Quỹ đầu tư chứng khoán và hoạt động của các quỹ đầu tư chứng khoán tại việt nam

Một số loại quỹ khác  Quỹ đầu tư danh mục linh hoạt flexible portfolio fund: cho phép các nhà quản lý tham gia hoặc phản ứng với các thay đổi điều kiện thị trường bằng việc đầu tư và c

Trước xu thế hội nhập kinh tế và phát triển toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay thì nhu cầu về vốn để đẩy mạnh kinh tế tránh tụt hậu là điều rất cần thiết đối với mỗi quốc gia Để huy động vốn một cách tối đa, ngoài sự góp mặt của ngân hàng còn

có sự tham gia của các tổ chức phi ngân hàng khác mà điển hình là Quỹ đầu tư

Tính đến nay thì thị trường chứng khoán ở Việt Nam đã hoạt động được hơn 10 năm Tuy nhiên chúng ta có thể nhận thấy sự không ổn định của Thị trường chứng khoán, giá cả chứng khoán và chỉ số chứng khoán luôn biến động Và một trong những nguyên nhân đó là hoạt động chưa hiệu quả các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp như các Quỹ đầu tư Khái niệm Quỹ đầu tư chứng khoán vẫn khá mới với công chúng nói chung và một số nhà đầu tư nói riêng Mặc dù, sự hiện diện của Quỹ đầu tư không những chỉ cần thiết cho Thị trường chứng khoán mà còn rất cần thiết cho sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế Có thể coi Quỹ đầu tư là cầu nối hữu hiệu giữa người tiết kiệm và nhà đầu tư, phổ cập đầu tư chứng khoán, phát huy nội lực, đẩy nhanh tốc độ

cổ phần hoá Quỹ đầu tư là phương tiện thuận lợi đơn giản và linh hoạt góp phần và tham gia vào sự tăng trưởng trong tương lai của nền kinh tế Việt Nam Bởi những lí do

đó em đã chọn đề tài “Quỹ đầu tư chứng khoán và hoạt động của các Quỹ đầu tư chứng khoán tại Việt Nam” Mục tiêu của đề án là làm rõ những vấn đề chung nhất

về Quỹ đầu tư chứng khoán và hiện trạng phát triển của các Quỹ đầu tư chứng khoán ở Việt Nam trong những năm gần đây

Kết cấu đề án gồm 3 phần:

Phần I: Những vấn đề cơ bản về Quỹ đầu tư chứng khoán Phần II: Hoạt động của các Quỹ đầu tư chứng khoán tại Việt Nam Phần III: Giải pháp thúc đẩy sự hình thành và nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ đầu tư chứng khoán

I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUỸ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

1 Khái niệm Quỹ đầu tư chứng khoán là một định chế trung gian tài chính phi ngân hàng thu hút tiền nhàn rỗi từ các nguồn khác nhau để đầu tư vào các cổ phiếu, trái phiếu, tiền tệ hay các loại tài sản khác

2 Phân loại quỹ đầu tư chứng khoán

2.1 Căn cứ vào cách thức huy động vốn

 Quỹ đầu tư tư nhân: Do một số tổ chức và cá nhân góp vốn và thuê Công ty quản lý Quỹ nhằm mục đích đầu tư vốn của mình một cách có lợi nhất và đảm bảo quản lý chặt chẽ vốn đầu tư Các quỹ này thường đầu tư vào chứng khoán của những công ty chưa niêm yết Khi những công ty này phát triển đến mức độ nhất định, họ bán lại những chứng khoán nắm giữ để thu hồi vốn Quỹ đầu tư tư nhân thường mang hình thái của Quỹ đầu tư vốn mạo hiểm

 Quỹ đầu tư tập thể: Chứng chỉ góp vốn của Quỹ đầu tư tập thể được phép mua bán rộng rãi trên thị trường Do số lượng người góp vốn rất nhiều và phần lớn là các cá nhân - những nhà đầu tư không chuyên nên hầu hết các nước đều có những quy định hết sức chặt chẽ nhằm bảo vệ quyền lợi của những người đầu tư

2.2 Căn cứ vào mục đích đầu tư

 Quỹ đầu tư trái phiếu: Đây là loại quỹ đầu tư mà chứng khoán do nó nắm giữ là các loại trái phiếu, bao gồm trái phiếu chính phủ và trái phiếu công ty Đầu tư vào trái phiếu được coi là giải pháp đầu tư khá an toàn, vì nó luôn bao hàm khả năng được hoàn trả từ phía những chủ thể phát hành trái phiếu Đổi lại, mức lợi tức mà quỹ thu được lại không cao nên không phải lúc nào cũng hấp dẫn được các nhà đầu tư Tuy nhiên, các quỹ này lại có một ưu điểm là chi phí quản lý thấp do sự ổn định của việc đầu tư, và thường được ưu đãi về thuế hơn các lĩnh vực đầu tư khác

