CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH
Những vấn đề lý luận về văn hóa tâm linh
1.1.1 Khái niệm văn hóa tâm linh:
Tâm linh thường được hiểu là những hiện tượng liên quan đến thế giới linh hồn sau khi con người qua đời, bao gồm các biểu hiện huyền bí, dị thường và mang đậm yếu tố mê tín.
Văn hóa tâm linh hình thành từ các biểu hiện liên quan đến đời sống tâm linh của con người, bao gồm cả những khía cạnh tích cực và tiêu cực Để ứng xử hợp lý với văn hóa này, cần có cái nhìn biện chứng và khách quan nhằm phát huy những mặt tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đối với đời sống cộng đồng.
1.1.2 Biểu hiện của văn hóa tâm linh:
Văn hóa tâm linh là thái độ ứng xử văn hoá của chúng ta đối với các lực lượng siêu nhiên, thần linh, với những người đã khuất
Biểu hiện của văn hoá tâm linh rất đa dạng
+ Thờ cúng thần linh + Thờ cúng tổ tiên + Thờ cúng thành hoàng + Thờ quốc tổ Hùng Vương
+ Quan niệm dương sao, âm vậy
Tâm linh là hiện tượng văn hoá, thực tại xã hội, còn tồn tại lâu dài và mang tính phổ biến toàn xã hội.
Những vấn đề lý luận về du lịch văn hóa tâm linh
Du lịch văn hóa là hình thức du lịch cho phép du khách trải nghiệm và tham gia vào nền văn hóa của một quốc gia hoặc khu vực Điều này bao gồm việc tìm hiểu lối sống, lịch sử, nghệ thuật, kiến trúc và các yếu tố khác đã tạo nên bản sắc văn hóa của người dân nơi đó.
Du lịch văn hoá bao gồm việc khám phá các khu vực thành thị, đặc biệt là những thành phố lịch sử và lớn, cùng với các cơ sở văn hoá như bảo tàng và nhà hát Ngoài ra, nó còn mở rộng đến du lịch nông thôn, nơi thể hiện các truyền thống của cộng đồng văn hoá bản xứ qua lễ hội, nghi lễ, giá trị và lối sống của họ Hơn nữa, du lịch văn hoá cũng có thể bao gồm các hình thức du lịch công nghiệp và du lịch sáng tạo.
1.2.2 Du lịch văn hóa tâm linh:
Du lịch tâm linh là một hình thức du lịch văn hóa, tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu tâm linh của con người Việc phát triển du lịch tâm linh một cách bền vững sẽ tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập cho cộng đồng địa phương, đồng thời thúc đẩy giao lưu văn hóa và tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc và tôn giáo Mô hình này đang phát triển mạnh mẽ tại các quốc gia theo Phật giáo như Nepal, Ấn Độ và các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Lào, Myanmar, góp phần khôi phục và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.
Du lịch văn hóa ở Việt Nam
Du lịch tâm linh được xem là một loại hình du lịch văn hóa, nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần của con người Theo Tổng cục du lịch Việt Nam, du lịch tâm linh không chỉ sử dụng có trách nhiệm các giá trị văn hóa và tự nhiên, mà còn tạo cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân địa phương Hình thức du lịch này góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa, tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc và tôn giáo, đồng thời khôi phục và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của mỗi quốc gia và nhân loại.
Theo tác giả Nguyễn Văn Tuấn (2013), du lịch tâm linh tại Việt Nam có những đặc trưng khá riêng biệt, cụ thể:
Du lịch tâm linh tại Việt Nam gắn liền với tôn giáo và đức tin, trong đó Phật giáo chiếm tỷ lệ lớn nhất, lên đến 90% Ngoài Phật giáo, còn có các tôn giáo khác như Thiên Chúa giáo, Cao Đài và Hòa Hảo Triết lý phương Đông, giáo pháp và các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể liên quan đến những công trình tôn giáo như chùa chiền, tòa thánh và di tích văn hóa là những điểm đến chính của du lịch tâm linh.
Du lịch tâm linh tại Việt Nam liên quan chặt chẽ đến tín ngưỡng thờ cúng và tri ân những anh hùng dân tộc cũng như các bậc tiền bối có công lao với đất nước Hình thức du lịch này không chỉ mang ý nghĩa về cội nguồn dân tộc mà còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, khẳng định giá trị văn hóa và tinh thần của người Việt.
Du lịch tâm linh ở Việt Nam gắn tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, dòng tộc, tri ân báo hiếu đối với bậc sinh thành.
Mỗi cộng đồng dân tộc đều thể hiện những nét văn hóa đặc sắc qua đời sống sản xuất và sinh hoạt tinh thần, đặc biệt là trong tín ngưỡng và tôn giáo Tài nguyên du lịch tâm linh trở thành một yếu tố quan trọng, góp phần hình thành các sản phẩm du lịch đặc thù cho địa phương Bên cạnh đó, du lịch tâm linh còn có tính chất mùa vụ rõ rệt.
Vào mùa cao điểm, các sự kiện và lễ hội lớn diễn ra tại không gian văn hóa tâm linh, khiến việc tính toán sức chứa cho hoạt động du lịch tâm linh trở nên quan trọng Khách du lịch tâm linh trong nước có nhiều thành phần, từ những người có khả năng chi trả thấp đến cao, trong khi khách du lịch tâm linh ra nước ngoài thường có khả năng chi trả cao hơn và thường trở về với niềm tin và vị thế phát triển trong cộng đồng tôn giáo Du khách tham gia vào các tuyến du lịch tâm linh có sự phân hóa theo hoạt động và đặc điểm tôn giáo; nếu đoàn có cùng niềm tin và thực hành nghi lễ, tuyến du lịch sẽ mang tính chất chuyên đề, với các điểm tham quan văn hóa tâm linh tương đồng Ngược lại, nếu chỉ tham quan và tìm hiểu mà không thực hành nghi lễ, tuyến du lịch sẽ kết hợp nhiều điểm tham quan khác nhau, thể hiện rõ nét sự giao thoa giữa du lịch tâm linh và văn hóa Cuối cùng, du lịch tâm linh không chỉ hướng đến việc trải nghiệm mà còn mang mục đích điều chỉnh nhận thức, thái độ và hành vi của người tham gia.
1.3.2 Thực tiễn du lịch tâm linh tại Việt Nam
Hiện nay, du lịch tâm linh tại Việt Nam đang ngày càng phát triển với nhiều hình thức đa dạng như tham quan các công trình kiến trúc tôn giáo, tham gia lễ hội tín ngưỡng, du lịch hành hương, và du lịch thiền Năm 2012, trong tổng số 32,5 triệu khách du lịch nội địa, có khoảng 13,5 triệu lượt khách, tương đương 41,5%, đã đến các điểm tâm linh như chùa, đền, và phủ Một số địa điểm nổi bật thu hút lượng khách lớn bao gồm Miếu Bà Chúa Xứ An Giang với 3,6 triệu lượt, Chùa Hương 1,5 triệu lượt, và Chùa Bái Đính 2,1 triệu lượt Mặc dù lượng khách quốc tế đến Việt Nam vì lý do tâm linh còn hạn chế, nhưng vẫn có sự quan tâm đáng kể từ du khách quốc tế.
