Hãy trình bày tiến trình phân cấp quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư ở việt nam qua các thời kỳ

- Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành đàm phán và trình Chính phủ ký kết hoặc tham gia các điều ước quốc tế liên quan đến hoạt động đầu tư, thực hiện hợp tác quốc tế về hoạt động đầu tư

Câu hỏi: Hãy trình bày tiến trình phân cấp quản lý Nhà nước về hoạt động đầu tư ở

Việt Nam qua các thời kỳ Liên hệ và đưa ra các giải pháp

MỤC LỤC

1 Tiến trình phân cấp quản lý Nhà nước về hoạt động đầu tư ở Việt Nam 1.1 Bộ Kế hoạch và đầu tư

1.2 Bộ Xây dựng 1.3 Bộ Tài chính 1.4 Ngân hàng nhà nước Việt Nam 1.5 Các Bộ chuyên ngành

2 Thực trạng phân cấp quản lý và những tồn tại 2.1 Ưu điểm của phân cấp quản lý

2.2 Thực trạng 2.2.1 Phân cấp quản lý đầu tư từ ngân sách nhà nước và tín dụng nhà nước 2.2.1.1 Quản lý Nhà nước trong quá trình chuẩn bị dự án

2.2.1.2 Quản lý Nhà nước trong quá trình thực hiện dự án 2.2.2 Phân cấp quản lý đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước 2.2.3 Phân cấp quản lý đầu tư tư nhân

2.2.4 Phân cấp quản lý đầu tư nước ngoài 2.2.4.1 Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư Nhà nước 2.2.4.2 Ban hành danh mục dự án thu hút đầu tư nước ngoài và xúc tiến đầu

tư 2.2.4.3 Cấp, thu hồi giấy phép đầu tư 2.3 Một số tồn tại và yếu kém trong phân cấp quản lý đầu tư hiện nay

3 Giải pháp 3.1 Quản lý Nhà nước về đầu tư từ ngân sách nhà nước và tín dụng nhà nước 3.2 Quản lý đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước

3.3 Quản lý đầu tư nước ngoài

3.4 Quản lý đầu tư tư nhân 3.5 Đề xuất ban hành hoặc điều chỉnh các văn bản pháp lý Đầu tư phát triển vừa là nhiệm vụ chiến lược, vừa là giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của nước ta Một cách tổng quát, đầu tư là sự sử dụng nguồn lực hiện có nhằm mang lại cho nhà đầu tư những kết quả nhất định trong tương lai Nhìn trên góc độ toàn nền kinh tế thì không phải tất cả hành động trên không chỉ mang lại lợi ích tài chính mà còn mang lại lợi ích kinh tế - xã hội

Đầu tư phát triển là quá trình sử dụng vốn đầu tư để tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng cơ sở vật chất kỹ thuật kinh tế - xã hội

Trong những năm gần đây, Nhà nước ta đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách mới nhằm huy động tối đa các nguồn vốn thuộc mọi thành phần kinh tế trong và ngoài nước Nhờ vậy, kinh tế - xã hội của đất nước đã có chuyển biến đáng kể, tạo ra tiền đề cần thiết và quan trọng trong thời kỳ phát triển mới, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và phát triển một cách toàn diện nền kinh tế đất nước

Tuy nhiên, phân cấp trong quản lý đầu tư vốn là một lĩnh vực phức tạp, có liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều quy định khác liên quan; đặc biệt phải xử lý đa dạng các mối quan hệ dân sự, quan hệ hành chính và nhiều mối quan hệ khác mà đáng lẽ phải được điều tiết bằng các Luật và văn bản pháp luật, văn bản pháp qui một cách đồng bộ, nhất quán và thống nhất

Hiện nay, phân cấp trong quản lý đầu tư chủ yếu mới thực hiện theo các văn bản ở hình thức Nghị định, Nghị quyết, Quyết định, Thông tư, Chỉ thị, trong khi nền kinh

tế nước ta đang trong giai đoạn chuyển đổi, hình thành và phát triển phương thức quản

lý theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; các cơ chế, chính sách mới hình thành, đang trong quá trình điều chỉnh và hoàn thiện cho phù hợp với thực tế khách quan

Chúng ta đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu đổi mới, bổ sung, sửa đổi cơ chế, chính sách trong lĩnh vực này Tuy vậy, trên thực tế còn nhiều bất cập, chưa phù hợp với thực tế khách quan Vì vậy, việc nghiên cứu đổi mới công tác quản lý đầu tư

nhằm phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội nói chung và ngay trong giai đoạn

2006 - 2010 là cần thiết và bức xúc

1 Tiến trình phân cấp quản lý Nhà nước về hoạt động đầu tư ở Việt Nam

Ngày 22/9/2006, Chính phủ ban hành Nghị định 108/2006/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư được ban hành trước đó vào năm