 Quỹ đầu tư mạo hiểm: Đây là loại quỹ đầu tư chuyên tìm kiếm và đầu tư vào những lĩnh vực kinh doanh mới mẻ hoặc những công ty mới được thành lập Việc đầu

tư có thể đem đến những rủi ro nhiều hơn cho quỹ, nhưng đổi lại, nếu thành công thì mức độ lợi nhuận sẽ cao hơn bình thường Nhìn chung, mặc dù gọi là đầu tư mạo hiểm nhưng việc đầu tư này không phải là đánh bạc mà luôn có sự cân nhắc, tính toán cụ thể dựa trên những thông tin có thể tin cậy Trong lĩnh vực đầu tư mạo hiểm, trình độ của quản trị viên giữ một vai trò quyết định đến sự thành công hay thất bại của quỹ

 Quỹ đầu tư ngành kinh doanh: Quỹ đầu tư ngành kinh doanh là loại quỹ chuyên đầu tư vào chứng khoán của một hoặc một số ngành nhất định như dầu mỏ, điện tử, công nghệ thông tin Việc đầu tư theo ngành thể hiện mối quan tâm của nhà đầu tư và

sự hiểu biết của quản trị viên về một ngành nghề nhất định Đôi khi, các quỹ đầu tư theo ngành sẽ đầu tư vào những ngành có liên quan với nhau nhằm hạn chế rủi ro, ví

dụ như đầu tư vào lĩnh vực dầu mỏ và vận tải Nếu dầu mỏ giảm giá thì đồng nghĩa với việc ngành vận tải sẽ làm ăn phát đạt và ngược lại

 Quỹ đầu tư có mục tiêu đạo đức: Đây là loại quỹ đầu tư đặt mục tiêu đạo đức không thấp hơn mục tiêu lợi nhuận Quỹ tập trung đầu tư theo những tiêu chí đạo đức

mà quỹ đặt ra Ví dụ: quỹ có thể chỉ đầu tư cho những doanh nghiệp sử dụng nhiều người lao động là đối tượng chính sách, hoặc cho những doanh nghiệp trên địa bàn kinh tế còn nhiều khó khăn v.v Cần nhấn mạnh rằng đây không phải là một quỹ từ thiện, đơn giản là các nhà đầu tư mong muốn kết hợp mục tiêu lợi nhuận với mục tiêu

xã hội trong hoạt động đầu tư mà thôi

 Quỹ đầu tư chủ động: Đây là loại quỹ đầu tư mà chiến lược đầu tư thường xuyên thay đổi cho phù hợp với sự thay đổi của tình hình đầu tư trên thị trường chứng khoán Những quỹ đầu tư chủ động cần đến những nhà quản trị tài ba kể cả về sách lược và chiến lược đầu tư Hơn những thế, thông tin và phương pháp xử lý thông tin cũng góp phần quan trọng vào thành công của quỹ

 Quỹ đầu tư thụ động: Ngược lại với quỹ đầu tư chủ động, quỹ đầu tư thụ động

coi trọng tính ổn định của danh mục chứng khoán do quỹ nắm giữ Quỹ tuân thủ những tiêu chí nhất định khi xây dựng danh mục này và thường không có sự thay đổi

lớn Mặc dù có phương pháp tiếp cận ngược hẳn với quỹ đầu tư chủ động, nhưng thực tiễn cho thấy ở Hoa Kỳ, sự thành công của hai dạng quỹ này là ngang nhau

2.3 Căn cứ vào đối tượng đầu tư của quỹ

 Quỹ đầu tư cổ phiếu (stock fund)

- Quỹ đầu tư tăng trưởng (growth fund) theo đuổi sự tăng trưởng vốn, thu nhập

cổ tức không phải là yếu tố chính yếu Các Quỹ này đầu tư vào cổ phiếu thường của các công ty có chiều hướng tăng trưởng cao

