Để phát triển hơn nữa việc hợp tác kinh tế quốc tế, Việt Nam tiếp tục kí kết các văn bản hợp tác, tham gia các tổ chức thương mại lớn như ASEAN, APEC…, trong số đó phải kể đến Hiệp định
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ
TIỂU LUẬN MÔN: KINH TẾ HỌC QUỐC TẾ II
ĐỀ TÀI: HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO FTA GIỮA VIỆT
NAM VÀ CÁC NƯỚC LIÊN MINH KINH TẾ Á ÂU
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO FTA 3
1 Hiệp định thương mại FTA 3
2 Hiệp định tự do FTA giữa Việt Nam và các nước liên minh kinh tế Á- Âu 3
2.1 Diễn tiến đàm phán FTA Việt Nam - EAEU 3
2.2 Về Đối tác EAEU 4
3 Tăng trưởng và chiều hướng thương mại 8
3.1 Tăng trưởng 8
3.2 Tác động của Việt Nam - EAEU FTA và chiều hướng thương mại 9
CHƯƠNG II: TÍNH BỔ SUNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC LIÊN MINH KINH TẾ Á ÂU (EAEU) 10
1 Lợi thế so sánh của Việt Nam và các nước EAEU 10
2 Tính bổ sung thương mại của Việt Nam và các nước EAEU 12
3 Tác động của tính bổ sung thương mại đến việc kí kết Hiệp định Thương mại FTA giữa Việt Nam và các nước EAEU 13
CHƯƠNG III: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA HIỆP ĐỊNH FTA GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC TRONG LIÊN MINH KINH TẾ Á- ÂU (EAEU) 14
1 Cơ hội 14
1.1 Thị trường đầy tiềm năng, tăng kim nghạch xuất nhập khẩu 14
1.2 Về phát triển ngành 15
1.3 Thu hút vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) 15
1.4 Thúc đẩy cải cách thể chế 16
2 Thách thức 17
2.1 Năng lực cạnh tranh còn kém 17
2.2 Năng lực quản lý 18
3 Các rào cản khác 18
4 Một số biện pháp giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi ích cho lĩnh vực thương mại hàng hóa Việt Nam 19
KẾT LUẬN 20
TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
PHỤ LỤC 22
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang phát triển theo xu hướng hội nhập, toàn cầu hóa, những mối quan hệ, liên kết chặt chẽ được thiết lập giữa các nền kinh tế của các quốc gia là việc ngày càng được đề cao Việt Nam là một trong số các quốc gia đang phát triển, trên đà hội nhập với các mối quan hệ được thiết lập rộng rãi và chặt chẽ trên mọi lĩnh vực Từ sau khi xác định đường lối “đất nước đổi mới” từ Đại hội Đảng lần thứ VI (1986), Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể về kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội Bên cạnh đó, Việt Nam hướng tới con đường xuất khẩu hàng hóa ngoài thị trường quốc tế, nhằm
đa dạng hóa thị trường, đa phương hóa các mối quan hệ kinh tế, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh và hiệu quả nền kinh tế Để phát triển hơn nữa việc hợp tác kinh tế quốc tế, Việt Nam tiếp tục kí kết các văn bản hợp tác, tham gia các tổ chức thương mại lớn như ASEAN,
APEC…, trong số đó phải kể đến Hiệp định thương mại tự do (Free Trade Agreement -
FTA) giữa Việt Nam và các nước trong liên minh kinh tế Á Âu (VN-EAEU FTA) có vai trò
vô cùng quan trọng đối với nước ta hiện nay, mang lại cơ hội, lợi ích và thách thức song hành cùng Chính phủ, các doanh nghiệp đặc biệt trong lĩnh vực thương mại
Hiệp định đã có đóng góp tích cực cho sự phát triển thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước Liên minh Theo đó, VN-EAEU FTA tạo động lực mở cửa thị trường, thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp hai bên, hoạt động xuất nhập khẩu được mở rộng hơn
