(Luận văn TMU) xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp công ty cổ phần hạ tầng viễn thông CMC

Chương I: Đã nêu được khái quát các khái niệm cơ bản; một số lý thuyết về văn hóa, văn hóa doanh nghiệp, xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Chương II: Đã giới thiệu được về công

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận là: Nghiên cứu lý luận về văn hóa, văn hóadoanh nghiệp, xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Đồng thời tiến hànhnghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm giúp công ty có thểhoàn thiện công tác xây dựng và phát triển văn hóa của mình.

Những kết quả mà khóa luận đã đạt được như sau:

Phần mở đầu: Đã nêu được tính cấp thiết của đề tài về mặt lý luận nói chung và

thực tiễn tại công ty nói riêng, xác lập và tuyên bố đề tài nghiên cứu, mục tiêu nghiêncứu, phạm vi nghiên cứu, kết cấu các chương của khóa luận

Chương I: Đã nêu được khái quát các khái niệm cơ bản; một số lý thuyết về văn

hóa, văn hóa doanh nghiệp, xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp

Chương II: Đã giới thiệu được về công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC,

phân tích tác động của các nhân tố môi trường bên ngoài và bên trong tới việc xâydựng và phát triển văn hóa công ty cổ phần Hạ Tầng Viễn Thông CMC, đưa ra các kếtluận cuối cùng theo chiều hướng đánh giá thực trạng tại công ty

Chương III: Đã nêu dự báo những triển vọng và quan điểm giải quyết, đưa ra các

giải pháp nhằm xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của công ty trong thờigian tới

LỜI CẢM ƠN

Trước hết em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến ban giám hiệu, phòng đào tạo,các thầy cô giáo trong trường nói chung và các thầy cô giáo trong khoa Quản TrịDoanh Nghiệp nói riêng Các thầy cô đã tạo cho chúng em có một môi trường học tập

và truyền đạt cho chúng em nhiều kiến thức trong quá trình chúng em học tập tạitrường

Em xin gửi lời cảm ơn tới cô giáo ThS Dương Thị Thúy Nương Cô đã tận tìnhhướng dẫn và nhờ vậy mà em có thể hoàn thành bài khóa luận này một cách trọn vẹn

và hoàn chỉnh hơn

Đồng thời em cũng xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể cán bộ công nhân viên Công

ty Cổ Phần Hạ Tầng Viễn Thông CMC là những anh chị đã giúp đỡ em rất nhiều trongquá trình em tìm tư liệu Em xin gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo công ty đã tin tưởng

và ủng hộ giúp em có thêm động lực để thực hiện đề tài này

MỤC LỤC

TÓM LƯỢC i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC BẢNG BIỂU vi

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2.Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 2

3.Mục tiêu nghiên cứu 3

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5.Phương pháp nghiên cứu 4

5.1.Phương pháp thu thập dữ liệu 4

5.1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp 4

5.1.2 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp 4

5.2.Phương pháp phân tích dữ liệu 4

5.2.1 Phương pháp phân tích dữ liệu sơ cấp 4

5.2.2 Phương pháp phân tích dữ liệu thứ cấp 5

6 Kết cấu 5

CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA 6

1.1 Các khái niệm liên quan 6

1.1.1.Khái niệm văn hóa 6

1.1.2.Khái niệm văn hóa doanh nghiệp (VHDN) 6

1.1.3.Sự cần thiết của việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp 7

1.2.Các nội dung lý luận về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp 9

1.2.1.Các nhân tố cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp 9

1.2.1.1.Các yếu tố hữu hình 9

1.2.1.2 Các yếu tố vô hình 10

1.2.1.3.Giá trị được theo đuổi 12

1.2.1.4.Giá trị chung 13

1.2.2.Các giai đoạn hình thành văn hóa doanh nghiệp 15

1.2.3.Các nguyên tắc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp 16

1.2.4.Quy trình xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp 16

1.3.Các nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp 18

1.3.1.Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp 18

1.3.2.Các nhân tố bên trong doanh nghiệp 20

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HẠ TẦNG VIỄN THÔNG CMC 22

2.1 Khái quát về công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC 22

2.1.1 Giới thiệu khái quát về công ty 22

2.1.2 Ngành nghề kinh doanh 22

2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ 23

2.1.5 Kết quả kinh doanh giai đoạn năm 2011-2013 26

2.1.1.3 Các yếu tố vô hình 28

2.1.1.4 Giá trị được theo đuổi 30

2.1.1.6 Giá trị chung 31

2.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC 31

2.2.2.1 Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp 31

2.2.2.2 Các nhân tố bên trong doanh nghiệp 33

2.3 Các kết luận thực trạng về xây dựng và phát triển văn hóa tại công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC 35

2.3.1 Những thành công và nguyên nhân thành công 35

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 36

CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HẠ TẦNG VIỄN THÔNG CMC 38

3.1 Phương hướng hoạt động của công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC trong thời gian tới 38

3.3 Các đề xuất, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác xây dựng và phát triển văn hóa

tại công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC 41

3.3.1 Các đề xuất về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp với công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC 41

3.3.1.1 Những đề xuất để duy trì, xây dựng những giá trị văn hóa cốt lõi 41

3.3.1.2 Giải pháp tạo dựng niềm tin, thái độ 43

3.3.1.3 Tuyên truyền, phổ biến 44

3.3.1.4 Nhận biết các trở ngại, thể chế hóa và đánh giá củng cố những thay đổi thúc đẩy sự tiến bộ 44

3.3.2 Một số kiến nghị cơ quan hữu quan 44

KẾT LUẬN 46

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 47

PHỤ LỤC 47

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty Bảng 2.2 Thực trạng vi phạm của nhân viên tại công ty CP CMC Telecom Bảng 2.3 Chất lượng lao động trong Công ty Cổ phần hạ tầng viễn thông CMC năm 2013

Bảng 2.4: Cơ cấu lao động của Công ty qua các năm 2011- 2013

DANH MỤC HÌNH VẼ , SƠ ĐỒ

Hình 2.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy công ty CMC TELECOM Hình 2.2 Thực trạng mức độ hài lòng của khách hàng đối với công ty Cổ phần CMC Telecom

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

UNESCO United Nations Educational, Scientific and Cultural

Organization (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LiênHợp Quốc)

WTO The World Trade Organisation (Tổ chức Thương Mại Thế

giới)

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nước ta chính thức gia nhập vào tổ chức thương mại thế giới – WTO ngày01/01/2007 thì các doanh nghiệp Việt Nam càng phải nỗ lục hết mình trong một sânchơi chung Họ phải chịu sự cạnh tranh gay gắt với những đối thủ đến từ khắp nơi trênthế giới Các doanh nghiệp Việt Nam phải đương đầu với những khó khăn về trình độquản lý, về vốn, công nghệ, nhân lực Vậy phải làm thế nào để các doanh nghiệptrong nước xây dựng được lợi thế cạnh tranh cho riêng mình? Làm thế nào để có thểnổi trội hơn trong số vô vàn doanh nghiệp khác cùng kinh doanh trong một lĩnh vực?

