Trên 45 sinh viên nam khoẻ mạnh của trường Đại học Y Hà Nội được chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan, các tác giả nhận thấy: số lượng hồng cầu, hemoglobin, hematocrit và tỷ lệ hồng cầu
Trang 1Nghiên cứu sự thay đổi của một số chỉ số huyết học
khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan
1 Bộ môn Sinh lý học - Trường Đại học Y Hà Nội
2 Bộ môn Sinh lý học - Trường Đại học Y Thái Bình
Mục đích của công trình nghiên cứu này là tìm hiểu sự biến đổi của một số chỉ số huyết học khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan Trên 45 sinh viên nam khoẻ mạnh của trường Đại học Y Hà Nội được chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan, các tác giả nhận thấy: số lượng hồng cầu, hemoglobin, hematocrit và tỷ lệ hồng cầu lưới tăng lên sau chiếu 1 lần và sau 8 lần chiếu so với trước khi chiếu và so với khi được chiếu ngoài huyệt Nội quan
I Đặt vấn đề
Laser He-Ne là một loại laser khí, phát ánh
sáng đỏ có bước sóng 632,8nm là bước sóng
rất thích hợp với các mô của cơ thể sống Tác
dụng chủ yếu của laser He-Ne là điều chỉnh
và kích thích các quá trình sinh học trong cơ
thể giúp cho việc phục hồi chức năng các cơ
quan [6], [7] Chính vì vậy, laser He-Ne
thường được ứng dụng rộng rãi trong điều trị
lâm sàng thông qua 3 hình thức như chiếu
trực tiếp vào nơi tổn thương, chiếu nội mạch
và chiếu lên huyệt [4], [5]
Huyệt Nội quan là huyệt thuộc kinh Thủ
quyết âm tâm bào Trên lâm sàng huyệt này
được xếp vào nhóm các huyệt có tác dụng an
thần và thường được sử dụng trong điện châm
để điều trị một số bệnh như đau đầu, mất ngủ,
nôn nấc, bệnh lý tim mạch…[1], [3] Cho đến
nay cũng chưa có tác giả nào nghiên cứu về sự
thay đổi của một số chỉ số sinh học khi chiếu
laser He-Ne lên huyệt Nội quan để có cơ sở khi
so sánh kết quả với điện châm huyệt này Bởi
vậy, chúng tôi tiến hành đề tài này nhằm tìm
hiểu sự thay đổi của một số chỉ số huyết học khi
chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan
II đối tượng và phương pháp
nghiên cứu
1 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là 45 sinh viên nam
khoẻ mạnh, tuổi từ 19-26 đang học tập và
sinh hoạt bình thường tại trường Đại học Y Hà
Nội Các đối tượng nghiên cứu không dùng
thuốc an thần hoặc chất kích thích 3 ngày trước và trong quá trình nghiên cứu
- Chọn 15 đối tượng có sự thay đổi các chỉ số nghiên cứu rõ nhất sau khi chiếu laser lên huyệt
để chiếu ngoài huyệt và làm nhóm đối chứng
2 Phương pháp nghiên cứu
2.1 Các chỉ số nghiên cứu:
Các chỉ số về hồng cầu gồm: số lượng hồng cầu, tỷ lệ hồng cầu lưới, nồng độ hemoglobin (Hb), tỷ lệ% thể tích khối hồng cầu so với thể tích máu toàn phần, lượng huyết cầu tố trung bình hồng cầu, nồng độ huyết cầu tố trung bình hồng cầu Các chỉ số