2012 ước tính có khoảng 12% khách du lịch có đến các điểm du lịch tâm linh.
Việt Nam sở hữu nhiều công trình tín ngưỡng tôn giáo phong phú, tạo cơ hội lớn cho phát triển du lịch Hầu hết các chương trình du lịch tại đây đều bao gồm ít nhất một điểm đến tín ngưỡng nổi bật Chẳng hạn, tại Hà Nội, du khách có thể khám phá các di tích như tứ trấn thành Thăng Long (đền Quán Thánh, đền Kim Liên, đền Voi Phục, đền Bạc Mã) và chùa Trấn Quốc, chùa Hương.
Việt Nam sở hữu nhiều địa điểm tâm linh nổi tiếng, bao gồm chùa Bái Đính và nhà thờ Phát Diệm ở Ninh Bình, đền Trần tại Nam Định, nhà thờ La Vang ở Quảng Trị, và chùa Thiên Mụ, chùa Từ Hiếu cùng điện Hòn Chén ở Huế Đà Nẵng được biết đến với "tam giác tam linh" gồm ba chùa Linh Ứng ở Bà Nà, Ngũ Hành Sơn và bán đảo Sơn Trà Nha Trang nổi bật với chùa Long Sơn, nhà thờ Chánh Tòa Nha Trang và tháp Bà Po Nagar Tại Ninh Thuận có tháp Po Klong Giarai, trong khi Bình Thuận có dinh Vạn Thủy Tú và tháp Po Shanư Đà Lạt thu hút du khách với nhà thờ Con Gà và nhà thờ Domain De Maria Thành phố Hồ Chí Minh có chùa Giác Lâm, miếu Bà Thiên Hậu và nhà thờ Đức Bà, trong khi Tây Ninh nổi tiếng với Tòa Thành Cao Đài và đền Linh.
Khi tham quan các công trình kiến trúc tôn giáo, du khách có cơ hội khám phá các giá trị văn hóa cốt lõi của cộng đồng địa phương, bao gồm nhận thức, ứng xử và tổ chức Những công trình này thường tọa lạc ở những vị trí có cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn, mang lại cho du khách những trải nghiệm độc đáo và thú vị trong không gian văn hóa tâm linh.
Bất cứ tín ngưỡng và tôn giáo nào tại Việt Nam đều có những sự kiện lớn trong năm.
Thời điểm tổ chức các lễ hội là mùa cao điểm cho hoạt động du lịch tâm linh
Việt Nam là nơi có nhiều tín ngưỡng và tôn giáo nội sinh như tín ngưỡng thờ Hùng Vương, đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Bửu Sơn Kỳ Hương, đạo Cao Đài và đạo Hòa Hảo Những tín ngưỡng này đã tạo điều kiện cho sự phát triển của các dòng du khách hành hương về cội nguồn Đặc biệt, cộng đồng Việt Kiều ở hải ngoại thường xuyên tổ chức các hoạt động du lịch hành hương kết hợp với từ thiện tại Việt Nam.
Du lịch tâm linh tại Việt Nam không chỉ bao gồm các hoạt động tôn giáo mà còn mở rộng sang hình thức du lịch thiền, giúp nâng cao trí lực và thể lực cho du khách Các thiền viện Trúc Lâm, như ở Yên Tử (Quảng Ninh) và Đà Lạt (Lâm Đồng), là những điểm đến tiêu biểu cho loại hình du lịch này Bên cạnh đó, du lịch tâm linh còn mang lại giá trị cảm xúc tích cực thông qua các hoạt động tưởng nhớ như viếng mộ chị Võ Thị Sáu tại Côn Đảo và thăm nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, góp phần giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn".
Du lịch tâm linh tại Việt Nam rất đa dạng và phong phú, đóng vai trò quan trọng trong du lịch văn hóa Với tiềm năng sẵn có, Việt Nam có thể phát triển du lịch tâm linh để gia tăng lợi ích kinh tế, đồng thời cần đảm bảo bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và các giá trị văn hóa xã hội.
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VĂN HÓA TÂM
Giới thiệu chung về di sản văn hóa tâm linh tỉnh Ninh Bình
Ninh Bình là một điểm đến du lịch tiềm năng với sự kết hợp hoàn hảo giữa du lịch sinh thái và văn hóa tâm linh Vùng đất này nổi bật với nhiều cảnh quan thiên nhiên độc đáo như Tràng An, Tam Cốc - Bích Động và vườn quốc gia Cúc Phương Ngoài ra, Ninh Bình còn sở hữu nhiều di tích lịch sử và kiến trúc tôn giáo đặc sắc, bao gồm cố đô Hoa Lư, chùa Bái Đính và nhà thờ đá Phát Diệm, tạo nên một bức tranh văn hóa phong phú và hấp dẫn cho du khách.
Ninh Bình, chỉ cách Hà Nội 90km, sở hữu nhiều lợi thế nổi bật về vị trí, không gian và thời gian, giúp tỉnh này không bị ảnh hưởng bởi tính mùa vụ trong du lịch Áp lực đô thị từ Hà Nội và các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc đã tạo ra cơ hội cho Ninh Bình phát triển du lịch cuối tuần Với gần 1.500 di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc tôn giáo, trong đó có 2 di tích cấp quốc gia đặc biệt và nhiều lễ hội truyền thống, Ninh Bình đã trở thành điểm đến văn hóa tâm linh nổi tiếng, thu hút hàng triệu du khách hàng năm Điểm mạnh của du lịch Ninh Bình còn nằm ở sự tham gia nhiệt tình của người dân địa phương trong các hoạt động phục vụ du khách, như chèo đò, xích lô, bán hàng lưu niệm và hướng dẫn du lịch, tạo nên trải nghiệm độc đáo cho du khách.
2.1.1 Đặc điểm tín ngưỡng, tôn giáo của người Ninh Bình Ở tỉnh Ninh Bình, tuyệt đại đa số nhân dân đều có truyền thống sinh hoạt, hoạt động tín ngưỡng lâu đời Đó là các hình thức thờ cúng ông bà tổ tiên, thờ cúng thần thánh, những người có cơng với đất nước, với làng xã, với cộng đồng; tôn vinh những người đã hy sinh vì nền độc lập tự do của Tổ quốc, tơn thờ những biểu tượng nhằm đề cao những giá trị văn hoá tinh thần của dân tộc như rồng, phượng, trống đồng… Đó thực sự là nhu cầu tinh thần, tình cảm khơng thể thiếu được của nhân dân tỉnh Ninh Bình KH4D – HV HCQG 36 Do đời sống nhân dân ngày một phát triển nên các cơ sở tín ngưỡng ở tỉnh Ninh Bình tăng nhanh trong thời gian ngắn, nếu như năm 2000 ở tỉnh Ninh Bình mới có 969 cơ sở tín ngưỡng thì con số này năm 2006 là 1023 cơ sở chưa kể nhà thờ họ, từ đường Trong đó gồm: 242 ngơi đình, 308 đền, 209 miếu, 148 phủ, 20 am và 24 điện thờ Sự khôi phục và phát triển của các cơ sở tín ngưỡng trong thời gian hiện nay đã ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt của nhân dân và tình hình an ninh - chính trị của địa phương Các hoạt động tế lễ nhiều hơn, các hội tế được lập lại, trong đó đáng quan tâm là hoạt động đồng bóng tại các phủ hoạt động mạnh hơn, các hình thức lên đồng, sóc thẻ, bói tốn cũng gia tăng Vì vậy đòi hỏi chính quyền địa phương phải tăng cường quản lý đối với các cơ sở tín ngưỡng Thực hiện chính sách tơn trọng tự do tín ngưỡng của Đảng và Nhà nước, nhìn chung ở tỉnh Ninh Bình các hoạt động tín ngưỡng đã và đang diễn ra bình thường, tuân thủ quy định của pháp luật; góp phần củng cố khối đại đồn kết tồn dân, phát huy truyền thống u nước, đóng góp công sức trong công cuộc xây dựng xã hội mới.
