(Tiểu luận FTU) phân tích hoạt động xuất khẩu cà phê của VN sang thị trường hoa kỳ

Từ nhiều năm qua xuất khẩu cà phê liên tục gia tăng, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu đã có sự thay đổi tích cực, chất lượng sản phẩm đã được nâng lên và đi vào một số thị trường lớn như EU, Ho

VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

***

TIỂU LUẬN CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT

NAM SANG THỊ TRƯỜNG HOA KỲ

Giảng viên hướng dẫn : Ts Vũ Huyền Phương

Hà Nội, tháng 12 năm 2018

STT Họ tên Mã sinh viên SBD

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM SANG HOA KỲ 3

1 Tiềm năng sản xuất và chế biến cà phê của Việt Nam 3

1.1 Tiềm năng sản xuất 3

1.2 Năng lực chế biến 3

1.3 Các loại cà phê ở Việt Nam 4

1.3.1 Moka 4

1.3.2 Catimor 4

2 Tầm quan trọng của xuất khẩu cà phê sang Hoa Kỳ 5

2.1 Vị trí của cây cà phê 5

2.2 Tầm quan trọng của thị trường Hoa Kỳ với cà phê Việt Nam 5

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG CÀ PHÊ HOA KỲ 6

1 Nhu cầu cà phê của Hoa Kỳ 6

2 Những rào cản thương mại đối với mặt hàng cà phê của Việt Nam sang Hoa Kỳ ………6

2.1 Các thể chế và quy định của Hoa Kỳ đối với ngành cà phê nhập khẩu ……….……….6

2.2 Hình thức hàng rào kĩ thuật của Hoa Kỳ đối với cà phê 7

2.3 Rào cản về thuế quan của thị trường Hoa Kỳ với ngành hàng cà phê 8

CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ SANG HOA KỲ 9

1 Tổng quan về hoạt động xuất khẩu cà phê sang Hoa Kỳ 9

1.3 Thị phần 12

1.4 Các loại cà phê xuất khẩu 12

2 Các nhân tố ảnh hưởng tới xuất khẩu cà phê Việt Nam sang Hoa Kỳ 13

2.1 Yếu tố vĩ mô 13

2.1.1 Kinh tế 13

2.1.2 Chính trị - luật pháp 14

2.1.3 Văn hóa – xã hội 14

2.2 Yếu tố vi mô 14

2.2.1 Khách hàng – Thị trường Hoa Kỳ 14

2.2.2 Đối thủ cạnh tranh 15

CHƯƠNG IV: PHÂN TÍCH THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM SANG HOA KỲ 15

1 Cơ hội 15

2 Thách thức 18

2.1 Từ phía Việt Nam 18

2.1.1 Cải cách hành chính và hoàn thiện luật pháp 18

2.1.2 Vấn đề về chất lượng, thương hiệu của cà phê Việt Nam 19

2.2 Từ phía Hoa Kỳ 21

2.2.1 Yêu cầu về nhãn hiệu, thương hiệu và bản quyền 21

2.2.2 Cạnh tranh gay gắt 21

CHƯƠNG V: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM SANG HOA KỲ 22

1 Về phía Nhà nước và Các hiệp hội 22

1.3 Sự tham gia và hỗ trợ từ phía Nhà nước 22

1.4 Nâng cao hiệu quả của các chính sách xuất khẩu 23

2 Về phía Doanh nghiệp xuất khẩu 23

2.1 Nâng cao chất lượng cà phê xuất khẩu 23

2.2 Nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm cà phê bằng nhãn hiệu và thương hiệu sản phẩm 23

2.3 Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu thị trường Hoa Kỳ 24

2.4 Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại 24

2.5 Nâng cao đội ngũ nhân sự 24

KẾT LUẬN 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

LỜI MỞ ĐẦU

Cà phê là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam và được biết đến là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới chỉ sau Brazil, xuất khẩu cà phê cũng đóng góp không nhỏ và GDP của Việt Nam Từ nhiều năm qua xuất khẩu cà phê liên tục gia tăng, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu đã có sự thay đổi tích cực, chất lượng sản phẩm đã được nâng lên và đi vào một số thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ,… trong đó Hoa Kỳ - quốc gia tiêu thụ cà phê lớn nhất thế giới và cũng nhập khẩu cà phê lớn nhất từ Việt Nam là một thị trường lớn và đầy tiềm năng