Các nước Liên minh Á Âu trở thành thị trường tiềm năng, hấp dẫn đa dạng về các loại mặt hàng tiêu dùng Vì vậy, Hiệp định này được kỳ vọng mang lại cán cân thương mại thặng dư cho Việt Nam và tăng cường vị thế của VN trên thị trường quốc tế
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mà VN-EAEU FTA mang lại, Việt Nam còn đối mặt rất nhiều thách thức, đòi hỏi cần có bước đi thận trọng, đúng hướng Do đó, nhóm em
chọn đề tài “Hiệp định thương mai tự do giữa Việt Nam và các nước Liên minh kinh tế Á
Âu (VN-EAEU FTA) – Những cơ hội và thách thức” nhằm làm rõ hơn những lợi ích có
được và các khó khăn Việt Nam phải đối mặt khi tham gia hiệp định
Mục tiêu chính của đề tài là nghiên cứu tính bổ sung thương mại giữa Việt Nam và các nước trong Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU) dẫn đến việc kí kết hiệp định thương mại
Trang 4quan hệ các thương mại, phân tích cơ hội và thách thức đặt ra đối với thương mại Việt Nam trong lộ trình thực hiện cam kết VN-EAEU FTA, đồng thời khuyến nghị một số giải pháp để khắc phục khó khăn
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là mối quan hệ kinh tế Việt Nam - EAEU, nội dung
và lộ trình đàm phán hiệp định VN-EAEU FTA, các tác động tích cực và tiêu cực do việc thực hiện hiệp định đối với Việt Nam
Để thực hiện đề tài, một số phương pháp nghiên cứu chính đã được sử dụng kết hợp,
đó là: phương pháp thu thập số liệu, tài liệu, phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp
Bài tiểu luận gồm 3 chương:
Chương I: Tổng quan về Hiệp định thương mại tự do (FTA) Chương II: Tính bổ sung thương mại giữa Việt Nam và các nước EAEU Chương III: Cơ hội và thách thức của Việt Nam khi tham gia VN-EAEU FTA
Trong quá trình làm tiểu luận, do hạn chế về thời gian và kiến thức nên bài nghiên cứu của nhóm vẫn còn nhiều sai sót Chúng em mong sẽ nhận được những nhận xét và đánh giá từ cô để bài làm của nhóm được hoàn thiện hơn
Chúng em xin cảm ơn!
Trang 5CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO FTA
1 Hiệp định thương mại FTA
1.1 Hiệp định thương mại FTA là gì?
Hiệp định thương mại tự do (Free Trade Agreement – FTA) là một thỏa thuận giữa hai hoặc nhiều Thành viên nhằm loại bỏ các rào cản đối với phần lớn thương mại giữa các Thành viên với nhau FTA có thể mang nhiều tên gọi khác nhau, ví dụ Hiệp định Đối tác Kinh tế (Economic Partnership Agreement), Hiệp định thương mại Khu vực (Regional Trade Agreement) Tuy nhiên, bản chất đều là các thỏa thuận hướng tới tự do hóa thương mại giữa các thành viên
Thành viên của các FTA có thể là các quốc gia (ví dụ Việt Nam, Trung Quốc, Hoa Kỳ…) hoặc các khu vực thuế quan độc lập (ví dụ Liên minh châu Âu, Hong Kong Trung Quốc…) Vì vậy, thông thường khi nói tới Thành viên FTA, người ta hay dùng từ chung là
“nền kinh tế” FTA bao gồm 04 loại là:
– FTA song phương: đàm phán và ký kết giữa hai quốc gia;
– FTA đa phương: đàm phán và ký kết giữa nhiều quốc gia khác nhau;
– FTA khu vực: đàm phán và ký kết giữa các quốc gia trong cùng một khu vực;
– FTA giữa một quốc gia với một tổ chức
Nội dung chính của hiệp định thương mại FTA:
Với mục đích xây dựng một thỏa thuận chung cho các nước thành viên của FTA tự nguyện cắt giảm và được tiếp nhận các ưu đãi về thuế, lệ phí và hạn ngạch hàng hóa xuất, nhập khẩu nên thông thường Hiệp định Thương mại hàng hóa sẽ bao gồm 04 nội dung chính sau:
– Một là, nội dung về cắt giảm hàng rào thuế quan và phi thuế quan;
– Hai là, đưa ra danh mục mặt hàng, lĩnh vực được cắt giảm thuế quan;
– Ba là, lộ trình cắt giảm thuế quan;
– Bốn là, các quy định về quy tắc xuất xứ của hàng hóa
2 Hiệp định tự do FTA giữa Việt Nam và các nước liên minh kinh tế Á- Âu
2.1 Diễn tiến đàm phán FTA Việt Nam - EAEU
- 28/3/2013: FTA Việt Nam - Liên minh thuế quan Nga-Belarus- Kazakhstan chính thức khởi động đàm phán
- Tổng cộng có 8 vòng đàm phán chính thức (vòng cuối cùng tại Hà Nội ngày 14/12/2014), nhiều vòng không chính thức
- Ngày 15/12/2014: Hai bên đã ký Tuyên bố chung kết thúc đàm phán
- Ngày 29/5/2015: Hai bên chính thức ký kết FTA Việt Nam - Liên minh Kinh tế
Âu (Ngày 29/5/2014: ba nước Nga, Belarus, Kazakhstan đã thành lập Liên minh Kinh tế
Á-Âu thay cho Liên minh thuế quan trước đây, và kết nạp thêm hai thành viên mới là Cộng hòa
Trang 62.2 Về Đối tác EAEU
- Thành viên: Liên minh Kinh tế Á Âu bao gồm 4 Thành viên chính thức là Nga, Belarus, Kazakhstan và Armenia Riêng Kyrgyzstan thì hiện đang trong giai đoạn phê chuẩn để trở thành Thành viên chính thức
- Tổng diện tích: hơn 20tr km2
- Dân số (tính đến 1/1/2015): 182 triệu người
- GDP năm 2014 đạt khoảng hơn 2.200 tỷ USD
- Tài nguyên thiên nhiên: nhiều dầu mỏ, than đá, quặng sắt
- Các sản phẩm nhập khẩu chính từ Việt Nam: điện thoại và linh kiện, máy vi tính và sản phẩm điện tử, hàng dệt may, giày dép, thủy sản, cà phê, hạt điều, gạo, rau quả
- Các sản phẩm xuất khẩu chính sang Việt Nam: xăng dầu, sắt thép, phân bón, máy móc thiết bị
Nội dung
Các cam kết về thuế quan
Cam kết của EAEU
Cam kết mở cửa thị trường hàng hóa (qua loại bỏ thuế quan) của EAEU cho Việt Nam có thể chia thành các nhóm sau:
- Nhóm loại bỏ thuế quan ngay sau khi hiệp định có hiệu lực (EIF): gồm 6.718 dòng thuế, chiếm khoảng 59% biểu thuế
- Nhóm loại bỏ thuế quan theo lộ trình cắt giảm từng năm và sẽ loại bỏ thuế quan ở năm
cuối của lộ trình (muộn nhất là đến 2025):gồm 2.876 dòng thuế, chiếm khoảng 25% biểu
thuế
- Nhóm giảm ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực 25% so với thuế hiện tại và sau đó giữ
nguyên:bao gồm 131 dòng thuế, chiếm khoảng 1% biểu thuế
- Nhóm không cam kết (N/U): bao gồm 1.453 dòng thuế, chiếm 13% biểu thuế (nhóm này
được hiểu là EAEU không bị ràng buộc phải loại bỏ hay giảm thuế quan, nhưng có thể đơn phương loại bỏ/giảm thuế nếu muốn)
- Nhóm áp dụng biện pháp Phòng vệ ngưỡng (Trigger): gồm 180 dòng thuế, chiếm khoảng 1,58% biểu thuế
- Sản phẩm áp dụng: Một số sản phẩm trong nhóm Dệt may, Da giầy và Đồ gỗ được quy
định trong Phụ lục về các sản phẩm áp dụng Biện pháp phòng vệ ngưỡng trong Hiệp định
Trang 7Biểu đồ 1: Cam kết mở cửa hàng hóa EAEU theo dòng thuế
Biểu đồ 2: Cam kết mở cửa hàng hóa của EAEU theo kim ngạch xuất khẩu của Việt
Nhóm loại bỏ thuế quan ngay
Nhóm loại bỏ thuế quan theo
lộ trình Nhóm chỉ giảm 25% sau khi
HĐ có hiệu lực Nhóm không cam kết
Nhóm áp dụng biện pháp Phòng vệ ngưỡng Nhóm hạn ngạch thuế quan
Nhóm loại bỏ thuế quan ngay
Nhóm loại bỏ thuế quan theo
lộ trình Nhóm chỉ giảm 25% sau khi
HĐ có hiệu lực Nhóm không cam kết