2.1.2 Di sản văn hóa tâm linh tỉnh Ninh Bình a Chùa Bái Đính
Chùa Bái Đính là ngôi chùa lớn nhất Việt Nam, nổi bật với quy mô hoành tráng và kiến trúc độc đáo Được xây dựng để kỷ niệm, chùa không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc.
1000 năm Vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra thành Thăng Long – khu chùa lớn nhất Việt Nam đang được xây dựng.
Chùa Bái Đính không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp kiến trúc mà còn bởi những kỳ tích Phật giáo Việt Nam, bao gồm Đại hội đồng chuông lớn nhất, pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng lớn nhất và tháp bồ đề 9 tầng cao nhất Nơi đây đã được công nhận bởi trung tâm kỷ lục Việt Nam, xác lập nhiều kỷ lục ấn tượng, làm cho chùa Bái Đính trở thành một điểm đến nổi tiếng trong lòng du khách.
– Khu chùa có diện tích rộng nhất Việt Nam: 107ha Điện thờ Tam Thế và Pháp Chủ có diện tích lên tới 1.000 m2.
– Tượng Phật bằng đồng lớn nhất Đông Nam Á: Tượng Phật Tổ Như Lai nặng 100 tấn.
Ba pho Tam Thế mỗi pho nặng 50 tấn.
– Hai quả chuông lớn nhất Đông Nam Á: 36 và 27 tấn.
– Chùa có nhiều tượng La Hán nhất Việt Nam với 500 vị bằng đá cao khoảng 2m.
– Kỷ lục về số cây bồ đề nhiều nhất Việt Nam với 100 cây bồ đề được chiết từ cây bồ đề Ấn Độ. b Tam quan nội
Xây dựng toàn bộ bằng gỗ tứ thiết, công trình cao 16,5 m, dài 32 m và rộng 13,5 m Điểm nổi bật là bốn cột cái bằng gỗ tứ thiết, mỗi cột cao 13,85 m, đường kính 0,85 m và nặng khoảng 10 tấn Tam quan có ba tầng mái uốn cong ở bốn phía, được lợp bằng ngói men ống Bát.
Tràng màu nâu sẫm Đây là một tam quan lớn, đồ sộ, đều dựng bằng gỗ Trong tam quan đặt
10 tượng Hộ Pháp bằng đồng, có hai tượng lớn, mỗi tượng cao 5,5 m, nặng 12 tấn. c Tháp chuông
Tháp chuông được xây dựng bằng bê tông cốt thép giả gỗ, mang kiến trúc tháp chuông cổ hình bát giác, cao 22 m và đường kính trong 17 m, tổng đường kính đến chân đế là 49 m Tháp có 3 tầng, mỗi tầng cong với 24 mỏi và 24 mỏi đao cong vút lên Đặc biệt, tháp chuông treo một quả chuông nặng 36 tấn, được đúc tại Huế Vào ngày 12 tháng 12 năm 2007, Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã cấp bằng xác nhận “Đại hồng chung lớn nhất Việt Nam”, phá kỷ lục trước đó.
Chùa Pháp được xây dựng hoàn toàn bằng gỗ tứ thiết, với kiến trúc 100% bằng gỗ Công trình có chiều cao 14,8 m, chiều dài 41,8 m và chiều rộng 17,4 m, bao gồm 7 gian Gian giữa của chùa đặt tượng Quan Thế Âm Bồ Tát, được đúc bằng đồng với gần 1.000 mắt và 1.000 tay, nặng 80 tấn và cao 9,57 m.
Chùa Pháp Chủ nổi bật với kiến trúc hoành tráng được xây dựng hoàn toàn bằng bê tông cốt thép giả gỗ, có chiều cao 30 m, chiều dài 47,6 m và chiều rộng 43,3 m, bao gồm 2 tầng mái cong Điện có 5 gian, trong đó gian giữa rộng rãi với chiều dài 13,5 m, cùng 4 gian hai bên dài 8 m mỗi gian Điểm đặc biệt là pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng nguyên khối, cao 10 m và nặng 100 tấn, đã được Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam công nhận là "Pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng cao và nặng nhất Việt Nam" vào ngày 4 tháng 5 năm 2006 Trong điện còn treo 3 bức hoành phi và 3 cửa võng, đây là những bức hoành phi và cửa võng lớn nhất Việt Nam, chỉ có tại chùa Bái Đính.
Tọa lạc trên đồi cao 76 m so với mặt nước biển, toà điện Tam Thế là công trình đồ sộ và hoành tráng nhất tại khu chùa Bái Đính Với chiều cao 34 m, chiều dài 59,1 m và chiều rộng hơn 40 m, diện tích bên trong lên tới 3.000 m², nơi đây nổi bật với 3 bức hoành phi và 3 cửa võng lớn Đặc biệt, trong điện còn có 3 pho tượng Tam Thế bằng đồng nguyên khối, mỗi tượng cao 7,2 m và nặng 50 tấn Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã cấp bằng xác nhận kỷ lục cho công trình này.
“Ngôi chùa có bộ tượng Tam Thế bằng đồng lớn nhất Việt Nam”, ngày 12 tháng 12 năm 2007. g Hành lang La Hán
Chùa Bái Đính, với 234 gian nhà hành lang dài 1.052 m, nổi bật với 500 tượng La Hán bằng đá nguyên khối, mỗi tượng cao 2,4 m và nặng khoảng 4 tấn, được chế tác bởi các nghệ nhân làng đá Ninh Vân, Ninh Bình Đây là ngôi chùa duy nhất tại Việt Nam sở hữu số lượng tượng La Hán bằng đá lớn như vậy Ngoài ra, giếng ngọc của chùa, được xây dựng lại gần chân núi Bái Đính, có lịch sử gần 1.000 năm, nơi Thiền sư Nguyễn Minh Không từng lấy nước chữa bệnh cho dân và cho Thái tử Dương Hoán Giếng hình mặt nguyệt, rộng 30 m, sâu 6 m, luôn đầy nước, được bao quanh bởi lan can đá và khu đất xung quanh có diện tích 6.000 m² với 4 lầu bát giác ở các góc.
Vào ngày 12 tháng 12 năm 2007, Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã chính thức cấp bằng “Xác nhận kỷ lục” cho chùa Bái Đính, công nhận đây là “Ngôi chùa có giếng lớn nhất Việt Nam” Lễ hội chùa Bái Đính là một sự kiện nổi bật, thu hút đông đảo du khách và tín đồ tham gia.