- Quỹ đầu tư vốn mạo hiểm (venture capital fund hay hedging fund) theo đuổi sự tăng trưởng tối đa về vốn, thu nhập cổ tức không phải là yếu tố chính yếu Các Quỹ này đầu tư vào các cổ phiếu của công ty mới, công ty đang gặp khó khăn hay thuộc các ngành tạm thời không được ưa chuộng Các Quỹ này có thể sử dụng các kỹ thuật đầu tư đòi hỏi mức rủi ro cao hơn trung bình

- Quỹ đầu tư tăng trưởng và thu nhập (growth and income fund) theo đuổi sự tăng trưởng vốn dài hạn và thu nhập hiện tại Các Quỹ này đầu tư vào cổ phiếu thường của các công ty có giá trị cổ phần tăng lên và có một tiền sử trả cố tức vững chắc

Quỹ đầu tư vàng và kim loại quý (precious metals/ gold fund) theo đuổi sự tăng trưởng vốn Danh mục đầu tư của các Quỹ này gồm chủ yếu các chứng khoán kết hợp với vàng và các kim loại quý khác

- Quỹ đầu tư chọn vốn (capital selection fund) theo đuổi sự tăng trưởng vốn Các Quỹ này lựa chọn đầu tư cổ phiếu theo quy mô vốn của công ty, có thể là công ty vốn lớn, trung bình hoặc vốn nhỏ

- Quỹ đầu tư chọn ngành (industry selection fund) theo đuổi sự tăng trưởng vốn

Các Quỹ này lựa chọn đầu tư cổ phiếu theo vị thế của ngành hoặc theo một số tiêu chuẩn riêng của Quỹ Hình thức đầu tư này đi ngược lại nguyên tắc đa dạng hoá danh mục đầu tư, nó tạo những rủi ro không thể lường trước

- Quỹ đầu tư chỉ số (index fund) theo đuổi mức thu nhập hiện tại cao Danh mục quản lý của các Quỹ này được quản lý theo một chỉ số chứng khoán nhất định Danh mục chứng khoán của Quỹ luôn giữ một tỷ lệ theo sự thay đổi của chỉ số đó

Quỹ đầu tư quốc tế (international fund) theo đuổi tăng trưởng trong giá trị các khoản đầu tư Danh mục đầu tư gồm chủ yếu các cổ phiếu của các công ty nằm ngoài nước

- Quỹ đầu tư toàn cầu (global equity fund) theo đuổi tăng trưởng trong giá trị các khoản đầu tư Các Quỹ này đầu tư vào các cổ phiếu được giao dịch trên toàn thế giới,

kể cả các cổ phiếu trong nước

- Quỹ đầu tư thu nhập - vốn cổ phần (income-equity fund) theo đuổi mức thu

nhập cao bằng việc đầu tư chủ yếu vào các cổ phiếu và công ty có tiền sử trả cổ tức tốt

 Quỹ đầu tư trái phiếu và thu nhập (bond and income fund)

- Quỹ đầu tư trái phiếu chuyển đổi (convertible bond fund) theo đuổi mức thu nhập hiện tại và sự tăng trưởng vốn trong tương lai Các Quỹ này đầu tư vào các trái phiếu kèm theo quyền được chuyển đổi sang cổ phiếu thường theo điều kiện cam kết

- Quỹ đầu tư thu nhập - trái phiếu (income-bond fund) theo đuổi mức lợi nhuận hiện tại cao Các Quỹ này đầu tư vào một tập hợp các trái phiếu công ty và trái phiếu chính phủ

- Quỹ đầu tư thu nhập chính phủ (government income fund) theo đuổi lợi nhuận hiện tại Các Quỹ này đầu tư vào nhiều loại chứng khoán chính phủ bao gồm trái phiếu kho bạc, trái phiếu công trình, trái phiếu thế chấp

- Quỹ đầu tư trái phiếu toàn cầu (global bond fund) theo đuổi một mức thu nhập cao Danh mục đầu tư của các Quỹ này chủ yếu gồm các chứng khoán nợ của các công

ty và các quốc gia trên thế giới, kể cả các chứng khoán nợ quốc gia

- Quỹ đầu tư trái phiếu công ty (corporate bond fund) theo đuổi một mức thu nhập cao Danh mục đầu tư của các Quỹ này chủ yếu gồm các trái phiếu công ty và một tỷ lệ trái phiếu kho bạc nhất định

- Quỹ đầu tư trái phiếu lợi suất cao (high-yield bond fund) theo đuổi một lợi suất cao nhưng chứa đựng một mức rủi ro cao hơn các Quỹ trái phiếu công ty Danh mục đầu tư của các Quỹ này gồm chủ yếu các trái phiếu của các công ty bị đánh giá thấp

