QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH và PHÁT TRIỂN tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH GIAI đoạn TRƯỚC năm 1911

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN TRƯỚC NĂM 1911 1.1.1 Gia đình nhà Nho yêu nước cấp tiến: - Nguyễn Sinh Sắc-nhà nho yêu nước cấp tiến đã có những tư tư

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN TRƯỚC NĂM 1911

1.1.1 Gia đình nhà Nho yêu nước cấp tiến:

- Nguyễn Sinh Sắc-nhà nho yêu nước cấp tiến đã có những tư tưởng tiến bộ, không phải yêu nước là chỉ trung với vua

- Ông đã cho con đi học trường pháp để hiểu tiếng pháp hiểu người pháp

=> Giúp cho công cuộc đánh đuổi pháp sau này

1.1.2 Những tư tưởng tiến bộ, tư tưởng thân dân:

- Tư tưởng lấy dân làm gốc của Nguyễn Trãi

- "Khoan thai sức dân" của Trần Hưng Đạo

- Tư tưởng thân dân của nguyễn Sinh Sắc

1.1.3 Chủ nghĩa yêu nước:

Anh, chị của Người đều hi sinh thân mình cho công cuộc đấu tranh giành độc lập Chủ nghĩa yêu nước của Hồ Chí Minh luôn gắn liền yêu nước với thương dân, luôn tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân

1.2 Quê hương:

Quê hương Nghệ An là vùng đất giàu anh tài và có truyền thống yêu nước

1.3 Đất nước:

1.3.1 Tinh thần đoàn kết 1.3.2 Truyền thống yêu nước

2 Hình thành và phát triển chí hướng yêu nước của Hồ Chí Minh:

2.1 Khách quan bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ:

2.1.1 Bối cảnh thế giới:

- Cuối thế kỉ 19, chủ nghĩa tư bản thế giới chuyển sang giai đoạn Đế quốc chủ nghĩa

- Thế giới hình thành mâu thuẫn mới: mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa với chủ

nghĩa đế quốc, thực dân

2.1.2 Bối cảnh trong nước:

- Việt Nam từ một nước phong kiến độc lập trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến

- Nhiều phong trào đấu tranh diễn ra sôi nổi nhưng tất cả cuối cùng đều thất bại

2.2 Thực tiễn các cuộc đấu tranh trước đó:

2.2.1 Phong trào Duy Tân của Phan Chu Trinh (1872-1926)

- “Cụ Phan Chu Trinh chỉ yêu cầu người Pháp thực hiện cải lương Điều đó là sai

lầm, chẳng khác gì đến xin giặc rủ lòng thương”:

2.2.2 Khởi nghĩa Yên Thế của Hoàng Hoa Thám (1884-1913)

- “Cụ Hoàng Hoa Thám còn thực tế hơn, vì còn trực tiếp đấu tranh chống Pháp

Nhưng theo người ta kể thì Cụ còn mang nặng cốt cách phong kiến”:

2.2.3 Phong trào Đông Du của Phan Bội Châu (1904-1908)

- “Cụ Phan Bội Châu hy vọng Nhật giúp đỡ để đuổi Pháp Điều đó rất nguy hiểm,

chẳng khác gì "đưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau"”:

2.3 Nhận thức chủ quan của Hồ Chí Minh:

2.3.1 Nhận thức vượt ra khỏi lập trường giai cấp lúc bấy giờ:

2.3.2 Nhận thức đúng đắn về sức mạnh của quần chúng nhân dân:

3 Tổng kết:

4 Tƣ liệu tham khảo:

BÀI LÀM

1 Hình thành và phát triển tư tưởng yêu nước của Hồ Chí Minh:

1.1 Gia đình:

Hồ Chí Minh (lúc nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, sau đổi thành Nguyễn Tất Thành) sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân

1.1.1 Gia đình nhà nho yêu nước cấp tiến:

Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh của Người, là một nhà nho cấp tiến, có lòng yêu nước thương dân sâu sắc Ông xuất thân từ gia đình nông dân, sớm mồ côi cha mẹ lúc chưa đầy 10 tuổi Từ nhỏ đã chịu khó làm việc và ham học Ông thi đỗ Phó Bảng và sống bằng nghề dạy học