Ngày 6 tháng Giêng đánh dấu khai hội chùa Bái Đính, diễn ra suốt mùa xuân Trước ngày hội, không khí lễ hội tràn ngập vùng quê chiêm trũng với khói hương từ các động, chùa và cờ hội được treo lên Lễ hội tại chùa Bái Đính diễn ra trang trọng, nơi thờ cúng các vị sơn thần, Phật tổ, bà chúa Thượng Ngàn, và gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc, cùng với các danh nhân như Đức Thánh Nguyễn, Quang Trung, và Đinh Bộ Lĩnh.
Phần lễ tại chùa Bái Đính thể hiện sự hòa quyện của hệ thống tín ngưỡng tôn giáo đa dạng ở Việt Nam, bao gồm sự sùng bái tự nhiên, ảnh hưởng của Đạo, Phật và cả Nho giáo.
Du khách tham gia lễ hội chùa Bái Đính không chỉ được trải nghiệm không khí sôi động với các hoạt động như đấu vật, ném còn, và kéo co, mà còn có cơ hội khám phá vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ của khu vực Cuộc hành hương này khơi dậy trong lòng người tham gia sự kỳ vọng vươn tới cái đẹp Chùa Bái Đính nằm trong quần thể các điểm du lịch nổi tiếng của Ninh Bình như di tích lịch sử Cố đô Hoa Lư, khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, vườn quốc gia Cúc Phương và khu du lịch sinh thái Tràng An, tạo nên một địa danh hấp dẫn về lịch sử, văn hóa, tâm linh và sinh thái Sự hòa quyện giữa núi non và hang động đã tạo nên một khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp.
2.1.3 Đánh giá chung về nguồn lực phát triển du lịch văn hóa tâm linh Ninh Bình
Thực trạng về du lịch văn hóa tâm linh tỉnh Ninh Bình
Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch bao gồm các dịch vụ lưu trú, ăn uống, thể thao, và vui chơi giải trí, cùng với phương tiện vận chuyển, nhằm đáp ứng nhu cầu cơ bản của du khách tham quan.
Hệ thống cơ sở lưu trú:
Các chính sách và chương trình phát triển du lịch đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều thành phần kinh tế tham gia, thúc đẩy sự phát triển du lịch Ninh Bình Nhiều dự án quan trọng như Khu du lịch sinh thái Tràng An, Khu du lịch tâm linh núi chùa Bái Đính, Vùng bảo vệ đặc biệt khu di tích lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư, Khu du lịch sinh thái hồ Đồng Chương, và Khu du lịch phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn đã được triển khai và đầu tư mạnh mẽ.
Ngành Du lịch đã phối hợp với các cấp, chính quyền địa phương để triển khai nhiều giải pháp phát triển du lịch, nhờ đó đã thu hút đầu tư cho nhiều công trình trọng điểm Các dự án nổi bật bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động, Khu du lịch sinh thái Tràng An, chùa Bái Đính, và tu bổ di tích lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư, sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước và nguồn xã hội hóa.
Hệ thống cơ sở lưu trú du lịch không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng.
Từ năm 1992 đến hết năm 2016, số lượng cơ sở lưu trú du lịch trong tỉnh đã tăng mạnh từ 2 cơ sở với 58 phòng nghỉ lên 423 cơ sở với 5.748 phòng nghỉ Đặc biệt, trong số đó có 10 khách sạn đạt tiêu chuẩn từ 3-5 sao, cho thấy sự phát triển vượt bậc của ngành du lịch địa phương.
Các cơ sở lưu trú du lịch đã nâng cao chất lượng dịch vụ bằng cách duy trì và bảo dưỡng trang thiết bị, đồng thời đào tạo chuyên môn cho đội ngũ nhân viên Nhờ đó, chất lượng dịch vụ tại các cơ sở này đã được cải thiện rõ rệt so với trước đây, góp phần mang lại sự hài lòng cho du khách.
Nhiều doanh nghiệp đã nhận thấy tiềm năng và thế mạnh của thị trường, từ đó đầu tư xây dựng các trung tâm hội nghị, nhà hàng cao cấp, cùng với các cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí và mua sắm.
Hệ thống cơ sở kinh doanh ăn uống:
Quan tâm bảo tồn và phát triển sản phẩm làng nghề truyền thống phục vụ du khách.
Ninh Bình nổi tiếng với nhiều món ăn đặc sản được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công nhận, như thịt dê, cơm cháy, rượu Kim Sơn, nem Yên Mạc và mắm tép Gia Viễn Hầu hết các khách sạn tại Ninh Bình có quy mô từ 20 phòng trở lên đều cung cấp dịch vụ ăn uống Hiện nay, khu vực này có gần 800 nhà hàng lớn, phục vụ đa dạng nhu cầu ẩm thực của du khách.
Ninh Bình hiện có khoảng 2000 phòng ăn, với nhiều nhà hàng nổi bật như Hoàng Hải, Hoàng Giang, Hương Mai, Trường Giang và Trâu Vàng Hiện tại, khu vực trung tâm thành phố đang được đầu tư xây dựng 6 dự án nhà hàng khách sạn đạt tiêu chuẩn từ 3-5 sao.
Tỉnh Ninh Bình hiện có hơn 20.000 cơ sở kinh doanh thương mại và khoảng 200 điểm dịch vụ vui chơi giải trí, nổi bật với các địa điểm như Club Number One City, Trung tâm giải trí Newstar, Đông Thành Plaza và sân golf 54 lỗ hồ Yên Thắng Gần đây, tổ hợp vui chơi giải trí hiện đại New Life Club đang được xây dựng tại trung tâm thành phố, với nhiều khu vực vui chơi cảm giác mạnh, siêu thị, bar và vũ trường, hứa hẹn sẽ mang đến cho du khách một không gian giải trí lý tưởng.
Ninh Bình hiện có 12 doanh nghiệp lữ hành nội địa và vận chuyển khách, đáp ứng tốt nhu cầu du lịch của du khách đến vùng đất này.
Ninh Bình sở hữu một hệ thống vận chuyển đa dạng với 10 hãng taxi và 440 đầu xe hoạt động Tỉnh có 3 tuyến xe buýt cố định phục vụ nhu cầu đi lại trong khu vực, cùng với 30 tuyến xe khách kết nối thành phố Ninh Bình với nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh Đặc biệt, nhờ vị trí cửa ngõ quan trọng nối liền miền Bắc với miền Trung, các tuyến xe từ Bắc vào Nam đều đi qua trung tâm thành phố Ninh Bình, tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển.
Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch tại Ninh Bình đang phát triển nhanh chóng về quy mô và chất lượng, góp phần cải thiện diện mạo của nhiều vùng quê và đô thị Trong tương lai, tỉnh Ninh Bình cần tiếp tục nâng cấp và phát triển hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật để phục vụ du lịch ngày càng tốt hơn.