- Quỹ đầu tư trái phiếu địa phương dài hạn (municipal bond fund-long-term) theo đuổi thu nhập không bị đánh thuế bởi chính phủ Các Quỹ này đầu tư vào các trái phiếu do chính quyền địa phương phát hành nhằm cung cấp vốn cho các công trình địa phương như trường học, bệnh viện, cầu đường

 Quỹ đầu tư thị trường tiền tệ (money market fund)

- Quỹ đầu tư thị trường tiền tệ chịu thuế (taxable money market fund) theo đuổi việc duy trì một giá trị tài sản thuần bền vững Các Quỹ này đầu tư vào các chứng khoán hảo hạng, ngắn hạn được bán trên thị trường tiền tệ như tín phiếu kho bạc, chứng chỉ tiền gửi của các ngân hàng lớn và thương phiếu Kỳ hạn trung bình của danh mục đầu tư các Quỹ này thường được giới hạn từ 3 tháng trở xuống

- Quỹ đầu tư thị trường tiền tệ miễn thuế (tax-exempt money market fund) theo đuổi thu nhập không bị đánh thuế bởi chính phủ với mức rủi ro thấp nhất Các Quỹ này đầu tư vào các chứng khoán địa phương với kỳ hạn tương đối ngắn

2.4 Một số loại quỹ khác

 Quỹ đầu tư danh mục linh hoạt (flexible portfolio fund): cho phép các nhà quản

lý tham gia hoặc phản ứng với các thay đổi điều kiện thị trường bằng việc đầu tư và cổ phiếu, trái phiếu hay các công cụ của thị trường tiền tệ

 Quỹ đầu tư cân đối (balanced fund): nói chung theo các nguyên tắc của các nhà đầu tư, thu nhập hiện tại và đạt tăng trưởng dài hạn Danh mục đầu tư của các Quỹ này

là tập hợp các trái phiếu, cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu thường…

3 Vai trò của Quỹ đầu tư chứng khoán

3.1 Đối với nền kinh tế

Quỹ đầu tư huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế ngay cả đối với nguồn vốn nhỏ lẻ và trực tiếp đầu tư chứ không phải cho vay Quỹ còn hấp dẫn đầu tư nước ngoài chảy vào nhờ vào việc phát hành các chứng chỉ quỹ có tính hấp dẫn cao với các nhà đầu tư nước ngoài

3.2 Đối với thị trường chứng khoán

Quỹ đầu tư góp phần vào sự phát triển của thị trường sơ cấp và ổn định thị trường thứ cấp Các quỹ tham gia bảo lãnh phát hành trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp, phát hành chứng chỉ quỹ đầu tư làm tăng lượng cung chứng khoán trên thị trường chứng khoán, tạo sự đa dạng hàng hóa trên thị trường

Góp phần bình ổn giá cả trên thị trường thứ cấp, giúp cho sự phát triển của thi trường này thông qua các hoạt động đầu tư chuyên nghiệp với các phương pháp đầu tư khoa học

Quỹ đầu tư góp phần làm xã hội hóa hoạt động đầu tư chứng khoán Các quỹ tạo một phương thức đầu tư được các nhà đầu tư nhỏ, ít có sự hiểu biết về chứng khoán yêu thích Nó góp phần tăng tiết kiệm của công chúng đầu tư bằng việc thu hút tiền vào quỹ đầu tư

3.3 Đối với người đầu tư và người nhận đầu tư

 Đối với người đầu tư:

Đa dạng hóa danh mục đầu tư và phân tán rủi ro: Bằng việc sử dụng tiền thu được từ những nhà đầu tư để phân tán vào các danh mục chứng khoán, các Quỹ đầu tư làm giảm rủi ro cho các khoản đầu tư và làm tăng thu nhập cho các khoản đầu tư đó

Tiết kiệm chi phí đầu tư: vì những danh mục đầu tư lớn được quản ký chuyên nghiệp, Quỹ đầu tư chịu chi phí giao dịch thấp hay được hưởng ưu đãi về phí giao dịch hơn các nhà đầu tư cá nhân, kể cả những người mua bán thông qua các công ty môi giới có mức phí hoa hồng thấp nhất

Tăng cường tính chuyên nghiệp cho việc đầu tư: thay cho việc người đầu tư phải

đi thuê tư vấn để quản lý tài sản của mình thì họ chỉ cần đầu tư vào một quỹ với chi phí giảm đi rất nhiều Tiền tập hợp trong các quỹ đầu tư chứng khoán được đặt dưới sự quản lý của các nhà đầu tư chuyên nghiệp là các công ty quản lý quỹ

