MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG CÂU CHUYỆN 2 THẢO LUẬN CÁC CÂU HỎI LIÊN QUAN 4 Nhóm câu hỏi 1. Thị trường năng lượng thế giới 4 1.1. Tổng quan chung về thị trường năng lượng thế giới 4 1.2. Những biến động trong thị trường năng lượng hiện nay 7 1.3. Vị thế của Nga trong thị trường năng lượng thế giới 9 Nhóm câu hỏi 2. Lịch sử Thanh toán quốc tế 11 2.1. Thanh toán quốc tế sử dụng đồng tiền chung nào? 11 2.2. Tại sao lại sử dụng đồng tiền này trong thanh toán quốc tế? 12 2.3. Tác động của việc sử dụng đồng tiền này để thanh toán đối với các quốc gia sản xuất và nhập khẩu năng lượng? 13 Nhóm câu hỏi 3. Bối cảnh và động cơ của Nga khi thực hiện chính sách thanh toán khí đốt bằng đồng Rúp. 15 3.1. Bối cảnh lúc bấy giờ ở Nga 15 3.2. Động cơ của Nga khi thực hiện chính sách thanh toán khí đốt bằng đồng Rúp 16 KẾT LUẬN 19 DANH MỤC THAM KHẢO 20 LỜI MỞ ĐẦU Cấm vận là quy định về cấm xuất, nhập khẩu một hàng hóa nào đó, hoặc phong tỏa toàn bộ hoạt động mua bán của một nước với các nước khác. Lệnh cấm vận thường được đưa ra bởi các nước lớn mạnh, các tổ chức quốc tế, áp dụng với các nước có những chính sách hành động trái với mục tiêu, quy định chung, nó như là một biện pháp trừng phạt nặng nề về chính trị và kinh tế. Một lệnh cấm vận sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều nhóm đối tượng khác nhau, nước bị cấm vận sẽ chịu nhiều tác động tiêu cực về kinh tế. Các nước, các tổ chức, các đối tác của nước đó sẽ phải xem xét lại các giao dịch kinh tế của mình có vi phạm quy định cấm vận hay không. Hiện nay, ngày càng nhiều các quốc gia áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế lên các quốc gia khác như một biện pháp để trả đũa và kìm hãm sự phát triển. Tuy nhiên, liệu rằng các biện pháp trừng phạt có phải “con dao hai lưỡi” đối với các nước áp lệnh trừng phạt không khi mà việc Nga đang đáp trả lại các lệnh cấm vận của phương Tây sau chiến tranh giữa Nga và Ukraine đang là một chính sách khiến kinh tế thế giới nói chung và các nước EU nói riêng chao đảo? Câu hỏi trên chính là lý do vì sao chúng em đưa ra đề tài: “Chính sách thanh toán khí đốt bằng đồng Rúp của tổng thống Nga Vladimir Putin”. Ở trong câu chuyện này, nhóm sẽ phân tích một cách bao quát về tình hình thị trường năng lượng thế giới, động cơ của Nga cũng như tác động của chính sách thanh toán này đối với tình hình năng lượng toàn cầu trước khủng hoảng năng lượng đang xảy ra ngày càng trầm trọng. Trong quá trình nghiên cứu, chúng em đã cố gắng hết sức để thu thập dữ liệu cũng như xử lý thông tin một cách tốt nhất. Tuy vậy, bài làm vẫn không thể tránh khỏi những sai sót do sự hạn chế về chuyên môn cũng như kinh nghiệm, chúng em rất mong nhận được sự nhận xét, đánh giá, góp ý từ thầy để bản báo cáo này có thể hoàn thiện hơn. NỘI DUNG CÂU CHUYỆN Các cuộc đàm phán đi vào bế tắc Các quan chức Điện Kremlin tập trung vào Thỏa thuận hòa bình Minsk ký năm 2015, nhằm chấm dứt cuộc xung đột giữa Kiev và lực lượng đòi độc lập ở khu vực Donbass, miền đông Ukraine. Điện Kremlin cáo buộc các quan chức Ukraine đã không thực hiện các điều khoản của thỏa thuận. Điện Kremlin cũng nỗ lực tìm cách đảm bảo rằng Ukraine, quốc gia thuộc Liên Xô cũ, sẽ không bao giờ gia nhập liên minh quân sự NATO, do Mỹ đứng đầu. Trong “tối hậu thư” ngày 17122021 gửi cho Mỹ và phương Tây, Nga công bố 8 yêu cầu an ninh, trong đó có các điều khoản yêu cầu ngừng mở rộng về phía Đông, không kết nạp Ukraine và không diễn tập quân sự tại Ukraine, Đông Âu, Trung Á, Kavkaz nếu chưa có sự đồng thuận từ Nga. Ngay sau đó, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã bác bỏ “tối hậu thư” của Nga đối với NATO, thay vào đó kêu gọi Moskva rút lực lượng của mình khỏi các khu vực dọc biên giới Ukraine và ngừng hỗ trợ lực lượng ly khai ở Donbass. Vào ngày 28112021, Ukraine thông báo rằng Nga đang tập trung gần 92.000 binh sĩ để chuẩn bị cho một cuộc tấn công vào cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 22022 và 10 ngày sau đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin dọa áp đặt các biện pháp kinh tế nặng nề nếu Nga tấn công Ukraine. Cuộc chiến tranh nổ ra Ngày 2322022, các nước cộng hòa Donbass yêu cầu Nga giúp họ đẩy lùi quân đội Ukraine. Tổng thống Putin đáp lại bằng cách phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Donbass vào sáng sớm 2422022. Ông Putin tuyên bố muốn bảo vệ người dân Donbass, đồng thời tìm kiếm phi quân sự hóa Ukraine. Ngay sau đó, tổng thống Zelensky cho biết Ukraine cắt đứt quan hệ ngoại giao với Nga. Mỹ cáo buộc Nga đã điều hơn 100 nghìn binh sĩ chiếm đóng Ukraine và vùng Kiev nên Mỹ và các nước phương Tây đã công bố gói các biện pháp trừng phạt Nga. Khối NATO do Mỹ đứng đầu tuyên bố sẽ không triển khai bất kỳ binh sĩ nào tới Ukraine. Sau cuộc họp khẩn cùng ngày, NATO cho biết thay vào đó họ sẽ thực hiện các bước bổ sung để tăng cường hơn nữa khả năng răn đe và phòng thủ trong toàn liên minh. Động thái đáp trả của Nga bằng việc thanh toán dầu mỏ bằng đồng Rúp trước các lệnh trừng phạt kinh tế từ phương Tây Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine hồi cuối tháng 2, các nước phương Tây đã liên tục tìm cách cô lập Moscow cả về mặt chính trị và kinh tế. Ngoài việc viện trợ quân sự, tài chính cho Kiev, phương Tây cũng nỗ lực gây sức ép lên kinh tế Nga bằng lệnh trừng phạt nhằm vào các lĩnh vực then chốt của nước này. Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt này vẫn có rất nhiều kẽ hở, đặc biệt là về vấn đề năng lượng bởi Nga là nhà cung cấp nguồn năng lượng chính cho EU với 45% nhu cầu khí đốt, 27% dầu thô và 46% than đá vào năm 2021. Vì vậy, hiện EU vẫn chưa thể thống nhất về một lệnh cấm vận hoàn toàn dầu mỏ từ Nga, song chính quyền phương Tây đang xem xét áp thuế cao hơn so với bình thường. Về phía Nga, giới chức nước này khẳng định, lệnh trừng phạt của phương Tây không thể cô lập Nga nhưng cũng thừa nhận lệnh cấm vận cũng ảnh hưởng ít nhiều đến cuộc sống người dân khi giá đồng Rúp giảm tới 20% điều chưa từng có trong lịch sử. Ngay sau đó, Nga đã có biện pháp trả đũa, buộc các khách hàng mua khí đốt của Nga phải thanh toán bằng đồng Rúp, bất chấp thực tế gần như tất cả hợp đồng cung cấp khí đốt cho châu Âu đã được thỏa thuận bằng đồng Euro hoặc đồng USD. Moscow đã gửi một tín hiệu tới EU rằng họ không nói đùa khi đã ngừng cung cấp cho Ba Lan và Bulgaria, sau khi cả hai quốc gia từ chối tuân thủ yêu cầu của Nga. Ngay lập tức, đồng Rúp của Nga đã nhanh chóng vọt lên mức cao nhất trong ba tuần là 95 so với 1 đô la Mỹ và mặc dù có một số mức tăng nhưng vẫn ở dưới mức 100 sau thông báo. Đứng trước tình thế như vậy, các doanh nghiệp ở một số nước Châu Âu đang đau đầu về khủng hoảng năng lượng, thiếu nguồn cung trầm trọng khi mà thị trường năng lượng Châu Âu phụ thuộc 40% vào Nga. Vì vậy, lệnh cấm vận đối với khí đốt Nga sẽ gây ra một chi phí khổng lồ cho ngành công nghiệp châu Âu. Hiện nay, EU vẫn đang cố gắng tìm nguồn cung thay thế và soạn thảo lệnh cấm vận dầu mỏ của Nga. Các doanh nghiệp lo ngại rằng, từ giờ đến cuối năm, nếu không điều chỉnh được nguồn cung năng lượng thì toàn thị trường Châu Âu sẽ rơi vào khủng hoảng và lạm phát vì không có đủ năng lượng để sản xuất kinh doanh, gây thiệt hại hàng tỷ USD, một cái giá quá đắt khi áp đặt chính sách cấm vận dầu mỏ lên Nga. THẢO LUẬN CÁC CÂU HỎI LIÊN QUAN Với đề tài “Chính sách thanh toán khí đốt bằng đồng Rúp của Tổng thống Nga Vladimir Putin”, mục tiêu cuối cùng của nhóm là trả lời được câu hỏi lớn: “Vì sao Nga yêu cầu thanh toán khí đốt bằng đồng Rúp” Để trả lời được câu hỏi lớn đó, nhóm đưa ra 3 câu hỏi cụm: Nhóm câu hỏi 1. Thị trường năng lượng thế giới 1.1.Tổng quan chung về thị trường năng lượng thế giới Ngành Năng lượng là hạ tầng cơ sở quan trọng của nền kinh tế xã hội. Ngành Năng lượng gồm các phân ngành Điện, Than, Dầu khí, Năng lượng tái tạo… là một hệ thống lớn và thống nhất có mối quan hệ mật thiết với nhau, đầu ra của phân ngành này là đầu vào của phân ngành kia và ngược lại. Đặc điểm cung Nguồn tiêu dùng dầu khí của một nước thường đến từ hai nguồn chính, một là khả năng quốc gia đó tự sản xuất và tiêu dùng, hai là từ nguồn nhập khẩu. Đối với nhiều nước, doanh thu từ mặt hàng này đóng vai trò quyết định trong nền kinh tế quốc gia; và các nước này hưởng lợi lớn khi giá dầu tăng. Năm 2020, tổng sản lượng dầu thô toàn cầu đạt 76,1 triệu tấnngày, trong đó khoảng 71% đến từ các nước trong danh sách này. Sau đây là bảng xếp hạng 10 nước sản xuất nhiều dầu thô nhất, dựa theo dữ liệu năm 2020 do Cơ quan Thông tin Năng lượng của Mỹ thu thập. Mỹ là nhà sản xuất dầu khí lớn nhất trên thế giới với 16,5 triệu thùng mỗi ngày, theo sau là Ả Rập Saudi với 11 triệu thùng và Nga với 10,7 triệu thùng. Theo Cơ quan năng lượng quốc tế IEA, nguồn cung dầu mỏ từ Nga dự kiến tiếp tục giảm thêm 1,5 triệu thùngngày do xung đột tại Ukraine. Tuy nhiên, việc nhóm Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và các đối tác (OPEC+) tăng sản lượng, đồng thời Mỹ và một số thành viên khác của IEA xả kho dự trữ, sẽ giúp ngăn sản lượng dầu giảm mạnh. Đặc điểm cầu Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu dầu mỏ trong năm 2022 trung bình ở mức 99,4 triệu thùngngày, thấp hơn 260.000 thùngngày so với dự báo trước đó, song vẫn cao hơn 1,9 triệu thùngngày so với năm ngoái Nhu cầu dầu mỏ toàn cầu trong năm nay sẽ thấp hơn so với dự báo do các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt để phòng chống dịch bệnh COVID19 tại Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu thô nhiều nhất thế giới. Một lý do nữa khiến IEA hạ dự báo là nhu cầu dầu mỏ của các nước trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) thấp hơn dự kiến. Đặc điểm giao dịch trao đổi mua bán Thị trường năng lượng thế giới đã trải qua giai đoạn 20202021 với nhiều biến động mạnh, đặc biệt là dưới tác động của đại dịch COVID19. Sản xuất, tiêu thụ và giá năng lượng trên thị trường thế giới năm 2020 đều giảm rất mạnh so với năm 2019. Trong năm 2021, tiêu thụ năng lượng bắt đầu phục hồi nhưng sản xuất, vận chuyển năng lượng chưa đáp ứng kịp thời nên giá năng lượng có xu hướng tăng rất mạnh. Năm 2022, cung – cầu năng lượng sẽ tạo lập được sự cân đối vững chắc hơn so với năm 2021 và giá năng lượng sẽ có xu hướng ổn định hơn nhưng vẫn đứng ở mức cao. • Bất ổn giá nhiên liệu Trước tình hình dịch bệnh dần được kiểm soát, nền kinh tế Thế giới đang trên đà phục hồi đã đẩy nhu cầu sử dụng nguyên, nhiên vật liệu trong năm 2022 tăng cao, đồng thời chiến sự giữa Nga và Ukraine đã tác động lớn đến kinh tế thế giới làm cho giá dầu tăng vọt lên mức cao nhất trong vòng nhiều năm. Giá của nhiều mặt hàng nhiên liệu lại “nhảy múa” với nhịp điệu hết sức khó lường. Lần đầu tiên kể từ năm 2014, giá dầu vượt ngưỡng 100 USDthùng, trong khi giá khí đốt tự nhiên