Ninh Bình, một tỉnh có tiềm năng du lịch phong phú, đang nổi bật trong phát triển du lịch gần đây Để đáp ứng sự gia tăng lượng khách, tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ và giá trị sản phẩm du lịch Một trong những giải pháp quan trọng là phát triển nguồn nhân lực du lịch, đặc biệt là đào tạo và bồi dưỡng nhân lực tại chỗ, điều này là cần thiết để đảm bảo sự bền vững và phát triển của ngành du lịch Ninh Bình.
Ninh Bình hiện đang nằm trong top 5 địa phương thu hút khách du lịch nhất tại Việt Nam, với 420 doanh nghiệp lưu trú cung cấp 5.713 phòng nghỉ, 18 doanh nghiệp lữ hành và 10 tổ chức quản lý khu, điểm du lịch Ngành du lịch tại Ninh Bình đã tạo ra khoảng 18.000 việc làm trực tiếp và gián tiếp, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực này Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, ngành du lịch Ninh Bình cần chuẩn bị nguồn nhân lực một cách bài bản, đặc biệt trong những năm gần đây.
Trong ba năm qua, ngành Du lịch đã hợp tác với các cơ sở đào tạo uy tín để tổ chức hàng chục khóa học, bao gồm đào tạo mới, đào tạo lại và bồi dưỡng nâng cao kiến thức, nghiệp vụ du lịch cho hàng nghìn lao động.
Đánh giá thực trạng phát triển văn hóa tỉnh Ninh Bình
Ninh Bình là điểm đến du lịch tiềm năng với nhiều cảnh quan thiên nhiên độc đáo như Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, Vườn quốc gia Cúc Phương và Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long Bên cạnh đó, vùng đất này còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử - văn hóa và công trình kiến trúc tôn giáo đặc sắc, tạo nên sự hấp dẫn cho du khách.
2.3.1 Kết quả đạt được và nguyên nhân.
Ninh Bình hiện có gần 260 lễ hội truyền thống và 1.499 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 79 di tích cấp quốc gia, 2 di tích cấp quốc gia đặc biệt và 241 di tích cấp tỉnh Nổi bật là Quần thể Danh thắng Tràng An, được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Là mảnh đất thiêng, Ninh Bình từng là kinh đô của ba vương triều Đinh, Tiền Lê và nửa đầu thời Lý, nơi hội tụ của Phật giáo và Thiên chúa giáo Di sản văn hóa phong phú của Ninh Bình đã được gìn giữ và phát huy qua các thế hệ, với những giá trị văn hóa tâm linh độc đáo, thể hiện bản sắc dân tộc, trở thành tiềm năng quan trọng để tỉnh phát triển ngành "công nghiệp không khói".
Du lịch Ninh Bình đang phát triển mạnh mẽ nhờ tài nguyên du lịch phong phú và khả năng kết nối tour với Hà Nội và các tỉnh đồng bằng sông Hồng Ninh Bình có tiềm năng khai thác nhiều loại hình du lịch như sinh thái, văn hóa - lễ hội, tâm linh và nghỉ dưỡng Hệ thống hạ tầng du lịch được đầu tư chú trọng, với nhiều khu, điểm du lịch mới được hình thành Từ năm 2010 đến 2014, lượng khách du lịch đến Ninh Bình tăng trưởng bình quân 8,9% mỗi năm, doanh thu tăng 14,5% mỗi năm Năm 2015, Ninh Bình đón gần 6 triệu lượt khách và doanh thu đạt 1.421 tỷ đồng, tăng trưởng lần lượt 39,3% và 50,7% so với năm 2014.
2.3.1.1.Du lịch Ninh Bình đang ngày càng trở thành ngành kinh tế quan trọng Ninh Bình có tài nguyên du lịch tự nhiên phong phú và hấp dẫn, đặc biệt có vùng núi đá vôi với các hang động xuyên thủy và hệ sinh thái độc đáo như Cố đô Hoa Lư được hình thành và lưu giữ hang nghìn năm Đồng thời, cùng với sự phát triển và chuyển đổi cơ cấu kinh tế của Đất nước, chiến lược phát triển kinh tế- xã hội của Ninh Bình cũng đã xác định vai trò của công nghiệp và dịch vụ, trong đó du lịch được đánh giá là ngành kinh tế có nhiều triển vọng.Thực tế trong những năm từ năm 2000 đến nay số lượt khách đến Ninh Bình tăng từ 401.516 lượt lên 3.600.000 lượt vào năm 2011, tăng gấ p 8,97 lần, trong đó số lượt khách quốc tế năm 2011tăng gấp 8,06 lần so với năm 2000 Doanh thu du lịch cũng đã tăng đáng kể năm 2000 đạt 28 tỷ đồng, đến năm 2011đạt 632,542 tỷ đồng (doanh thu năm 2011tăng gấp 22,59 lần so với năm 2000), chiếm 2,798% tổng giá trị sản phẩm trên toàn tỉnh Đồng thời đóng góp vào ngân sách nhà nước năm 2000 là 3,5 tỷ đồng tăng lên 63 tỷ đồng vào năm 2011.
Từ năm 2000, ngành du lịch đã chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về số lượng lao động, với 5.500 người làm việc trong lĩnh vực này Đến năm 2011, con số này đã tăng lên 7.951 lao động, tương ứng với mức tăng 44,56% Đặc biệt, tỷ lệ lao động có trình độ Đại học và Cao đẳng trong ngành du lịch đã tăng gấp 15 lần so với năm 2000.
Chất lượng nguồn lao động trong ngành du lịch năm 2000 đã được nâng cao, góp phần làm phong phú và đa dạng hóa dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách Điều này không chỉ tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động mà còn tăng thu nhập cho cộng đồng, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
2.3.1.2 Du lịch phát triển góp phần nâng cao đời sống tinh thần và ổn định xã hội
Du lịch Ninh Bình đang phát triển nhanh chóng và trở thành ngành kinh tế quan trọng, tạo việc làm và cải thiện đời sống người dân Tỉnh duy trì 74 lễ hội lớn nhỏ, trong đó lễ hội truyền thống Cố Đô Hoa Lư thu hút nhiều du khách và thể hiện bản sắc văn hóa địa phương Các nghi lễ tôn vinh giá trị văn hóa thời kỳ Đinh - Tiền Lê, kết hợp với các trò chơi dân gian như đấu vật, bắn nỏ, và cờ người Các hoạt động văn hóa như diễn tích "Cờ lau tập trận", Hội thi người đẹp kinh đô Hoa Lư, và thi giọng hát chèo được du khách đánh giá cao, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và ổn định xã hội.
2.3.1.3 Phát triển du lịch đã gắn với việc bảo tồn di tích lịch sử- văn hóa, bảo vệ môi trường.
Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, và phát triển du lịch bền vững là trách nhiệm của mỗi người dân Các cấp, ngành và địa phương đã chú trọng phát triển du lịch gắn liền với bảo tồn di tích lịch sử văn hóa và bảo vệ môi trường Việc xây dựng và xét duyệt các dự án phát triển du lịch cần đảm bảo khai thác hiệu quả và hợp lý các nguồn tài nguyên Gần đây, nhiều khu di tích lịch sử như Tràng An và Cố đô Hoa Lư đã được đầu tư khôi phục, tôn tạo giá trị văn hóa Đồng thời, các loại hình du lịch thân thiện với môi trường như du lịch sinh thái cũng được phát triển, với việc ứng dụng công nghệ làm sạch môi trường, giảm tiêu thụ năng lượng và tái sử dụng chất thải tại các cơ sở kinh doanh du lịch như Vân Long và Kênh Gà – Vân Trình.