An toàn trước các hành vi không công bằng: người đầu tư có thể bị thiệt hại nếu danh mục đầu tư của quỹ bị giảm giá do sự biến động của giá chứng khoán trên thị trường, nhưng xác suất bị tổn thất do gian lận, bê bối hoặc phá sản liên quan đến công

ty quản lý quỹ là rất thấp Khuôn khổ pháp lý và việc quản lý chặt chẽ của các cơ quan

có thẩm quyền đối với các Quỹ đầu tư chứng khoán đem lại những đảm bảo cơ bản

Tính thanh khoản của chứng khoán đầu tư: các nhà đầu tư đầu tư vào Quỹ đầu tư chứng khoán có thể bán các chứng chỉ quỹ hoặc các cổ phiếu mình đang nắm giữ vào bất cứ lúc nào cho chính quỹ đầu tư hoặc trên thị trường thứ cấp để thu hồi vốn

 Đối với người nhận đầu tư:

Chi phí cho nguồn vốn vay phát triển thấp hơn ngân hàng: Trước đây hệ thống ngân hàng chiếm vai trò thống trị nền tài chính Để vay được vốn, các doanh nghiệp phải đáp ứng được một số điều kiện nhất định và lãi suất cao Quỹ đầu tư ra đời sẽ hạn chế được những nhược điểm của cơ chế cho vay của ngân hàng

Tiếp cận nguồn tài chính dài hạn: lợi ích này có được từ việc Quỹ phát hành giao dịch các loại chứng khoán này trên thị trường đã thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư, đặc biệt là các chủ thể có khả năng tài chính lớn như ngân hàng, các tổng công ty, các công ty bảo hiểm…đầu tư vào quỹ

Tận dụng được những kiến thức quản lý đầu tư, marketing, tài chính từ các Quỹ đầu tư: ngoài cung cấp vốn cho doanh nghiệp, các công ty quản lý quỹ đầu tư còn có dịch vụ cung cấp các thông tin tài chính, marketing và các mối quan hệ với các tổ chức tài chính và doanh nghiệp khác

4 Mô hình tổ chức hoạt động của Quỹ đầu tư chứng khoán

4.1 Mô hình công ty

Quỹ đầu tư có tư cách pháp nhân đầy đủ, được thành lập dưới hình thức công ty đầu tư cổ phần, có điều lệ hoạt động, vốn huy động từ các nhà đầu tư bằng cách phát hành cổ phiếu Cổ phiếu của Quỹ có thể được giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán hoặc thị trường OTC

Những người góp vốn vào Quỹ sẽ trở thành những cổ đông được quyền hưởng cổ tức và biểu quyết bầu Hội đồng quản trị cũng như các vấn đề cơ bản của Quỹ như các

cổ đông trong một công ty cổ phần truyền thống

Điểm đặc trưng của công ty đầu tư là Hội đồng quản trị đại diện cho các cổ đông đứng ra thuê công ty quản lý Quỹ và Ngân hàng bảo quản Hội đồng quản trị sẽ giám sát hoạt động của 2 tổ chức này theo kiểu “tam quyền phân lập”: Hội đồng quản trị đề

ra chính sách và giám sát, Công ty quản lý Quỹ thực hiện đầu tư còn Ngân hàng bảo quản nắm giữ tài sản

Việc phân quyền như vậy nhằm đảm bảo việc tài sản không thuộc quyền định đoạt hoàn toàn của bất kỳ ai Công ty quản lý Quỹ, với vai trò của nhà đầu tư chuyên nghiệp, sẽ tối ưu hoá hiệu quả đầu tư Tuy là một công ty cổ phần nhưng công ty đầu

tư không chỉ chịu sự điều chỉnh của Luật công ty mà còn phải chịu sự điều chỉnh khá phức tạp của các luật liên quan tới tín thác đầu tư chứng khoán

4.2 Mô hình tín thác

Quỹ đầu tư không có tư cách pháp nhân Với mô hình này, Quỹ đầu tư chỉ được coi là một khối lượng tiền do các nhà đầu tư góp vốn để sử dụng dịch vụ quản lý đầu

tư chuyên nghiệp nhằm thu lợi nhuận Quỹ không có Hội đồng quản trị, hoạt động trên

cơ sở Chứng thư tín thác (trust deed) được ký kết giữa công ty quản lý Quỹ và Ngân hàng giám sát bảo quản Chứng thư tín thác, được sự phê chuẩn của Bộ tài chính hoặc

cơ quan chức năng, quy định mọi vấn đề đối với hoạt động của Quỹ nhằm đảm bảo quyền lợi cho các nhà đầu tư