về bạch cầu gồm: số lượng bạch cầu, số lượng từng loại bạch cầu trong 1 lít máu Các chỉ số tiểu cầu gồm: số lượng tiểu cầu, phân
bố đường kính tiểu cầu theo kích thước, thể
tích trung bình tiểu cầu
2.2 Kỹ thuật nghiên cứu:
* Xác định vị trí huyệt Nội quan:
+ Xác định huyệt theo cách lấy thốn của
Đông y, sau đó được xác định lại bằng máy dò huyệt Neurometer typ RB-68 của Nhật Bản Vị trí huyệt là nơi có cường độ dòng điện cao nhất + Vị trí ngoài huyệt được lấy cố định cách huyệt Nội quan 10 mm, không trùng với các huyệt
khác và là nơi có cường độ dòng điện thấp nhất
* Kỹ thuật chiếu:
+ Đối tượng ngồi ở tư thế thoải mái, tay để lên mặt bàn bộc lộ vị trí chiếu, khoảng cách từ
Trang 2nguồn chiếu đến vị trí chiếu 30 cm, chùm tia
chiếu vuông góc với mặt da tại vị trí chiếu
+ Thời gian chiếu 2 phút/ huyệt Thời gian
chiếu lên một huyệt được tính theo công thức t
= E/W Trong đó t là thời gian chiếu (giây), E
là mật độ năng lượng (mJ/cm2), W là mật độ
công suất (mW/cm2)
+ Mật độ công suất chiếu là 130 mW/cm2 da
* Kỹ thuật lấy mẫu máu và làm xét nghiệm:
- Các mẫu máu được lấy tại ba thời điểm
trước chiếu, sau chiếu laser He-Ne 30 phút và
sau chiếu laser He-Ne 8 lần Các đối tượng
được lựa chọn để chiếu ngoài huyệt cũng
được lấy máu tại ba thời điểm như trên
- Số lượng tế bào máu ngoại vi (hồng cầu,
bạch cầu, tiểu cầu), lượng huyết sắc tố,
hematocrit được xác định bằng máy đếm tự
động Sysmex K-4500 của Nhật Bản Các chỉ
số khác của hồng cầu và tiểu cầu như: Thể
tích trung bình hồng cầu (MCV, đơn vị: fl),
nồng độ huyết cầu tố trung bình hồng cầu
(MCHC, đơn vị: g/l), lượng huyết cầu tố trung
bình hồng cầu (MCH, đơn vị: pg), phân bố
đường kính hồng cầu theo kích thước (RDW), phân bố đường kính tiểu cầu theo kích thước (PDW) máy sẽ tự động tính toán
- Công thức bạch cầu được máy tự động phân tích dựa theo kích thước tế bào Tỷ lệ hồng cầu lưới (0/00): được tiến hành bằng phương pháp nhuộm xanh cresyl trong cồn
2.3 Xử lý số liệu:
Số liệu nghiên cứu được xử lý theo phương pháp so sánh tự đối chứng trên cùng một đối tượng giữa trước và sau chiếu
III Kết quả
1 Nghiên cứu các chỉ số hồng cầu máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne lên huyệt và ngoài huyệt Nội quan
Các chỉ số hồng cầu trong máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan
được trình bày ở bảng 1
Bảng 1 ảnh hưởng của chiếu laser He-Ne huyệt Nội quan lên các chỉ số hồng cầu máu ngoại vi
Thời điểm
Các chỉ số
1 Trước chiếu
X ± SD
2 Sau chiếu 30 phút
X ± SD
3 Sau chiếu 8 lần
X ± SD
1
SLHC ì 1012/l 4,88 ± 0,44 5,06 ± 0,46
p 1-2 < 0,01
5,12 ± 0,43
p 1-3 < 0,01
2
Huyết cầu tố (g/l) 138,16 ± 10,19 142,05 ± 10,39
p 1-2 < 0,01
145,57 ± 10,15
p 1-3 < 0,01
3
