ng trên cơ sở mới cao hơn

Với đặc điểm nh- vậy, phủ định biện chứng không chỉ là nhân tố khắc phục cái cũ, mà còn là gắn liền cái cũ với cái mới, cái khẳng định với cái phủ

định Phủ định biện chứng trở thành vòng khâu tất yếu của sự liên hệ và sự phát triển

II Tính đặc thù của phủ định biện chứng với đổi mới trong lĩnh vực kinh tế xã hội

Nền kinh tế xã hội nào cũng có những khuyết tật, những mâu thuẫn tồn tại trong lòng nó, và một xã hội mà luôn giữ một kiểu tổ chức sản xuất, ph-ơng thức sản xuất thì chắc chắn sẽ không thể tiến lên đ-ợc Vì vậy nền sản xuất phải luôn đ-ợc đổi mới phù hợp với phép phủ định biện chứng Nền sản xuất lỗi thời, không còn năng động nữa sẽ đ-ợc thay thế bởi nền sản xuất tiến

bộ, năng động và phát triển hơn phù hợp với thời đại

Công cụ sản xuất bằng cơ khí ra đời thay thế công cụ sản xuất bằng lao

động thủ công là một tất yếu Đến l-ợt nó sản xuất tự động hoas ra đời thay thế công cụ bằng cơ khí của quá trình sản xuất cũng là một tất yếu Nguyên nhân của quá trình thay thế này là do những động lực tự thân của nền sản xuất xã hội quy định, do những nhu cầu không ngừng biến đổi và phát triển của con ng-ời Sự thay thế đó không phải là vứt bỏ, phủ định sạch trơn ph-ơng thức sản xuất cũ mà chúng vẫn đ-ợc giữ lại, tồn tại song song với ph-ơng thức sản xuất mới và trở thành các ngành, các ph-ơng thức sản xuất truyền thống

đôi khi chúng rất cần đối với nền kinh tế của một số n-ớc

Phần II: Phủ định biện chứng và sự vận dụng trong việc phát triển bỏ qua chế độ TBCN

lên CNXH

I Tính khách quan tất yếu của sự ra đời nền kinh

tế hàng hoá có sự quản lý của nhà n-ớc, phủ định lại nền kinh tế tập trung quan liệu bao cấp đã không còn phù hợp trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

1 Những tồn tại và bất cập của nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp tự cung tự cấp ở Việt Nam

Sau kháng chiến thắng lợi, dựa vào kinh nghiệm của các n-ớc XHCN,

đất n-ớc ta bắt đầu xây dựng mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung dựa trên hình thức sở hữu công cộng về t- liệu sản xuất Với sự nỗ lực của nhân dân ta

và sự giúp đỡ tận tình của các n-ớc XHCN khác mô hình kinh tế kế hoạch hoá

đã phát huy đ-ợc tính -u việt của nó, từ một nền kinh tế lạc hậu và phân tán, bằng công cụ kế hoạch hóa nhà n-ớc đã tập trung vào tay mình một lực l-ợng vật chất quan trọng về đất đai, tài sản và tiền bạc để ổn định và phát triển kinh tế

Nền kinh tế kế hoạch hóa trong thời kỳ đầu thực hiện ở n-ớc ta đã tỏ ra phủ định, nó đã tạo ra một b-ớc chuyển biến quan trọng về mặt kinh tế xã hội

Đồng thời nó cũng thích hợp với nền kinh tế thời chiến và đóng vai trò quan trọng việc tạo ra chiến thắng vĩ đại của dân tộc Nó cho phép Đảng và Nhà n-ớc huy động ở mức độ cao nhất sức ng-ời và sức của cho tiền tuyến

Nh-ng sau giải phóng miền Nam, bức tranh toàn cảnh về hiện trạng kinh tế đã có nhiều thay đổi to lớn Trong một nền kinh tế cùng một lúc tồn tại cả 3 loại hình kinh tế tự cấp, tự túc, nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung và nền kinh tế hàng hoá Đó là thực tế khách quan tồn tại sau năm 1975 nh-ng chúng

ta vẫn tiếp tục chủ tr-ơng xây dựng kinh tế chỉ huy nh- ở Miền Bắc tr-ớc đây

Do các quan hệ kinh tế đã thay đổi rất nhiều, việc áp dụng cơ chế quản lý cũ vào điều kiện nền kinh tế đã thay đổi làm xuất hiện hàng loạt các hiện t-ợng tiêu cực