Công ty quản lý Quỹ khi thành lập phải chuẩn bị Bản cáo bạch phát hành để cung cấp những thông tin cần thiết về Công ty quản lý Quỹ và các thông tin về việc phát hành chứng chỉ Quỹ đầu tư, giá bán, phương tức định giá, số lượng phát hành, thuế và các thủ tục hành chính

Người đầu tư vào Quỹ đầu tư theo mô hình tín thác không được gọi là một cổ đông vì họ chỉ có quyền nhận lợi tức từ số vốn góp mà không có quyền bầu cử và các quyền khác như mô hình công ty Vì thế, người đầu tư lúc này được gọi là người thụ hưởng (beneficiary) và chứng chỉ Quỹ đầu tư được gọi là chứng chỉ hưởng lợi

Do không có Hội đồng quản trị, chức năng giám sát và đề ra chính sách sẽ được san sẻ cho Công ty quản lý Quỹ và Ngân hàng giám sát bảo quản Cụ thể là Công ty quản lý Quỹ nắm quyền quản lý và đề ra chính sách còn Ngân hàng sẽ nắm quyền giám sát và bảo quản tài sản

4.3 Ưu nhược điểm của mô hình công ty và mô hình tín thác

 Mô hình công ty: Đây là loại hình có cơ cấu hoàn thiện, được ưa chuộng nhất trong công tác quản lí hiện nay Trong mô hình này có sự góp mặt của tất cả các đại diện cho từng quyền lợi tham gia công tác quản lý nên họ có thể cân nhắc, đánh giá giữa giá trị đầu tư với mức độ rủi ro, đưa ra các quyết định mang tính năng động cao nên quỹ thường đem lại mức lợi nhuận khả quan hơn mô hình tín thác Quỹ trong mô hình này là một pháp nhân nên việc huy động vốn từ các thành phần kinh tế là thuận

lợi hơn nhiều so với mô hình tín thác, quỹ sẽ có lợi thế nhờ quy mô và dễ dàng đa dạng hóa danh mục đầu tư của mình Tuy nhiên do cơ cấu tổ chức cồng kềnh nên sẽ khó đưa ra những quyết định đầu tư một cách nhanh chóng và mặt khác sẽ tạo nên những gánh nặng về chi phí quản lý

 Mô hình tín thác: trái lại với mô hình công ty, mô hình tín thác có cơ cấu tổ chức đơn giản, gọn nhẹ nên dễ bắt kịp với các cơ hội kinh doanh do việc bàn bạc để đi đến quyết định đầu tư là nhanh chóng, đồng thời nhu vậy sẽ giảm bớt được đáng kể chi phí quản lý Trong mô hình này, vì các nhà đầu tư không thể trực tiếp can thiệp vào hoạt động kinh doanh của các công ty quản lý quỹ nên công ty sẽ chủ động hơn, có thể đầu tư vào các dự án dài hạn có tiềm năng cao Nhược điểm của mô hình này là do các chứng chỉ quỹ có tính thanh khoản không cao nên do việc thiết lập quỹ dựa trên hợp đồng giữa nhà đầu tư với công ty quản lý quỹ Thêm vào đó quỹ thường có xu hướng đặt mục tiêu an toàn lên cao để đảm bảo uy tín làm cho lợi nhuận thường không cao, giảm sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư

5 Nguyên tắc hoạt động của Quỹ đầu tư chứng khoán

5.1 Nguyên tắc huy động vốn

Việc huy động vốn của Quỹ đầu tư thông qua việc phát hành chứng khoán Tuy nhiên các quỹ chỉ được phát hành một số loại chứng khoán nhất định để tạo thuận lợi cho việc quản lý quỹ cũng như hoạt động đầu tư của các nhà đầu tư… Do vậy nguyên tắc chung là quỹ chỉ phát hành cổ phiếu và chứng chỉ hưởng lợi Ngoài ra quỹ không được phép phát hành trái phiếu hay đi vay vốn để đầu tư Quỹ chỉ được phép vay vốn ngắn hạn để trang trải các chi phí tạm thời khi quỹ chưa có khả năng thu hồi vốn