tại thị trương châu Âu cũng tăng tới 62%. Giá năng lượng tăng cao được cho là sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế Thế giới, làm giảm hiệu quả của những gói hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế mà các quốc gia đang thực hiện trong năm nay. Sau khi tăng hơn 50% trong năm 2021, mặc dù được dự đoán sẽ tiếp tục đi lên trong năm 2022, nhưng giá dầu thế giới vẫn khiến các nhà đầu tư đi hết từ ngạc nhiên này tới bất ngờ khác khi liên tục xác lập “đỉnh” mới. • Giá than tăng kỷ lục Cuối năm 2021, nhu cầu tiêu thụ than của nền kinh tế thế giới tăng dần, đặc biệt từ tháng 32022, căng thẳng Nga Ukraine bùng phát dẫn đến nguồn cung than không đủ đáp ứng nhu cầu, giá than liên tục tăng đạt các mốc kỷ lục và đến thời điểm hiện nay giá thế giới đã tăng gấp từ 2,5 3 lần giá trong nước. Giá than nhập khẩu vẫn giữ ở mức cao, do chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường năng lượng thế giới. Giá than trong nước lại đang thấp hơn so với thế giới, song có thể tiếp tục điều chỉnh trong năm nay, do chi phí sản xuất khai thác than hầm lò cao hơn. Tỷ trọng sản xuất và tiêu thụ năng lượng từ năng lượng tái tạo, từ khí tự nhiên của thế giới có xu hướng tăng; còn tỷ trọng sản xuất và tiêu thụ năng lượng từ dầu mỏ, từ than đá có xu hướng giảm. Đây là xu thế tốt, có tác dụng bảo vệ môi trường… Năm 2020, tiêu thụ năng lượng toàn cầu giảm đã khiến cho giá năng lượng có những phiên giảm mạnh, đặc biệt là giá dầu thô. Nguồn cung dầu dư thừa nhiều khiến cho giá dầu giao kỳ hạn tháng 52020 lần đầu tiên trong lịch sử đã giảm xuống mức âm. Giá dầu WTI vào cuối phiên giao dịch ngày 2042020 đã giảm xuống còn 37,63 USDthùng. Giá dầu thô bình quân của 3 thị trường Brent, Dubai và West Texas Intermediate tháng 42020 đã về mức 21,04 USDthùng (là mức giá bình quân tháng thấp nhất của giai đoạn từ tháng 32002122021). Tuy nhiên, sang năm 2021, giá năng lượng tăng và sự thắt chặt cân bằng cung cầu năng lượng đã trở thành xu hướng toàn cầu. Kinh tế thế giới có dấu hiệu phục hồi bởi cuộc chiến chống đại dịch COVID19 đã có những chuyển biến tốt hơn trước tại nhiều nước. Theo đó, ngày 20102021 giá dầu thô Brent đã đạt mức 85,76 USDthùng (cao nhất trong giai đoạn từ ngày 05102018 đến 31122021); Ngày 26102021 giá dầu thô WTI đã đạt mức 85,64 USDthùng (cao nhất trong giai đoạn từ ngày 14102014 đến 31122021). 1.2.Những biến động trong thị trường năng lượng hiện nay Ngành năng lượng toàn cầu đang lâm vào tình trạng khó khăn và đối mặt với nguy cơ khủng hoảng. Theo các chuyên gia kinh tế, cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu do sự kết hợp của nhiều nguyên nhân gồm thời tiết bất lợi và sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhu cầu, đang ngày càng trở nên căng thẳng và gây lo ngại lớn bởi bán cầu Bắc sắp bước vào những tháng mùa đông, khi các quốc gia cần nhiều năng lượng hơn để thắp sáng và sưởi ấm. Các chính phủ trên thế giới đang cố gắng hạn chế ảnh hưởng của tình trạng khan hiếm năng lượng đối với người tiêu dùng, tuy nhiên, điều này là rất khó khăn. Việc Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố mở chiến dịch đặc biệt liên quan tới Ukraine được coi là diễn biến có thể khởi đầu cho một tình hình nghiêm trọng hơn tại khu vực châu Âu và tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu. Khủng hoảng xuất hiện khắp mọi nơi : Khi đại dịch Covid19 lần đầu tiên quét qua thế giới vào đầu năm 2020, tồn trữ khí đốt thế giới còn dồi dào và giá ở mức thấp. Tuy nhiên, sản lượng khai thác cả khí đốt và dầu mỏ đều giảm mạnh do các nền kinh tế suy yếu, và lượng tồn trữ giảm đáng kể khi thời tiết lạnh bất thường. Năm 2021, nhu cầu năng lượng toàn cầu tăng trưởng vượt xa nguồn cung, dẫn đến tình trạng khan hiếm cung năng lượng và giá nhiên liệu giao dịch toàn cầu tăng vọt. Giá khí đốt và than giao dịch ở mức cao kỷ lục, nhất là ở châu Âu, điều này khiến giá điện bán buôn tăng theo. Cuộc khủng hoảng năng lượng xuất hiện đầu tiên ở Trung Quốc, công xưởng sản xuất của thế giới, khi nhu cầu trên toàn cầu đối với các sản phẩm của Trung Quốc tăng đột biến và bất ngờ trong năm nay. Tồn trữ than ở mức thấp và lệnh cấm không chính thức của Trung Quốc đối với than non của Australia, có nghĩa là các kho dự trữ than không thể nhanh chóng được bổ sung. Thay vào đó, các công ty điện đã chuyển sang dùng khí tự nhiên hóa lỏng, đẩy giá khí tăng vọt theo giá than. Hậu quả là 23 các khu vực trên khắp Trung Quốc buộc phải hạn chế tiêu thụ điện, làm gián đoạn hoạt động sản xuất của nhà máy và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày. Với tư cách là nhà sản xuất năng lượng, Mỹ luôn cố gắng không để xảy ra hậu quả tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng ngay cả khi giá xăng đã đạt mức cao nhất kể từ năm 2014. Tuy nhiên, giá khí đốt tại Mỹ cũng đã tăng hơn 180% trong vòng 12 tháng qua. Bộ trưởng Năng lượng, Jennifer Granholm đã đề nghị chính quyền của ông Biden hãy bán bớt một phần dầu dự trữ chiến lược, hoặc cấm xuất khẩu dầu thô. Tại châu Âu, tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng bắt đầu nổi lên từ đầu tháng 92021, khi lượng khí đốt dự trữ trong khu vực xuống thấp nhưng nguồn cung khí đốt cung cấp từ một số quốc gia, đặc biệt từ Nga, Na Uy bị hạn chế. Chỉ trong vòng một năm qua, giá khí đốt tại thị trường châu Âu đã tăng khoảng 500%, lên gần mức kỷ lục. Trong khu vực này, tình hình ở Anh