2005 Việc phân cấp quản lý hoạt động đầu tư của Trung ương và địa phương như sau:

1.1 Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Bộ Kế hoạch và Đầu tư được thành lập ngày 1 tháng 11 năm 1995, theo Nghị định số 75/CP của Chính phủ trên cơ sở hợp nhất Ủy ban Kế hoạch Nhà nước và Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư với nhiệm vụ như sau:

- Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng và rà soát các văn bản pháp luật, chính sách về đầu tư Hướng dẫn, phổ biến, theo dõi, kiểm tra việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư Ban hành các mẫu văn bản liên quan đến thủ tục đầu tư để áp dụng trong phạm vi cả nước

- Tổ chức, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xây dựng, tổng hợp trình chính phủ về quy hoạch, kế hoạch đầu tư phát triển, quy hoạch tổng thể quốc gia về phát triển khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế

- Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc lập danh mục dự án quốc gia thu hút vốn đầu tư trình thủ tướng chính phủ phê duyệt tham mưu về việc bổ sung quy hoạch đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền chấp thuận của Thủ tường chính phủ không nằm trong quy hoạch Có ý kiến với cơ quan cấp giấy chứng nhận đầu tư về sự cần thiết của dự án đầu tư thuộc thẩm quyền chấp thuận của thủ tướng chính phủ mà thuộc lĩnh vực chưa có quy hoạch để trình thủ tướng chính phủ chấp thuận

- Thẩm tra các dự án đầu tư quan trọng quốc gia và dự án đầu tư khác theo quyết định của thủ tướng chính phủ

- Thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động xúc tiến đầu tư Xây dựng chương trình,

kế hoạch và tổ chức thực hiện chương trình quốc gia về vận động xúc tiến đầu tư Phối hợp với các Bộ, ngành, ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc tổ chức hoạt động xúc tiến đầu tư tại nước ngoài Thực hiện quản lý quỹ xúc tiến đầu tư quốc gia

- Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành đàm phán và trình Chính phủ ký kết hoặc tham gia các điều ước quốc tế liên quan đến hoạt động đầu tư, thực hiện hợp tác quốc

tế về hoạt động đầu tư

- Tổ chức hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, tăng cường năng lực quản lý đầu tư cho hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư các cấp

- Phối hợp với Tổng cục Thống kê tổ chức hoạt động thống kê về đầu tư theo quy định của pháp luật về thống kê, tổ chức, xây dựng hệ thống thông tin quốc gia phục vụ hoạt động đầu tư

- Phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình hình thành, triển khai và thực hiện dự án đầu tư

- Đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của hoạt động đầu tư

- Kiểm tra, giám sát, thanh tra hoạt động đầu tư theo thẩm quyền xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát liên ngành đối với hoạt động đầu tư Kiểm tra việc cấp, điều chỉnh, thu hồi giấy chứng nhận đầu tư theo quy định của Luật đầu tư và Nghị định này

- Định kì 6 tháng, hàng năm, tổng hợp tình hình hoạt động đầu tư và báo cáo thủ tướng chính phủ

1.2 Bộ Xây dựng

Tiền thân của bộ là Bộ Thủy lợi và Kiến trúc được Quốc hội khóa I, Kỳ họp thứ 5, ngày 20 tháng 9 năm 1955 thành lập

Bộ xây dựng thực hiện chức năng quản lý nhà nước về xây dựng, nghiên cứu xây dựng

cơ chế, chính sách về quản lý xây dựng, quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn, trình thủ tướng chính phủ phê duyệt ban hành hoặc được Thủ tướng Chính phủ ủy quyền ban hành

- Ban hành hoặc thỏa thuận để các Bộ tham gia quản lý xây dựng chuyên ngành ban hành các tiêu chuẩn, quy phạm, các quy định quản lý chất lượng công trình và kinh tế xây dựng, hệ thống các định mức và chỉ tiêu kinh tế kĩ thuật xây dựng, giá chuẩn, đơn giá xây dựng Chủ trì cùng Bộ chuyên ngành kỹ thuật tổ chức việc thẩm định tổng dự

án các loại dự án nhóm A để cấp có thẩm quyền phê duyệt Thống nhất quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, theo dõi kiểm tra phát hiện và kiến nghị xử lý chất lượng các công trình xây dựng Chủ trì cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và các Bộ, ngành, địa phương để hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện điều lệ quản lý đầu tư và xây dựng

1.4 Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

- Ngân hàng nhà nước Việt Nam có trách nhiệm nghiên cứu cơ chế chính sách quản

lý Nhà nước về tiền tệ, tín dụng ngân hàng trong đầu tư và xây dựng trình Thủ tướng chính phủ ban hành hoặc được Thủ tướng chính phủ ủy quyền ban hành