* Nguyên nhân của những thành công:
Ninh Bình sở hữu tiềm năng du lịch đa dạng và phong phú với nhiều di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên và nguồn khoáng nước nóng Sản phẩm du lịch tại đây không trùng lặp với các địa phương khác trong khu vực, đặc biệt là Hà Nam, Nam Định và Thanh Hóa Điều này giúp Ninh Bình có sức hấp dẫn du lịch riêng, góp phần khắc phục tình trạng "trùng lặp" trong sản phẩm du lịch, một yếu tố cản trở sự phát triển du lịch hiện nay.
.-Hạ tầng du lịch phát triển: Ninh Bình là một địa phương nằm trên trục giao thông Bắc
Ninh Bình đang trải qua sự phát triển mạnh mẽ trong hạ tầng du lịch nhờ sự quan tâm đầu tư của Chính Phủ Trong số đó, Tam Cốc-Bích Động được coi là một trong 20 khu du lịch trọng điểm quốc gia, nhận được sự hỗ trợ đáng kể để nâng cấp cơ sở hạ tầng Hệ thống giao thông du lịch tại Ninh Bình đã trở nên đồng bộ và phát triển, giúp du khách dễ dàng tiếp cận các điểm đến nổi tiếng như cố đô Hoa Lư, Tràng An, Cúc Phương, Vân Long và Tam Điệp từ quốc lộ 1A.
Ninh Bình là một điểm đến du lịch nổi tiếng với nhiều danh lam thắng cảnh hấp dẫn như Tam Cốc - Bích Động, cố đô Hoa Lư và vườn quốc gia Cúc Phương, nơi lưu giữ hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới phong phú Khu bảo tồn đất ngập nước tại đây cũng nổi bật với cảnh quan độc đáo, thu hút du khách yêu thiên nhiên và khám phá.
Ninh Bình, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 90km, chỉ mất hơn 1 giờ đi bằng đường bộ, là một điểm đến du lịch hấp dẫn Sự gần gũi về khoảng cách với Hà Nội chính là lợi thế lớn cho du lịch Ninh Bình.
2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân
Mặc dù các chỉ tiêu du lịch của tỉnh Ninh Bình đã vượt kế hoạch, nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh hiện có Chất lượng dịch vụ du lịch chưa đáp ứng được yêu cầu của khách hàng, sản phẩm du lịch còn đơn điệu và số lượng khách quốc tế vẫn còn thấp Hầu hết các doanh nghiệp chỉ chú trọng vào kinh doanh lưu trú mà chưa quan tâm đến các dịch vụ bổ sung, dẫn đến việc giữ chân khách lưu trú gặp khó khăn Bên cạnh đó, tình hình trật tự an toàn, vệ sinh môi trường và việc thực hiện nếp sống văn minh du lịch tại một số khu, điểm du lịch vẫn còn nhiều hạn chế.
* Nguyên nhân của những hạn chế:
Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng của các cơ sở dịch vụ, đặc biệt là lưu trú trong khối doanh nghiệp tư nhân, đã góp phần tích cực vào việc cải thiện cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch tại Ninh Bình Tuy nhiên, đội ngũ lao động vẫn còn hạn chế về chất lượng, khi phần lớn chủ doanh nghiệp và nhân viên chưa được đào tạo cơ bản về quản lý và nghiệp vụ Điều này ảnh hưởng lớn đến chất lượng và sức hấp dẫn của sản phẩm du lịch trong khu vực.
Cơ sở vật chất kỹ thuật tại các điểm du lịch hiện nay còn hạn chế, với số lượng và chất lượng khách sạn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của du khách Đặc biệt, các khách sạn đạt tiêu chuẩn 3-4 sao vẫn còn rất hiếm, trong khi đó, các khu vui chơi lớn và hiện đại chưa được đầu tư tương xứng.
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIÊN DU LICH VĂN HÓA .25 TÂM LINH TỈNH NINH BÌNH
Phân tích những điểm mạnh điểm điểm yếu, cơ hội thách thức đối với phát triển du lịch văn hóa tâm linh tỉnh Ninh Bình
3.1.1 Những điểm mạnh mở ra cơ hội phát triển lớn
* Vị trí địa lý, cơ sở hạ tầng giao thông thuận lợi cho phát triển du lịch:
Ninh Bình, nằm gần khu vực kinh tế trọng điểm phía Bắc với tuyến hành lang Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, đang phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực du lịch Tỉnh này nằm trong tam giác tăng trưởng du lịch Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, góp phần vào sự phát triển du lịch toàn quốc Sự kết nối qua quốc lộ 1A, quốc lộ 10, cùng với các sân bay Cát Bi và Nội Bài, cũng như hệ thống cảng biển và cảng sông, đáp ứng nhu cầu vận chuyển khách đến Ninh Bình, tạo điều kiện hình thành một tứ giác tăng trưởng du lịch mới.
Ninh Bình, chỉ cách Hà Nội 90km, mang lại nhiều lợi thế rõ rệt về vị trí địa lý, không gian và thời gian, giúp du lịch tại đây không bị ảnh hưởng bởi mùa vụ Sự đô thị hóa từ các vùng lân cận Hà Nội tạo ra sức ép đô thị, đồng thời mở ra cơ hội cho Ninh Bình trở thành điểm đến lý tưởng cho những chuyến du lịch cuối tuần Điều này khiến Ninh Bình trở thành một điểm đến đầy tiềm năng cho du khách.
* Tài nguyên du lịch văn hóa tâm linh phong phú:
Ninh Bình là một vùng đất nổi bật với nhiều di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh nổi tiếng, kết hợp với bản sắc văn hóa độc đáo, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển du lịch tại tỉnh này.
Cố đô Hoa Lư, từng là kinh đô của nước Đại Cồ Việt vào thế kỷ thứ 10, là biểu tượng của Nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên tại Việt Nam, gắn liền với ba vương triều nổi bật: Đinh, Tiền Lê và Lý.
Lý, với ba vị anh hùng dân tộc: Vua Đinh Tiên Hoàng, Vua Lê Đại Hành và Vua Lý Thái Tổ.
Vua Lý Thái Tổ đã ra quyết định dời đô về Thăng Long, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Việt Nam Tại đây, nhiều công trình kiến trúc lịch sử vẫn được bảo tồn, trong đó có đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng, thể hiện giá trị văn hóa và lịch sử của vùng đất này.
Lê Đại Hành và các di tích lịch sử như nhà bia tưởng niệm Vua Lý Thái Tổ, lăng Vua Đinh, lăng Vua Lê, cùng với các phủ Bà Chúa và Vực Vông, tạo nên một bức tranh văn hóa phong phú Những địa điểm nổi bật như bia Cửa Đông và chùa Nhất Trụ, kết hợp với những kỳ quan thiên nhiên như Xuyên Thuỷ động, núi Ông Trạng, núi Hòm Sách, núi Cột Cờ, núi Ghềnh Tháp, hang Quàng, hang Muối, động Thiên Tôn, động Am Tiêm, và động Liên Hoa, đều góp phần làm nổi bật giá trị lịch sử và văn hóa của vùng đất này.