đặc biệt nghiêm trọng. Nước Anh đang phải trải qua một đợt khan hiếm nghiêm trọng xăng và dầu diesel. Nhiều công ty ở nước này đã bị gián đoạn hoạt động vì không có nhiên liệu, nhiều trạm xăng phải đóng cửa, các công ty bán lẻ xăng dầu suy sụp, giá năng lượng tăng chóng mặt, và người tiêu dùng hoảng sợ. Tình trạng khan hiếm xăng dầu ở Anh xuất phát từ một số nguyên nhân đặc thù, bao gồm thiếu tài xế lái xe chở xăng dầu sau Brexit, những câu chuyện tương tự cũng đang xảy ra ở châu Âu và châu Á... Diễn biến bất ngờ của thị trường Số liệu công bố cuối năm ngoái, nhiều chuyên gia dự đoán giá dầu thế giới sẽ đạt duy trì từ 70 75 USDthùng trong năm 2022, trước khi tăng lên khoảng 80 85 USDthùng vào năm 2023. Tuy nhiên, đà leo dốc của giá dầu đã vượt xa những dự báo của giới phân tích khi vượt mốc 100 USDthùng ngay trong thời điểm giữa quý I2022. Trong phiên giao dịch ngày 242, giá dầu Brent nhảy vọt lên 101,20 USDthùng mức cao nhất trong gần 8 năm, còn giá dầu WTI của Mỹ cũng chạm “đỉnh” kể từ tháng 82014, khi tiến sát ngưỡng 100 USDthùng. Không lâu sau đó, giá dầu lại tăng kỷ lục lên gần 130 USDthùng vào giữa tháng 3, thiết lập mức cao nhất 14 năm, sau khi Mỹ cấm vận năng lượng của Nga, còn Anh thông báo sẽ loại bỏ dần việc nhập khẩu dầu mỏ và các sản phẩm dầu của Nga vào cuối năm 2022 để đáp trả việc Moscow tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine hôm 242. Lo ngại tình trạng gián đoạn nguồn cung từ Nga, lần đầu tiên trong lịch sử giá khí đốt tại châu Âu đã lên tới 3.600 USD1.000m3 khi đóng cửa phiên giao dịch ngày 73. Việc cấm vận Nga sau chính biến Ukraine sẽ làm trầm trọng thêm những thách thức hiện có. Các lệnh trừng phạt đối với các ngân hàng Nga và sự gián đoạn vật chất liên quan đến cuộc xung đột đã ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu than từ Nga, dẫn đến nguồn cung than không đủ đáp ứng nhu cầu, giá than liên tục tăng đạt các mốc kỷ lục và đến thời điểm hiện nay giá thế giới đã tăng gấp từ 2,5 3 lần. 1.3. Vị thế của Nga trong thị trường năng lượng thế giới Liên bang Nga rất giàu các loại tài nguyên thiên nhiên và năng lượng như dầu mỏ, khí đốt, than và quặng thép. Đặc biệt, Nga có nguồn năng lượng lớn nhất thế giới, chiếm tới 13% tổng trữ lượng dầu mỏ và 34% trữ lượng khí đốt thế giới đã được phát hiện. Nga sản xuất 10 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm khoảng 10% nhu cầu toàn cầu, đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu dầu mỏ, đứng đầu thế giới về xuất khẩu khí đốt, cung cấp 40% lượng khí đốt cho châu Âu. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho biết, 45% ngân sách liên bang của Nga trong năm 2021 dựa vào nguồn thu từ dầu mỏ và khí đốt. Nguồn cung này được sử dụng làm nhiên liệu cho các nhà máy điện và cung cấp nhiệt cho các hộ gia đình, doanh nghiệp ở khu vực. Đây là lợi thế cạnh tranh xuất khẩu rất lớn của Liên bang Nga khi có thể xuất khẩu năng lượng liên tục với giá rẻ cho nhiều khách hàng lớn như châu Âu và Trung Quốc. Sản lượng điện của Nga chiếm 12% tổng sản lượng điện toàn cầu. Liên bang Nga còn là quốc gia sản xuất nickel và palladium hàng đầu thế giới, xuất khẩu thép và than đá lớn thứ 3. Vị thế và vai trò của Liên bang Nga trên thị trường năng lượng thế giới càng tăng khi sản lượng khí đốt của các nước trong châu lục ngày một giảm trong thời gian qua. Sản lượng của Hà Lan, từng là nhà sản xuất khí đốt lớn ở Liên minh châu Âu (EU), giảm mạnh do chính phủ Hà Lan dần đóng cửa mỏ khí đốt Groningen khổng lồ để đối phó với các trận động đất do hoạt động sản xuất khí đốt. Khí đốt cũng ngày càng có tầm quan trọng khi các nhà máy nhiệt điện than ngừng hoạt động ở các nước như Đức để đáp ứng các mục tiêu về môi trường và các nhà máy hạt nhân ở Đức và Anh cũng vậy. Điều gì sẽ xảy ra nếu Nga ngừng đóng góp việc cung cấp năng lượng cho thế giới? Nếu kịch bản xảy ra, giá năng lượng sưởi ấm vốn đã cao sẽ còn tăng hơn nữa vì khí đốt của Nga chiếm khoảng 40% lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu của EU. Giá khí đốt và điện ở châu Âu tăng vọt từ năm ngoái, khi mức dự trữ khí đốt xuống thấp hơn bình thường. Người châu Âu đang mua khí đốt với giá cao gấp năm lần so với cùng kỳ năm ngoái và cao hơn 7 lần so với người Mỹ. Giá khí đốt cao đẩy chi phí của các nhà máy nhiệt điện tăng lên, dồn áp lực giá lên người tiêu dùng. Nhiều nhà máy tiêu thụ nhiều điện năng như sản xuất phân bón hay kim loại lâm vào tình cảnh tạm ngưng hoạt động. An ninh năng lượng châu Âu đã nguy càng thêm khó. Nếu nguồn cung quan trọng này ngừng lại, Italia và Đức là những quốc gia chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Châu Âu có thể chuyển sang các nhà xuất khẩu khí đốt hiện tại như Qatar hoặc Algeria và Nigeria, nhưng trên thực tế, để nhanh chóng mở rộng sản xuất có rất nhiều trở ngại. Nga chỉ cung cấp khoảng 5% lượng khí đốt cho Anh, và Mỹ không nhập khẩu khí đốt của Nga. Tuy nhiên, giá khí đốt ở Anh và Mỹ vẫn tăng đáng kể do ảnh hưởng của tình trạng khan hiếm nguồn cung. Tổ chức tư vấn Bruegel (Bỉ) dự đoán rằng nếu Nga ngừng cung cấp khí đốt cho Châu Âu, thì Châu Âu có thể sẽ nhập khẩu thêm khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ. Hoặc cũng có thể gia tăng sử dụng các nguồn năng lượng khác, nhưng phương án này không hề nhanh chóng hay dễ dàng bởi năng lượng tái tạo cần có thời gian để triển khai nên trong ngắn hạn đây không phải là một giải pháp.