Các doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều cách khác nhau và họ nhận thấy rằng việc xâydựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp mang lại hiệu quả không hề nhỏ Không ítdoanh nghiệp đã sẵn sàng chi một khoản tiền không nhỏ đề đầu tư cho hoạt động này

Thực tế đã chứng minh rằng xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp là điều vôcùng quan trọng, nó được xem như là một tài sản quý báu của mỗi doanh nghiệp vàthật không hề nói quá chút nào khi cho rằng văn hóa doanh nghiệp chính là yếu tốvàng tạo nên sự thành công của bất kỳ một doanh nghiệp nào Văn hóa doanh nghiệp

có khả năng tạo ra sự gắn kết diệu kỳ giữa các thành viên trong công ty Văn hóadoanh nghiệp có tác dụng như một sợi dây vô hình gắn kết mọi người với nhau cùng

nỗ lực phấn đấu, cùng nhau cố gắng vì thành tích vững chắc cho doanh nghiệp Mộtvăn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ tạo nên sức mạnh tinh thần cho các thành viên, khơidạy niềm tự hào trong họ từ đó họ có thể phát huy khả năng sáng tạo, giúp cho cáchoạt động trong doanh nghiệp diễn ra trôi chảy, quá trình sản xuất kinh doanh cũngđược thuận lợi Văn hóa doanh nghiệp còn góp phần tạo dựng hình ảnh tốt đẹp trongtâm trí khách hàng, tạo nên uy tín và thương hiệu riêng cho doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp đã được đông đảo doanh nghiệp quan tâm tới chính vì sựtác động thường xuyên của nó tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Tuy nhiên tại công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông nơi em thực tập văn hóa doanhnghiệp còn nhiều hạn chế, chưa thực sự hiệu quả Đặc biệt là việc định hướng mộtcách đúng đắn làm sao và như thế nào để xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệpcòn chưa rõ ràng Tại công ty, vấn đề “văn hóa doanh nghiệp” tuy đã được cấp lãnh

đạo quan tâm tới nhưng chưa thực sự được triển khai một cách sâu rộng, hiệu quả tớicác thành viên hay có những nghiên cứu cần thiết để phù hợp với tình hình thực tế củadoanh nghiệp Do vậy việc tìm hiểu đề tài “Xây dựng và phát triển văn hóa doanhnghiệp công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC” là một nghiên cứu mang tính cấpthiết đối với doanh nghiệp Việc lựa chọn đề tài này là đề tài làm đề tài khóa luận của

em cũng đã nhận được sự đồng tình ủng hộ và tạo điều kiện giúp đỡ của ban lãnh đạo,các anh chị trong công ty

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Qua quá trình tìm hiểu em thấy rằng đề tài “Xây dựng và phát triển văn hóadoanh nghiệp tại công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC (CMC Telecom) chưatừng có ai nghiên cứu về doanh nghiệp này Đồng thời sau một thời gian nghiên cứu

và tham khảo các đề tài nghiên cứu về công tác kiểm soát của doanh nghiệp khác nhautrong thời gian gần đây em đã tìm được một số sản phẩm như:

- Luận văn “Xây dựng và phát triển văn hóa tại công ty Cổ phần Hoàng Gia”

năm 2011, tác giả Phạm Thị Sen, Nguyễn Thị Bích Loan hướng dẫn – khoa Quản trịdoanh nghiệp Luận văn đã nghiên cứu về xây dựng và phát triển một số giá trị vănhóa doanh nghiệp điển hình tại công ty Cổ phần Hoàng Gia

- Luận văn “Xây dựng và phát triển văn hóa tại công ty Cổ Phần Cung ứng thiết

bị bưu điện năm 2011, tác giả Nguyễn Thị Loan, Nguyễn Bích Loan hướng dẫn – khoaQuản trị doanh nghiệp Luận văn đã nghiên cứu về việc xây dựng một số giá trị vănhóa nổi bật nhất tại công ty Cổ phần Cung ứng thiết bị bưu điện

- Luận văn “ Xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty TNHHMTV Thương mại Hà Tâm, 2011, tác giả Mai Xuân Thảo , Trần Hùng hướng dẫn –khoa Quản trị doanh nghiệp Luận văn đã chỉ ra rất chi tiết các những hạn chế mà công

ty gặp phải và hướng giải quyết những hạn chế đó

- Luận văn “ Xây dựng và phát triển văn hóa kinh doanh tại công ty Cổ phầnDược Trung ương Mediplantex, 2011, tác giả Đô Đình Trung, Bùi Hữu Đức hướngdẫn – khoa Quản trị doanh nghiệp Luận văn đã chỉ ra được những khó khăn mà công

ty gặp phải khi xây dựng và phát triển văn hóa công ty

- Ngoài ra, còn rất nhiều sách, giáo trình về xây dựng và phát triển văn hóadoanh nghiệp như:

+ Quản trị chiến lược, Lê Thế Giới, năm 2007+ Tập bài giảng Quản trị học, bộ môn Nguyên lý Quản trị, trường Đại họcThương Mại, năm 2011.

+ Giáo trình Văn hóa kinh doanh, tác giả PGS.TS Dương Thị Liễu, năm 2011,

bộ môn Văn hóa kinh doanh, trường Đại học kinh tế quốc dân

Các đề tài trên đã đưa ra cơ sở lý luận về xây dựng và phát triển văn hóa và thực

tế công tác này trong từng doanh nghiệp cụ thể như thế nào, từ đó đưa ra các giải pháphoàn thiện, công tác kiểm soát cho doanh nghiệp

Em nhận thấy đề tài về xây dựng và phát triển doanh nghiệp không hề mới, đã cónhững cá nhân nghiên cứu, do vậy, em có thể tham khảo các đề tài về mặt lý luận và

kế thừa các nghiên cứu trước nhằm giúp đề tài của mình hoàn thiện hơn

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Một là: Làm rõ một số vấn đề lý luận về văn hóa doanh nghiệp, xây dựng và

phát triển văn hóa doanh nghiệp

- Hai là: Tìm hiểu thực trạng xây dựng và phát triển văn hóa tại công ty Cổ

phần Hạ tầng viễn thông CMC Từ đó rút ra những thành công, hạn chế của công ty

- Ba là: Đưa ra những giải pháp nhằm giúp cho công ty hoàn thiện hơn công tác

xây dựng và phát triển văn hóa của mình để đạt được một môi trường văn hóa, môitrường kinh doanh tốt, lành mạnh và phù hợp với tình hình hiện tại của công ty

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác xây dựng và phát triển văn hóa tại Công ty

Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC: các nhân tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp, lựclượng, các điều kiện ràng buộc giữa các yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng và pháttriển văn hóa

- Phạm vi nghiên cứu:

 Không gian: tại công ty Cổ phần Hạ Tầng Viễn Thông CMC

 Thời gian: số liệu của công ty từ năm 2011-2013, giải pháp đề xuất đến năm

2018, tầm nhìn năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu 5.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

5.1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp

 Phương pháp điều tra

Phiếu điều tra là công cụ ghi chép và lưu giữ kết quả thu thập được trong cuộcđiều tra, trong đó in sẵn nội dung tiêu thức tìm hiểu Phiều điều tra thường được thiết

kế gồm các câu hỏi dạng trắc nghiệm và dạng mở

Tại công ty Cổ phần CMC Telecom em đã tiến hành phát phiếu điều tra đến cácđối tượng là các phó phòng, nhân viên công ty Mẫu phiếu điều tra thực trạng xâydựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp được trình bày tại phần phụ lục 1 Ngoài ra,

em cũng điều tra khách hàng của công ty thông qua nhân viên lắp đặt, bảo trì, kháchhàng tích vào những câu hỏi dạng trắc nghiệm và sau đó trả lại qua các nhân viên này,mẫu câu hỏi được trình bày cụ thể ở phụ lục 2

 Phương pháp phỏng vấn trực tiếp

Phỏng vấn là một phương pháp được sử dụng rộng rãi trong các việc nghiên cứu

xã hội Khi sử dụng phương pháp này có thể đưa ra chủ đề phỏng vấn và có thể sửdụng một danh mục chủ đề để khỏi bỏ sót trong khi phỏng vấn

Em đã tiến hành phỏng vấn Phó Giám đốc Nguyễn Trung Kiên, và trưởng phòngkinh doanh Nguyễn Tuấn Anh để thấy rõ hơn về hoạt động xây dựng và phát triển vănhóa tại doanh nghiệp

5.1.2 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp

Là phương pháp thu thập dữ liệu đã được xử lý từ các nguồn của công ty, nguồn

từ báo chí, website, các tài liệu, sách vở Qua việc thu thập những dữ liệu này để thấykết quả của công tác xây dựng văn hóa được tiến hành đem lại kết quả gì đối với môitrường làm việc tại công ty

5.2 Phương pháp phân tích dữ liệu

5.2.1 Phương pháp phân tích dữ liệu sơ cấp

Với các phương pháp trên em sử dụng phương pháp phân tích thống kê để xử lý

Phương pháp phân tích thống kê là phương pháp sử dụng các công cụ thống kê ứngdụng phân tích dữ liệu đa biến trong phân tích dữ liệu (gồm cả dữ liệu có sẵn củadoanh nghiệp, dữ liệu khảo sát các thành viên trong công ty) nhằm đưa ra các kết quảđánh giá tổng hợp nhất

5.2.2 Phương pháp phân tích dữ liệu thứ cấp

Sử dụng phương pháp phân tích thống kê, phương pháp so sánh.