Trong nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp có sự phân phối một cách mạnh mẽ mọi sản phẩm lao động, giá trị thì bị ấn định tr-ớc theo những chỉ tiêu của Nhà n-ớc, điều này dẫn đến việc những quy luật kinh tế khách quan nh- quy luật giá cả, quy luật cung cầu, quy luật giá trị bị vi phạm nghiêm trọng, làm cho tình hình l-u thông tiền tệ, giá cả bị vi phạm nghiêm trọng, làm cho tình hình l-u thông tiền tệ, giá cả không kiểm soát đ-ợc, đặc biệt là trong những năm 80, lạm phát của n-ớc ta đã lên đến 3 con số làm cho đời sống nhân dân vô cùng khó khăn và tình hình kinh tế n-ớc ta lâm vào tình trạng khủng hoảng Nền sản xuất kém phát triển đ-ợc sự bảo hộ của Nhà n-ớc lại càng trở nên trì trệ Bộ máy quản lý doanh nghiệp không hiệu quả, cồng kềnh, có nhiều cấp trung gian và không năng động, phong cách thì cửa quyền d-ới chính sách bù lỗ của Nhà n-ớc ngày càng không đem lại bất cứ một hiệu quả kinh tế nào

Đồng thời do chủ quan cứng nhắc không cân nhắc tới sự phù hợp của cơ

chế quản lý kinh tế, chúng ta đã không quản lý có hiệu quả các nguồn tài nguyên sản xuất của đất n-ớc, trái lại đã dẫn tới việc sử dụng lãng phí một cách nghiêm trọng các nguồn tài nguyên đó Tài nguyên thiên nhiên bị phá

hoại, môi tr-ờng bị ô nhiễm, sản xuất kém hiệu quả, Nhà n-ớc thực hiện bao cấp tràn lan Những việc đó gây ra rất nhiều hậu quả xấu cho nền kinh tế, sự tăng tr-ởng kinh tế gặp nhiều khó khăn, sản phẩm trở nên khan hiếm, ngân sách bị thâm hụt nặng nề, thu nhập từ nền kinh tế không đủ tiêu dùng, tích luỹ hàng năm hầu nh- không có vốn đầu t- chủ yếu vào vay và viện trợ của n-ớc ngoài Đến cuối những năm 80, giá cả leo thang, khủng hoảng kinh tế đi liền với lạm phát cao đã làm cho đời sống nhân dân bị giảm sút thậm chí một

số địa ph-ơng nạn đói đang rình rập Nguyên nhân sâu xa về sự suy thoái nền kinh tế ở n-ớc ta là do đã áp dụng dập khuôn một mô hình kinh tế ch-a thích hợp và kém hiệu quả

Tr-ớc sự suy thoái kinh tế nghiêm trọng nh- trên, thêm vào đó viện trợ n-ớc ngoài bị giảm sút đã đặt nền kinh tế n-ớc ta với sự bức bách đòi hỏi phải

đổi mới Đổi mới để thoát khỏi khủng hoảng và phát triển đi lên

2 Sự ra đời của nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần có sự quản

lý của Nhà n-ớc là một xu h-ớng phát triển tất yếu khách quan

Tr-ớc những tồn tại và bất cập trên của nền kinh tế chỉ huy, tại Đại hội

Đảng VI (1986) đã chủ tr-ơng phát triển nền kinh tế nhiều thành phần và thực hiện hạch toán kinh doanh XHCN Đến Đại hội Đảng VII Đảng ta xác định rõ việc việc đổi mới cơ chế kinh tế ở n-ớc ta là một tất yếu khách quan và trên thực tế đã diễn ra ở đó, tức là chuyển nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị tr-ờng có sự quản lý của nhà n-ớc theo định h-ớng XHCN

Đây là một sự thay đổi về nhận thức có ý nghĩa rất quan trọng trong lý luận cũng nh- trong thực tế lãnh đạo của Đảng trên mặt trận kinh tế Xét d-ới góc

độ triết học, việc chuyển sang nền kinh tế thị tr-ờng là đúng đắn và phù hợp với quy luật phủ định của phủ định và xu thế của thời đại