Trang 1VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
TIỂU LUẬN
QUAN HỆ KINH TẾ QUỐC TẾ
TÊN ĐỀ TÀI
CHÍNH SÁCH THANH TOÁN KHÍ ĐỐT BẰNG ĐỒNG RÚP CỦA TỔNG THỐNG NGA VLADIMIR PUTIN
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Cấm vận là quy định về cấm xuất, nhập khẩu một hàng hóa nào đó, hoặc phongtỏa toàn bộ hoạt động mua bán của một nước với các nước khác Lệnh cấm vận thườngđược đưa ra bởi các nước lớn mạnh, các tổ chức quốc tế, áp dụng với các nước có nhữngchính sách hành động trái với mục tiêu, quy định chung, nó như là một biện pháp trừngphạt nặng nề về chính trị và kinh tế Một lệnh cấm vận sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều nhómđối tượng khác nhau, nước bị cấm vận sẽ chịu nhiều tác động tiêu cực về kinh tế Cácnước, các tổ chức, các đối tác của nước đó sẽ phải xem xét lại các giao dịch kinh tế củamình có vi phạm quy định cấm vận hay không
Hiện nay, ngày càng nhiều các quốc gia áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tếlên các quốc gia khác như một biện pháp để trả đũa và kìm hãm sự phát triển Tuy nhiên,liệu rằng các biện pháp trừng phạt có phải “con dao hai lưỡi” đối với các nước áp lệnhtrừng phạt không khi mà việc Nga đang đáp trả lại các lệnh cấm vận của phương Tây sauchiến tranh giữa Nga và Ukraine đang là một chính sách khiến kinh tế thế giới nói chung
và các nước EU nói riêng chao đảo?
Câu hỏi trên chính là lý do vì sao chúng em đưa ra đề tài: “Chính sách thanh
toán khí đốt bằng đồng Rúp của tổng thống Nga Vladimir Putin” Ở trong câu chuyện
này, nhóm sẽ phân tích một cách bao quát về tình hình thị trường năng lượng thế giới,động cơ của Nga cũng như tác động của chính sách thanh toán này đối với tình hình nănglượng toàn cầu trước khủng hoảng năng lượng đang xảy ra ngày càng trầm trọng
Trong quá trình nghiên cứu, chúng em đã cố gắng hết sức để thu thập dữ liệu cũngnhư xử lý thông tin một cách tốt nhất Tuy vậy, bài làm vẫn không thể tránh khỏi nhữngsai sót do sự hạn chế về chuyên môn cũng như kinh nghiệm, chúng em rất mong nhậnđược sự nhận xét, đánh giá, góp ý từ thầy để bản báo cáo này có thể hoàn thiện hơn
Trang 4NỘI DUNG CÂU CHUYỆN
Các cuộc đàm phán đi vào bế tắc
Các quan chức Điện Kremlin tập trung vào Thỏa thuận hòa bình Minsk ký năm
2015, nhằm chấm dứt cuộc xung đột giữa Kiev và lực lượng đòi độc lập ở khu vựcDonbass, miền đông Ukraine Điện Kremlin cáo buộc các quan chức Ukraine đã khôngthực hiện các điều khoản của thỏa thuận Điện Kremlin cũng nỗ lực tìm cách đảm bảorằng Ukraine, quốc gia thuộc Liên Xô cũ, sẽ không bao giờ gia nhập liên minh quân sựNATO, do Mỹ đứng đầu Trong “tối hậu thư” ngày 17/12/2021 gửi cho Mỹ và phươngTây, Nga công bố 8 yêu cầu an ninh, trong đó có các điều khoản yêu cầu ngừng mở rộng
về phía Đông, không kết nạp Ukraine và không diễn tập quân sự tại Ukraine, Đông Âu,Trung Á, Kavkaz nếu chưa có sự đồng thuận từ Nga
Ngay sau đó, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã bác bỏ “tối hậu thư” của Ngađối với NATO, thay vào đó kêu gọi Moskva rút lực lượng của mình khỏi các khu vực dọcbiên giới Ukraine và ngừng hỗ trợ lực lượng ly khai ở Donbass
Vào ngày 28/11/2021, Ukraine thông báo rằng Nga đang tập trung gần 92.000 binh
sĩ để chuẩn bị cho một cuộc tấn công vào cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 2/2022 và 10 ngày
sau đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin dọa áp
đặt các biện pháp kinh tế nặng nề nếu Nga tấn công Ukraine
Cuộc chiến tranh nổ ra
Ngày 23/2/2022, các nước cộng hòa Donbass yêu cầu Nga giúp họ đẩy lùi quân độiUkraine Tổng thống Putin đáp lại bằng cách phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ởDonbass vào sáng sớm 24/2/2022 Ông Putin tuyên bố muốn bảo vệ người dân Donbass,đồng thời tìm kiếm phi quân sự hóa Ukraine Ngay sau đó, tổng thống Zelensky cho biết
Ukraine cắt đứt quan hệ ngoại giao với Nga
Mỹ cáo buộc Nga đã điều hơn 100 nghìn binh sĩ chiếm đóng Ukraine và vùng Kievnên Mỹ và các nước phương Tây đã công bố gói các biện pháp trừng phạt Nga KhốiNATO do Mỹ đứng đầu tuyên bố sẽ không triển khai bất kỳ binh sĩ nào tới Ukraine Saucuộc họp khẩn cùng ngày, NATO cho biết thay vào đó họ sẽ "thực hiện các bước bổ sung
để tăng cường hơn nữa khả năng răn đe và phòng thủ trong toàn liên minh"
Trang 5 Động thái đáp trả của Nga bằng việc thanh toán dầu mỏ bằng đồng Rúp trước các lệnh trừng phạt kinh tế từ phương Tây
Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine hồi cuối tháng 2, các nướcphương Tây đã liên tục tìm cách cô lập Moscow cả về mặt chính trị và kinh tế Ngoàiviệc viện trợ quân sự, tài chính cho Kiev, phương Tây cũng nỗ lực gây sức ép lên kinh tếNga bằng lệnh trừng phạt nhằm vào các lĩnh vực then chốt của nước này
Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt này vẫn có rất nhiều kẽ hở, đặc biệt là về vấn