Phương pháp phân tích – thống kê: Qua việc điều tra, em tiến hành thống kê và

phân tích kết quả thu được từ việc điều tra để đưa ra nhận xét; đồng thời kết hợp vớicác ý kiến của chuyên gia qua việc phỏng vấn nhằm thấy rõ hơn công tác xây dựng vàphát triển văn hóa tại công ty

Phương pháp so sánh: Bằng việc so sánh số liệu được thống kê theo các chỉ tiêu

của các năm để phân tích tình hình tăng giảm của chúng, qua đó đưa ra các nhận xét

Phương pháp này được sử dụng khá rộng rãi bởi nó có độ chính xác cao

Phương pháp phân tích tổng hợp: Là việc kết hợp sử dụng dữ liệu từ các phương

pháp thu thập để phân tích, bao gồm cả dữ liệu sơ cấp và thứ cấp; sử dụng phươngpháp này nhằm có cái nhìn tổng quát nhất về xây dựng văn hóa để có thể thấy được

ưu, nhược điểm của công tác xây dựng và phát triển văn hóa và vấn đề gì đang tồn tại

ở công tác này từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện hơn

Chương III: Đề xuất và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác xây dựng và phát

triển văn hóa tại công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC

CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN

VĂN HÓA 1.1 Các khái niệm liên quan

1.1.1 Khái niệm văn hóa

Văn hóa là gì? Đây là một câu hỏi đã được đặt ra từ rất lâu và cũng có nhiều cáchtiếp cận nên việc cùng tồn tại nhiều khái niệm văn hóa khác nhau càng làm vấn đềđược hiểu biết một cách phong phú và toàn diện hơn Dưới đây là một số khái niệm cơbản:

Theo Eduoard Heriot, một nhà văn nổi tiếng người Pháp định nghĩa về văn hóanhư sau: “Văn hóa là cái ta còn lại khi tất cả những cái khác bị quên đi, là cái vẫn cònthiếu khi ta đã học tất cả” Như vậy, văn hóa là một bản sắc của mỗi cá nhân, mỗi dântộc, mỗi quốc gia không ai có thể dễ dàng quên được [1]

Theo cựu Tổng thống thư ký UNESCO Federico Mayor đã đưa ra một địnhnghĩa: “Văn hóa nên được đề cập đến như là một tập hợp của những đặc trưng về tâmhồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và

nó chứa đựng, ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung sống, hệthống giá trị, truyền thống và đức tin”

Theo GS.TS Trần Ngọc Thêm: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vậtchất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy trong quá trình hoạt động thực tiễn,trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên xã hội” [9]

Từ đó, ta có thể thấy rằng mỗi quốc gia, mỗi xã hội, cộng đồng hay tầng lớp xãhội đều có văn hóa riêng của mình Văn hóa sinh ta cùng con người, có mặt trong bất

cứ hoạt động nào của con người, dù đó là hoạt động sản xuất, tinh thần, hay trong quan

hệ giao tiếp ứng xử hàng ngày của con người, với thiên nhiên

Từ các khái niệm trên, ta có thể đưa ra khái niệm về văn hóa theo Chủ tịch Hồ

Chí Minh: “Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do loài người tạo ra trong lịch sử của mình trong mối quan hệ với con người, với tự nhiên và với xã hội.”

1.1.2 Khái niệm văn hóa doanh nghiệp (VHDN)

Xã hội rộng lớn có một nền văn hóa lớn Là một bộ phận của xã hội, mỗi doanhnghiệp cũng có một nền VHDN của riêng mình Cũng như văn hóa, VHDN có rấtnhiều quan điểm khác nhau xoay quanh nó, tất cả các khái niệm đó sẽ giúp chúng tahiểu hơn về VHDN một cách toàn diện và đầy đủ hơn

Theo quan điểm của chuyên gia nghiên cứu các tổ chức Edgar Schein: “VHDN làtổng hợp các quan niệm chung mà các thành viên trong công ty học được trong quátrình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đề với môi trường xung quanh”

Một số ý kiến khác lại cho rằng: Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ những giá trịtinh thần mà doanh nghiệp tạo ra trong quá trình sản xuất kinh doanh tác động tới tìnhcảm, lý trí và hành vi của các thành viên cũng như sự phát triển bền vững của doanhnghiệp.

Tuy nhiên, các khái niệm trên mới chỉ đề cập đến một mặt của VHDN đó là giátrị tinh thần mà bỏ qua một mặt cũng rất quan trọng của VHDN đó là giá trị vật chất

Vì vậy trên sơ sở kế thừa và phát huy, ta có thể hiểu đầy đủ hơn về văn hóa

doanh nghiệp: Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm, tập quán và truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp

ấy chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi và thực hiện mục đích” [1]

1.1.3 Sự cần thiết của việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp tạo ra sự thống nhất về ý chí hành động của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp, nâng cao sức mạnh của doanh nghiệp

Các thành viên trong doanh nghiệp là những cá thể có những nhân cách, cá tínhkhác nhau Mặt khác do có những nhu cầu và mong muốn khác nhau, họ hành động vìnhững động cơ khác nhau, nhằm vào những mục tiêu khác nhau Sự thống nhất trongsuy nghĩ và hành động chỉ có thể đạt được khi mọi người thừa nhận và tôn trọngnhững quan điểm và thang bậc giá trị chung Văn hóa doanh nghiệp hướng cho mọithành viên trong doanh nghiệp mình hành động vì những mục tiêu chung, hành độngmột cách có hiệu quả mà nhà quản trị không cần phải quan tâm đến quá nhiều các chỉthị

Văn hóa doanh nghiệp góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Văn hóa doanh nghiệp là một yếu tố góp phần tạo nên khả năng cạnh tranh củadoanh nghiệp, văn hóa doanh nghiệp biểu hiện thông qua những vấn đề sau đây:

- Tạo ra bầu không khí và tác phong làm việc tích cực

VHDN là sự kết tinh của hệ thống giá trị của doanh nghiệp được đa số thành viêntrong doanh nghiệp thừa nhận và ủng hộ, vị vậy nó là chất kết dính các thành viêntrong doanh nghiệp lại với nhau, ở nơi nào có được một văn hóa doanh nghiệp tích cực

và lành mạnh, coi trọng các giá trị tinh thần, ở nơi đó người ta cảm nhận thấy một bầukhông khí làm việc thân thiện, chan hòa, tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ và họchỏi lẫn nhau Chính bầu không khí làm việc lành mạnh là tác nhân tạo ra sức mạnhcộng đồng, là “ thừa số chung” trong phép nhân các trí tuệ các nhân thành trí tuệ tậpthể.

