Bài giảng SIÊU âm ỐNG TIÊU HÓA Đại học Y Hà Nội

SIÊU ÂM ỐNG TIÊU HÓA SIÊU ÂM ỐNG TIÊU HÓA ĐINH VĂN THƯ TT CĐHA CTĐQ BVĐHYHN Tổng quan Kĩ thuật thăm khám Hình ảnh siêu âm ống tiêu hóa bình thường Hình ảnh siêu âm ống tiêu hóa bất thường Hình ảnh s.

SIÊU ÂM ỐNG TIÊU HÓA

• ĐINH VĂN THƯ

TT CĐHA & CTĐQ BVĐHYHN

• Tổng quan

• Kĩ thuật thăm khám

• Hình ảnh siêu âm ống tiêu hóa bình thường

• Hình ảnh siêu âm ống tiêu hóa bất thường

• Hình ảnh siêu âm bệnh lý ống tiêu hóa thường gặp

Tổng quan

• Bệnh lý ống tiêu hóa: thường gặp

• Siêu âm: Phương tiện sử dụng chẩn đoán trước tiên

• Nhiều ưu điểm

• Chẩn đoán tốt một số bệnh lý: viêm, u …

• Người gầy, trẻ em, PNCT

Lợi ích của siêu âm ?

• Ưu điểm:

- Thăm khám động

- Độ phân giải cao

- Đơn giản, nhanh

Kỹ thuật thăm khám

• Lựa chọn đầu dò tùy thuộc

vào bệnh nhân và loại tổn

thương

• Ống tiêu hóa: Nông  Sử

dụng đầu dò tần số cao

Linear

Ống tiêu hóa bình thường

• Ấn xẹp

• Nhu động đều, liên tục

• Chiều dày thành ruột <3mm (có thể đến 5mm khi xẹp)

• ĐK ngang ruột non < đại tràng (Ruột non <3cm, đại tràng <6cm, manh tràng <9cm)

• Không thâm nhiễm mỡ xung quanh

• Tổn thương viêm: dày đồng đều toàn chu vi

• Tổn thương u: dày không đều, không đối xứng.

Dày đều hay dày không đều?

Hình ảnh bất thường

• Mất cấu trúc lớp của ống tiêu hóa:

Ổ loét

Hình ảnh bất thường

• Mất cấu trúc lớp của ống tiêu hóa:

K đại tràng

Hình ảnh bất thường

• Giãn lòng ruột: đường kính ruột non> 3 cm, đường kính đại tràng > 5-6 cm

Hình ảnh bất thường

• Thâm nhiễm tổ chức mỡ xung quanh ruột:

- Hình ảnh tăng âm quanh quai ruột

- Gặp trong viêm và u

Thâm nhiễm quanh ruột thừa viêm

Bệnh lý viêm ống tiêu hóa

1 Nguyên nhân: nhiễm trùng hoặc không

Bệnh lý ống tiêu hóa

• 2 Viêm

- Viêm ruột non, đại tràng

- Viêm ruột thừa

- Viêm túi thừa

- Viêm bờm mỡ đại tràng

• 2 U

• 3 Tắc ruột

• 4 Lồng ruột

Các bệnh lý viêm ống tiêu hóa

• 2 Hình ảnh

- Dày thành ống tiêu hóa: dày đều, đối xứng

- Còn tồn tại hay mờ ranh giới các lớp thành

ống tiêu hóa

- Tăng tưới máu

- Thâm nhiễm viêm xung quanh

Hình ảnh viêm ống tiêu hóa

Biến chứng viêm ống tiêu hóa

- Abcess trong thành ống tiêu hóa

• + Viêm phúc mạc khu trú – abcess

• + Viêm phúc mạc lan tỏa

- Tắc ruột

• Áp xe trong thành ruôt

• Thủng ÔTH: khí – dịch ổ bụng

Viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa

1 Đường kính trên 6mm, thành dày

2 Ấn không xẹp

3 Tăng sinh mạch

4 Thâm nhiễm viêm xung quanh

5 Dấu hiệu McBurney trên siêu âm

Có gì khác biệt giữa 2 hình này?

Viêm ruột thừa

Viêm ru ột thừa

Diễn biến viêm ruột thừa

Viêm túi thừa Meckel

• GP: Túi thừa Meckel: túi thừa

từ đoạn cuối hồi tràng (cách

góc H-MT ~70-100cm)

• CĐPB viêm ruột thừa

• SA:

• - Vị trí: HCP, cạnh rốn bên phải

• - Cấu trúc ống tiêu hóa một đầu

tịt viêm, một đầu liên tiếp với

hồi tràng

• - RT bình thường

Viêm túi thừa manh

tràng, đại tràng

• Bình thường túi thừa manh tràng, đại tràng hầu như không thể thấy trên SÂ

• Viêm túi thừa manh tràng, đại tràng:

- Cấu trúc hình túi sát thành MT, đại tràng

- Thành dày, chứa dịch, có thể có sỏi phân

- Thâm nhiễm mỡ quanh túi thừa bị viêm

- Tăng tưới máu vùng viêm nhiễm

- Luôn luôn kết hợp với viêm đại tràng

Viêm túi thừa đại tràng

• Nhồi máu bờm mỡ, hoặc do

xoắn bờm mỡ, hoặc do huyết

khối tĩnh mạch dẫn lưu ->

Viêm

Viêm bờm mỡ đại tràng

• Nốt tăng âm 1.5-3.5 cm ở bờ tự do đại tràng

• Viền giảm âm mỏng xung quanh

• Thâm nhiễm mỡ quanh bờm mỡ bị viêm

• Thành đại tràng không dày

• Vùng chuyển tiếp sigma - trực tràng (57%), vùng hồi - manh tràng (26%)

Viêm bờm mỡ đại tràng

U lành tính ống tiêu hóa

• 1 U lành tính c ủa biểu

mô

Polype

U lành tính ống tiêu hóa

• Lipoma

U ác tính ống tiêu hóa

1 U ác tính xuất phát từ niêm mạc ống tiêu hóa

- Vị trí: dạ dày, đại tràng, trực tràng, thực quản, hiếm

gặp ở tá tràng, hồi tràng, hỗng tràng

- Đặc điểm hình ảnh:

• + Dày thành không đều ống tiêu hoá

• + Mất cấu trúc lớp

• + Có thể thấy tăng tưới máu, thâm nhiễm mỡ quanh U

• + Có thể gây tắc ruột (tùy mức độ gây hẹp của khối u).

- Di căn hạch

U ác tính ống tiêu hóa

U ác tính ống tiêu hóa

Carcinoma thứ

phát hạch

U ác tính ống tiêu hóa

• 2 U ác tính xuất phát từ tổ chức liên kết và

cơ, thần kinh … của thành ống tiêu hóa

• Dạ dày (50-70%)

• Vài mm tới 30 cm (GISTs

ác tính thường có ĐK> 5 cm)

• Hình ảnh:

- Giới hạn rõ, phân thùy

- Nằm dưới niêm, trong

lòng, dưới thanh mạc,

lồi ra ngoài thành

U nhầy ruột thừa (mucocele)

Tắc ruột

• Các quai ruột giãn, ứ dịch

- ĐK ruột non > 3cm (2.5), Đại tràng >6cm, Manh tràng >9cm

- Lòng ứ dịch

- Nhu động thay đổi, đảo chiều

- Vị trí chuyển tiếp

- Dịch ổ bụng

Tắc ruột

1 Giãn ống tiêu hóa

2 Nhu động ống tiêu hóa bất thường

3 Nguyên nhân gây tắc ruột

Tắc ruột

• http://www.ultrasoundcases.info/ZoomMovie.aspx?id=32693&cat=185&case=4782&

Lồng ruột

1 Lồng đoạn ruột này vào bên trong đoạn ruột khác

Lồng ở người lớn thường do u, lồng trẻ em thường

do bệnh lý cấp tính

2 Hình ảnh cấu trúc khối lồng: hình nhiều vòng tròn

đồng tâm trên mặt cắt ngang và hình bánh sandwich trên mặt cắt dọc.

3 Vị trí lồng ruột hay gặp là lồng hồi tràng- đại

tràng.

4 Nguyên nhân lồng thường do viêm hồi tràng, hạch

mạc treo, polyp hoặc u, túi thừa Meckel ruột

Lồng ruột

• Lồng cơ năng: Lồng hỗng hỗng tràng ở trẻ em

- Đường kính búi lồng nhỏ (< 2 cm)

- Còn thấy tưới máu trên búi lồng

- Còn thấy nhu động ruột trong búi lồng

- Không có nguyên nhân

• Tiên lượng tháo lồng khó thành công:

- Không thấy nhu động ruột trong búi lồng

- Búi lồng ứ đọng dịch: ↑ khả năng tháo lồng thất bại

- Giảm tưới máu búi lồng: nguy cơ hoại tử

Lồng ruột

Lồng ruột

Lipoma gây lồng ruột

Siêu âm ống tiêu hóa

• Đơn giản, phương tiện đầu tay để chẩn đoán