đề năng lượng bởi Nga là nhà cung cấp nguồn năng lượng chính cho EU với 45% nhucầu khí đốt, 27% dầu thô và 46% than đá vào năm 2021 Vì vậy, hiện EU vẫn chưa thểthống nhất về một lệnh cấm vận hoàn toàn dầu mỏ từ Nga, song chính quyền phương Tâyđang xem xét áp thuế cao hơn so với bình thường
Về phía Nga, giới chức nước này khẳng định, lệnh trừng phạt của phương Tâykhông thể cô lập Nga nhưng cũng thừa nhận lệnh cấm vận cũng ảnh hưởng ít nhiều đếncuộc sống người dân khi giá đồng Rúp giảm tới 20% - điều chưa từng có trong lịch sử.Ngay sau đó, Nga đã có biện pháp trả đũa, buộc các khách hàng mua khí đốt của Ngaphải thanh toán bằng đồng Rúp, bất chấp thực tế gần như tất cả hợp đồng cung cấp khíđốt cho châu Âu đã được thỏa thuận bằng đồng Euro hoặc đồng USD Moscow đã gửimột tín hiệu tới EU rằng họ không nói đùa khi đã ngừng cung cấp cho Ba Lan vàBulgaria, sau khi cả hai quốc gia từ chối tuân thủ yêu cầu của Nga Ngay lập tức, đồngRúp của Nga đã nhanh chóng vọt lên mức cao nhất trong ba tuần là 95 so với 1 đô la Mỹ
và mặc dù có một số mức tăng nhưng vẫn ở dưới mức 100 sau thông báo
Đứng trước tình thế như vậy, các doanh nghiệp ở một số nước Châu Âu đang đauđầu về khủng hoảng năng lượng, thiếu nguồn cung trầm trọng khi mà thị trường nănglượng Châu Âu phụ thuộc 40% vào Nga Vì vậy, lệnh cấm vận đối với khí đốt Nga sẽ gây
ra một chi phí khổng lồ cho ngành công nghiệp châu Âu Hiện nay, EU vẫn đang cố gắngtìm nguồn cung thay thế và soạn thảo lệnh cấm vận dầu mỏ của Nga Các doanh nghiệp
lo ngại rằng, từ giờ đến cuối năm, nếu không điều chỉnh được nguồn cung năng lượng thìtoàn thị trường Châu Âu sẽ rơi vào khủng hoảng và lạm phát vì không có đủ năng lượng
để sản xuất kinh doanh, gây thiệt hại hàng tỷ USD, một cái giá quá đắt khi áp đặt chínhsách cấm vận dầu mỏ lên Nga
Trang 6THẢO LUẬN CÁC CÂU HỎI LIÊN QUAN
Với đề tài “Chính sách thanh toán khí đốt bằng đồng Rúp của Tổng thống Nga Vladimir Putin”, mục tiêu cuối cùng của nhóm là trả lời được câu hỏi lớn:
“Vì sao Nga yêu cầu thanh toán khí đốt bằng đồng Rúp”
Để trả lời được câu hỏi lớn đó, nhóm đưa ra 3 câu hỏi cụm:
Nhóm câu hỏi 1 Thị trường năng lượng thế giới
1.1.Tổng quan chung về thị trường năng lượng thế giới
Ngành Năng lượng là hạ tầng cơ sở quan trọng của nền kinh tế - xã hội NgànhNăng lượng gồm các phân ngành Điện, Than, Dầu khí, Năng lượng tái tạo… là một hệthống lớn và thống nhất có mối quan hệ mật thiết với nhau, đầu ra của phân ngành này
là đầu vào của phân ngành kia và ngược lại
Sau đây là bảng xếp hạng 10 nước sản xuất nhiều dầu thô nhất, dựa theo dữ liệunăm 2020 do Cơ quan Thông tin Năng lượng của Mỹ thu thập
Trang 7Mỹ là nhà sản xuất dầu khí lớn nhất trên thế giới với 16,5 triệu thùng mỗi ngày,theo sau là Ả Rập Saudi với 11 triệu thùng và Nga với 10,7 triệu thùng
Theo Cơ quan năng lượng quốc tế IEA, nguồn cung dầu mỏ từ Nga dự kiến tiếptục giảm thêm 1,5 triệu thùng/ngày do xung đột tại Ukraine Tuy nhiên, việc nhóm Tổchức các nước xuất khẩu dầu mỏ và các đối tác (OPEC+) tăng sản lượng, đồng thời
Mỹ và một số thành viên khác của IEA xả kho dự trữ, sẽ giúp ngăn sản lượng dầugiảm mạnh
Đặc điểm cầu
Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu dầu mỏ trong năm 2022 trungbình ở mức 99,4 triệu thùng/ngày, thấp hơn 260.000 thùng/ngày so với dự báo trước
đó, song vẫn cao hơn 1,9 triệu thùng/ngày so với năm ngoái
Nhu cầu dầu mỏ toàn cầu trong năm nay sẽ thấp hơn so với dự báo do các biệnpháp phong tỏa nghiêm ngặt để phòng chống dịch bệnh COVID-19 tại Trung Quốc,quốc gia nhập khẩu dầu thô nhiều nhất thế giới Một lý do nữa khiến IEA hạ dự báo lànhu cầu dầu mỏ của các nước trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD)thấp hơn dự kiến
Đặc điểm giao dịch trao đổi mua bán
Thị trường năng lượng thế giới đã trải qua giai đoạn 2020-2021 với nhiều biếnđộng mạnh, đặc biệt là dưới tác động của đại dịch COVID-19 Sản xuất, tiêu thụ và giánăng lượng trên thị trường thế giới năm 2020 đều giảm rất mạnh so với năm 2019.Trong năm 2021, tiêu thụ năng lượng bắt đầu phục hồi nhưng sản xuất, vận chuyểnnăng lượng chưa đáp ứng kịp thời nên giá năng lượng có xu hướng tăng rất mạnh Năm
2022, cung – cầu năng lượng sẽ tạo lập được sự cân đối vững chắc hơn so với năm 2021
và giá năng lượng sẽ có xu hướng ổn định hơn nhưng vẫn đứng ở mức cao
• Bất ổn giá nhiên liệu
Trước tình hình dịch bệnh dần được kiểm soát, nền kinh tế Thế giới đang trên đàphục hồi đã đẩy nhu cầu sử dụng nguyên, nhiên vật liệu trong năm 2022 tăng cao, đồngthời chiến sự giữa Nga và Ukraine đã tác động lớn đến kinh tế thế giới làm cho giá dầutăng vọt lên mức cao nhất trong vòng nhiều năm
Giá của nhiều mặt hàng nhiên liệu lại “nhảy múa” với nhịp điệu hết sức khólường Lần đầu tiên kể từ năm 2014, giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng, trong khi giákhí đốt tự nhiên tại thị trương châu Âu cũng tăng tới 62% Giá năng lượng tăng cao