Tác phong làm việc của đa số thành viên trong doanh nghiệp cũng mang nặngdấu ấn của VHDN Sự khẩn trương năng động hay thái độ thờ ơ với công việc và kếtquả chung không phải là biểu hiện của một số ít cá nhân, mà là sản phẩm được hìnhthành sau một thời gian dài bởi “ý thức hệ” trong doanh nghiệp Tác phong làm việckhẩn trương, công nghiệp sẽ là tiền đề quan trọng để tạo ra những sản phẩm hàng hóacũng như dịch vụ khách hàng có chất lượng cao, phù hợp với tập quán tiêu dùng củacác tầng lớp dân cư trong thời đại công nghiệp hóa

- Nâng cao đạo đức kinh doanh

Đạo đức kinh doanh là một phần quan trọng của văn hóa kinh doanh, đồng thờicũng là một yếu tố của văn hóa doanh nghiệp Trong thời đại hiện nay, chất lượng vàgiá cả sản phẩm không còn là những “vũ khí đặc chủng” trong cạnh tranh nữa Kháchhàng tìm đến và ở lại với doanh nghiệp nào biết tôn trọng họ, biết quý thời gian và tiềnbạc cũng như sức khỏe của họ như chính của mình

- Làm phong phú dịch vụ cho khách hàng

Khách hàng bây giờ không chỉ quan tâm đến chất lượng và giá cả hàng hóa củadoanh nghiệp, mà họ quan tâm nhiều đến chất lượng và chi phí tiêu dùng sản phẩmhàng hóa đó Trong các doanh nghiệp có văn hóa doanh nghiệp sẽ nâng cao bởi chấtlượng các dịch vụ trong và sau bán hàng, và chính những dịch vụ đó góp phần làm chokhách hàng tiêu dùng mua nhiều sản phẩm của doanh nghiệp về sử dụng có hiệu quảhơn

- Mang lại hình ảnh cho doanh nghiệp

Hình ảnh của doanh nghiệp ngày nay chủ yếu được phản ánh thông qua thươnghiệu sản phẩm Thương hiệu sản phẩm là hình ảnh thu nhỏ của doanh nghiệp, nó chứađựng tất cả những điều mà khách hàng muốn được biết, được thấy, được hiểu về sảnphẩm, cách thức kinh doanh và chất lượng phục vụ của doanh nghiệp Thương hiệuvừa là sức mạnh hữu hình vừa là sức mạnh vô hình Thương hiệu được coi là một yếu

tố hình thành nên văn hóa doanh nghiệp, bởi vì nó không chỉ phản ảnh chất lượng sảnphẩm, mà còn phản ánh triết lý kinh doanh, quan điểm phục vụ người tiêu dùng Dẫnchứng như: Viettel “Hãy nói theo cách của bạn”, Biti’s “Nâng niu bàn chân Việt”…

Từ những phân tích trên cho thấy khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp đượctạo ra từ nhiều yếu tố khác nhau, nhưng đóng vai trò quan trọng nhất vẫn là văn hóadoanh nghiệp Vì vậy, xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp là một vấn đề thiếtyếu và có tính lâu dài của bất kỳ doanh nghiệp muốn thành công trên lĩnh vực kinhdoanh

1.2 Các nội dung lý luận về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp.

1.2.1 Các nhân tố cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp.

Văn hóa doanh nghiệp là văn hóa của cộng đồng kinh doanh, là văn hóa của nghềkinh doanh Vai trò, tác dụng của nó không chỉ trong công tác quản trị nội bộ mà còn

cả trong quan hệ của doanh nghiệp, doanh nghiệp với xã hội, doanh nghiệp cần phảitạo ra những sản phẩm và dịch vụ có hàm lượng văn hóa đậm đà, phải vươn tới việcsáng tạo ra các giá trị nhân văn đậm đà, phải vươn tới việc sáng tạo ra các giá trị nhânvăn giàu bản sắc, qua đó quảng bá, nâng tầm giá trị của thương hiệu quốc gia, dân tộc

có trụ sở to đẹp, biểu hiện rõ ràng, bảo vệ đứng hai bên, thấy nhiều người ra vào ănmặc lịch sự… nhiều người có thể có thiện cảm và bước đầu đánh giá văn hóa doanhnghiệp này có thể ở mức cao

- Nội dung biểu hiện – chất lượng ban lãnh đạo và nhân viên

Hình thức cũng quan trọng, nhưng nội dung mới là cái quyết định văn hóa Cónhiều DN không có trụ sở to, chưa biết làm PR hay quảng cáo, nhưng đội ngũ lãnh đạo

và đa số nhân viên lại có nhiều phẩm chất tốt đẹp, đa số sống và làm việc theo pháp

luật, theo nội quy và các chuẩn mực của văn hóa Việt Nam Văn hóa DN được xâydựng bởi đa số các cá nhân trong DN Cho nên, chất lượng ban lãnh đạo DN và cácnhân viên chủ chốt đóng vai trò quan trọng nhất trong việc định hướng và quản lý cáchoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và văn hóa DN nói riêng.

Nếu ai đó trong ban lãnh đạo tối cao như chủ tịch hay tổng giám đốc là ngườithiếu các phẩm chất của nhà lãnh đạo như thiếu hiểu biết, thiếu đạo đức, thiếu kỹ năng,

có hành vi ứng xử thiếu văn hóa… thì rất khó có thể lãnh đạo DN xây dựng được mộtnền văn hóa tiên tiến Có lẽ đa số nhân viên đều có cảm nhận là không muốn làm việccho các DN kiểu này Thậm chí, quan trọng hơn, là các khách hàng có văn hóa cũngkhông muốn làm ăn với các ông chủ ở dạng này

Người xưa thường dùng câu "chủ nào, tôi ấy” để lấy tiêu chuẩn đạo đức hay vănhóa của người làm thuê trung thành mà miêu tả về nhân cách của ông chủ Ngày nay,phần lớn các quan hệ lao động trên thế giới đều bình đẳng về quyền và nghĩa vụ, mặc

dù ở mức độ ít hay nhiều, vẫn còn có nơi có lao động cưỡng bức và lao động bóc lột

Nhưng câu nói này vẫn có ý nghĩa triết lý vì nó phản ánh mức độ tác động nhất địnhcủa văn hóa ông chủ tới văn hóa của các nhân viên trong cùng một DN Chính vì vậy

mà gần đây các diễn đàn thường bàn nhiều về văn hóa doanh nhân và danh hiệu doanhnhân văn hóa Về cơ bản các khái niệm này cũng dựa trên các cơ sở lý luận về văn hóa

cá nhân trong văn hóa doanh nghiệp và văn hóa cộng đồng xã hội

1.2.1.2 Các yếu tố vô hình

Không cần biết định nghĩa văn hóa doanh nghiệp là gì thì doanh nghiệp nào cũng

có các yếu tố văn hóa DN một cách tự nhiên ở các mức độ khác nhau Chắc chắn banlãnh đạo DN nào cũng đều quan tâm tới văn phòng, nhà máy và không gian làm việccho mọi nhân viên DN nào mà chẳng có điều lệ, các quy định, nội quy… ban hànhbằng văn bản, phổ biến cho các phòng ban thực thi Đây là đòi hỏi bắt buộc của xã hộicũng như của luật pháp đối với hoạt động của DN, để đảm bảo rằng DN kiếm được lợinhuận nhưng cũng phải thực hiện các nghĩa vụ như nộp thuế, đóng góp bảo vệ môitrường, tôn trọng thuần phong mỹ tục quốc gia…

a Các quy định về văn hóa

 Đạo đức kinh doanh

Trong marketing hiện đại, không ít DN như Công ty Sữa Tam lộc của TrungQuốc luôn luôn nhấn mạnh đạo đức trong kinh doanh với nội dung chính là chỉ sảnxuất ra các sản phẩm an toàn cho con người và môi trường, không làm điều ác Nhưngchỉ vì hành vi thiếu đạo đức và văn hóa của một số người mà cả DN phải phá sản vàlàm giảm uy tín của nhiều nhóm sản phẩm khác, gây thiệt hại nhiều tỷ đô la cho quốcgia.