Tuy rằng ngành cà phê có tiềm năng sản xuất rất lớn nhưng vẫn phải đối mặt với những khó khăn nhất định: cơ cấu sản phẩm cà phê chưa thật sự đa dạng, cà phê Việt Nam mới chỉ đơn thuẩn nổi tiếng xuất khẩu nhân; giá thành xuất khẩu cà phê sang các thịtrường lớn thấp, trong đó giá xuất sang Hoa Kỳ chỉ bằng 70% giá của các cường quốc xuất khẩu cà phê khác như Brazil, Colombia,… Ngoài ra, thương hiệu cà phê Việt Nam tuy đã được nâng cao nhưng hầu hết vẫn chưa được phổ biến tại Hoa Kỳ, khiến cho năng lực cạnh tranh sản phẩm bị kém đi Việc Hoa Kỳ là một thị trường tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về sản phẩm như đăng kí, thương hiệu, chất lượng sản phẩm hay vệ sinh an toàn thực phẩm trong khi Việt Nam còn chưa thực hiện tốt đang là bài toán lớn được đặt

ra Có thể thấy cà phê Việt Nam vẫn chưa phát huy được hết thế mạnh ở ngay thị trường lớn của mình

Nhận thức được tầm quan trọng của việc xuất khẩu các sản phẩm cà phê của Việt Namsang thị trường Hoa Kỳ, nhóm 16 chúng em đã chọn đề tài tiểu luận: “Xuất khẩu cà phê Việt Nam sang Hoa Kỳ” gồm 5 phần nghiên cứu:

Chương 1: Những vấn đề cơ bản của xuất khẩu cà phê Việt Nam và tầm quan trọng

của xuất khẩu cà phê sang Hoa Kỳ

Chương 2: Phân tích thị trường cà phê Hoa Kì Chương 3: Phân tích tình hình xuất khẩu cà phê sang Hoa Kì Chương 4: Phân tích thuận lợi và khó khăn của hoạt động xuất khẩu cà phê sang Hoa

Kì

Chương 5: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu cà phê Việt Nam sang

Hoa KìQua đề tài này, nhóm chúng em hi vọng sẽ có cái nhìn rõ hơn về thực trạng cà phê Việt Nam trên thị trường Hoa Kỳ đồng thời có những kiến nghị, giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển lâu dài cả về chất lượng sản phẩm và thương hiệu cà phê trên thị trường khó tính nhưng đầy tiềm năng này

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM

VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM SANG HOA KỲ

1 Tiềm năng sản xuất và chế biến cà phê của Việt Nam

1.1 Tiềm năng sản xuấtCây cà phê đã được đưa vào Việt Nam từ rất lâu và được trồng đại trà từ năm 1888

Do điều kiện khí hậu và đất đai thích hợp nên cây được phát triển trên quy mô rộng và chohạt chất lượng tốt không kém sản phẩm của những nước sản xuất và xuất khẩu cà phê lớntrên thị trường Tuy nhiên phải đến sau giải phóng ngành cà phê Việt Nam mới đi vào thời

kỳ phát triển, sản lượng sản xuất ra chủ yếu để xuất khẩu Theo số liệu của tổng cục thống

kê và ngành cà phê thì sản xuất cà phê của ta mỗi năm một tăng

Cũng trong những năm qua, cà phê không chỉ được mở rộng diện tích ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ vv là những vùng chủ yếu trồng cà phê Robusta ,mà còn phát triển khá mạnh cà phê Arabicarơ các tỉnh biên miền núi phía Bắc như Sơn La, Lai Châu, Yên Bái, Hà Giang, Tuyên Quang vv Nhằm nâng cao tỷ trọng xuất khẩu cà phê giống ngon, giá cao

1.2 Năng lực chế biếnViệc chế biến cà phê nhân xuất khẩu thực hiện tốt nhưng chế biến sâu, tạo ra cà phê bột,

cà phê hòa tan, các thực phẩm từ cà phê như bánh, kẹo, rượu, nước giải khát còn bỏ ngỏ