Nhóm áp dụng biện pháp phòng vệ ngưỡng
Nhóm hạn ngạch thuế quan
Trang 8Sản phẩm
Tỷ lệ dòng thuế cắt giảm
Tỷ lệ dòng thuế xóa bỏ hoàn toàn
năm Có áp dụng cơ chế phòng vệ ngưỡng
Mức thuế suất ngoài hạn ngạch
1006 30 670 0
Gạo đồ hạt dài với tỉ lệ
độ dài/rộng bằng hoặc lớn hơn 3
0 Theo quy định
hiện hành
Bảng 2: Cam kết của EAEU về hạn ngạch thuế quan đối với sản phẩm gạo của Việt Nam
Cam kết của Việt Nam
Cam kết mở cửa thị trường hàng hóa của Việt Nam cho EAEU chia làm 4 nhóm:
Nhóm loại bỏ thuế quan ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực (EIF): chiểm khoảng 53% biểu thuế
Nhóm loại bỏ thuế quan theo lộ trình cắt giảm từng năm và sẽ loại bỏ thuế quan ở năm cuối của lộ trình ( muộn nhất là đến 2026): chiếm khoảng 35% tổng số dòng thuế, cụ thể
Nhóm đến năm 2018 loại bỏ thuế quan hoàn toàn: 1.5% tổng số dòng thuế trong biểu thuế ( chế phầm từ thịt, cá, và rau củ quả, phụ tùng máy nông nghiệp, máy biến thể, ngọc trai, đá quý)
Trang 9 Nhóm đến năm 2020 loại bỏ thuế quan hoàn toàn: 22.1% tổng số dòng thuế trong biểu thuế ( giấy,thủy sản, đồ nội thất, máy móc thiết bị điện, rau quả, sản phẩm sắt thép )
Nhóm đến năm 2022 loại bỏ thuế quan hoàn toàn: 1% tổng số dòng thuế trong biểu thuế ( bộ phận phụ tùng ô tô, một số loại động cơ ô tô, xe máy, sắt thép)
Nhóm đến năm 2026 loại bỏ thuế quan hoàn toàn: 10& tổng số dòng thuế trong biểu thuế (rượu bia, mát móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng, ô tô nguyên chiếc: xe tải, xe buýt, ô tô con, ô tô trên 0 chỗ)
Nhóm không cam kết (U): Chiếm khoảng 11% tổng số dòng thuế trong biểu thuế
Nhóm cam kết khác (Q): sản phẩm áp dụng hạn ngạch thuế quan
Biều đồ 3: Cam kết mở cửa hàng hóa Việt Nam theo dòng thuế
Các cam kết về xuất xứ
Để được hưởng ưu đãi thuế quan theo Hiệp định này, hàng hóa phải đáp ứng được các quy tắc xuất xứ của Hiệp định Cụ thể, hàng hóa sẽ được coi là có xuất xứ tại một Bên (Việt Nam hoặc EAEU) nếu:
Có xuất xứ thuần túy hoặc được sản xuất toàn bộ tại một Bên, hoặc,
53%
35%
1% 11%
Nhóm loại bỏ thuế quan ngay
Nhóm loại bỏ thuế quan theo lộ trình
Nhóm cam kết khác Nhóm không cam kết
Trang 10 Được sản xuất toàn bộ tại một hay hai bên, từ những nguyên vật liệu có xuất xứ từ một hay hai Bên, hoặc được sản xuất tại một Bên, sử dụng nguyên vật liệu không có xuất xứ nội khối nhưng đáp ứng được các yêu cầu về Quy tắc xuất xứ cụ thể từng mặt hàng được quy định trong Hiệp định
Nói chung, Quy tắc xuất xứ cụ thể mặt hàng trong FTA Việt Nam - EAEU khá đơn giản, thông thường hàng hóa chỉ cần có hàm lượng giá trị gia tăng - VAC ³40% (một số có yêu cầu VAC ³50-60%) hoặc có sự chuyển đổi mã HS ở cấp độ 2, 4, 6 số là được hưởng ưu đãi thuế quan
* Chú ý, VAC được tính theo công thức: (Trị giá FOB - Trị giá nguyên vật liệu không có xuất xứ)/Trị giá FOB x 100%
Ngoài ra, Hiệp định có quy định về Tỷ lệ không đáng kể (De Minimis) cho phép hàng hóa không đáp ứng được yêu cầu về chuyển đổi mã HS vẫn được hưởng ưu đãi thuế quan nếu có hàm lượng nguyên liệu không có xuất xứ không vượt quá 10% giá FOB của hàng hóa
3 Tăng trưởng và chiều hướng thương mại
3.1 Tăng trưởng
Ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực, các doanh nghiệp Việt Nam và Liên minh có điều kiện khai thác các ưu đãi thương mại, đầu tư mà hai nước dành cho nhau trong Hiệp định, góp phần tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế - thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và các nước thành viên Liên minh