Thứ nhất, nếu không thay đổi cơ chế kinh tế vẫn giữ cơ chế kinh tế cũ

thì không thể nào có đủ sản phẩm để tiêu dùng chứ ch-a muốn nói đến tích luỹ vốn để mở rộng sản xuất Thực tế những năm cuối của thập kỷ 80 đã chỉ

rõ đ-ợc thực hiện cơ chế kinh tế cũ cho dù chúng ta liên tục đổi mới hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế nh-ng hiệu quả đạt đ-ợc của nền sản xuất xã hội rất thấp sản xuất không đáp ứng đ-ợc nhu cầu tiêu dùng xã hội tích luỹ hầu nh- không có đôi khi còn ăn lạm vào cả vốn vay n-ớc ngoài

Thứ hai, do đặc tr-ng của nền kinh tế tập trung còn rất cứng nhắc nên

nó chỉ có tác dụng thúc đẩy tăng tr-ởng kinh tế trong giai đoạn ngắn và chỉ có tác dụng phát triển nền kinh tế theo chiều rộng Nền kinh tế chỉ huy ở n-ớc ta tồn tại quá dài do đó nó không những không có tác dụng đáng kể trong việc thúc đẩy phát triển sản xuất mà nó còn nảy sinh ra nhiều hiện t-ợng tiêu cực làm giảm năng suất chất l-ợng và hiệu quả sản xuất

Thứ ba, xét về những nhân tố của kinh tế thị tr-ờng Về vấn đề này có

rất nhiều ý kiến đánh giá khác nhau Nhiều ý kiến cho rằng thị tr-ờng n-ớc ta

là thị tr-ờng mới hình thành còn non yếu và là thị tr-ờng sơ khai Thực tế thị tr-ờng đã hình thành và phát triển đ-ợc những mức phát triển khác nhau ở hầu hết các đô thị và các vùng đồng bằng ven biển Thị tr-ờng trong n-ớc đã đ-ợc thông suốt và v-ơn tới những vùng hẻo lánh xa xôi và đang đ-ợc mở rộng với thị tr-ờng quốc tế Nh-ng thị tr-ờng n-ớc ta phát triển ch-a đồng bộ, còn thiếu hẳn thị tr-ờng các yếu tố sản xuất nh- thị tr-ờng lao động, thị tr-ờng vốn và thị tr-ờng đất đai và về cơ bản vẫn là thị tr-ờng tự do, mức độ can thiệp của Nhà n-ớc còn rất thấp, ch-a có sự quản lý chặt chẽ hệ thống và liên kết các thị tr-ờng một cách đồng bộ theo pháp luật

Thứ t-, xét về mối quan hệ kinh tế đối ngoại ta thấy nền kinh tế n-ớc ta

đang hoà nhập với nền kinh tế thị tr-ờng thế giới, sự giao l-u về hàng hoá, dịch vụ và đầu t- trực tiếp của n-ớc ngoài làm cho sự vận động của nền kinh

tế n-ớc ta gần gũi hơn với nền kinh tế thị tr-ờng thế giới T-ơng quan giá cả

của các loại hàng hoá quốc tế

Thứ năm, xu h-ớng chung phát triển kinh tế của thế giới là sự phát

triển kinh tế của mỗi n-ớc không thể tách rời với sự phát triển hoà nhập quốc

tế, sự cạnh tranh giữa các quốc gia đã làm thay đổi hẳn về chất, không còn là dân số đông, vũ khí nhiều, quân đội mạnh mà là tiềm lực kinh tế Mục đích của các quốc gia là tạo ra đ-ợc nhiều của cải vật chất trong quốc gia của mình

đạt tốc độ phát triển kinh tế cao, đời sống nhân dân đ-ợc cải thiện, thất nghiệp thấp Tiềm lực kinh tế đã trở thành th-ớc đo do chủ yếu vai trò và sức mạnh của mỗi dân tộc là công cụ chủ yếu để bảo vệ uy tín và duy trì sức mạnh của các đảng cầm quyền Vì vậy chúng cần phải đổi mới để phát triển kinh tế cũng nh- những mặt xã hội khác để khẳng định vị trí của Đảng của dân tộc mình trên tr-ờng quốc tế

Thứ sáu, sự vận dụng của nền kinh tế hàng hoá theo cơ chế thị tr-ờng

không thể nào giải quyết đ-ợc những vấn đề do chính cơ chế và bản thân đời sống kinh tế - xã hội đặt ra Đó là tình trạng thất nghiệp lạm phát khủng hoảng, ô nhiễm môi tr-ờng, sự bùng nổ về dân số cũng nh- những hiện t-ợng xã hội khác, những tình trạng và hiện t-ợng trên ở mức độ khác nhau đã trực