Trang 8được cho là sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế Thế giới, làm giảm hiệu quả của nhữnggói hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế mà các quốc gia đang thực hiện trong năm nay.Sau khi tăng hơn 50% trong năm 2021, mặc dù được dự đoán sẽ tiếp tục đi lên trongnăm 2022, nhưng giá dầu thế giới vẫn khiến các nhà đầu tư đi hết từ ngạc nhiên này tớibất ngờ khác khi liên tục xác lập “đỉnh” mới
• Giá than tăng kỷ lục
Cuối năm 2021, nhu cầu tiêu thụ than của nền kinh tế thế giới tăng dần, đặc biệt
từ tháng 3/2022, căng thẳng Nga - Ukraine bùng phát dẫn đến nguồn cung than không
đủ đáp ứng nhu cầu, giá than liên tục tăng đạt các mốc kỷ lục và đến thời điểm hiện naygiá thế giới đã tăng gấp từ 2,5 - 3 lần giá trong nước
Giá than nhập khẩu vẫn giữ ở mức cao, do chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường nănglượng thế giới Giá than trong nước lại đang thấp hơn so với thế giới, song có thể tiếptục điều chỉnh trong năm nay, do chi phí sản xuất khai thác than hầm lò cao hơn
Tỷ trọng sản xuất và tiêu thụ năng lượng từ năng lượng tái tạo, từ khí tự nhiêncủa thế giới có xu hướng tăng; còn tỷ trọng sản xuất và tiêu thụ năng lượng từ dầu mỏ,
từ than đá có xu hướng giảm Đây là xu thế tốt, có tác dụng bảo vệ môi trường…
Năm 2020, tiêu thụ năng lượng toàn cầu giảm đã khiến cho giá năng lượng cónhững phiên giảm mạnh, đặc biệt là giá dầu thô Nguồn cung dầu dư thừa nhiều khiếncho giá dầu giao kỳ hạn tháng 5/2020 lần đầu tiên trong lịch sử đã giảm xuống mức âm.Giá dầu WTI vào cuối phiên giao dịch ngày 20/4/2020 đã giảm xuống còn -37,63USD/thùng Giá dầu thô bình quân của 3 thị trường Brent, Dubai và West TexasIntermediate tháng 4/2020 đã về mức 21,04 USD/thùng (là mức giá bình quân thángthấp nhất của giai đoạn từ tháng 3/2002-12/2021)
Tuy nhiên, sang năm 2021, giá năng lượng tăng và sự thắt chặt cân bằng cung cầu năng lượng đã trở thành xu hướng toàn cầu Kinh tế thế giới có dấu hiệu phục hồibởi cuộc chiến chống đại dịch COVID-19 đã có những chuyển biến tốt hơn trước tạinhiều nước Theo đó, ngày 20/10/2021 giá dầu thô Brent đã đạt mức 85,76 USD/thùng(cao nhất trong giai đoạn từ ngày 05/10/2018 đến 31/12/2021); Ngày 26/10/2021 giádầu thô WTI đã đạt mức 85,64 USD/thùng (cao nhất trong giai đoạn từ ngày 14/10/2014đến 31/12/2021)
Trang 91.2.Những biến động trong thị trường năng lượng hiện nay
Ngành năng lượng toàn cầu đang lâm vào tình trạng khó khăn và đối mặt với nguy
cơ khủng hoảng Theo các chuyên gia kinh tế, cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu do
sự kết hợp của nhiều nguyên nhân gồm thời tiết bất lợi và sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhucầu, đang ngày càng trở nên căng thẳng và gây lo ngại lớn bởi bán cầu Bắc sắp bước vàonhững tháng mùa đông, khi các quốc gia cần nhiều năng lượng hơn để thắp sáng và sưởi
ấm Các chính phủ trên thế giới đang cố gắng hạn chế ảnh hưởng của tình trạng khanhiếm năng lượng đối với người tiêu dùng, tuy nhiên, điều này là rất khó khăn
Việc Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố mở chiến dịch đặc biệt liên quantới Ukraine được coi là diễn biến có thể khởi đầu cho một tình hình nghiêm trọng hơn tạikhu vực châu Âu và tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu
Khủng hoảng xuất hiện khắp mọi nơi :
Khi đại dịch Covid-19 lần đầu tiên quét qua thế giới vào đầu năm 2020, tồn trữ khíđốt thế giới còn dồi dào và giá ở mức thấp Tuy nhiên, sản lượng khai thác cả khí đốt vàdầu mỏ đều giảm mạnh do các nền kinh tế suy yếu, và lượng tồn trữ giảm đáng kể khithời tiết lạnh bất thường Năm 2021, nhu cầu năng lượng toàn cầu tăng trưởng vượt xanguồn cung, dẫn đến tình trạng khan hiếm cung năng lượng và giá nhiên liệu giao dịchtoàn cầu tăng vọt Giá khí đốt và than giao dịch ở mức cao kỷ lục, nhất là ở châu Âu, điềunày khiến giá điện bán buôn tăng theo
Cuộc khủng hoảng năng lượng xuất hiện đầu tiên ở Trung Quốc, công xưởng sảnxuất của thế giới, khi nhu cầu trên toàn cầu đối với các sản phẩm của Trung Quốc tăngđột biến và bất ngờ trong năm nay Tồn trữ than ở mức thấp và lệnh cấm không chínhthức của Trung Quốc đối với than non của Australia, có nghĩa là các kho dự trữ thankhông thể nhanh chóng được bổ sung Thay vào đó, các công ty điện đã chuyển sangdùng khí tự nhiên hóa lỏng, đẩy giá khí tăng vọt theo giá than Hậu quả là 2/3 các khuvực trên khắp Trung Quốc buộc phải hạn chế tiêu thụ điện, làm gián đoạn hoạt động sảnxuất của nhà máy và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày
Với tư cách là nhà sản xuất năng lượng, Mỹ luôn cố gắng không để xảy ra hậu quảtồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng ngay cả khi giá xăng đã đạt mức cao nhất kể từ năm
2014 Tuy nhiên, giá khí đốt tại Mỹ cũng đã tăng hơn 180% trong vòng 12 tháng qua Bộtrưởng Năng lượng, Jennifer Granholm đã đề nghị chính quyền của ông Biden hãy bánbớt một phần dầu dự trữ chiến lược, hoặc cấm xuất khẩu dầu thô