Dù có muốn hay không muốn thì đạo đức kinh doanh là tiêu chí mà hầu hết cáckhách hàng hay đối tác liên quan đều quan tâm Nếu DN vi phạm đạo đức kinh doanhnhư Vedan Việt Nam thì rõ ràng là chưa thực hiện trách nhiệm xã hội rồi tiếp đến là viphạm luật pháp Văn hóa DN này cũng vì thế mà bị cộng đồng đánh giá rất thấp Cóthể chỉ do một vài lãnh đạo và cán bộ kỹ thuật cố tình vi phạm để giảm chi phí và tănglợi nhuận, nhưng rõ ràng đa số cổ đông và nhân viên thông qua bộ máy quản lý DNphải chịu trách nhiệm một phần vì các hành vi làm hủy hoại uy tín, niềm tin của kháchhàng Như vậy, các yếu tố luật pháp, trách nhiệm xã hội và đạo đức đan xen nhautrong văn hóa DN Chấp hành tốt pháp luật là tiêu chí quan trọng thể hiện đạo đức kinhdoanh và trách nhiệm xã hội

 Thái độ ứng xử

Thông thường nội quy công ty nào cũng có quy định về thái độ ứng xử trong nội

bộ DN và với tất cả các bên liên quan Thái độ ứng xử của DN Việt Nam đa số là phùhợp với các chuẩn mực đạo đức của Việt Nam như việc: Luôn vui vẻ khi tới công sở,nghiêm túc trong công việc, thân thiện trong cuộc sống, lãnh đạo dân chủ, nhân viêntích cực, không có thù hằn, nói xấu lẫn nhau … Tất cả các yếu tố này tạo nên khôngkhí làm việc và hợp tác trong DN

 Hành vi giao tiếp

Lời chào hỏi chân thành, cái bắt tay lịch sự, ánh mắt tôn trọng… là các hành vigiao tiếp quan trọng thể hiện văn hóa của các cá nhân trong DN DN thường có một sốquy định thành văn và không thành văn về các hành vi giao tiếp Các hành vi giao tiếpnày có ý nghĩa quan trọng vì nó luôn để lại ấn tượng quan trọng về lần gặp đầu tiên và

nó thể hiện các hành động mang tính văn hóa của DN Vì vậy DN cần có quy địnhthống nhất về các hành vi giao tiếp trong nội bộ, với khách hàng, bạn hàng và với các

cơ quan quản lý nhà nước Trong quy chế văn hóa công sở của chính phủ có các hành

vi bị cấm như: Cấm hút thuốc lá trong phòng làm việc, cấm sử dụng đồ uống có cồntại công sở trừ các trường hợp ngoại giao, cấm quảng cáo thương mại… DN cũng làmột tổ chức, vì vậy cũng cần có nội quy nêu rõ các hành vi bị cấm.

b Các quy tắc chưa thành văn

Đa số các DNVN đều có các quy ước không thành văn và chưa thể cho thành vănquy định về các hoạt động văn hóa Có lẽ do các quan niệm đạo đức và tồn tại xã hội

có mâu thuẫn mà có nhiều điều khó lý giải đúng sai Vì vậy, trong gia đình, xã hội hay

DN vẫn có những quy ước không thành văn về nhiều công việc như: Thăm hỏi thủtrưởng và anh em trong các dịp lễ tết; tặng quà và tặng tiền; không đồng tình với tìnhyêu công sở; người trẻ tuổi hơn thì đi pha trà cho cả phòng vào buổi sáng; uống trà vànói chuyện với nhau trong giờ giải lao…

Các quy ước không thành văn có ưu điểm là tế nhị và linh hoạt trong giao tiếp,nhưng cũng có nhược điểm là tạo ra các khoảng cách nhất định và đôi khi là thói nịnh

bợ cấp trên, dễ dẫn tới chạy chức, chạy quyền… Nếu chủ DN không có các tiêu chíkhoa học và chi tiết để đánh giá chất lượng nhân lực trước khi bổ nhiệm thì dễ để lọtngười tài và sử dụng nhầm người

1.2.1.3 Giá trị được theo đuổi

Thông thường DN nào cũng có tuyên bố về sứ mệnh và chiến lược Đọc cáctuyên bố này, có thể hiểu DN theo đuổi các giá trị gì Có DN nhấn mạnh chỉ sáng tạocác sản phẩm mới mang lại giá trị cho khách hàng Có DN phấn đấu làm hài lòngkhách hàng bằng chất lượng tốt và giá cả hợp lý Có DN nhấn mạnh lý do tồn tại vàmục tiêu chiến lược lâu dài là cung cấp cho khách hàng các dịch vụ bưu chính viễnthông tốt nhất Mặc dù nhiều DN chưa đo đếm được tốt nhất là gì và cụm từ tốt nhất

bị nhiều nước cấm sử dụng trong quảng cáo, nhưng điều này thể hiện khát vọng mà

DN theo đuổi cho dù sóng gió thị trường có thể làm hỏng ước mơ của họ Những giátrị tốt đẹp mà DN cam kết theo đuổi là tiêu chí quan trọng trong nhóm các yếu tố nềntảng của văn hóa doanh nghiệp

Trong các giá trị DN theo đuổi, nhiều DN và nhân viên đã nhận thức tầm quantrọng của các giá trị tạm gọi là giá trị gia tăng trong quá trình hợp tác cùng làm việcnhư: văn hóa hợp tác, văn hóa chia sẻ thông tin, kiến thức, kinh nghiệm, quan hệ cộngđồng…

Cũng có nhiều DN chỉ cần làm giàu bằng bất cứ giá nào theo lý lẽ tự nhiên củakinh doanh Nhưng điều này chứng tỏ giá trị tiền bạc mà DN theo đuổi mới chỉ là biểuhiện của sự giàu có về vật chất, chứ chưa phải là sự giàu có về tinh thần và văn hóa.

Lập luận lại, có tiền thì có thể mua được nhiều thứ có giá trị văn hóa như: văn phòngtráng lệ, đội bóng lớn, đội văn nghệ, các tác phẩm nghệ thuật… Đúng là các giá trị vănhóa, nhưng nó là của người khác, DN khác làm nên, chứ không phải là của DN dùngtiền mua về

1.2.1.4 Giá trị chung

Là những suy nghĩ và trạng thái xúc cảm đã ăn sâu vào tiềm thức, nết chungtrong tập thể tổ chức, đó là những niềm tin, nhận thức, tình cảm, các giá trị, hoạt độngngầm kết dính các thành viên trong tổ chức

 Niềm tin

Nếu không có niềm tin vào sứ mệnh, chiến lược và cam kết của ban lãnh đạo, thìchắc chẳng có mấy nhân viên muốn đi theo DN để phấn đấu, chấp nhận thách thức vàxây dựng DN Cũng có nhóm người có xu thế coi làm việc cho DN đơn thuần là côngviệc, chỉ cần trả lương cao đầy đủ, còn nếu hết lương, thì đi làm cho DN khác Có thểđiều này đúng với những người có tài và làm việc cho những DN lớn trên thế giới

Nhưng với đa số các DN vừa và nhỏ, DN làm các ngành nghề sáng tạo, nếu ban lãnhđạo và nhân viên không có niềm tin vào thành công trong tương lai, thì thật khó có sứcmạnh trong hợp tác

Trong một số DN mới thành lập, đang học tập và sáng tạo ra các sản phẩm vàdịch vụ mới, tác giả đã chứng kiến nhiều hình ảnh thực tế đầy cảm động và ý nghĩa vềsức mạnh của niềm tin Trong khó khăn vô cùng của lạm phát và khủng hoảng, DNthiếu lương của hàng trăm công nhân vài tháng liền, nhưng trên 90% nhân viên vẫngiơ tay biểu hiện quyết tâm cùng với ban lãnh đạo vượt qua khó khăn, đưa DN đi lên

và nếu có thất bại thì họ không hối tiếc Các anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mớicũng sinh ra trong những hoàn cảnh tương tự như vậy Hành động dũng cảm như thờichiến này trong thời bình có thể khẳng định chắc chắn rằng niềm tin là động lực quantrọng của con người

Thiếu niềm tin, con người có thể mất phương hướng DN cũng vậy, không cóniềm tin chung vào sứ mệnh theo đuổi, DN khó có thể tập hợp được lực lượng Vậy có

phải niềm tin và văn hóa là quan trọng nhất đối với DN và văn hóa DN là yếu tố quyếtđịnh khả năng cạnh tranh của DN? Văn hóa DN là yếu tố quan trọng trong nội hàmkhả năng cạnh tranh, nhưng bên cạnh nó còn có các yếu tố quan trọng không kém phầnlà: năng lực tài chính, năng lực công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực, năng lựcmarketing… Tất cả đều quan trọng và cùng tồn tại trong mối quan hệ tương tác vớinhau theo nghệ thuật quản trị của DN.