Điều này đã làm cho giá trị và kim ngạch xuất khẩu cà phê không cao, chỉ mức 3,2-3,4 tỷUSD/năm trong khi tiềm năng nâng cao giá trị xuất khẩu còn cho ngành hàng cà phê còn rấtlớn

Những năm gần đây, công nghệ chế biến ướt đã được một số doanh nghiệp tại Đắk Lắk,Lâm Đồng, Kon Tum, Gia Lai áp dụng, đã và đang góp phần nâng cao chất lượng cà phê hạtViệt Nam Tuy nhiên, khâu chế biến sâu vẫn chưa được các doanh nghiệp trong nước chútrọng, khiến sản lượng và thị phần cà phê chế biến sâu và các thực phẩm từ cà phê phần lớnthuộc các doanh nghiệp nước ngoài

Cũng giống như nhiều mặt hàng nông sản khác của Việt Nam, mặc dù sản lượng xuấtkhẩu nhất nhì thế giới nhưng cà phê Việt Nam vẫn trong tình trạng “áo gấm đi đêm” khi chủyếu là xuất khẩu dạng thô, chưa có thương hiệu Những năm gần đây, vấn đề xây dựng,quảng bá thương hiệu cà phê Việt Nam thành sản phẩm quốc gia trên toàn cầu, xây dựng chỉdẫn địa lý cà phê Việt Nam và quản lý phát triển chỉ dẫn này đã được nhiều Bộ, ngành vàđịa phương vào cuộc.

1.3 Các loại cà phê ở Việt NamHiện nay ở Việt Nam có 2 loại cà phê chính: Arabica và Robusta

Cà phê Robusta (hay còn gọi là cà phê Vối, cà phê Rô) là cây quan trọng thứ hai trongcác loài cà phê Khoảng 39% các sản phẩm cà phê được sản xuất từ loại cà phê này.Nướcxuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới là Việt Nam Các nước xuất khẩu quan trọngkhác gồm: Uganda, Brasil, Ấn Độ Ở Việt Nam, Các tỉnh Dakak, Gia Lai, Kom Tum lànhững vùng chuyên canh cà phê Robusta Robusta chứa hàm lượng caffein cao hơn và cóhương vị không tinh khiết bằng cà phê Arabica, do vậy mà được đánh giá thấp hơn

Arabica :Loại này có hai loại đang trồng tại Việt Nam: Moka và Catimor Loại cà phênày được trồng chủ yếu ở vùng Cầu Đất (Đà Lạt) - là nơi trồng cà phê Arabica ngon nhấtViệt Nam

có giá cao hơn các loại cà phê khác

1.3.2 Catimor

Mùi thơm nồng nàn, hơi có vị chua, giá xuất gấp hai lần Robusta Đây là một giốnglai giữa Hybrid deoxyribonucleic axit Timor với giống Caturra cho sản phẩm có tên gọi làCatomor.

Catimor là giống cà phê thuộc dạng thấp cây, cành đốt ngắn, có khả năng trồng dày

Tính ưu việt nổi bật của giống này là kháng bệnh gỉ sắt (Hemileia vastatrix), một loại bệnh

làm rụng lá cà phê dẫn tới năng suất thấp và bấp bênh Các giống thương phẩm cũ như:

Typica, Bourbon, Caturra, Mundo Novo nếu không được phun thuốc hoá học phòng trừ thìbệnh này gây tác hại rất nghiêm trọng ở những nơi đã trồng cà phê ở Việt Nam và trên thếgiới

2 Tầm quan trọng của xuất khẩu cà phê sang Hoa Kỳ

2.1 Vị trí của cây cà phêTrong nhiều năm gần đây, cà phê là một mặt hàng nông nghiệp xuất khẩu quan trọng củaViệt Nam có kim ngạch hàng năm từ 400 đến 600 triệu Đôla Mỹ Không chỉ đem về nhiềungoại tệ cho đất nước, cây cà phê đang ngày càng giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế củanước ta