Nguyễn Sinh Sắc là một Nhà nho cấp tiến, có nhân cách cao cả, ông quan niệm học để làm người chứ không phải học để làm quan Nếu là một nhà nho thông thường thì sẽ đi theo chí hướng là học để ra làm quan, và luôn trung với vua Tuy nhiên, Nguyễn Sinh Sắc đã từng từ quan, do ông

là người luôn khinh rẻ uy quyền, chỉ luôn coi trọng đạo đức nhân cách, giữ gìn nếp sống trong

sạch, giản dị

Cụ Phó bảng là một nhà nho tiến bộ nên ông tán thành chủ trương canh tân của Phan Chu Trinh, ông đã cho hai con trai vào học tại trường Pháp - Việt vào năm 1905 Ông cho hai con trai học tiếng pháp, học trường của Pháp với mục đích là để hiểu người Pháp, hiểu nước Pháp và chủ nghĩa Đế quốc thực dân từ đó mới có thể đấu tranh chống lại Pháp

Ông là tấm gương lao động cần cù Sống trong một gia đình không mấy khá giả, cha mẹ đều mất sớm nên từ nhỏ ông đã phải lao động chăm chỉ Noi theo tấm gương cần cù lao động của cha mình, Bác đã từng tự tin giơ hai bàn tay lên và nói: "Chúng ta sẽ làm việc, chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để dống và để đi" Ngoài ra, ông còn là tấm gương với ý chí kiên cường, vượt qua mọi gian khổ để đạt được mục tiêu Ông luôn luôn nêu cao tấm gương hiếu học, ông quan niệm học

để làm người chứ không phải học để làm quan Ông đã từng tham gia nhiều kì thi, tuy thất bại ở một số kì thi nhưng ông vẫn không nản chí và tiếp tục tham gia thi cử Nghị lực phi thường, lòng quyết tâm cùng ý chí kiên cường của ông để đạt được mục tiêu đã trở thành tấm gương sáng cho con cái noi theo Lòng quyết tâm cứu nước cứu dân với ý chí sắt đá, tuyệt đối không chùn bước, nản lòng của Nguyễn Ái Quốc chính là sự kế thừa từ người cha của mình tuy nhiên nó được thể hiện với một mục tiêu cao cả hơn

Nguyễn Sinh Sắc có lẽ không chỉ là người cha mà còn là người thấy của Hồ Chí Minh Ông là người đã góp phần xây dựng nên nhân cách con người cũng như cách sống, cách suy nghĩ từ khi còn nhỏ của Hồ Chí Minh Sau này, những kiến thức học được từ người cha, những tư tưởng mới của thời đại đã được Hồ Chí Minh nâng lên thành tư tưởng cốt lõi trong đường lối chính trị của mình

Dù không ảnh hưởng đến Nguyễn Tất Thành nhiều như người cha nhưng bà Hoàng Thị Loan cũng có những ảnh hưởng nhất định đến tư tưởng, tính cách của con mình Bà là hình mẫu cho

hình ảnh người mẹ Việt Nam hiền hậu, hết lòng vì chồng vì con Bà đã có tác động tích cực đến các con bằng tính tình giản dị, khiêm tốn, đức hy sinh, chung thủy, yêu đời, yêu nước Bà đã nêu một tấm gương sáng về nhân cách đạo đức cho các con học tập Bà đã ảnh hưởng đến Bác bằng một nền văn hoá dân gian mang đậm bản sắc địa phương, truyền thống dân tộc, phản ánh trung thực những khát vọng ý chí và phẩm chất của tầng lớp lao động bình dân

1.1.2 Những tư tưởng tiến bộ, tư tưởng thân dân:

Tuy mỗi thời đại, mỗi dân tộc có một cách nhìn nhận khác nhau về tư tưởng thân dân Nhưng nhìn chung chúng ta có thể nhận thấy điểm chung của tư tưởng thân dân đó là: đây là một tư tưởng tiến bộ, coi trọng vai trò của nhân dân, lấy dân làm gốc, gần gũi chia sẻ khó khăn, đau khổ cùng nhân dân, tiếp cận nhân dân dưới góc độ xem nhân dân là sức mạnh của cả dân tộc