- Giám sát các tổ chức tín dụng và các tổ chức tài chính tín dụng khác thực hiện nhiệm vụ: Huy động các nguồn vốn trong và ngoài nước để cho vay dài hạn, trung hạn

và các dự án và cho vay ngắn hạn phục vụ đầu tư phát triển và sản xuất – kinh doanh

- Thực hiện chế độ bảo lãnh thanh toán, dự thầu và các hình thức bảo lãnh ngân hàng khác theo quy định của pháp luật; thực hiện bảo lãnh các khoản vay vốn nước ngoài của các tổ chức tín dụng để đầu tư và xây dựng

- Xây dựng quy hoạch, kế hoạch, danh mục dự án thu hút vốn đầu tư của ngành

- Thẩm tra và có ý kiến bằng văn bản về khả năng đáp ứng điều kiện mà dự án đầu tư phải đáp ứng đối với các dự án đầu tư thuộc thẩm quyền chấp thuận của Thủ tướng chính phủ và dự án thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện

- Kiểm tra, thanh tra, giám sát chuyên ngành việc đáp ứng các điều kiện đầu tư và quản

lý nhà nước đối với các dự án đầu tư thuộc thẩm quyền

- Chủ trì, phối hợp với ủy ban nhân dân cấp tỉnh và các Bộ, ngành liên quan và giải quyết các khó khăn, vướng mắc của dự án đầu tư trong lĩnh vực thuộc chuyên ngành quản lý của mình

2 Thực trạng phân cấp quản lý và những tồn tại 2.1 Ưu điểm của phân cấp quản lý

- Đem lại sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm và khuyến khích sự sáng tạo cho các địa phương trong thu hút và sử dụng nguồn vốn đầu tư

- Giảm thiểu đầu mối trong xét duyệt dự án cấp phép đầu tư, làm giảm chi phí đi, tiết kiệm thời gian, từ đó tạo được sự tin tưởng đối với các nhà đầu tư

- Các địa phương cũng phải có những biện pháp để khắc phục, cải thiện môi trường đầu tư thông thoáng hơn như đẩy mạnh cải cách hành chính thực hiện mô hình "một cửa liên thông", đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng chính sách và cơ chế hỗ trợ phát triển doanh nghiệp

2.2 Thực trạng

Quản lý nhà nước về đầu tư là một việc mang tính phức tạp, được trải rộng trên nhiều lĩnh vực, qua nhiều khâu (từ khâu cấp phép, quyết định đầu tư, thực hiện, giám sát) và đối với nhiều đối tượng chủ đầu tư khác nhau (nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, đầu

tư nước ngoài, đầu tư tư nhân)

2.2.1 Phân cấp quản lý đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước và tín dụng nhà nước

2.2.1.1Quản lý nhà nước trong quá trình chuẩn bị dự án *)Thẩm tra dự án :

-Đối với các dự án đầu tư nhóm A có trong quy hoạch phát triển hoặc có quyết định chủ trương đầu tư được phép lập ngay Báo cáo NCKT (không cần lập báo cáo NCTKT) phải được thẩm tra để trình Thủ tướng Chính phủ cho phép đầu tư trước khi thẩm định và quyết định đầu tư

- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan quản lý tài chính của Trung ương Đảng, cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội được xác định trong Luật Ngân sách Nhà nước (sau đây gọi tắt là Bộ trưởng), Chủ tịch

Uỷ ban Nhân dân cấp tỉnh có dự án đầu tư nhóm A tổ chức thẩm tra và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho phép đầu tư

Việc thẩm tra dự án chỉ thực hiện đối với các dự án nhóm A có trong quy hoạch phát triển hoặc có quyết định chủ trương đầu tư (theo Nghị định số 12/2000/NĐ-CP) Theo

đó, cấp Trung ương và cấp tỉnh chịu trách nhiệm thực hiện thẩm tra dự án trình Thủ tướng xem xét quyết định đầu tư

Hiện đang nghiên cứu đổi mới phương thức phân loại từ các nhóm dự án A, B và C sang phân loại theo các nhóm dự án quan trọng quốc gia, dự án quốc gia, dự án cấp tỉnh/bộ, dự án cấp huyện, dự án cấp xã với một số tiêu thức về tính chất, quy mô diện tích đất sử dụng và quy mô vốn đầu tư

Mặc dù phương thức phân loại dự án đã có nhiều đổi mới so với cách phân loại cũ song rất cần cân nhắc lại do một số lý do sau:

+ Phân loại theo tiêu thức tổng mức vốn đầu tư đồng thời lại chia tiếp theo các loại hình, lĩnh vực kinh doanh sẽ dễ dàng dẫn đến hiện tượng trùng lặp với tiêu thức tính chất dự án