- Cây cà phê có thể trồng thay thế cây thuốc phiện ở những khu vực trước kia trồng câythuốc phiện như khu vực các tỉnh miền núi phía bắc

- Sản xuất và xuất khẩu cà phê làm cho quan hệ kinh tế thương mại giữa Việt Nam và cácnước được củng cố và phát triển

Hiện nay cà phê Việt Nam đã xuất hiện trên khắp các châu lục từ Bắc Mỹ, Tây Âu,Đông Âu đến Úc, Nam Á, Bắc Á.vv Chất lượng cà phê ở Việt Nam cũng được thị trườngquốc tế thừa nhận và ưa chuộng Đảng và nhà nước ta luôn coi cà phê là một trong nhữngmặt hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp nói riêng và của nước ta nói chung lên đã dànhcho cây cà phê sự quan tâm đặc biệt Từ sau giải phóng, diện tích cà phê liên tục tăng từ vàichục nghìn hecta nay đã lên tới gần 300 nghìn hecta cho năng suất cao tạo chỗ vững chắccho xuất khẩu cà phê tăng trưởng Tiềm năng của cây cà phê Việt Nam rất lớn và phần lớncòn đang chờ sự khai thác có hiệu quả cao, do vậy trong thời gian tới nghành cà phê cần cónhững giải pháp cụ thể để phát huy tối đa tiềm năng này

2.2 Tầm quan trọng của thị trường Hoa Kỳ với cà phê Việt Nam Nhu cầu tiêu dùng cà phê của thị trường Mỹ tăng tương đối qua hàng năm, do đây là một thức uống không thể thiếu trong đời sống của người dân Hoa Kỳ Theo Hiệp Hội cà phê Việt Nam, Thị trường Hoa Kì rất ưa chuộng loại cà phê Catimor thuộc họ Arabica nhập từ Colombia, Brasil,… còn lại là Robusta nhập từ Việt Nam và Indonesia Mỹ là một thị trường lớn, với rất nhiều tiềm năng cho các nhà xuất khẩu cà phê ở Việt Nam

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG CÀ PHÊ HOA KỲ

1 Nhu cầu cà phê của Hoa Kỳ

Hoa Kỳ là một trong những nền kinh tế đứng đầu thế giới, mà còn là một thị trườngrộng lớn với dân số lớn thứ ba thế giới, dân số trẻ chiếm cơ cấu lớn trong dân số Phần lớnngười dân Hoa Kỳ có thói quen uống cà phê và xem cà phê là thức uống quan trọng đối vớihọ

Từ năm 2010 đến 2015, nhu cầu tiêu thụ cà phê tại Hoa Kỳ tăng trưởng không ổnđịnh (khoảng 1%/năm) ngoại trừ năm 2011 là năm kim ngạch nhập khẩu cao nhất cả giaiđoạn (tương ứng 7,65 tỷ USD), những năm sau đó kim ngạch có phần giảm nhẹ so với năm

2011 Năm 2014, kim ngạch nhập khẩu cà phê của Hoa Kỳ đạt 5,88 tỷ USD, tăng 10,48% sovới năm 2013, với các thị trường nhập khẩu chính như Brazil, Colombia, Việt Nam,Canada, Guatemala

Trong năm 2017, Mỹ là quốc gia tiêu thụ cà phê nhiều nhất thế giới, với tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này trong 6 tháng đầu năm là 3,3 tỷ USD, tăng 16,6% so với cùng kì năm 2016 Bộ Nông Nghiệp Mỹ (USDA) ước tính tỷ lệ tiêu thụ cà phê ở thị trường Mỹ lên đến 16% trong niên vụ 2017-2018

2 Những rào cản thương mại đối với mặt hàng cà phê của Việt Nam sang Hoa Kỳ

2.1 Các thể chế và quy định của Hoa Kỳ đối với ngành cà phê nhập khẩu

* Các thể chế của Mỹ đối với thủy sản nhập khẩu:

- Cục quản lí thực phẩm và dược phẩm (FDA - Food, Drug Actor): Đây là một cơ quan của

bộ Y tế chuyên chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm, đảm bảo các thực phẩm khi đượcnhập khẩu vào Mỹ phải là các thực phẩm an toàn, không độc hại, đúng nhãn mác, đứng sảnphẩm