Có lẽ tư tưởng thân dân nổi bật nhất trong lịch sử phong kiến là tư tưởng lấy dân làm gốc của Nguyễn Trãi và khoan thai sức dân của Trần Hưng Đạo Trần Hưng Đạo cho rằng "chúng chí thành thành", chí dân là bức thành giữ nước Ông đã đề ra thượng sách giữ nước là "khoan thai sức dân làm kế rễ bén gốc"; ông đã thấy vai trò quyết định của nhân dân đối với vĩ nhân trong lịch sử Tư tưởng thân dân của Nguyễn Trãi thể hiện chủ yếu qua tư tưởng nhân nghĩa, với ông "

nhân nghĩa cốt ở yên dân"; ngoài ra ông còn phát hiện ra rằng, sức mạnh của dân chúng là sức mạnh kháng chiến cơ bản: " mến người có nhân là dân, mà chở thuyền và lật thuyền cũng là dân", "chìm thuyền mới biết dân như nước" Cách Nguyễn Trãi nhìn nhận về vai trò của nhân

dân như vậy không chỉ cho thấy rằng tư tưởng của ông đã vượt khỏi hệ tư tưởng phong kiến bảo thủ

Nguyễn Sinh Sắc quan niệm trung quân không phải là ái quốc mà ái quốc là ái dân nên ông luôn sống gần gũi với nhân dân, luôn đứng về phía nhân dân chống lại bọn cường hào ác bá Trước cảnh mất nước vào tay thực dân Pháp, chính quyền phong kiến nhu nhược chấp nhận kí hiệp ước, đẩy con dân vào cảnh tang thương, Nguyễn Sinh sắc càng thấm thía tư tưởng yêu nước của thời đại mới Tư tưởng yêu nước gắn liền với quan điểm dân tộc mà không phải là quan điểm

“vua-tôi”, đất nước

Tư tưởng thân dân, lấy dân làm hậu thuẫn cho các cải cách chính trị-xã hội ấy của cụ Phó bảng

đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với quá trình hình thành nhân cách của Nguyễn Tất Thành

1.1.3 Chủ nghĩa yêu nước:

Chủ nghĩa yêu nước là sự biểu hiện của sự ý thức dân tộc dưới dạng hệ thống quan điểm tư tưởng lý luận và hệ giá trị của dân tộc

Chủ nghĩa yêu nước của Hồ Chí Minh là luôn gắn chặt yêu nước với thương dân, phấn đấu vì hạnh phúc của nhân dân và luôn luôn tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân Chủ nghĩa yêu nước

ấy của Người đã được hình thành ngay từ khi còn nhỏ qua tư tưởng thân dân của cha Người - cụ

Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc

Ngoài ra còn phải kể tới mối quan hệ và tác động qua lại giữa ba chị em Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Sinh Khiêm, Nguyễn Sinh Cung về lòng yêu nước thương nòi Hai người anh,chị của Nguyễn Tất Thành đều chịu ảnh hưởng từ cha mẹ, ông bà nên đều là người yêu nước, có tư tưởng tiến bộ Họ đều tham gia vào những phong trào yêu nước, sẵn sàng hy sinh thân mình cho

Tố Quốc Họ đã hy sinh cả tuổi thanh xuân cho sự nghiệp cứu nước

Qua đây, ta thấy chủ nghĩa yêu nước của Hồ Chí Minh phần nào được hình thành nên qua sự ảnh hưởng của những người thân trong gia đình

1.2 Quê hương:

Hồ Chí Minh sinh ra tại làng Hoàng Trù, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An Đây là vùng đất vừa giàu truyền thống văn hóa, vừa giàu truyền thống lao động, đấu tranh chống giặc ngoại xâm Nơi đây sản sinh ra biết bao anh hùng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam như Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, các vị yêu nước thời cận đại như: Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu

Đây còn là vùng đất nổi tiếng với sự hiếu học Tuy vậy đây là một vùng đất nghèo, người dân luôn phải sống trong cảnh nghèo khổ, đối đầu với thiên tai khắc nghiệt Cuộc sống vất vả đã vậy người dân nơi đây còn chịu sự áp bức, bóc lột của bọn thực dân phong kiến khiến cho cuộc càng thêm khó khăn.Cuộc sống vất vả, lam lũ đã in sâu trong tâm trí Nguyễn Tất Thành Hình ảnh quê hương đã luôn đi theo Người khi Người bôn ba khắp nơi tìm đường cứu nước

1.3 Truyền thống dân tộc, đất nước:

Trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, do phải thường xuyên đương đầu với thiên nhiên, giặc giã, như một lẽ tự nhiên, lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng luôn là một giá trị thiêng liêng, một tình cảm sâu nặng của dân tộc Việt Nam được truyền giữ và phát huy từ thế hệ này sang thế hệ khác Nó luôn thường trực trong lòng của mỗi người Việt Nam

1.3.1: Tinh thần đoàn kết:

Người xưa đã đúc kết qua câu ca dao"Một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao"một chân lí sống: Đoàn kết là yếu tố đầu tiên để thành công, sống mà cứ tách rời tập thể, đơn

lẻ một mình thì yếu, biết đoàn kết lại thì sẽ làm nên được sức mạnh lớn lao

Có thể nói đoàn kết là nét đẹp truyền thống của dân tộc ta từ bao đời nay Tiếp thu tinh thần đoàn kết ấy của dân tộc, sau này Bác đã để lại những lời dạy về tinh thân fđoàn kết vô cùng quý báu

đó là " Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/ Thành công, thành công, đại thành công"

1.3.2: Truyền thống yêu nước:

Đối với dân tộc Việt Nam, truyền thống yêu nước không chỉ là một tình cảm tự nhiên, mà nó còn

là sản phẩm của lịch sử được hun đúc từ chính lịch sử đau thương mà hào hùng của dân tộc Việt

Nam Lịch sử mấy nghìn năm của dân tộc Việt Nam là lịch sử đất tranh giành lại và bảo vệ nền độc lập tự chủ từ tay bao kẻ thù xâm lược

Lòng yêu nước ở mỗi người dân Việt nam đã được thể hiện ở tinh thần dám xả thân vì nước, sẵn sàng đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích riêng tư của bản thân mình, đấu tranh không biết mệt mỏi cho sự nghiệp giải phóng đất nước, giành lại độc lập tự do cho Tổ quốc

Được hình thành từ rất sớm, lại được thử thách, khẳng định qua bao nhiêu thăng trầm của lịch

sử, được bổ sung, phát triển qua từng thời kỳ, theo yêu cầu phát triển của dân tộc và thời đại, tinh thần yêu nước đó trở thành chủ nghĩa yêu nước, trở thành một trong những giá trị truyền thống cao quý nhất, bền vững nhất của dân tộc ta

Cũng là một người dân đất Việt, truyền thống yêu nước ấy cũng lớn dần theo người thanh niên Nguyễn Tất Thành Để từ đó phát triển lên thành chủ nghĩa yêu nước của Người

 Chính những truyền thống dân tộc ấy đã góp phần hình thành nên tư tưởng yêu nước trong Người Có thể khẳng định, quê hương, gia đình, truyền thống dân tộc

đã chuẩn bị cho Nguyễn Tất Thành nhiều điều, đã hình thành trong Người tư tưởng yêu nước Chính từ những điều cơ bản đó, Nguyễn Tất Thành đã dần trưởng thành

và hình thành nên trong mình con đường cứu nước Phát huy truyền thống yêu

nước bất khuất của dân tộc, truyền thống tốt đẹp của gia đình quê hương, tất cả

đã trở thành sức mạnh hun đúc quyết tâm cứu dân, cứu nước, thôi thúc người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cách mạng, đến với Chủ nghĩa Mác- Lênin