 Sự tham gia của ban lãnh đạo và nhân viên vào các hoạt động truyền thống

Lãnh đạo tối cao DN như các vị chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giámđốc… mà không tham gia dẫn dắt các hoạt động văn hóa DN, không gương mẫu trong

cả cuộc sống lẫn công việc, thì thật khó có thể duy trì và phát triển được các giá trị nềntảng của văn hóa DN Lãnh đạo DN thấy nhân viên múa ca hát nhại lời tác phẩm nổitiếng… mà không ngăn chặn ngay, thì văn hóa DN tốt đẹp lâu năm có thể bị hủy hoạitrong vòng vài ngày Điều này chứng tỏ vai trò lãnh đạo của chủ DN là rất quan trọngtrong mọi vấn đề của quản trị DN kể cả việc quản lý văn hóa DN

Các hoạt động âm nhạc, thể thao, nghệ thuật… thể hiện trình độ hiểu biết vàhưởng thụ văn hóa của các thành viên trong DN, nhưng không vì thế mà đánh giá quácao chỉ số này trong nhóm yếu tố nội hàm của trình độ văn hóa DN Có DN không cóđiều kiện để tổ chức các sự kiện như thi hát, hội diễn văn nghệ, thi đấu thể thao thườngxuyên, không có đội bóng lớn… nhưng lại có các giá trị văn hóa rất cao ở các chỉ sốkhác Có DN tốn nhiều tiền của và thời gian cho các hoạt động nhằm quảng bá văn hóa

và thương hiệu cho DN nhưng lại không nắm chắc các nội dung thể hiện, các quy ước

về thuần phong mỹ tục của dân tộc và nhân loại, lại thiếu quản lý chặt chẽ, cho nên đã

để xảy ra các sự cố đáng tiếc, làm tổn hại uy tín của DN

1.2.2 Các giai đoạn hình thành văn hóa doanh nghiệp

 Giai đoạn non trẻ

Nền tảng hình thành văn hóa doanh nghiệp phụ thuộc vào nhà sáng lập và nhữngquan niệm chung của họ Nếu như doanh nghiệp thành công, nền tảng này sẽ tiếp tụctồn tại và phát triển, trở thành một lợi thế, thành nét nổi bật, riêng biệt của doanhnghiệp và là cơ sở để gắn kết các thành viên vào một thể thống nhất

Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp phải tập trung tạo ra những giá trị văn hóakhác biệt so với các đối thủ, củng cố những giá trị đó và truyền đạt cho những ngườimới (hoặc lựa chọn nhân lực phù hợp với những giá trị này) Nền văn hóa trong nhữngdoanh nghiệp trẻ thành đạt thường được kế thừa mau chóng do: (1) Những người sánglập ra nó vẫn tồn tại; (2) Chính nền văn hóa đó đã giúp doanh nghiệp khẳng định mình

và phát triển trong môi trường đầy cạnh tranh; (3) Rất nhiều giá trị của nền văn hóa đó

là thành quả đúc kết được trong quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp

Chính vì vậy, trong giai đoạn này, việc thay đổi văn hóa doanh nghiệp hiếm khidiễn ra, trừ khi có những yếu tố tác động từ bên ngoài như khủng hoảng kinh tế khiếndoanh số và lợi nhuận sụt giảm mạnh, sản phẩm chủ lực của doanh nghiệp thất bại trênthị trường Khi đó, sẽ diễn ra quá trình thay đổi nếu những thất bại này làm giảm uy tín

và hạ bệ người sáng lập – nhà lãnh đạo mới sẽ tạo ra diện mạo văn hóa doanh nghiệmmới

 Giai đoạn giữa

Khi người sáng lập không còn giữ vai trò thống trị hoặc đã chuyển giao quyềnlực cho ít nhất 2 thế hệ Doanh nghiệp có nhiều biến đổi và có thể xuất hiện nhữngxung đột giữa phe bảo thủ và phe đổi mới (những người muốn thay đổi văn hóa doanhnghiệp để củng cố uy tính và quyền lực của bản thân)

Điều nguy hiểm khi thay đổi văn hóa doanh nghiệp trong giai đoạn này là những

“đặc điểm” của người sáng lập qua thời gian đã in dấu trong nền văn hóa, nỗ lực thaythế những đặc điển này sẽ đặt doanh nghiệp vào thử thách: nếu những thành viên quên

đi rằng những nền văp hóa của họ được hình thành từ hàng loạt bài học đúc kết từ thựctiễn và kinh nghiệm thành công trong quá khứ, họ có thể sẽ cố thay đổi những giá trị

mà họ thật sự chưa cần đến

Sự thay đổi chỉ thực sự cần thiết khi những yếu tố từng giúp doanh nghiệp thànhcông trở nên lỗi thời do thay đổi của môi trường bên ngoài và quan trọng hơn là môitrường bên trong

 Giai đoạn chín mùi và nguy cơ suy thoái:

Trong giai đoạn này doanh nghiệp không tiếp tục tăng trưởng nữa do thị trường

đã bão hòa hoặc sản phẩm trở nên lỗi thời Sự chín mùi không hoàn tàn phụ thuộc vàomức độ lâu đời, quy mô hay số thế hệ lãnh đạo của doanh nghiệp mà cốt lỗi là phản

ảnh mối quan hệ qua lại giữa sản phẩm của doanh nghiệp và những cơ hội và hạn chếcủa thị trường hoạt động.

Tuy nhiên, mức độ lâu đời cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi vănhóa doang nghiệp Nếu trong quá khứ doanh nghiệp có một thời gian dài phát triểnthành công và hình thành được những giá trị văn hóa, đặc biệt là quan niệm chung củariêng mình, thì sẽ khó thay đổi vì những giá trị này phản ảnh niềm tự hào và lòng tựtôn của tập thể

1.2.3 Các nguyên tắc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp

 Phải có thời gian: Không thể nóng vội xây dựng hay thay đổi ngay lập tức, cần

 Văn hóa doanh nghiệp phải phù hợp với cả môi trường bên trong lẫn môitrường bên ngoài

1.2.4 Quy trình xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp

Thông thường, văn hoá doanh nghiệp có thể hình thành sau khi tiến hành 4 bướcxây dựng sau:

Bước 1: Phổ biến kiến thức chung

Đây là bước chuẩn bị tinh thần quan trọng cho quá trình xây dựng văn hoá doanhnghiệp Nếu chỉ mỗi cấp lãnh đạo hiểu về văn hoá doanh nghiệp là chưa đủ Một khitất cả nhân viên đều hiểu và thấy rõ lợi ích của văn hoá doanh nghiệp, công cuộc xâydựng mới thành công

 Giai đoạn này tập trung vào việc phổ biến kiến thức chung về văn hoá doanhnghiệp, các yếu tố cấu thành, ý nghĩa của văn hoá doanh nghiệp cho mọi thành viên