Theo đánh giá sơ bộ, trong thời gian qua Hiệp định đã đóng góp tích cực cho sự phát triển thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước Liên minh Kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu đã tăng trên 25% so với cùng kỳ trong giai đoạn này Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, về phía Việt Nam, các mặt hàng đã tận dụng các ưu đãi của Hiệp định chủ yếu là dệt may, giày dép, thủy sản, nông sản, điện thoại và linh kiện Về phía Liên minh Kinh tế Á - Âu, các mặt hàng được hưởng lợi chủ yếu là cá hồi nước ngọt, ngô, phân bón các loại, dầu thực vật, sắt thép,
xe tải và một số phương tiện vận tải dùng động cơ diesel,… Ngoài ra, số liệu cũng cho thấy các dòng hàng của Việt Nam và các nước Liên minh Kinh tế Á - Âu được áp dụng mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt theo Hiệp định đang có xu hướng tăng
Theo cam kết tại VN - EAEU FTA, về tổng thể hai bên sẽ dành cho nhau mức mở cửa thị trường hàng hóa chiếm khoảng 90% số dòng thuế, tương đương trên 90% kim ngạch thương mại song phương hiện tại, sẽ là cơ sở để thương mại song phương Việt Nam - LB Nga có thể tăng trưởng mạnh mẽ hơn thời gian tới Ngoài ra, hai Bên cam kết gia tăng hợp tác trong nhiều lĩnh vực như phòng vệ thương mại, quy tắc xuất xứ, quản lý hải quan, các rào cản kỹ thuật (TBT), các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS), mua sắm Chính phủ, sở hữu trí tuệ, phát triển bền vững, nhằm thuận lợi hóa tối đa thương mại giữa hai Bên
Trang 113.2 Tác động của Việt Nam - EAEU FTA và chiều hướng thương mại
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam, năm 2016 kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) đạt 3,04 tỷ USD, tăng 23% so với năm
2015 Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt 1,77 tỷ USD, tăng 10%, xuất khẩu của EAEU sang Việt Nam đạt 1,27 tỷ USD, tăng 45% Về tổng thể, Liên bang Nga chiếm khoảng 90%
trong tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và EAEU Những số liệu sơ bộ của 8 tháng đầu năm 2017 cũng cho thấy thương mại giữa Việt Nam và khối EAEU đang tiếp tục tăng trưởng Ví dụ: thương mại 8 tháng đầu năm 2017 giữa Việt Nam và Liên bang Nga đã tăng trên 29% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó xuất khẩu của Việt Nam tăng 37%, xuất khẩu của Liên minh tăng 18% Trên cơ sở các số liệu này, trong thời gian qua chắc chắn Hiệp định đã đóng góp cho sự phát triển thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước EAEU
- Về xuất khẩu của Việt Nam sang EAEU, từ khi VN - EAEU FTA có hiệu lực cho đến cuối tháng 7 năm 2017, Việt Nam đã cấp 9.908 bộ Giấy chứng nhận xuất xứ mẫu EAV (C/O EAV) cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang EAEU với tổng kim ngạch đạt 354,3 triệu USD, chủ yếu là dệt may, giày dép, thủy sản, nông sản, điện thoại và linh kiện Tuy nhiên, nói chung tỷ lệ sử dụng C/O EAV không cao (khoảng 20%) Các mặt hàng có tỷ lệ tận dụng C/O EAV cao để xuất khẩu sang EAEU bao gồm: giày dép (54,3%), rau quả (59,2%), thủy sản (69,1%), gạo (69,3%), hạt tiêu (75,5%) và dệt may (76,1%)