+ Mục tiêu và ý nghĩa của tiêu thức phân loại theo tổng mức vốn đầu tư là gì? Nếu như

dự án được đầu tư từ nguồn vốn tư nhân và không thuộc diện điều chỉnh theo tiêu thức tính chất và diện tích đất sử dụng thì Nhà nước không nhất thiết phải thẩm tra (ví dụ các dự án công nghiệp nhẹ trên 300 tỷ đồng (khoảng 20 triệu USD) hoặc dự án sản xuất hàng điện tử trên 400 tỷ đồng)

+ Ngược lại với các dự án từ vốn đầu tư tư nhân, cần có sự thẩm định một cách chặt chẽ hơn đối với các dự án sử dụng vốn từ ngân sách nhà nước Không nên đưa ra một mức vốn 100 tỷ đồng là giới hạn mà nên đưa ra những mục tiêu và điều kiện cụ thể cho các dự án ở từng cấp, ví dụ:

* Các cấp tỉnh, huyện, xã không được đầu tư cho các dự án trực tiếp sản xuất kinh doanh Nhiệm vụ chính của chính quyền trong phát triển kinh tế là tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư (cơ sở hạ tầng kỹ thuật, xã hội) chứ không phải là trực tiếp kinh doanh

* Dự án ở các cấp chỉ được thực hiện khi tự cân đối được ngân sách và được Hội đồng nhân dân cấp đó thông qua

Như vậy cần thu hẹp diện thẩm tra theo quy mô dự án đồng thời có thể mở rộng phân cấp trên cơ sở ảnh hưởng của dự án đó đối với đời sống kinh tế, xã hội trong phạm vi huyện, tỉnh hay cả nước (ví dụ: dự án giáo dục phổ thông, dạy nghề, y tế, phát thanh truyền hình,)

*)Thẩm định và quyết định đầu tư các dự án sử dụng vốn Ngân sách nhà nước : -Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư các dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư Hội đồng thẩm định nhà nước về các dự án đầu tư tổ chức thẩm định dự án trình Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư

- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan quản lý tài chính của Trung ương Đảng, cơ quan Trung ương của tổ chức chính trị - xã hội (được xác định trong Luật Ngân sách Nhà nước), Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định đầu tư các dự án nhóm A đã có trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển ngành được duyệt hoặc đã có quyết định chủ trương đầu tư bằng văn bản của cấp có thẩm quyền, sau khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép đầu tư

-Người có thẩm quyền quyết định đầu tư dự án nhóm A tổ chức thẩm tra báo cáo nghiên cứu khả thi, có trách nhiệm lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ quản lý ngành, Bộ

Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Xây dựng (đối với các dự án đầu tư xây dựng), Bộ Tài chính

và các Bộ, ngành, địa phương có liên quan đến dự án để báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép đầu tư Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, các Bộ, ngành, địa phương được hỏi ý kiến phải có trách nhiệm trả lời bằng văn bản

Trường hợp dự án nhóm A sử dụng vốn ngân sách địa phương phải đưa ra Hội đồng nhân dân thảo luận, quyết định và công bố công khai

-Tùy theo điều kiện cụ thể của các Bộ, ngành, địa phương, người có thẩm quyền quyết định đầu tư được phép ủy quyền cho các đối tượng quy định tại điểm d khoản này quyết định đầu tư các dự án nhóm B, C Người ủy quyền phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về sự ủy quyền của mình Người được ủy quyền phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình trước pháp luật và người ủy quyền

Hiện nay, việc thực hiện theo quy chế Quản lý đầu tư và xây dựng, theo Nghị định 07/CP Theo đó, cấp thẩm định và quyết định là Trung ương và tỉnh, tuỳ theo cấp quản

lý của dự án

*) Thẩm định và quyết định đầu tư các Dự án sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước :

Cụ thể được quy định tại Điều 11 Quy chế Quản lý đầu tư và xây dựng.và Điều 1 Mục (5) NĐ 07/CP :

- Đối với các dự án quan trọng quốc gia do QH quyết định chủ trương:

+ Hội đồng thẩm định nhà nước về các dự án đầu tư thẩm định ; + Thủ tướng quyết định đầu tư

- Đối với các dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C : Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang

Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan quản lý tài chính của TW Đảng, cơ quan TW của các tổ chức chính trị-xã hội (được xác định trong luật ngân sách), Chủ tịch UBND các tỉnh (ĐP) quyết định đầu tư các dự án nhóm A đã có trong quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, quy hoạch phát triển ngành được duyệt hoặc đã có quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư ; hoặc uỷ quyền quyết định đầu tư các dự án nhóm