Xung quanh Cố đô Hoa Lư, khu Tam Cốc – Bích Động nổi bật với vẻ đẹp thơ mộng, thu hút du khách Nơi đây được mệnh danh là “vịnh Hạ Long trên cạn” của Việt Nam, với Tam Cốc nổi tiếng và Bích Động được ca ngợi vì cảnh sắc tuyệt vời.
“Nam Thiên đệ nhị động” (động đẹp thứ nhì trời Nam, sau động Hương Tích ở Hà Nội) Đền
Thái Vi là di tích lịch sử quan trọng, ghi dấu hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên và thờ bốn đời vua nhà Trần Gần đó, khu hang động sinh thái Tràng An nổi bật với 31 thung và 50 hang động xuyên thuỷ, bao gồm các địa điểm nổi tiếng như phủ Khống, phủ Đột và đền Nội Lâm Chùa Bái Đính, ngôi chùa lớn nhất Việt Nam với diện tích 700ha, nổi bật với vẻ đẹp của chùa Tam Thế và đã được ghi nhận nhiều kỷ lục, bao gồm đại hội đồng chuông lớn nhất và pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng nặng nhất Ngoài ra, hang động Sơ Đoòng, hệ thống hang động sinh thái lớn nhất thế giới, với hệ sinh thái nguyên sinh hàng trăm triệu năm, đã biến Ninh Bình thành điểm du lịch hấp dẫn toàn cầu.
Tỉnh Ninh Bình sở hữu hơn 800 di tích được kiểm kê, trong đó có 78 di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh được công nhận cấp quốc gia, cùng với 99 di tích được xếp hạng cấp tỉnh.
Con số này thể hiện sự phong phú của di sản và tiềm năng du lịch tại khu vực, với nhiều điểm đến nổi bật như đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng ở xã Gia Phương, động Hoa Lư, đền thờ Trương Hán Siêu, đền thờ Nguyễn Công Trứ, đền thờ Đức Thánh Nguyễn, chùa Bàn Long, chùa Địch Lộng, chùa Non Nước, đình Trùng Thượng, đình Trùng Hạ, đèo Tam Điệp, phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn, nhà thờ đá Phát Diệm và khu căn cứ cách mạng Quỳnh Lưu.
Ninh Bình nổi bật với nhiều nghề thủ công truyền thống, góp phần tạo ra những sản phẩm có giá trị cao trong bối cảnh kinh tế du lịch đang phát triển Những sản phẩm này không chỉ bảo tồn văn hóa địa phương mà còn thúc đẩy dịch vụ du lịch tại vùng đất này.
Tiêu điểm như làng nghề trạm khắc đá Ninh Vân, thêu ren Ninh Hải, mỹ nghệ cói Kim Sơn, đồ gỗ Phúc Lộc, làng đá cảnh Bình Khang…
Hiện nay, những chính sách tự do tôn giáo của nhà nước tạo rất nhiều cơ hội phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh.
Tỉnh đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các cấp chính quyền trong việc phát triển du lịch, với định hướng chú trọng nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông Để thu hút nguồn đầu tư cả trong và ngoài nước, tỉnh đã mở cửa và ban hành một số chính sách ưu đãi cho ngành du lịch.
Nắm bắt những cơ hội trong du lịch tâm linh sẽ giúp tỉnh Ninh Bình phát huy tối đa lợi thế và thúc đẩy sự phát triển bền vững trong lĩnh vực này.
3.1.2 Điểm yếu và những thách thức phải đối mặt:
- Ninh Bình vẫn chưa khai thác hiệu quả các tiềm năng thế mạnh để xây dựng cacs sản phẩm du lịch nổi bật, thu hút khách.
- Hoạt động quảng bá còn mờ nhạt, yếu kém so với các điểm du lịch khác
Khâu tổ chức quản lý lễ hội hiện đang gặp nhiều bất cập, dẫn đến tình hình an ninh trật tự và an toàn lễ hội chưa được đảm bảo Vấn nạn bán hàng rong, xin tiền, cướp giật và cò mồi vẫn còn tồn tại Thậm chí, hoạt động "buôn thần, bán thánh" đôi khi còn diễn ra một cách công khai.
3.1.2.2 Những thách thức phải đổi mặt
Sự cạnh tranh giữa các trung tâm du lịch lớn trong nước đang gia tăng, đặc biệt là trong lĩnh vực du lịch tâm linh tại các tỉnh như Quảng Ninh, Nam Định, Phú Thọ và Vĩnh Phúc Nhu cầu về tín ngưỡng và tâm linh của con người ngày càng cao, điều này đòi hỏi Nam Định phải đổi mới và phát triển đa dạng hơn để thu hút và giữ chân du khách.
Những giải pháp cụ thể nhằm phát triển du lịch văn hóa tâm linh tỉnh
Ninh Bình, nằm ở phía Nam đồng bằng sông Hồng và cách Hà Nội khoảng 90km, có vị trí giao thông quan trọng với các tuyến đường bộ và đường sắt Bắc-Nam Để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch tâm linh, việc nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật là điều kiện tiên quyết Điều này không chỉ tạo tiền đề mà còn là đòn bẩy giúp du lịch Ninh Bình hội nhập và phát triển bền vững.
Trong những năm gần đây, ngành Du lịch Ninh Bình đã có sự phát triển mạnh mẽ, nhờ vào việc tập trung nguồn vốn cho hạ tầng du lịch Phó Giám đốc Sở Du lịch Bùi Văn Mạnh cho biết, cơ sở vật chất kỹ thuật được đầu tư cải thiện, cùng với công tác an ninh trật tự và vệ sinh môi trường tại các khu, điểm du lịch được đảm bảo Kết quả là số lượng khách đến Ninh Bình ngày càng tăng cao, cho thấy sự thu hút của tỉnh đối với du khách.
Hạ tầng là yếu tố thiết yếu trong ngành Du lịch, tạo nền tảng cho việc khai thác điểm du lịch hiệu quả Khách du lịch luôn mong muốn tiếp cận các điểm đến một cách thuận tiện và dễ dàng, đồng thời được hưởng các dịch vụ lưu trú phù hợp với nhu cầu Để phát triển hạ tầng cơ sở, đặc biệt là giao thông, cần một nguồn vốn lớn; do đó, cần có sự đầu tư ban đầu từ Nhà nước để thu hút doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia hoàn thiện các điểm du lịch.
Trong hơn 10 năm qua, hạ tầng du lịch tại địa phương đã được đầu tư mạnh mẽ, với hệ thống giao thông kết nối các điểm du lịch được hoàn thiện và nâng cấp thường xuyên Các công trình trọng điểm, được đầu tư từ ngân sách Nhà nước, đã phát huy hiệu quả rõ rệt Tính đến nay, tỉnh đã thu hút 60 dự án đầu tư vào lĩnh vực du lịch với tổng vốn đăng ký gần 40 nghìn tỷ đồng Hiện tại, toàn tỉnh có 390 cơ sở lưu trú, bao gồm 41 khách sạn từ 1-2 sao, 4 khách sạn từ 3-4 sao được công nhận, và 6 khách sạn đạt tiêu chuẩn 3-5 sao đang trong giai đoạn thử nghiệm phục vụ du khách, tăng 24,38 lần so với năm trước.