- Về chiều nhập khẩu từ EAEU, theo số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam, từ khi
VN - EAEU FTA có hiệu lực cho đến nay, các dòng hàng nhập khẩu áp dụng mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của Việt Nam có xu hướng tăng Cụ thể, trong 3 tháng cuối năm 2016, có 25 dòng hàng có kim ngạch nhập khẩu theo Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mẫu EAV với tổng kim ngạch khoảng 44 triệu USD, tương đương khoảng 12% của tổng kim ngạch nhập khẩu từ EAEU Trong khi đó, trong 7 tháng đầu năm 2017 các con số này đã tăng vọt lên 65 dòng hàng với tổng kim ngạch nhập khẩu khoảng 305 triệu USD, tương đương trên 23% Các mặt hàng được hưởng lợi chủ yếu là: lúa mỳ (100%), ngô (88%), phân bón các loại (25%), nhựa và các sản phẩm nhựa (29,2%); giấy và các sản phẩm giấy (23,6%), hợp kim nhôm (40,3%); ô tô chở hàng (46,7%);…
Các con số nêu trên khá ấn tượng Điều này chứng tỏ VN-EAEU FTA đã và đang tạo ra cơ hội thuận lợi cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng của Việt Nam cũng như 5 nước thành viên EAEU trong việc nhập khẩu và sử dụng hàng hóa nhập khẩu theo Hiệp định này
Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU), hợp tác kinh tế thương mại giữa EAEU và Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế của mỗi quốc gia, tăng cường trao đổi thương mại, dịch vụ, đầu tư song phương và mở rộng quan hệ hợp tác trong khu vực
Trang 12CHƯƠNG II: TÍNH BỔ SUNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC
LIÊN MINH KINH TẾ Á ÂU (EAEU)
1 Lợi thế so sánh của Việt Nam và các nước EAEU
Nhằm mục đích thấy rõ hơn sự thay đổi trong cấu trúc thương mại giữa Việt Nam và các nước liên minh kinh tế Á-Âu, chúng tôi tính toán và so sánh chỉ số lợi thế so sánh (Revealed Comparative Advantage – RCA) của Việt Nam và các nước EAEU RCA đo lường khả năng cạnh tranh của một sản phẩm dựa trên các số liệu thương mại thực tế RCA
là tỷ lệ giữa tỷ trọng của một hàng hóa trong cơ cấu xuất khẩu của một nước so với tỷ trọng của hàng hóa đó trong tổng xuất khẩu thế giới Được tính theo công thức:
Trong đó:
là chỉ số lợi thế so sánh đối với hàng hóa j trong nước i
là xuất khẩu của hàng hóa j trong nước i
là tổng kim ngạch xuất khẩu của nước i
là tổng giá trị xuất khẩu của hàng hóa j của thế giới
là tổng giá trị xuất khẩu của hàng hóa i của thế giới Chỉ số RCA của sản phẩm lớn hơn 1 cho biết một nước xuất khẩu tương đối nhiều sản phẩm này so với mức trung bình của thế giới Ngược lại, khi chỉ số RCA nhỏ hơn 1 tức là một nước xuất khẩu ít sản phẩm này và sản phẩm đó không có lợi thế so sánh
Bảng lợi thế so sánh giữa Việt Nam và các nước trong liên inh kinh tế Á- Âu cho thấy trong 20 ngành dưới đây, Việt Nam có lợi thế so sánh đến 15 ngành, bao gồm các sản phẩm
về nông sản, cao su, may mặc, giày dép, máy móc thiết bị điện, đồ nội thất…
Mã sản
Việt Nam
Các nước Liên minh kinh tế Á Âu (EAEU) Nga Armenia Belarus Kazakhstan Kyrgyzstan
3 Cá và động vật
8 Trái cây và các loại hạt ăn được 2.305 0.039 1.658 0.692 0.037 2.483
9 Cà phê, trà, maté
Trang 134.169 0.031 1.772 0.55 0.008 6.446
62
Các mặt hàng may mặc và phụ kiện quần áo, không dệt kim hoặc móc
1.262 0.058 0.038 0.368 0.031 0.01
99
Hàng hóa không được chỉ định ở nơi khác
Bảng 3: Lợi thế so sánh một số mặt hàng của Việt Nam và các nước Liên minh kinh tế