Hematocrit (%) 0,40 ± 0,02 0,42 ± 0,03
p 1-2 < 0,01
0,43 ± 0,02
p 1-3 < 0,01
4 Thể tích trung bình
hồng cầu (fl)
83,62 ± 5,82 83,49 ± 5,80
p 1-2 > 0,05
83,56 ± 5,67
p 1-3 > 0,05
5 Lượng huyết cầu tố
trung bình hồng cầu (pg)
28,41 ± 2,43 28,41 ± 2,45
p 1-2 > 0,05
28,51 ± 2,51
p 1-3 > 0,05
6 Nồng độ huyết cầu tố
trung bình hồng cầu (g/l)
334,33 ± 35,33 335,20 ± 31,77
p 1-2 > 0,05
341,09 ± 12,52
p 1-3 > 0,05
7 Phân bố đường kính
hồng cầu theo kích thước
0,127 ± 0,01
0,127 ± 0,01
p 1-2 > 0,05
0,127 ± 0,01
p 1-3 > 0,05
8
SLHC lưới/1000 hồng cầu 3,31 ± 1,65 4,67 ± 2,13
p 1-2 < 0,001
4,24 ±1,89
p 1-3 < 0,001
48
Trang 3Kết quả được trình bày ở bảng1 cho thấy:
sau khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan
1 lần và sau chiếu 8 lần số lượng hồng cầu,
lượng hemoglobin, tỷ lệ hematocrit, số lượng
hồng cầu lưới đã tăng lên có ý nghĩa thống kê
so với trước khi chiếu (p < 0,001; p < 0,01)
Các chỉ số khác của hồng cầu không có sự khác biệt sau chiếu 1 lần và sau chiếu 8 lần
so với trước khi chiếu (p đều > 0,05)
- Các chỉ số hồng cầu trong máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne ngoài huyệt Nội quan
được trình bày trong bảng 2
Bảng 2 Các chỉ số hồng cầu máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne ngoài huyệt Nội quan
Thời điểm
Các chỉ số
1.Trước chiếu
X ± SD
2.Sau chiếu 30 phút
X ± SD
3.Sau chiếu 8 lần
X ± SD SLHC ì1012/l 5,04 ± 0,53 4,97 ± 0,46
p 1-2 > 0,05
5,06 ± 0,53
p 1-3 > 0,05
Huyết cầu tố (g/l) 138,33 ± 9,99 136,60 ± 9,57
p 1-2 > 0,05
138,00 ± 0,53
p 1-3 > 0,05
Hematocrit (%) 0,41 ± 0,02 0,43 ± 0,02
p 1-2 > 0,05
0,41 ± 0,03
p 1-3 > 0,05
SLHC lưới/1000 HC 3,01 ± 0,94 3,00±1,30
p 1-2 > 0,05
3,02 ± 1,29
p 1-3 > 0,05
Thể tích trung bình
hồng cầu (fl)
81,85 ± 6,20 81,93 ± 6,21
p 1-2 > 0,05
81,75 ± 6,09
p 1-3 > 0,05
Lượng huyết cầu tố
trung bình hồng cầu (pg)
27,65 ± 2,94 27,71 ± 8,95
p 1-2 > 0,05
27,47 ± 2,94
p 1-3 > 0,05
Nồng độ huyết cầu tố
trung bình hồng cầu (g/l)
337,00 ± 14,01 337,53 ± 14,80
p 1-2 > 0,05
336,47 ± 15,03
p 1-3 > 0,05
Phân bố đường kính
hồng cầu theo kích thước
0,129 ± 0,01 0,129 ± 0,01
p 1-2 > 0,05
0,128±0,01
p 1-3 >0,05
Khi chiếu ngoài huyệt các chỉ số hồng cầu
trong máu ngoại vi sau chiếu 1 lần và sau chiếu
8 lần đều không thay đổi so với trước khi chiếu
2 Nghiên cứu các chỉ số bạch cầu ở
máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne lên
huyệt và ngoài huyệt Nội quan
- Các chỉ số bạch cầu trong máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan
được trình bày ở bảng 3
Bảng 3 ảnh hưởng của chiếu laser He-Ne huyệt Nội quan lên các chỉ số bạch cầu ở máu ngoại vi
Thời điểm
Các chỉ số
1.Trước chiếu
X ± SD
2 Sau chiếu 30 phút
X ± SD
3 Sau chiếu 8 lần
X ± SD SLBC chung ì 109/l 3,19 ± 0,74 3,20 ± 0,73