 Tuỳ theo quy mô, doanh nghiệp có thể tổ chức các buổi nói chuỵên và khoáhọc về văn hoá, hoặc phát động các cuộc thi tìm hiểu, xây dựng cơ sở dữ liệu về vănhoá để nhân viên tự tìm hiểu Nên chuẩn bị trước nội dung cần phổ biến xuyên suốtgiai đoạn này, từ cơ bản đến nâng cao Mục đích của những việc làm này là giúp chocác thành viên về văn hoá doanh nghiệp và ý thức được lợi ích của nó đối với sự pháttriển của bản thân và doanh nghiệp Doanh nghiệp có thể thuê các đối tác đào tạo, hoặc

tự đào tạo về nội dung này

Bước 2: Định hình văn hoá doanh nghiệp

Văn hoá doanh nghiệp không hình thành cùng lúc với doanh nghiệp Thôngthường, nó chỉ có thể được nhận dạng sau 3 năm hoạt động trở lên Giai đoạn này phải

có sự chủ trì của người sáng lập và ban lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp

 Kết quả của giai đoạn này sẽ xác định được những yếu tố của văn hoá doanhnghiệp, bao gồm: Hệ tư tưởng (hoài bão và sứ mệnh của doanh nghiệp), hệ giá trị (triết

lý kinh doanh và giá trị cốt lõi); các chuẩn mực hành vi và các biểu trưng nhận dạngcủa doanh nghiệp

 Văn hoá doanh nghiệp là “linh hồn” của doanh nghiệp, trong giai đoạn này,

“linh hồn” ấy mới dần hiện rõ Chính nó sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng được nhận biếtbằng những khác biệt của mình Việc thuê một đối tác vào tư vấn chỉ là phương tiện đểnhững yếu tố của văn hoá doanh nghiệp hình thành, chứ không thể quyết định các yếu

tố đó sẽ như thế nào

Bước 3: Triển khai xây dựng

Giai đoạn này, văn hoá doanh nghịêp cần được tiến hành từng bước nhưng đồng

bộ và kiên trì, từ tuyên truyền những quan điểm, hệ giá trị cho đến việc thực hiện cácchuẩn mực hành vi phải được tổ chức một cách khéo léo Doanh nghiệp có thể tổ chứccác phong trào, phương thức tôn vinh hành vi văn hoá, góp phần xây dựng văn hoátheo đúng định hướng ở bước 2

 Giai đoạn này, doanh nghiệp phải đối mặt với một số thay đổi, bước đầu cóthể ban hành quy chế để bắt buộc thực hiện Sau một thời gian, từ vị thế bắt buộc, nhânviên sẽ thực hiện một cách tự nguỵên Đây chính là dấu hiệu của thành công

 Song song với việc điều chỉnh những yếu tố vô hình, doanh nghiệp cần tiếnhành thay đổi những yếu tố hữu hình như kiến trúc, màu sắc, nội thất văn phòng, nghithức sao cho phù hợp với văn hoá của mình Kết quả của giai đoạn này sẽ dần hìnhthành những đặc trưng văn hoá của doanh nghiệp, giúp các thành viên nhận biết cácgiá trị văn hóa của doanh nghiệp mình.

Bước 4: Ổn định và phát triển văn hoá

Bất cứ một yếu tố văn hoá nào hình thành xong, doanh nghiệp phải bắt tay ngayvào việc duy trì, cập nhật để nó không bị lạc hậu và mai một Lãnh đạo là người quyếtđịnh văn hoá doanh nghiệp, nhưng nó "sống" được hay không là nhờ sức mạnh củamọi thành viên Các hoạt động văn hoá lúc này sẽ phát huy tác dụng tich cực như làcông cụ trong việc quản lý điều hành công ty Doanh nghiệp cần thường xuyên tổ chứccác hoạt động tuyên truyền nội bộ, quảng bá ra bên ngoài, tôn vinh những cá nhân, tậpthể, những hành vi phù hợp với văn hoá doanh nghiệp Hãy làm cho các thành viênthấy rằng sẽ mất đi ý nghĩa nếu không có những yếu tố của văn hoá doanh nghiệp

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp

1.3.1 Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp

 Văn hóa dân tộc và các yếu tố môi trường văn hóa – xã hội

Văn hóa kinh doanh là một bộ phận của văn hóa dân tộc, văn hóa xã hội Vì vậy,

sự phản chiếu của văn hóa dân tộc, văn hóa xã hội lên nền văn hóa kinh doanh là mộtđiều tất yếu Mỗi cá nhân trong một nền văn hóa kinh doanh đều phụ thuộc vào mộtnền văn hóa dân tộc cụ thể, với một phần tuân theo các giá trị văn hóa dân tộc cụ thể,với một phần nhân cách tuân theo các giá trị văn hóa dân tộc Mức độ coi trọng tính cánhân hay tính tập thể, khoảng cách phân cấp xã hội, tính linh hoạt chuyển đổi giữa cáctầng lớp xã hội, tính đối lập giữa nam quyền và nữ quyền, tính thận trọng,… là nhữngnhân tố của văn hóa xã hội tác động mạnh mẽ đến văn hóa kinh doanh Hoạt động kinhdoanh luôn tồn tại trong một môi trường xã hội nhất định nên nhất thiết nó phải chịuảnh hưởng của văn hóa xã hội Các yếu tố của nền văn hóa xã hội như hệ giá trị, tậptục, thói quen, nghi lễ, lối sống, tư tưởng tôn giáo, cơ cấu dân số, thu nhập của dânchúng, vai trò của các tổ chức kinh tế, chính trị, xã hội,… đều tác động mạnh mẽ đếnhoạt động của doanh nghiệp

Các yếu tố thuộc về môi trường kinh doanh của doanh nghiệp

 Các đối tác và khách hàng

Mỗi doanh nghiệp đều có tập khách hàng nhất định Trong quá trình giao tiếp vàtrao đổi với khách hàng, các giá trị văn hóa của doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng vàcần phải thay đổi cho phù hợp với khách hàng Với các đối tác, doanh nghiệp cũng cóthể phải thay đổi một số nét văn hóa để tạo thuận lợi cho mối quan hệ giữa hai bên

Ngoài ra doanh nghiệp cũng có thể học hỏi những nét văn hóa của các đối tác

 Các đối thủ cạnh tranh

Khi hoạt động trên thương trường doanh nghiệp sẽ gặp phải sự cạnh tranh quyếtliệt của các đối thủ Doanh nghiệp cần có cái nhìn đúng đắn về văn hóa doanh nghiệpcủa đối thủ cạnh tranh, đâu là mặt mạnh của họ thì chúng ta cần phải ghi nhận và cóthể học hỏi, áp dụng vào doanh nghiệp mình sao cho phù hợp với tình hình thực thế

Mặt khác chúng ta cũng không ngừng củng cố, phát huy những mặt mạnh trong vănhóa của doanh nghiệp mình để làm nên sự khác biệt trong cạnh tranh

 Môi trường chính trị - luật pháp, các chính sách của Chính phủ.