2 Hình thành và phát triển chí hướng cứu nước của Hồ Chí Minh:

2.1 Khách quan bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ:

2.1.1 Bối cảnh thế giới:

Cuối thế kỷ thứ XIX, chủ nghĩa tư bản thế giới chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa Các nước đế quốc tranh giành nhau xâm chiếm thuộc địa và đã căn bản hoàn thành việc phân chia thế giới, áp đặt ách thống trị thực dân ở khắp các nước Á, Phi và Mỹ Latinh Thế giới bị chia cắt làm hai: một khu vực gồm các nước tư bản, có nền công nghiệp phát triển, thường được gọi là phương Tây, còn khu vực còn lại gồm các nước thuộc địa và phụ thuộc, nền kinh tế còn lạc hậu, thường được gọi là phương Đông Vấn đề đặt ra cho các nước thuộc địa và phụ thuộc là làm thế nào để

được giải phóng Thế giới hình thành mâu thuẫn mới: mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa với chủ nghĩa đế quốc, thực dân

 Đây chính là điều kiện khách quan cho phép phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa gắn bó với phong trào cách mạng quốc tế, đặc biệt là với phong trào cách mạng

2.1.2 Bối cảnh trong nước:

Trong bối cảnh chung của tình hình quốc tế, Việt Nam cũng bị chi phối bởi những điều kiện lịch

sử tương tự

Cuối thế kỷ XIX, sự kiện lịch sử tác động mạnh mẽ đến tình hình chính trị, kinh tế, xã hội Việt Nam; làm thay đổi kết cấu giai cấp, ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống mọi người dân là sự kiện thực dân Pháp xâm lược Việt Nam Sau thời kỳ "bình định", thực dân Pháp thi hành chính sách

"khai thác thuộc địa" - thực chất là tăng cường bóc lột, vơ vét thuộc địa Vì vậy, đời sống nhân dân lao động đã khó khăn, càng thêm khốn đốn Hậu quả là Việt Nam từ một nước phong kiến độc lập trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến

Sang đầu thế kỷ XX, đời sống các tầng lớp nhân dân càng bị bần cùng hoá Mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược và chế độ thuộc địa ngày một gay gắt, trở thành mâu thuẫn vừa cơ bản, vừa chủ yếu Bên cạnh đó, mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ càng gay gắt Đây là trở lực lớn, kìm hãm sự phát triển của xã hội Việt Nam

 Việc tìm ra con đường cứu nước, giành lại độc lập dân tộc để xã hội Việt Nam tiếp tục phát triển là đòi hỏi khách quan, cấp bách của cách mạng Việt Nam từ đầu thế

kỷ XX

Để giải quyết mâu thuẫn trên, nhiều phong trào đấu tranh diễn ra sôi nổi với mục tiêu "Phen này quyết chống cả Triều lẫn Tây" Đó là phong trào Duy Tân, Đông Du, Đông Kinh nghĩa thục

do các sỹ phu yêu nước chịu ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản như: Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh lãnh đạo hay các cuộc khởi nghĩa như khởi nghĩa Yên Bái của Việt Nam Quốc Dân đảng dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Thái Học, Phạm Tuấn Tài rồi khởi nghĩa nông dân Yên Thế dưới sự lãnh đạo của Hoàng Hoa Thám kéo dài hơn 30 năm Đó là trang sử đấu tranh vẻ vang của dân tộc trên con đường đấu tranh giành độc lập Mặc dù diễn ra sôi nổi, rộng khắp các vùng miền, nhưng tất cả các cuộc đấu tranh cuối cùng đều thất bại

 Bối cảnh lịch sử này, sau này, Hồ Chí Minh viết trong bài Con đường cứu nước và

giải phóng dân tộc trong thời đại ngày nay: "Trong suốt gần một thế kỷ thống trị của thực dân Pháp, phong trào cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam không ngừng phát triển, kẻ trước ngã, người sau đứng dậy Nhưng tất cả những cuộc khởi nghĩa yêu nước ấy đã bị dìm trong máu Những đám mây đen lại bao phủ đất nước Việt Nam"

2.2 Thực tiễn các cuộc đấu tranh trước đó:

2.2.1 Phong trào Duy Tân - Phan Chu Trinh