5.2 Nguyên tắc bảo quản tài sản và giám sát hoạt động của quỹ

Tài sản của quỹ phải được kiểm soát bởi một tổ chức bảo quản tài sản Tổ chức chịu trách nhiệm bảo vệ quyền lợi đối với tài sản của các nhà đầu tư Trên thế giới hiện nay thì các tổ chức bảo quản tài sản thường là ngân hàng

Nguyên tắc chung của hầu hết các nước là tổ chức bảo quản tài sản trong quá trình giám sát không có quyền quyết định hoàn toàn mà phải cùng bàn bạc, biểu quyết với các chủ thể khác không như công ty quản lý quỹ

5.3 Nguyên tắc định giá phát hành và mua lại chứng chỉ của quỹ

Khi các nhà đầu tư rút vốn của họ từ một quỹ, việc xác định giá phải dựa trên nguyên tắc công bằng giữa các nhà đầu tư hiện tại với các nhà đầu tư mua hoặc bán chứng chỉ Điều này được thể hiện trong cách thức xác định giá trị tài sản của quỹ khi mua bán chứng chỉ

5.4 Nguyên tắc cung cấp thông tin cho nhà đầu tư

Việc cung cấp thông tin vừa có ý nghĩa là tạo cơ hội cho quỹ thu hút vốn đầu tư vừa để góp phần bảo vệ lợi ích của người đầu tư Việc cung cấp thông tin phải tuân thủ các quy định của cơ quan quản lý Nhà nước nhằm tạo sự thống nhất dễ hiểu cho các nhà đầu tư

5.5 Nguyên tắc hạn chế một số giao dịch liên quan đến tài sản của quỹ

Hầu hết các nước đều ngăn cấm giao dịch giữa các chủ thể có liên quan với quỹ

Giao dịch giữa các chủ thể có liên quan là giao dịch liên quan tới tài sản của quỹ giữa một bên là quỹ đầu tư một bên là chủ thể khác như công ty quản lý quỹ, ngân hàng bảo quản giám sát, người bảo lãnh phát hành, nhà tư vấn… mà việc giao dịch này có khả năng ảnh hưởng đến lợi ích của người đầu tư hiện tại tại quỹ

6 Một số tiêu chuẩn đánh giá kết quả kinh doanh của Quỹ đầu tư chứng khoán

Tiêu chuẩn quan trọng nhất để dánh giá kết quả kinh doanh của một quỹ là liệu quỹ đó có đáp ứng được mục đích đầu tư của mình hay không Để theo dõi hoạt động của quỹ và xem liệu quỹ có đem lại lợi nhuận hay không, nhà đầu tư có thể đánh giá dựa trên: theo dõi những biến động trong giá cổ phiếu hay giá trị tài sản thuần NAV, lợi suất hay tổng lợi nhuận thu về Ngoài ra các nhà đầu tư cũng rất quan tâm đến một

số chỉ tiêu khác như: tỉ lệ chi phí, tỉ lệ thu nhập, tỉ lệ doanh thu…

Lợi suất: được tính bằng lợi nhuận phân chia mỗi cổ phần chia cho giá trên mỗi

cổ phần Chúng ta có thể so sánh lợi suất của một quỹ tương hỗ với lợi suất hiện hành của các loại đầu tư khác để quyết định loại đầu tư nào mang lại nhiều lợi nhuận hơn

Tổng lợi nhuận: Đối với Quỹ cổ phiếu, có 3 bộ phận cấu thành nên tổng lợi

nhuận là: cổ tức từ khoản thu nhập đầu tư ròng, phân phối các khoản thu nhập ròng

được thừa nhận và tăng hoặc giảm trong giá trị tài sản ròng Tổng thu nhập của quỹ là chỉ tiêu quan trọng đánh giá hoạt động của một quỹ tốt hay không

Tỉ lệ thu nhập: bằng giá trị thu nhập đầu tư ròng chia cho giá trị tài sản ròng

trung bình

Tỉ lệ doanh thu: bằng số lượng tài sản được bán hay mua chia cho giá trị tài sản

ròng của quỹ trong năm

Các nhà đầu tư cũng rất quan tâm tới chất lượng hoạt động quản lý quỹ Nhà quản lý đầu tư tốt có thể tiến hành hoạt động đầu tư ổn định và chống chọi lại với những bất ổn của thị trường, tối thiểu hóa rủi ro thua lỗ Một quỹ hoạt động tốt, quản

lý tốt luôn thu hút được nhiều nhà đầu tư và tài sản của nó cũng tăng lên hàng năm

II HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC QUỸ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM

1 Khái quát chung

1.1 Sự cần thiết của việc hình thành các Quỹ đầu tư chứng khoán

Để thực hiện việc đầu tư - kinh doanh chứng khoán trên thị trường tài chính, đòi hỏi công chúng và các nhà đầu tư không chỉ có kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán mà còn phải thường xuyên quan tâm, theo dõi, bám sát thực trạng, phân tích xu hướng phát triển của thị trường vốn Các nhà đầu tư phải tiến hành khảo sát thực tiễn, thu thập thông tin, tài liệu để tiến hành phân tích từng chứng khoán cụ thể, lập và quản lý danh mục đầu tư… nhằm hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả vốn đầu tư

Với lĩnh vực nghiệp vụ, chuyên môn đặc biệt này, chỉ những chuyên gia và các nhà đầu tư chuyên nghiệp mới có thể thực hiện được Vì vậy, mâu thuẫn giữa nhu cầu đầu tư với khả năng hạn chế về tri thức, thông tin và công nghệ đã được giải quyết bởi quá trình hợp tác và phân công lao động xã hội trong hoạt động đầu tư - kinh doanh chứng khoán Từ nhu cầu thực tiễn đã dẫn đến sự hình thành từng bước những mối quan hệ kinh tế tất yếu trên cơ sở của sự phân công và phối hợp những quan hệ về sở hữu vốn, quản trị và điều hành việc sử dụng vốn đầu tư một cách có tổ chức Cùng với nó, những người chủ sở hữu vốn đầu tư thành lập những tổ chức tài chính dưới mô hình như: “quỹ đầu tư”, “công ty đầu tư”, “công ty quản lý quỹ đầu tư”

Quỹ đầu tư chứng khoán ra đời xuất phát từ nhu cầu nội tại của thị trường tài chính và khi thị trường chứng khoán đã phát triển ở mức độ nhất định

1.2 Mô hình Quỹ đầu tư chứng khoán

Sự hình thành của các Quỹ đầu tư chứng khoán ở một nền kinh tế thị trường là tất yếu khách quan Tuy nhiên việc lựa chọn mô hình Quỹ đầu tư chứng khoán phù hợp với điều kiện kinh tế, hệ thống pháp luật của từng nước lại có ý nghĩa quan trọng

và mang tính quyết định đến quá trình hình thành và phát triển của các Quỹ đầu tư

Việc xây dựng mô hình và Quỹ đầu tư chứng khoán dựa trên những quan điểm

và nguyên tắc sau:

- Nhà nước tạo khung pháp luật và cơ sở pháp lí cho sự ra đời và hoạt động của Quỹ đầu tư nhằm tạo điều kiện và khuyến khích hoạt động của Quỹ đầu tư đúng với yêu cầu của Đảng và Nhà nước

- Có một cơ quan quản lí Nhà nước thống nhất, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của Quỹ đầu tư nhằm tạo điều kiện cho quỹ hoạt động thông suốt, hiệu quả, an toàn

- Xây dựng quỹ đầu tư công bằng, hiệu quả và an toàn, bảo vệ lợi ích của nhà đầu

tư, phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể trong nước, từng bước phát triển theo quy mô thị trường chứng khoán trong nước và sự hòa nhập với Thị trường chứng khoán trong khu vực và trên thế giới

Đối với thị trường mới nổi thì dạng kí thác hình thành trước, khi Quỹ đầu tư phát triển đến một trình độ nhất định thì họ mới áp dụng mô hình Quỹ đầu tư công ty Đối với các nước có trình độ phát triển cao thì việc áp dụng cả hai mô hình là hoàn toàn hợp lí Nó góp phần tạo ra cơ chế hình thành và phát triển các Quỹ đầu tư một cách linh hoạt, tạo ra sự cạnh tranh giữa các định chế đầu tư nhằm cung cấp cho khách hàng các sản phẩm đầu tư đa dạng, đồng thời thích ứng với sự biến đổi đa dạng của thị trường tài chính trong khuynh hướng tự do hóa và toàn cầu hóa Còn ở thị trường mới nổi, do hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện, các Quỹ đầu tư hầu hết hình thành dưới dạng mô hình tín thác và chỉ chuyển sang kết hợp phát triển đồng thời mô hình công ty khi thị trường đã phát triển đến một trình độ nhất định

Vì vậy Quỹ đầu tư chứng khoán trên thị trường Việt Nam được thành lập theo

mô hình tín thác Khi áp dụng mô hình Quỹ đầu tư tín thác sẽ có những lợi thế sau: