Bài giảng Bài siêu âm khớp Đại học Y Hà Nội

PowerPoint Presentation SIÊU ÂM KHỚP Ths Bs Vương Thu Hà Trung tâm CĐHA CTĐQ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội LỢI ÍCH CỦA SIÊU ÂM KHỚP Dễ thực hiện, thời gian thăm khám nhanh Có thể thăm khám động, so sánh.

SIÊU ÂM KHỚP

Ths Bs Vương Thu Hà Trung tâm CĐHA &CTĐQ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

LỢI ÍCH CỦA SIÊU ÂM KHỚP

• Dễ thực hiện, thời gian thăm khám

HẠN CHẾ

• Kinh nghiệm của người siêu âm

PHƯƠNG TIỆN KĨ THUẬT

- Đầu dò tần số cao:

12-15Mhz (15-17Mhz đối với các

cấu trúc ở nông như gân, dây

chằng ngón tay )

-Kích thước đầu dò để đạt được sự

tiếp xúc tốt với cấu trúc nhỏ

-Tần số 3-9Mhz cho các khớp lớn

(háng/đùi), khi cần đâm xuyên sâu

-Doppler: đánh giá mạch máu

trong khối đặc, đánh giá tình trạng

viêm

Giải phẫu

Thượng bì

Hạ bì Cân – mạc dưới da

Cơ xương

HÌNH ẢNH SIÊU ÂM CƠ

• Cấu trúc giảm âm, bên trong

có các sợi tăng âm

• cắt ngang : hình ảnh lấm chấm

như “bầu trời sao”

• cắt dọc: các sợi tăng âm song

song

• hội tụ về phía gân

• xung quanh cơ là mạc tăng

âm, ngăn cách cơ với cơ khác

hoặc với mỡ dưới da

Siêu âm cơ

• Tổn thương cơ : những tổn thương đụng dập cơ nhỏ (độ 1)

có thể khó quan sát dưới dạng vùng giảm âm, không thấy mất liên tục sợi cơ (không nhạy bằng MRI)

• Tổn thương cơ độ 2(rách bán phần): có thể thấy mất liên tục sợi cơ, dưới dụng vùng trống âm khu trú hoặc được lấp bởi máu tụ tăng âm, có thể đè ép để thấy các sợi cơ nổi trong dịch/ máu

• Độ 3 (rách hoàn toàn ): cơ mất liên tục, co về phía nguyên

ủy , kèm máu tụ

• Bong chỗ nối cơ-mạc  máu tụ dọc theo mạc cơ hoặc có thể thoát vị cơ nếu rách mạc cơ

Siêu âm cơ

Hình ảnh cắt dọc ngang mức các cơ khép bám vào khớp mu thấy vùng giảm âm dạng dịch  đứt cơ hoàn toàn

Siêu âm cơ

Hình ảnh bong chỗ nối cơ mạc của cơ bụng chân trong

Siêu âm cơ

Hình ảnh thoát vị cơ

Siêu âm cơ

• Teo cơ: do mất chi phối thần kinh hay do tổn thương mạn tính (ví dụ do rách/đứt gân)

• Siêu âm : giảm kích thước cơ, tăng âm cơ do thay thế

mô cơ bằng mô mỡ

• Có thể so sánh với các cơ lân cận hoặc đối bên

Siêu âm cơ

Teo cơ bên phải so với bên trái

SIÊU ÂM GÂN

• Dễ dàng nhìn thấy trên SA – tăng âm hơn cơ

• Cắt dọc :các dải tăng âm sắp xếp song song thành bó

• Cắt ngang: thường có hình bầu dục

• Một số gân có bao gân

• Có thể đánh giá – bộc lộ tổn thương thông qua cử động – vận động.

Siêu âm gân

• Tính dị hướng (anisotropy): Tính chất âm của gân

khác nhau khi cắt ở các góc khác nhau

• Cắt vuông góc hay song song với trục gân

• Luôn khảo sát gân ở 2 mặt phẳng vuông góc nhau

Siêu âm gân

• Viêm gân (tendinosis): thực chất là những thoái hóa bên trong của gân, không có rách

• Siêu âm: gân tăng kích thước , giảm âm, mất cấu trúc sợi song song, tăng tưới máu

Siêu âm gân

Viêm gân Achille Gân tăng kích thước , giảm âm, cắt ngang gân có hình tròn hơn, mất cấu trúc sợi và tăng tưới máu

Siêu âm gân

• Rách gân : bán phần/ hoàn toàn

• Siêu âm: ổ giảm âm/ trống âm, mất liên tục sợi gân

• Khi đứt hoàn toàn các sợi gân co về nguyên ủy Trường hợp cấp tính có thể thấy dịch/ máu tụ tại chỗ

Siêu âm gân

Hình ảnh rách bán phần gân Achille, có tăng tưới máu quanh tổn thương

Siêu âm gân

Hình ảnh đứt hoàn toàn gân Achille

Siêu âm gân

• Viêm gân-bao hoạt dịch

– Đối với các gân có bao hoạt dịch xung quanh – Siêu âm thấy dịch trong bao gân, gân tăng kích thước , tăng tưới máu

Gân mác ngắn: tang kích thước, dịch bao gân, tang tưới máu

Siêu âm thần kinh

• Thần kinh ngoại vi có thể quan sát tốt trên siêu âm đầu dò tần số cao

• Siêu âm: cắt nang có hình tổ ong, cắt dọc hình cấu trúc ống

Siêu âm thần kinh

Thần kinh giữa bình thường trên siêu âm khi cắt ngang và cắt dọc

Siêu âm thần kinh

• Bệnh lý: các hội chứng chèn ép như hội chứng ống cổ tay, trật khỏi vị trí bình thường (ví dụ thần kinh trụ ở khuỷu) Siêu âm trường hợp chèn ép thần kinh giảm

âm hơn, phù nề vị trí trước chỗ chèn ép

• Các bệnh lý khối u dây thần kinh : schwannoma,

neurofibroma

Siêu âm thần kinh

Thần kinh giữa bị chèn ép trong hội chứng ống cổ tay

chênh lệch về diện tích ngang đo ở đoạn ngang cơ sấp vuông và đoạn trong ống cổ tay ngang xương đậu >2mm 2

Siêu âm thần kinh

Trật thần kinh trụ khỏi ống khuỷu

A: vị trí bình thường thần kinh trụ nằm trong ống khuỷu tạo bởi lồi cầu trong xương cánh tay và mỏm khuỷu

B: khi gấp cẳng tay, thần kinh trụ trật về phía trước ra khỏi ống khuỷu

SIÊU ÂM XƯƠNG

• Dễ dàng quan sát trên siêu âm

• Đường tăng âm mạnh kèm bóng cản phía sau

Siêu âm xương

• Vỏ xương bình thường : Tăng

âm và liên tục

Siêu âm xương

• Mất liên tục vỏ xương: gãy xương/ u xương phá vỡ vỏ

SIÊU ÂM KHỚP

• “Seagull sign”: dấu hiệu chim mòng biển

Siêu âm khớp

• Đánh giá tràn dịch khớp: dấu hiệu trong các loại viêm khớp, không đặc hiệu có thể gặp trong thoái hóa,

nhiễm khuẩn, chấn thương

• Viêm màng hoạt dịch khớp: biểu hiện dày màng hoạt dịch và tang tưới máu

• Ăn mòn xương bờ khớp , gai xương bờ khớp

• Lắng đọng tinh thể ở sụn khớp, quanh khớp : ví dụ

Gút

Siêu âm khớp

Hình ảnh tràn dịch khớp gối

Siêu âm khớp

Hình ảnh tràn dịch đục, kèm viêm màng hoạt dịch khớp chày sên

Siêu âm khớp

Hình ảnh ổ ăn mòn xương và viêm màng hoạt dịch khớp bàn –ngón chân

Siêu âm khớp

Hình ảnh đường đôi và lắng đọng hạt Tophi quanh khớp

SIÊU ÂM MỘT SỐ KHỚP

Siêu âm khớp vai

Giải phẫu

GIẢI PHẪU

GÂN CƠ NHỊ ĐẦU

• Gân nhị đầu

GÂN CƠ DƯỚI VAI

Gân trên gai

Gân dưới gai

Dây chằng quạ-cùng vai

KHỚP VAI (CÁNH TAY - Ổ CHẢO)

KHỚP CÁNH TAY - Ổ CHẢO

Ổ chảo

Cơ dưới gai

Đầu xương cánh tay

Cơ Delta

KHỚP CÙNG VAI - ĐÒN

Bệnh lý khớp vai

Viêm gân

Viêm gân trên gai

Viêm gân

Viêm gân nhị đầu

Viêm gân-bao gân

Viêm gân- bao gân nhị đầu

Viêm gân vôi hóa

Rách gân

Rách gân bán phần gân trên gai

Đứt gân

Viêm bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vai

SIÊU ÂM KHỚP GỐI

Siêu âm chẩn đoán khớp gối

• Bệnh lý khớp (thoái hoá, gút, chondrocalcinose)

• Bệnh lý cơ , gân, dây chằng (hạn chế)

GIẢI PHẪU

LÁT CẮT DỌC TRÊN CƠ TỨ

ĐẦU ĐÙI

Tổ chức mỡ trước xương đùi

Xương bánh chè Gân cơ tứ đầu đùi

Quadriceps tendon

Lát cắt ngang 2 bên bánh chè

LÁT CẮT DỌC HAI BÊN

Xg đùi

Xương chày

LÁT CẮT HỐ KHOEO

Lát cắt dải chậu-chày

Lát cắt gân nhị đầu đùi

Lát cắt dọc dây chằng bánh chè

CẮT DỌC

Một số bệnh lý khớp gối

Tràn dịch

• d

Viêm bao hoạt dịch

Thoái hoá

• f

Gout

Gout

Kén Baker

Gân cơ bụng chân trong và gân cơ bán màng

Kén sụn chêm

Viêm bao hoạt dịch lông nốt sắc tố

Bệnh lý xương

Hội chứng dải chậu chày

Jumper’s knee

viêm điểm bám gân bánh chè

Xin cảm ơn đã chú ý lắng nghe!