Các yếu tố chính trị và luật pháp là yếu tố hàng đầu, có vai trò tác động chi phốitới văn hóa kinh doanh của mỗi nước Hoạt động sản xuất - kinh doanh của từng cánhân, từng tổ chức, từng doanh nghiệp trong xã hội đều phải chịu sự quy định, sự tácđộng của môi trường thể chế, phải tuân thủ các nguyên tắc, thủ tục hành chính, sựquản lý của Nhà nước về kinh tế Do vậy, có thể nói, thể chế chính trị, thể chế kinh tế,thể chế hành chính, thể chế văn hóa, các chính sách của Chính phủ, hệ thống pháp chế,

… là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường kinh doanh và qua đó ảnhhưởng sâu sắc tới việc hình thành và phát triển văn hóa kinh doanh Sự ổn định chínhtrị được coi là một tiền đề quan trọng cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Sựbình ổn của hệ thống chính trị biểu hiện qua các yếu tố pháp luật, ngoại giao, hệ thốngchính sách, v.v… sẽ tạo điều kiện tốt cho hoạt động kinh doanh, tạo sự ổn định củadoanh nghiệp và tạo điều kiện cho sự phát triển văn hóa kinh doanh

Ngoài ra, còn một số yếu tố khác như: xu hướng tiêu dùng của khách hàng, vị tríđịa lý… cũng là những yếu tố tác động không nhỏ tới việc xây dựng và phát triển củavăn hóa doanh nghiệp

1.3.2 Các nhân tố bên trong doanh nghiệp

 Mô hình cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp

Cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp khác nhau cũng dẫn tới việc xây dựng và pháttriển văn hóa doanh nghiệp khác nhau Vấn đề đặt ra cho mỗi doanh nghiệp là xâydựng được một cơ cấu tổ chức hợp lý, các thành viên được sắp xếp vào đúng vị trí phùhợp với khả năng cũng như mong muốn của họ Hệ thống các mối quan hệ giao tiếpphải được thiết lập một cách phù hợp, từ đó mới hình thành nên các quan điểm, niềmtin và các giá trị văn hóa

Ngoài ra, một hệ thống cơ cấu tổ chức phù hợp còn giúp lưu giữ và phát huynhững giá trị văn hóa của doanh nghiệp, làm cho văn hóa của doanh nghiệp ngày càngphát triển hơn

 Phong cách lãnh đạo và hình tượng nhà lãnh đạo

Định hình và phát triển những chuẩn mực cho một doanh nghiệp, trách nghiệmtrước hết thuộc về người lãnh đạo doanh nghiệp Nhà lãnh đạo doanh nghiệp là vị nhạctrưởng in đậm dấu ấn cá nhân và dấu ấn tập thể lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp lêntoàn bộ hoạt động của doanh nghiệp Người lãnh đạo doanh nghiệp phải xác định rõchiến lược hoạt động của doanh nghiệp trên thương trường, xác lập quy tắc ứng xửtrong đối nội và đối ngoại Về đối nội, người lãnh đạo phải tập trung xây dựng đượcquy trình hoạt động và tổ chức điểu hành, tổ chức kiểm tra các hoạt động của doanhnghiệp Trong đối ngoại, người lãnh đạo phải tạo dựng được uy tín, thương hiệu chodoanh nghiệp

 Sứ mệnh và mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp

Sứ mệnh và mục tiêu chiến lược cũng là yếu tố quyết định phương hướng pháttriển của văn hóa doanh nghiệp, đến việc hình thành một kiểu văn hóa mới hoặc làmthay đổi cơ bản các yếu tố văn hóa đã lỗi thời Bên cạnh đó, tính minh bạch trongdoanh nghiệp cũng là nhân tố cơ bản ảnh hưởng tới sự phát triển văn hóa doanhnghiệp

 Lịch sử hình thành và truyển thồng văn hóa của doanh nghiệp

Đây là một yếu tố cốt lõi có vai trò quyết định tới sự phát triển các giá trị văn hóadoanh nghiệp Nếu như doanh nghiệp có lịch sử hình thành và truyền thồng văn hóa tốtđẹp, bền vững thì việc phát triển các yếu tố văn hóa được coi như có một điểm tựa

vững chắc hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phát triển Việc xây dựng và pháthuy các yếu tố văn hóa điển hình phải dựa trên tinh thần kế thừa những tinh hoa củanền văn hóa truyền thồng của doanh nghiệp.

 Yếu tố con người

Bao gồm thái độ, tinh thần làm việc và các hành vi của nhân viên có tác độngkhông nhỏ tới việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Nếu ban lãnh đạođược coi là người vạch đường, định hướng cho quá trình phát triển thì nhân viên chínhthức là các đối tượng thực thi, chấp hành quyết định quá trình xây dựng và phát triểnvăn hóa doanh nghiệp nhanh hay chậm, thành công hay thất bại Chính thái đội hợp táccủa nhân viên trong công việc, tinh thần làm việc hăng say sẽ giúp quá trình xây dựngđược diễn ra nhanh chóng và quá trình phát triển được mạnh mẽ hơn

Xét cho cùng, con người là yếu tố quyết định mọi vấn đề Các giá trị văn hóa dù

có được xây dựng tốt nhưng không có sự tiếp thu, giữ gìn và phát huy của các thànhviên thì văn hóa của doanh nghiệp sẽ không bền vững được Nếu các thành viên không

có ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa thì các giá trị đó sẽ bị mất dần đi

 Đặc điểm về lao động của doanh nghiệp

Đây là yếu tố quyết định tới khả năng triển khai thực thi các quyết định Nếudoanh nghiệp có đội ngũ lao động trẻ chiếm tỷ trọng cao thì khả năng tiếp cận cácchính sách mới là nhanh hơn Nếu doanh nghiệp có đội ngũ lao động có trình độ họcvấn cao thì việc triển khai thực hiện xây dựng văn hóa doanh nghiệp cũng trở nên dễdàng hơn Nếu doanh nghiệp có giới tính nữ là nhiều hơn thì việc xây dựng và pháttriển văn hóa doanh nghiệp thường có xu hướng khai thác lợi thể nhẹ nhàng, khéo léocủa người phụ nữ, còn nam giới nhiều hơn thì thường có xu hướng mạnh mẽ, dứtkhoát, năng động

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN HẠ

TẦNG VIỄN THÔNG CMC 2.1 Khái quát về công ty Cổ phần Hạ tầng viễn thông CMC

2.1.1 Giới thiệu khái quát về công ty

- Tên doanh nghiệp: Công ty Cổ Phần Hạ Tầng Viễn Thông CMC

- Tên giao dịch bằng tiếng anh: CMC Telecomunication Infrastructure

Hiện nay, hoạt động của CMC được chuyên biệt hóa và không ngừng mở rộng sang nhiều lĩnh vực nhưng luôn lấy CNTT-VT làm năng lực cốt lõi cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh và phát triển thị trường

- Cung cấp các thiết bị, phần mềm đặc thù và chuyên dụng

- Sản xuất và phân phối các sản phẩm ICT và kinh doanh điện tử

Ngành nghề chính hoạt động của công ty hiện nay đó là: Cung cấp dịch vụ viễnthông trong các lĩnh vực hoạt động và cung cấp các thiết bị, phần mềm chuyên dụng

 Tư vấn và triển khai các ứng dụng ERP, Business Intelligence, Billing,…

 Kinh doanh cung cấp dịch vụ gia công phần mềm

 Kinh doanh cung cấp các thiết bị, phần mềm đặc thù và chuyên dụng

Ngoài ra công tác cải thiện, nâng cấp các dịch vụ luôn được chú trọng đặt nênhàng đầu, đảm bảo cho chất lượng sản phẩm phải ngày càng được nâng cao, nhanhchóng tới tay người tiêu dùng, các sản phẩm sau chú trọng hơn đến việc tích hợp nhiềuchức năng hơn, xử lỷ dữ liệu nhanh chóng giúp tiết kiệm thời gian, tính khắt khe cũngnhư sự chuẩn xác trong số liệu không ngừng được nâng cao

2.1.4 Sơ đồ cấu trúc tổ chức của công ty Cổ phần CMC Telecom

Nguồn : Phòng tổ chức-nhân sự)

Hình 2.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy công ty CMC TELECOM

ĐẠI HỘI CỔ ĐÔNG

BAN KIẾM SOÁT

NĂNG

Ban CNTT

Ban Mar- keting

Ban TN+

DT

Ban Tài chính

TT Kinh Doanh

Ban

Nhân

sự

TT Dịch Vụ KH

TT Kỹ thuật