- Cục Hải quan Mỹ: Cơ quan chịu trách nhiệm đánh giá và thu thuế nhập khẩu, kiểm soáthàng hóa, con người và đối tượng nhập vào hoặc xuất ra nước Mỹ

- Ban thị trường- Bộ nông nghiệp Mỹ: Chính phủ yêu cầu tất cả các nông sản nhập khẩuphải đạt phẩm chất, kích cỡ, chất lượng và độ chín theo yêu cầu do ban thị trường đưa ra

Bộ Nông nghiệp Mỹ có trách nhiệm giám sát thực thi các quy định về kiểm dịch đối vớiviệc nhập khẩu nông sản

* Các quy định của Mỹ đối với ngành hàng cà phê nhập khẩu:

- Luật thực phẩm: Cà phê nhập khẩu vào Mỹ không chỉ là đối tượng chịu thuế nhập khẩu màcòn phải đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và phẩm cấp để đảm bảo an toàn

- Luật liên bang về thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm Mỹ (FDCA): tất cả các loại nôngsản – trong đó có cà phê đều phải do cục quản lí thực phẩm và dược phẩm FDA kiểm tra vàcấp phép theo đúng quy định

- Luật về hiện đại hóa an toàn thực phẩm (FSMA) có hiệu lực từ đầu năm 2011 đã khiến choviệc nhập khẩu, phân phối và tiêu thụ cà phê Việt Nam trên thị trường Mỹ gặp nhiều khókhăn Cụ thể, các nhà nhập khẩu phải có trách nhiệm đảm bảo rằng các nhà cung ứng nướcngoài đã áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt thực phẩm nước ngoài phải antoàn như trong nước Vấn đề chính của FSMA là tăng số lần kiểm tra nhà máy, củng cố hệthống lưu trữ hồ sơ và truy xuất nguyên liệu, quá trình xay, chế biến, tạo hương liệu cũngnhư đóng gói Nếu như sản phẩm không đảm bảo chất lượng, bộ Nông nghiệp Mỹ sẽ cóquyền thu hồi và tính phí

- Quy định về giấy phép nhập khẩu

- Luật về nhãn hiệu hàng hóa ở Mỹ: Đạo luật về nhãn hiệu năm 1946 cấm nhập khẩu sảnphẩm làm nhái theo những thương hiệu đã được đăng kí tại Hoa Kỳ, hoặc tương tự gây ranhầm lẫn

- Hệ thống đăng kí quốc gia Hoa Kỳ: Tất cả các sản phẩm về cà phê phải được kiểm tra

và dán nhãn đáp ứng các quy định và điều luật tương thích

2.2 Hình thức hàng rào kĩ thuật của Hoa Kỳ đối với cà phê

- Quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm: Các quy định về nguyên liệu, hương vị, dưlượng thuốc kháng sinh và thuốc bảo vệ thực vật không được vượt quá mức quy định

- Quy định về tiêu chuẩn cà phê: hàm lượng cafein trong cà phê bột không đươc vượt quá1,5% hay về độ ẩm của cà phê nhân khong vượt quá 4,5%, độ to của cà phê tan ,…

- Quy định về phụ gia thực phẩm: Các phụ gia phải được kiểm duyệt trước khi đưa ra thịtrường

Ví dụ điển hình: Tháng 10 năm 2017, theo thông cáo trên trang Web của FDA, công ty

Hong Lee Trading Inc., có trụ sở tại New York, đã ra thông báo thu hồi sản phẩm cà phêhòa tan Wake-up của VinaCafe do có chứa các chất gây dị ứng từ sữa mà không ghi trongthành phần in trên bao bì Đã có khoảng 4300 thùng hàng đã bị thu hồi Công ty VinaCafe