B, C phù hợp với quy hoạch được duyệt

- Trường hợp dự án nhóm A sử dụng vốn ngân sách địa phương phải đưa ra Hội đồng nhân dân thảo luận, quyết định và công bố công khai

- Đối với các dự án nhóm B chưa có trong quy hoạch được duyệt thì trước khi lập báo cáo nghiên cứu khả thi phải có ý kiến đồng ý bằng văn bản của người có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch

- Riêng đối với các dự án nhóm C, cơ quan quyết định đầu tư phải bảo đảm cân đối vốn đầu tư để thực hiện dự án không quá 2 năm

2.2.1.2 Quản lý nhà nước trong quá trình thực hiện dự án

Căn cứ các Nghị định 07/CP, Nghị định 52/CP, và Nghị định 66/CP, toàn bộ các khâu

từ thẩm định, phê duyệt thiết kế, đấu thầu, quản lý và giám sát, nghiệm thu đều đã được phân cấp theo 4 cấp trên cơ sở các loại dự án A, B, C Trong thời gian tới, dự kiến sẽ thay đổi phương thức phân loại các dự án nên việc phân cấp quản lý các dự án cũng được thay đổi tương tự Thủ trưởng các cấp có quyền hạn và chịu trách nhiệm về tất cả những công việc liên quan đến thực hiện và giám sát dự án.Cụ thể :

*)Thẩm định, phê duyệt thiết kế và tổng dự toán,dự toán công trình :

-Thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật và tổng dự toán các dự án quan trọng quốc gia

do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư, -Các dự án nhóm A sử dụng vốn ngân sách nhà nước do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh có dự án đầu tư hoặc người có thẩm quyền quyết định đầu tư phê duyệt sau khi có ý kiến thẩm định của Bộ Xây dựng

-Riêng các công trình xây dựng chuyên ngành thuộc dự án nhóm A sử dụng vốn ngân sách nhà nước giao cho các Bộ chuyên ngành chủ trì tổ chức thẩm định, phê duyệt

-Đối với các dự án nhóm A sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước và các dự án đầu tư mua sắm trang thiết bị có những yêu cầu chuyên môn đặc thù thì các Bộ, ngành, địa phương tự tổ chức thẩm định thiết kế và tổng dự toán để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

-Dự án đầu tư xây dựng nhóm B, C thuộc các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương quản lý, người có thẩm quyền quyết định đầu tư dự án phê duyệt sau khi đã được thẩm định (Vụ kế hoạch) của cơ quan chuyên môn có chức năng quản lý xây dựng của cấp quyết định đầu tư;

-Dự án đầu tư xây dựng nhóm B, C do địa phương quản lý, Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt sau khi đã được Sở Xây dựng hoặc Sở có xây dựng chuyên ngành thẩm định (tùy theo tính chất của dự án)

*)Phân cấp quản lý về giám sát đánh giá đầu tư : -Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thực hiện giám sát, đánh giá các dự án quan trọng quốc gia, các dự án nhóm A do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư hoặc cho phép đầu

tư

-Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức thực hiện giám sát, đánh giá các dự án quan trọng quốc gia do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư và các dự án nhóm A được Thủ tướng Chính phủ cho phép đầu tư

- Các bộ quản lý chuyên ngành, Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức thực hiện giám sát, đánh giá dự án đối với các dự án thuộc thẩm quyền

quyết định của mình (kể cả các dự án phân cấp và ủy quyền cho cấp dưới quyết định đầu tư)

- Giám sát của cộng đồng dân cư thông qua các tổ chức xã hội, đoàn thể quần chúng và Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định Ngoài việc đánh giá tổng thể đầu tư và tình hình thực hiện dự án đầu tư theo định kỳ, các cơ quan giám sát, đánh giá đầu tư các cấp có thể thực hiện nhiệm vụ đánh giá tổng thể đầu tư hoặc đánh giá dự án

*)Phân cấp quản lý nghiệm thu, quyết toán công trình :

- Hoạt động xây dựng được kết thúc khi công trình đã được bàn giao toàn bộ cho chủ đầu tư

- Sau khi bàn giao công trình, nhà thầu xây dựng phải thanh lý hoặc di chuyển hết tài sản của mình ra khỏi khu vực xây dựng công trình và trả lại đất mượn hoặc thuê tạm

để phục vụ thi công theo quy định của hợp đồng, chịu trách nhiệm theo dõi, sửa chữa các hư hỏng của công trình cho đến khi hết thời hạn bảo hành công trình

- Hiệu lực hợp đồng xây lắp chỉ được chấm dứt hoàn toàn và thanh quyết toán toàn bộ khi hết thời hạn bảo hành công trình

- Công trình xây đựng sau khi nghiệm thu bàn giao chủ đầu tư phải đăng ký tài sản theo quy định của pháp luật Hồ sơ đăng ký tài sản là biên bản tổng nghiệm thu bàn giao công trình