Trang 10Tại châu Âu, tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng bắt đầu nổi lên từ đầutháng 9/2021, khi lượng khí đốt dự trữ trong khu vực xuống thấp nhưng nguồn cung khíđốt cung cấp từ một số quốc gia, đặc biệt từ Nga, Na Uy bị hạn chế Chỉ trong vòng mộtnăm qua, giá khí đốt tại thị trường châu Âu đã tăng khoảng 500%, lên gần mức kỷ lục.Trong khu vực này, tình hình ở Anh đặc biệt nghiêm trọng Nước Anh đang phải trảiqua một đợt khan hiếm nghiêm trọng xăng và dầu diesel Nhiều công ty ở nước này đã bịgián đoạn hoạt động vì không có nhiên liệu, nhiều trạm xăng phải đóng cửa, các công tybán lẻ xăng dầu suy sụp, giá năng lượng tăng chóng mặt, và người tiêu dùng hoảng sợ.Tình trạng khan hiếm xăng dầu ở Anh xuất phát từ một số nguyên nhân đặc thù, bao gồmthiếu tài xế lái xe chở xăng dầu sau Brexit, những câu chuyện tương tự cũng đang xảy ra
ở châu Âu và châu Á
Diễn biến bất ngờ của thị trường
Số liệu công bố cuối năm ngoái, nhiều chuyên gia dự đoán giá dầu thế giới sẽ đạtduy trì từ 70 - 75 USD/thùng trong năm 2022, trước khi tăng lên khoảng 80 - 85USD/thùng vào năm 2023
Tuy nhiên, đà leo dốc của giá dầu đã vượt xa những dự báo của giới phân tích khivượt mốc 100 USD/thùng ngay trong thời điểm giữa quý I/2022 Trong phiên giao dịchngày 24/2, giá dầu Brent nhảy vọt lên 101,20 USD/thùng - mức cao nhất trong gần 8năm, còn giá dầu WTI của Mỹ cũng chạm “đỉnh” kể từ tháng 8/2014, khi tiến sát ngưỡng
100 USD/thùng
Không lâu sau đó, giá dầu lại tăng kỷ lục lên gần 130 USD/thùng vào giữa tháng 3,thiết lập mức cao nhất 14 năm, sau khi Mỹ cấm vận năng lượng của Nga, còn Anh thôngbáo sẽ loại bỏ dần việc nhập khẩu dầu mỏ và các sản phẩm dầu của Nga vào cuối năm
2022 để đáp trả việc Moscow tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine hôm 24/2 Lo ngạitình trạng gián đoạn nguồn cung từ Nga, lần đầu tiên trong lịch sử giá khí đốt tại châu Âu
đã lên tới 3.600 USD/1.000m3 khi đóng cửa phiên giao dịch ngày 7/3
Việc cấm vận Nga sau chính biến Ukraine sẽ làm trầm trọng thêm những thách thứchiện có Các lệnh trừng phạt đối với các ngân hàng Nga và sự gián đoạn vật chất liênquan đến cuộc xung đột đã ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu than từ Nga, dẫn đếnnguồn cung than không đủ đáp ứng nhu cầu, giá than liên tục tăng đạt các mốc kỷ lục vàđến thời điểm hiện nay giá thế giới đã tăng gấp từ 2,5 - 3 lần
Trang 111.3 Vị thế của Nga trong thị trường năng lượng thế giới
Liên bang Nga rất giàu các loại tài nguyên thiên nhiên và năng lượng như dầu mỏ,khí đốt, than và quặng thép Đặc biệt, Nga có nguồn năng lượng lớn nhất thế giới, chiếmtới 13% tổng trữ lượng dầu mỏ và 34% trữ lượng khí đốt thế giới đã được phát hiện Ngasản xuất 10 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm khoảng 10% nhu cầu toàn cầu, đứng thứ 2thế giới về xuất khẩu dầu mỏ, đứng đầu thế giới về xuất khẩu khí đốt, cung cấp 40%lượng khí đốt cho châu Âu Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho biết, 45% ngân sáchliên bang của Nga trong năm 2021 dựa vào nguồn thu từ dầu mỏ và khí đốt Nguồn cungnày được sử dụng làm nhiên liệu cho các nhà máy điện và cung cấp nhiệt cho các hộ giađình, doanh nghiệp ở khu vực
Đây là lợi thế cạnh tranh xuất khẩu rất lớn của Liên bang Nga khi có thể xuất khẩunăng lượng liên tục với giá rẻ cho nhiều khách hàng lớn như châu Âu và Trung Quốc Sản lượng điện của Nga chiếm 12% tổng sản lượng điện toàn cầu Liên bang Ngacòn là quốc gia sản xuất nickel và palladium hàng đầu thế giới, xuất khẩu thép và than đálớn thứ 3 Vị thế và vai trò của Liên bang Nga trên thị trường năng lượng thế giới càngtăng khi sản lượng khí đốt của các nước trong châu lục ngày một giảm trong thời gianqua Sản lượng của Hà Lan, từng là nhà sản xuất khí đốt lớn ở Liên minh châu Âu (EU),giảm mạnh do chính phủ Hà Lan dần đóng cửa mỏ khí đốt Groningen khổng lồ để đốiphó với các trận động đất do hoạt động sản xuất khí đốt
Khí đốt cũng ngày càng có tầm quan trọng khi các nhà máy nhiệt điện than ngừnghoạt động ở các nước như Đức để đáp ứng các mục tiêu về môi trường và các nhà máyhạt nhân ở Đức và Anh cũng vậy
Điều gì sẽ xảy ra nếu Nga ngừng đóng góp việc cung cấp năng lượng cho thế giới?
Nếu kịch bản xảy ra, giá năng lượng sưởi ấm vốn đã cao sẽ còn tăng hơn nữa vì khíđốt của Nga chiếm khoảng 40% lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu của EU Giá khí đốt vàđiện ở châu Âu tăng vọt từ năm ngoái, khi mức dự trữ khí đốt xuống thấp hơn bìnhthường Người châu Âu đang mua khí đốt với giá cao gấp năm lần so với cùng kỳ nămngoái và cao hơn 7 lần so với người Mỹ Giá khí đốt cao đẩy chi phí của các nhà máynhiệt điện tăng lên, dồn áp lực giá lên người tiêu dùng Nhiều nhà máy tiêu thụ nhiều điệnnăng như sản xuất phân bón hay kim loại lâm vào tình cảnh tạm ngưng hoạt động