đã phải cho in số nhãn thiếu lên sản phẩm và chuyển sang Mỹ

Từ ví dụ trên có thể thấy nếu như cà phê Việt Nam không đáp ứng được những yêu cầu khắt khe của Mỹ thì sẽ rất khó thâm nhập sâu vào thị trường này Việc ban hành nhiều bộ luật nhằm điều chỉnh chất lượng cà phê nhập khẩu của Mỹ thể hiện rõ chính phủnước này không chỉ bảo vệ nền sản xuất mà còn bảo vệ cả người tiêu dùng nữa

2.3 Rào cản về thuế quan của thị trường Hoa Kỳ với ngành hàng cà phê

Do tác động của thuế nhập khẩu sau khi hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ(BTA) được kí kết vào năm 2001 có hiệu lực nên các mặt hàng Việt Nam đã và sẽ thâmnhập thị trường Hoa Kỳ có thể phân tạm thành hai nhóm: Nhóm có thuế nhập khẩu thấphoặc bằng 0 và nhóm có thuế nhập khẩu cao hơn Cà phê hạt các loại là mặt hàng đượchưởng mức thuế suất bằng 0 (theo biểu thuế quan của Mỹ với cà phê) cho dù nước xuấtkhẩu được hay không được hưởng nguyên tắc Tối huệ quốc (MFN) là một trong những quychế pháp lí quan trọng trong thương mại quốc tế hiện đại Quy chế này được coi là mộttrong những nguyên tắc nền tảng của hệ thống thương mại đa phương của tổ chức thươngmại thế giới WTO Tuy nhiên Việt Nam không nằm trong số những nước đực ưu tiên vềthuế quan đối với các sản phẩm về cà phê hòa tan

Trong năm 2018, Mỹ đã thi hành chính sách giảm nhập siêu, bảo hộ hàng trong nước,

áp thuế chống bán phá giá cao đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ Điều này khiến cho không ít mặt hàng của Việt Nam bị ảnh hưởng, trong đó có cả mặt hàng cà phê Cùng vớiviệc thị trường cà phê thế giới vẫn chịu sức ép giảm giá do áp lực dư cung, cầu thấp và căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang khiến giá cà phê nhập khẩu vào

Mỹ cũng bị giảm

CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ SANG HOA KỲ

1 Tổng quan về hoạt động xuất khẩu cà phê sang Hoa Kỳ

1.1 Sản lượng và giá trị xuất khẩu Những năm trước đây, xuất khẩu cà phê sang Hoa Kỳ có đóng góp khá khiêm tốn trongtổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam Tuy nhiên trong những năm gần đây nó đã vươnlên trở thành ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam với kim ngạch lên tới 3,209 tỷ USDnăm 2017 (theo Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại của Bộ Công thương)

Bảng 1: Tình hình xuất khẩu cà phê Việt Nam sang Hoa Kỳ giai đoạn 2011-2018

(Thống kê từ số liệu của Tổng cục Thống kê)

Qua bảng số liệu trên ta thấy, sản lượng xuất khẩu cà phê của Việt Nam giai đoạn2011-2018 có sự tăng giảm không đồng đều Xét từ niên vụ 2014-2015, Việt Nam xuất khẩu157.117 tấn cà phê sang thị trường Hoa Kỳ, trị giá 313.338 nghìn USD, giảm 4,91% về

lượng và giảm 13,4% về trị giá Sự sụt giảm trong niên vụ này là do ngành cà phê bị tácđộng bởi biến đổi khí hậu khiến năng suất, chất lượng cà phê giảm Cùng với đó, giá cà phê

và lượng xuất khẩu đều giảm Đây là niên vụ thứ 3 liên tiếp sản lượng cà phê sụt giảm

Tổng sản lượng trên cả nước giảm trên 20% so với niên vụ trước Nguyên nhân do thời tiếtthay đổi, hạn hán nghiêm trọng trong thời kỳ cà phê phát triển, mưa đến sớm khi thu hoạch,

cà phê ra hoa không tập trung Mặc dù Việt Nam cũng đã có chương trình tái canh cho cácvườn cà phê già cỗi trên 20 năm tuổi, tuy nhiên vì nhiều lý do khiến quá trình tái canh diễn