p 1-2 > 0,05
3,18 ± 0,70
p 1-3 > 0,05
SLBC lympho ì 109/l 1,89 ± 0,44 1,89 ± 0,44
p 1-2 > 0,05
1,88 ± 0,42
p 1-3 > 0,05
SLBC mono, ưa acid,
ưa bazơ ì 109/l
0,77 ± 0,41 0,76 ± 0,40
p 1-2 > 0,05
0,75 ± 0,39
p 1-3 > 0,05
SLBC trung tính ì 109/l 3,19 ± 0,74 3,20 ± 0,73
p 1-2 > 0,05
3,18 ± 0,70
p 1-3 > 0,05
Trang 4Kết quả được trình bày ở bảng 3 cho thấy sau khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan 30 phút và sau 8 lần chiếu thì các chỉ số bạch cầu không thay đổi so với trước khi chiếu (p đều > 0,05)
- Các chỉ số bạch cầu trong máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne ngoài huyệt Nội quan được trình bày ở bảng 4
Bảng 4 Các chỉ số bạch cầu trong máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne ngoài huyệt Nội quan
Thời điểm
Các chỉ số
1 Trước chiếu
X ± SD
2 Sau chiếu 30 phút
X ± SD
3 Sau chiếu 8 lần
X ± SD
SLBC chung ì 109/l 6,14 ± 1,36 6,20 ± 1,24
p 1-2 > 0,05
5,89 ± 1,42
p 1-3 > 0,05
SLBC lympho ì 109/l 2,03 ± 0,42 2,01 ± 0,55
p 1-2 > 0,05
2,07 ± 0,56
p 1-3 > 0,05
SLBC mono, ưa acid,
ưa bazơ ì 109/l
0,79 ± 0,20 0,80 ± 0,22
p 1-2 > 0,05
0,78 ± 0,25
p 1-3 > 0,05
SLBC trung tính ì 109/l 3,34 ± 1,09 3,39 ± 0,98
p 1-2 > 0,05
3,11 ± 0,99
p 1-3 > 0,05
Kết quả trình bày ở bảng 4 cho thấy sau
chiếu laser He-Ne ngoài huyệt Nội quan 30
phút và sau 8 lần chiếu thì không có sự thay
đổi các chỉ số bạch cầu so với trước khi chiếu
(p đều > 0,05)
3 Nghiên cứu các chỉ số tiểu cầu máu
ngoại vi khi chiếu laser He-Ne lên huyệt và
ngoài huyệt Nội quan
Các chỉ số tiểu cầu trong máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan được trình bày ở bảng 5 (ở dưới)
Kết quả ở bảng 5 cho thấy sau chiếu laser He-Ne huyệt Nội quan 30 phút và sau 8 lần chiếu các chỉ số tiểu cầu không thay đổi so với trước chiếu (p > 0,05)
Bảng 5 ảnh hưởng của chiếu laser He-Ne huyệt Nội quan lên các chỉ số tiểu cầu
Thời điểm
Các chỉ số
1 Trước chiếu
X ± SD
2 Sau chiếu 30 phút
X ± SD
3 Sau chiếu 8 lần
X ± SD
SLTC ì 109/l 225,42 ± 45,60 218,00 ± 45,62
p 1-2 > 0,05
216,44 ± 46,38
p 1-3 > 0,05
Phân bố đường kính tiểu cầu
theo kích thước (fl)
13,00 ± 2,48 12,94 ± 2,63
p 1-2 > 0,05
12,87 ± 2,88
p 1-3 > 0,05
Thể tích trung bình
1 tiểu cầu (fl)
10,00 ± 1,06 9,09 ± 1,04
p 1-2 > 0,05
9,87 ± 0,95
p 1-3 > 0,05
- Các chỉ số tiểu cầu trong máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne ngoài huyệt Nội quan được
trình bày ở bảng 6
50
Trang 5Bảng 6 Các chỉ số tiểu cầu máu ngoại vi khi chiếu laser He-Ne ngoài huyệt Nội quan
Thời điểm
Các chỉ số
1 Trước chiếu
X ± SD
2 Sau chiếu 30 phút
⎯X ± SD
3 Sau chiếu 8 lần
X ± SD
SLTC ì 109/l 218,93 ± 53,71 215,20 ± 54.90
p 1-2 > 0,05
211,53 ± 38,10
p 1-3 > 0,05
Phân bố đường kính tiểu cầu