- Tất cả các dự án đầu tư của các cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp nhà nước sau khi hoàn thành đưa dự án vào khai thác sử dụng đều phải quyết toán vốn đầu tư Chủ đầu tư chịu trách nhiệm quyết toán vốn đầu tư

- Chậm nhất là 6 tháng sau khi dự án hoàn thành đưa vào vận hành, chủ đầu tư phải hoàn thành báo cáo quyết toán vốn đầu tư gửi người có thẩm quyền quyết định đầu tư

- Dự án đầu tư bằng nhiều nguồn vốn khác nhau, trong báo cáo quyết toán phải phân tích rõ từng nguồn vốn

- Báo cáo quyết toán vốn đầu tư phải xác định đầy đủ, chính xác số vốn đầu tư thực hiện hàng năm, tổng mức vốn đã đầu tư thực hiện dự án; giá trị tài sản bàn giao cho sản xuất sử dụng Đối với các dự án đầu tư kéo dài nhiều năm, khi quyết toán chủ đầu

tư phải quy đổi vốn đầu tư đã thực hiện về mặt bằng giá trị tại thời điểm bàn giao đưa vào vận hành để xác định giá trị tài sản cố định mới tăng và giá trị tài sản bàn giao

- Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn phương pháp quy đổi vốn thống nhất trong từng thời kỳ để các chủ đầu tư thực hiện khi quyết toán

- Bộ Tài chính hướng dẫn thời gian lập quyết toán, nội dung báo cáo quyết toán, nội dung thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng đầu tư của nhà nước, vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn do doanh nghiệp nhà nước huy động để đầu tư phát triển

*)Phê duyệt thiết kế và tổng dự toán -Bộ trưởng Bộ Tài chính phê duyệt quyết toán vốn đầu tư các dự án nhóm A của Nhà nước theo ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ

-Đối với các dự án còn lại thì người có thẩm quyền quyết định đầu tư đồng thời là người phê duyệt quyết toán vốn đầu tư

- Chưa có các quy định chặt chẽ về các chế tài trong phân cấp quản lý đầu tư và xây dựng : Chủ trương phân cấp trong quản lý đầu tư từ nguồn vốn ngân sách là hoàn toàn hợp lý, phù hợp với xu thế cải cách bộ máy hành chính nhà nước trong giai đoạn hiện nay Tuy nhiên do đây là một chủ trương mới phát sinh và mới trong giai đoạn triển khai thực hiện bước đầu nên trong các văn bản pháp quy về vấn đề này còn chưa được chặt chẽ Các Nghị định 52/CP, 12/CP còn thiếu các quy định chi tiết, thiếu các chế tài

để kiểm tra, kiểm soát; vì vậy, rất dễ phát sinh các vi phạm trong quản lý đầu tư và xây dựng

Theo quy định, điều kiện để các dự án được bố trí kế hoạch đầu tư năm kế hoạch là phải có đủ thủ tục về đầu tư và xây dựng ở thời điểm tháng 10 trước năm kế hoạch

Thực tế, do nhiều nguyên nhân, vẫn còn tình trạng vốn chờ dự án, gây nên tình trạng

áp lực thiếu vốn giả tạo, nhiều lần trông năm kế hoạch phải điều hoà, điều chuyển vốn

Ngoài ra còn có hiện tượng quyết định khống để hợp pháp hoá ở thời điểm tháng 10 trước năm kế hoạch

Theo quy chế quản lý đầu tư và xây dựng Nghị định số 52/CP ngày 8 tháng 7 năm

1999 và Nghị định số 12/CP ngày 5 tháng 5 năm 2000 về việc sửa đổi bổ sung một số điều của quy chế quản lý đầu tư và xây dựng ban hành kèm theo Nghị định 52/CP quy định như sau:

Thẩm quyền quyết định đầu tư các dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nước:

+Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư hoặc uỷ quyền quyết định đầu tư các dự án thuộc nhóm A;

+Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính Phủ, ,Chủ tịch

Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định đầu tư các dự án nhóm B và C;

+Tổng cục trưởng, Cục trưởng thuộc Bộ tư lệnh các Quân khu, Quân đoàn, Quân chủng, Bộ đội Biên phòng và tương đương trực thuộc Bộ Quốc Phòng có thể được uỷ quyền quyết định đầu tư các dự án nhóm C; các Tổng cục trực thuộc Bộ có thể được uỷ quyền quyết định các dự án nhóm C;

+Chủ tịch Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh được uỷ quyền cho Sở Kế hoạch và Đầu tư quyết định đầu tư các dự án có mức vốn dưới 2 tỷ đồng Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các tỉnh và thành phố còn lại có thể uỷ quyền quyết định đầu tư các dự án có mức vốn dưới 500 triệu đồng;

+Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện, cấp xã được quyết định đầu tư các dự án thuộc vốn ngân sách Nhà nước do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phân cấp

Quản lý các dự án đầu tư sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước

Thẩm quyền quyết định đầu tư các dự án của doanh nghiệp Nhà nước sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh và vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, thực hiện theo quy định tại khoản 2 điều 10 của Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng, ban hành kèm theo Nghị định số 52/CP ngày 8 tháng 7 năm 1999 của Chính phủ và khoản 4 điều

1 Nghị định này

Hội đồng quản trị các Tổng công ty Nhà nước được quyền quyết định đầu tư các dự án nhóm C Riêng với các Tổng công ty 91 (Tổng công ty Nhà nước do Thủ tướng Chính

phủ quyết định thành lập) thì Hội đồng quản trị của Tổng công ty được quyền quyết định đầu tư các dự án nhóm B và C

Việc phân cấp, uỷ quyền cho các Bộ, ngành và các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã phát huy tính chủ động, tính thực tiễn của cơ quan quản lý, của địa phương

Tuy nhiên, do thiếu các quy định cụ thể chi tiết, thiếu chế tài ràng buộc trách nhiệm bảo đảm vốn, phê duyệt dự án đầu tư không dựa vào khả năng cân đối vốn, thiếu kiểm tra, giám sát, nên tình hình đầu tư phân tán, dàn trải còn phổ biến, số công trình dở dang chưa có vốn còn nhiều, nhưng đã bố trí hàng loạt công trình khởi công mới

Trong những năm qua, do nguồn vốn đầu tư còn hạn chế, mặt khác quy hoạch phát triển ngành thể dục thể thao còn đang trong giai đoạn xem xét nên không tránh khỏi những thiếu sót trong việc quản lý đầu tư và xây dựng gây bất cập trong công tác quản

Nguyên nhân chủ quan dẫn đến tình trạng đầu tư phân tán dàn trải còn do nể nang, chủ nghĩa bình quân vẫn còn xảy ra ở nơi này, nơi khác, do đó bố trí vốn không tập trung, dứt điểm Tình trạng đầu tư theo phong trào còn chưa chấm dứt

Do vậy, cần quy định rõ trách nhiệm của cơ quan phê duyệt để hạn chế tình trạng phê duyệt tràn lan, đồng thời quy định chế tài đối với các bên cấp vốn và nhận vốn nếu như thực hiện sai các quy định này Ví dụ bên cấp vốn cấp vốn cho các công trình được phê duyệt lại với tổng dự toán tăng lên không phải do nguyên nhân khách quan được Nghị định mới cho phép, hoặc bên tiếp nhận vốn đệ trình các dự án không nằm trong quy hoạch, kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt đều phải bị xử lý

Việc phân cấp và uỷ quyền trong đầu tư cho cấp thấp hơn là một xu thế tất yếu Nhưng khi trình độ xây dựng, phân tích, thẩm định dự án của cán bộ các cấp chưa cao, quyết định đầu tư dự án còn có nhiều mặt chi phối, tiêu chí lựa chọn dự án đầu tư chưa được quy chuẩn rõ ràng, dẫn đến việc chọn các dự án đưa vào chương trình đầu tư quá nhiều, không phù hợp với khả năng nguồn vốn, thời gian thi công kéo dài, kém hiệu quả và còn nhiều rủi ro Nhiều Bộ, ngành và địa phương không thực hiện chủ trương tập trung dứt điểm trong quá trình phân bổ vốn kế hoạch hàng năm Tình trạng dàn trải trong đầu tư càng ngày càng thể hiện rõ nét hơn Năm sau, số lượng các dự án, công trình nhiều hơn năm trước Các dự án nhóm B không thể hoàn thành trong 4 năm, các

dự án nhóm C không thể hoàn thành trong 2 năm

Trong một số năm gần đây, cùng với nguồn vốn tín dụng đầu tư của nhà nước cũng như nguồn khấu hao cơ bản để lại, ngành điện đã có cố gắng thu hút được nhiều dự án ODA, đã xây dựng mới và mở rộng nhiều nguồn điện và hệ thống lưới truyền tải và phân phối điện, nên cơ bản đáp ứng đủ điện cho các ngành kinh tế xã hội và ánh sáng sinh hoạt dân cư Nhưng mặt khác cũng tạo ra sự mất cân đối về nguồn vốn đâù tư cho ngành Hàng năm nguồn vốn tín dụng đầu tư của ngành điện chủ yếu để cân đối vốn cho các dự án nhóm A, nhất là các dự án ODA Vì vậy ngay cả một số dự án nguồn điện (nhóm A), chưa nói các dự án nhóm B và C đều phải kéo dài thời gian thực hiện

dự án, không đảm bảo theo quy định của Nhà nước

2.2.2 Phân cấp quản lý đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước

Vấn đề phân cấp hiện nay đối với đầu tư của doanh nghiệp nhà nước tương đối đơn giản theo một số nguyên tắc sau:

+ Nếu doanh nghiệp nhà nước sử dụng vốn ngân sách nhà nước: thực hiện như quy định đầu tư của Ngân sách nhà nước

+ Nếu doanh nghiệp nhà nước sử dụng nguồn vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước thì tiến hành thẩm tra đối với các dự án thuộc Cấp Trung ương

+ Nếu doanh nghiệp nhà nước sử dụng vốn tự có, doanh nghiệp tự thẩm định và quyết định đầu tư theo Luật doanh nghiệp nhà nước; riêng đối với các dự án quốc gia thì phải qua bước thẩm tra

2.2.3 Phân cấp quản lý đầu tư tư nhân

Đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, công tác quản lý nhà nước liên quan đến

Bộ Kế hoạch và Đầu tư bao gồm một số hoạt động sau:

Cấp giấy đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận điều kiện kinh doanh Ban hành và thực hiện các biện pháp khuyến khích đầu tư ;

Cho ý kiến trước khi chủ đầu tư quyết định dự án thuộc nhóm A, cấp giấy phép xây dựng đối với các dự án thuộc nhóm A, B, C Cho phép tham gia liên doanh với nước ngoài

Kiểm tra, giám sát quá trình đầu tư kinh doanh (với sự tham gia của nhiều ngành);

Cấp giấy phép đầu tư ra nước ngoài

Hiện nay, phân cấp quản lý nhà nước đối với đầu tư tư nhân được thực hiện như sau:

Cấp Trung ương ban hành các văn bản pháp luật về chính sách khuyến khích đầu tư trong nước, áp dụng thống nhất trong cả nước Cấp Trung ương (uỷ quyền cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cấp Giấy phép đầu tư ra nước ngoài

Cấp Tỉnh có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư và ban hành các biện pháp ưu đãi khác theo thẩm quyền của mình trên cơ sở luật định (ví dụ: hỗ trợ đào tạo,

ưu đãi đất…)

2.2.4 Phân cấp quản lý đầu tư nước ngoài

Quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài bao gồm một số hoạt động sau:

2.2.4.1.Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư nước ngoài

Quốc hội, Chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đối với quản lý đầu tư nước ngoài, áp dụng cho toàn quốc

2.2.4.2.Ban hành danh mục dự án thu hút đầu tư nước ngoài và xúc tiến đầu tư

Trung ương và các địa phương ban hành danh mục các dự án thu hút đầu tư nước ngoài và tiến hành các hoạt động xúc tiến đầu tư.Tại Điều 114.(Thẩm quyền quyết định dự án đầu tư ) của Nghị Định 24/2000/NĐ-CP ngày 31/7/2000

1 Thủ tướng Chính phủ quyết định các dự án nhóm A gồm:

a) Các dự án không phân biệt quy mô vốn đầu tư thuộc các lĩnh vực:

Xây dựng cơ sở hạ tầng Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu công nghệ cao, Khu đô thị; dự án BOT, BTO, BT;

Xây dựng và kinh doanh cảng biển, sân bay; kinh doanh vận tải đường biển, hàng không;

Hoạt động dầu khí;

Dịch vụ bưu chính, viễn thông Văn hoá; xuất bản, báo chí; truyền thanh, truyền hình; cơ sở khám, chữa bệnh; giáo dục, đào tạo; nghiên cứu khoa học; sản xuất thuốc chữa bệnh cho người;

Bảo hiểm, tài chính, kiểm toán, giám định;

Thăm dò, khai thác tài nguyên quý hiếm;

Xây dựng nhà ở để bán;

Dự án thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh

b) Các dự án có vốn đầu tư từ 40 triệu USD trở lên thuộc các ngành điện, khai khoáng, luyện kim, xi măng, cơ khí chế tạo, hoá chất, khách sạn, căn hộ Văn phòng cho thuê, khu vui chơi giải trí du lịch;

c) Các dự án sử dụng đất đô thị từ 5 ha trở lên và các loại đất khác từ 50 ha trở lên

2 Bộ Kế hoạch và Đầu tư quyết định dự án nhóm B (là các dự án không quy định tại khoản 1 Điều này), trừ những dự án quy định tại khoản 3 Điều này

3 Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định đối với những dự án quy định tại khoản 1 Điều

115 Nghị định này

2.2.4.3.Cấp, thu hồi giấy phép đầu tư

Tại điều Điều 115 (Phân cấp cấp Giấy phép đầu tư) của Nghị định 24/2000/NĐ-CP ngày 31/7/2000 quy định :