ra khá chậm Niên vụ 2015-2016 là niên vụ có lượng xuất khẩu cao nhất trong giai đoạnnày Theo VIFOCA, niên vụ 2015-2016 (tính từ ngày 1/10/2015-30/9/2016), Việt Nam xuấtkhẩu được gần 1,75 triệu tấn cà phê, đạt kim ngạch 3,16 tỷ USD, tăng 34,8% về lượng vàtăng 17,2% về kim ngạch Về phía xuất khẩu sang Hoa Kỳ, sản lượng đã tăng hơn 50,9% vàgiá trị xuất khẩu đạt mức cao nhất trong giai đoạn này Song do tác động tiêu cực của hiệntượng El-Nino mạnh nhất trong 2 thập niên qua; khô hạn, thiếu nước tưới làm cho năng suấtgiảm mạnh, từ 30-70%, thậm chí hàng ngàn héc ta cà phê ở Tây Nguyên đã mất trắng, buộcngười nông dân phải “bấm bụng” chặt bỏ; sản lượng cà phê xuất khẩu sang Hoa Kỳ đã có sựsụt giảm tương đối trong niên vụ 2016-2017

Ngoài ra, theo số liệu thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, trong 8 tháng đầu năm

2018 cả nước xuất khẩu 1,33 triệu tấn cà phê, thu về trên 2,54 tỷ USD, tăng 29,5% về lượng

và tăng 8,6% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2017 Giá cà phê xuất khẩu giảm 16%, đạt1.913,7 USD/tấn Riêng thị trường Hoa Kỳ xuất khẩu sản lượng cà phê với 130.230 tấn, trịgiá 247,65 triệu USD, chiếm gần 10% trong tổng lượng và tổng kim ngạch xuất khẩu cà phêcủa cả nước, giảm 6,7% về lượng và giảm 21,8% về kim ngạch so với cũng kỳ năm ngoái(tính toán từ số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan) Tuy nhiên Hoa Kỳ vẫn là thị trườngtiềm năng xuất khẩu của Việt Nam khi luôn đứng trong tốp 5 nước xuất khẩu cà phê lớnnhất của Việt Nam

Bên cạnh đó, niên vụ 2018/2019 USDA dự báo sản lượng cà phê sẽ tăng lên mức cao

kỷ lục 29,9 triệu bao, tăng 600,000 bao so với niên vụ trước nhờ tình hình thời tiết lạnh hơn và mưa trái vụ tạo thuận lợi cho cây cà phê sinh trưởng USDA nhận định mặc dù giá

cà phê trong niên vụ trước giảm, nhưng diện tích trồng tăng cao đã giúp bù đắp thiệt hại

tài chính cho người nông dân Việt Nam, và giúp các hộ trồng cà phê chuẩn bị tốt cho niên

vụ 2018/2019 USDA cũng nhận định diện tích gieo trồng cà phê 2018/2019 của Việt Nam sẽ tăng nhẹ so với niên vụ trước và 95% diện tích sẽ được dùng cho loại cà phê Robusta Xuất khẩu, tiêu thụ nội địa và tồn kho cà phê của Việt Nam trong niên vụ 2018/2019 được USDA nhận định sẽ tăng lên trong bối cảnh sản lượng tăng (Theo Tạp chí Công thương ngày 28/09/2018)

1.2 Giá cà phê xuất khẩuGiá xuất khẩu cà phê của Việt Nam nhìn chung có nhiều biến động, giao động trongkhoảng từ dưới 1.500USD/tấn – 2.100USD/tấn (giai đoạn 2012-2017) Giá cà phê bị ảnhhưởng bởi các yếu tố thời tiết và cán cân nhu cầu, các ảnh hưởng về chính trị và những sựkiện lớn trên thế giới, chất lượng cà phê,… (bảng 2)

Biểu đồ 1: Giá xuất khẩu cà phê của Việt Nam

( Nguồn: Trung tâm Xúc tiến Thương mại, Đầu tư và Du lịch Đắk Lắk, Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam, Trung tâm Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột, vietrade.gov.vn )

Bộ Công thương cho biết, giá xuất khẩu bình quân mặt hàng cà phê tháng 9/2018 đạt1.758 USD/tấn, mức thấp nhất kể từ tháng 7/2016, giảm 4,5% so với tháng 8/2018 và giảm