theo kích thước (fl)
13,55 ± 2.01 13,47 ± 2,10
p 1-2 > 0,05
13,99 ± 1,74
p 1-3 > 0,05
Thể tích trung bình
1 tiểu cầu (fl)
10,01 ± 0,75 10,13 ± 0,82
p 1-2 > 0,05
10,30 ± 0,77
p 1-3 > 0,05
Kết quả thu được ở bảng 6 cho thấy các
chỉ số tiểu cầu không thay đổi sau chiếu laser
He-Ne huyệt Nội quan 30 phút và sau 8 lần
so với trước khi chiếu
IV Bàn luận
1 ảnh hưởng của chiếu laser He-Ne
huyệt Nội quan lên chỉ số hồng cầu
Kết quả nghiên cứu ở bảng 1 và 2 đã chỉ
rõ: Sau chiếu laser He-Ne huyệt Nội quan lần
đầu và sau chiếu 8 lần, số lượng hồng cầu,
hemoglobin, hematocrit và tỷ lệ hồng cầu lưới
đã tăng một cách có ý nghĩa thống kê so với
trước khi chiếu và so với sau khi chiếu ngoài
huyệt Kết quả nghiên cứu này của chúng tôi
cũng tương tự như kết quả nghiên cứu của tác
giả Bùi Mỹ Hạnh Khi điện châm huyệt Nội
quan, Bùi Mỹ Hạnh đã thấy số lượng hồng
cầu, nồng độ hemoglobin, tỷ lệ hematocrit và
tỷ lệ hồng cầu lưới tăng lên so với trước khi
châm [2] Trong nghiên cứu của chúng tôi,
mức tăng hồng cầu sau chiếu laser He-Ne lên
huyệt Nội quan là từ 0,1ì1012 đến 1.0ì1012
hồng cầu và mức tăng có phần nào nhiều hơn
so với mức tăng hồng cầu sau khi điện châm
huyệt Nội quan trong nghiên cứu của Bùi Mỹ
Hạnh (từ 0,01ì1012 đến 0,06ì1012 ) Theo
chúng tôi, khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội
quan có lẽ đã gây tăng huy động máu từ các
cơ quan dự trữ cũng như tăng huy động hồng
cầu lưới từ tuỷ xương ra máu ngoại vi Tuy
nhiên, để tìm hiểu cơ chế của sự tăng huy
động hồng cầu trưởng thành và hồng cầu lưới
từ các cơ quan dự trữ và từ tuỷ xương ra máu ngoại vi dưới tác dụng của chiếu laser He-Ne như thế nào, cần phải có những nghiên cứu sâu hơn
Từ những kết quả thu được về các chỉ số hồng cầu khi điện châm cũng như khi chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan đã phần nào
lý giải tại sao các nhà lâm sàng lại hay chọn một số huyệt trong đó có Nội quan để điều trị chứng thiếu máu [1], [3], [8]
2 ảnh hưởng của chiếu laser He-Ne huyệt Nội quan lên các chỉ số bạch cầu và tiểu cầu
Kết quả nghiên cứu ở các bảng 3, 4, 5 và
6 cho thấy khi chiếu laser He-Ne huyệt Nội quan các chỉ số bạch cầu cũng như tiểu cầu không thay đổi sau chiếu lần đầu và sau chiếu 8 lần so với trước khi chiếu và so với khi chiếu ngoài huyệt Kết quả nghiên cứu của chúng tôi thu được cũng tương tự như kết quả nghiên cứu của Bùi Mỹ Hạnh Khi điện châm huyệt Nội quan, tác giả cũng thấy các chỉ số bạch cầu sau 1 lần và sau 8 lần châm đều không có sự thay đổi so với trước khi châm và
so với khi châm ngoài huyệt [2] Riêng đối với tiểu cầu, Bùi Mỹ Hạnh khi điện châm huyệt Nội quan lại thấy số lượng tiểu cầu giảm sau
điện châm lần đầu nhưng lại không thay đổi sau điện châm 8 lần so với trước khi châm Tác giả cho rằng đây có thể là tác dụng tức thì của điện châm huyệt Nội quan đã huy
động tiểu cầu tham gia vào cơ chế cầm máu
Trang 652
nên đã làm giảm số lượng tiểu cầu lưu thông trong máu ngoại vi [2]
IV Kết luận
- Sau chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội
quan 1 lần và sau chiếu 8 lần, số lượng hồng
cầu, hemoglobin, hematocrit và tỷ lệ hồng cầu
lưới tăng lên với sự khác biệt có ý nghĩa thống
kê so với trước khi chiếu và so với khi chiếu
ngoài huyệt
- Sau chiếu laser He-Ne lên huyệt Nội quan
1 lần và sau 8 lần chiếu, các chỉ số khác của
hồng cầu cũng như các chỉ số về bạch cầu và
tiểu cầu không có sự khác biệt so với trước khi
chiếu và so với khi chiếu ngoài huyệt
Tài liệu tham khảo
1 Bộ môn Y học cổ truyền dân tộc,
Trường Đại học Y Hà Nội (1994), Y học cổ
truyền, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội
2 Bùi Mỹ Hạnh, Phạm Thị Minh Đức
(2002), "ảnh hưởng của điện châm huyệt Nội
quan lên một số chỉ số về huyết học", Tạp chí
Nghiên cứu Y học, Trường Đại học Y Hà Nội,
20 (4) trang 38 - 45
3 Đỗ Công Huỳnh và CS (1991), "Đặc
điểm và tác dụng của các huyệt Hợp cốc và
Nội quan", Đề tài cấp Bộ quốc phòng, Học viện
Quân Y, Hà Nội
4 Trần Ngọc Liêm, Nguyễn Quang Minh,
và CS (1993), "Vấn đề xác định liều trong
điều trị bằng laser công suất thấp", Kỷ yếu công trình nghiên cứu - ứng dụng laser y học, Hội thảo quốc gia lần thứ hai, Hà Nội, tr
88-93
5 atsumi K (1992), "The state of the art of low power laser in medicine", Laser Applications in Medicine and Surgery-Proceedings of the 3rd World Congress, Bologna, Italy, pp 3-10
6.Kamikawa K., Ohnishi T (1992),
"Essential mechanisms of low power laser effects", Laser application in medicine and surgery, Eds: Galleti G et al., Moduzzi editor, Bologna, Italy, pp 11-18
7 Karu Ti (1988), "Molecular mechanism of the therapeutic effect of intensity laser irradiation", Laser in life, science 2, pp 53-74
8 Lupyr-V.M., Samoilov (1990), The effect
of laser puncture on the funtional indices of the mamalian body, Radiobiologia, 30 (5):671-4, USSR
Summary
Investigation on the change in some blood indexes caused
by He-Ne laser irradiation on the Neiguan point
The purpose of this study was to investigate the change in some blood indexes caused by He-Ne laser irradiation on the Neiguan point 45 male students of Hanoi Medical University were subjected to study The result of study showed:
After 1 time and 8 time of irradiation, the number of red blood cells, average concentration of hemoglobin, hematocrit and percentage rate of reticulocyte have increased significantly in comparison with those taken at the times prior to irradiation and taken place beside the Neiguan point