2001, tốc độ tăng trưởng bình quân về cơ sở lưu trú giai đoạn 2001-2015 đạt 27,85%/năm.
Tại các khu du lịch tâm linh như núi chùa Bái Đính, Công an tỉnh đã thành lập các trạm nhằm chỉ đạo và điều hành lực lượng, đảm bảo an ninh trật tự và an toàn giao thông cho du khách.
UBND huyện Hoa Lư và Gia Viễn đã xây dựng quy chế phối hợp nhằm giữ gìn an ninh, trật tự và vệ sinh môi trường, đồng thời kiện toàn bộ máy quản lý điều hành phù hợp với hoạt động của khu du lịch Sở Giao thông vận tải đã lắp đặt 55 biển báo và biển chỉ dẫn giao thông bằng tiếng Anh và tiếng Việt tại các nút giao thông chính để hướng dẫn khách du lịch đến các khu, điểm tham quan Ngoài ra, sở cũng phối hợp với địa phương và doanh nghiệp để kiểm tra phương tiện thủy chở du khách.
Sau 25 năm tái lập tỉnh (1/4/1992 - 1/4/2017), Ninh Bình đã có sự phát triển mạnh mẽ, chuyển mình từ một tỉnh thuần nông sang một nền kinh tế tăng trưởng ổn định với tốc độ 17,6%/năm, cao hơn mức trung bình cả nước Ngành Giao thông Vận tải (GTVT) đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển này thông qua việc đầu tư hạ tầng giao thông Tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình đã thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường liên kết vùng Ngoài ra, ngành GTVT cũng đã tham mưu cho UBND tỉnh chuyển đổi một số tuyến đường địa phương và đường đê thành đường tỉnh, hoàn thiện mạng lưới giao thông và kết nối khu vực.
Giao thông đường thủy đang ngày càng được chú trọng và giữ vai trò quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa cũng như phát triển du lịch tâm linh, bên cạnh giao thông đường bộ vốn là phương thức chủ đạo.
Ngành Giao thông vận tải Ninh Bình tập trung vào hai nhiệm vụ chính: huy động tối đa nguồn lực để đầu tư vào hạ tầng giao thông và phát triển giao thông địa phương Các dự án trọng điểm bao gồm nâng cấp ĐT 477B, cầu Trường Yên, và xây dựng tuyến cao tốc Ninh Bình – Thanh Hóa, Ninh Bình – Hải Phòng Đồng thời, Ninh Bình cũng chú trọng xây dựng bến xe khách đô thị và nạo vét luồng tuyến đường thủy nội địa Bên cạnh đó, việc phát triển giao thông nông thôn sẽ được lồng ghép với các chương trình xây dựng nông thôn mới, nhằm cải thiện hệ thống hạ tầng giao thông đến các khu vực vùng cao, vùng sâu, vùng xa.
Nâng cao năng lực quản lý nhà nước về hạ tầng giao thông là cần thiết, bao gồm việc chỉ đạo các huyện, thành phố và các ngành liên quan tăng cường quản lý đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông Cần chú trọng đến công tác bảo trì, kiểm soát tải trọng xe, và đảm bảo hành lang an toàn đường bộ, đường thủy để duy trì trật tự an toàn giao thông Việc phát huy hiệu quả của kết cấu hạ tầng giao thông không chỉ phục vụ hoạt động vận tải mà còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội Để đạt được những mục tiêu này, sự chung sức của các cấp, các ngành, các thành phần kinh tế và xã hội, cùng với sự tham gia của người dân trong toàn tỉnh là rất quan trọng.
Cần tăng cường nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ trong lĩnh vực du lịch, bao gồm việc ứng dụng internet và phát triển phần mềm để nâng cao hiệu quả quản lý và kinh doanh du lịch.
Thúc đẩy việc cung cấp thông tin và bán sản phẩm du lịch trực tuyến là cần thiết để phát triển kinh tế Cần thiết lập một hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành du lịch đáp ứng yêu cầu phát triển Đồng thời, tăng cường hợp tác với các tổ chức khoa học trong và ngoài nước để nhận được hỗ trợ kỹ thuật và kinh nghiệm, từ đó tiếp cận những thành tựu mới và tiên tiến trong lĩnh vực khoa học và công nghệ du lịch quốc tế, áp dụng hiệu quả cho du lịch Việt Nam.
3.2.2 Giải pháp thị trường và sản phẩm du lịch Ở Ninh Bình, ngành du lịch đang tìm cách kết nối con đường du lịch tâm linh với bạn bè trong khu vực và quốc tế Trước mắt, Ninh Bình định hướng phát triển du lịch tâm linh theo hướng tập trung đầu tư phát triển theo quy hoạch bài bản trên cơ sở khai thác những giá trị nổi trội về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa; đặc biệt là văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam.
Phát triển du lịch tâm linh là động lực thu hút khách và thúc đẩy các dịch vụ du lịch khác, tạo sự đa dạng cho du lịch Việt Nam, đồng thời góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội bền vững Để đạt được điều này, cần tập trung vào nhiều giải pháp, bao gồm tuyên truyền nâng cao nhận thức về du lịch tâm linh, xây dựng sản phẩm du lịch theo quy hoạch không gian, đầu tư vào các khu du lịch tâm linh để đảm bảo sự đồng bộ và phát triển các dịch vụ liên quan.
Ninh Bình nổi bật với hơn 1000 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 2 di tích được công nhận cấp quốc gia đặc biệt và 79 di tích xếp hạng cấp quốc gia Việc xác định rõ các sản phẩm du lịch đặc thù tại đây sẽ giúp thu hút du khách và bảo tồn giá trị văn hóa của vùng đất này.
PHẦN KẾT LUẬN
Trong 25 năm qua, Ninh Bình đã chuyển mình từ một tỉnh ít người biết đến thành một trung tâm du lịch lớn của cả nước, nhờ vào việc khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch và cơ sở hạ tầng Với nhiều điểm đến nổi tiếng như khu du lịch sinh thái Tràng An, chùa Bái Đính, và khu di tích lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư, Ninh Bình đã tạo ra một môi trường du lịch an toàn và thân thiện Đặc biệt, sự công nhận của UNESCO cho Tràng An là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới đã nâng cao hình ảnh du lịch Ninh Bình trên bản đồ du lịch Việt Nam và khu vực Ngày nay, Ninh Bình không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ mà còn được biết đến như một vùng đất có nền văn hóa lâu đời và con người hiếu khách.
Một trong những thành tựu nổi bật của du lịch Ninh Bình là sự chuyển biến trong tư duy phát triển du lịch Từ hệ thống chính trị, nhà đầu tư, doanh nghiệp cho đến từng người dân, tất cả đều hướng tới sự chuyên nghiệp, an toàn và hấp dẫn hơn cho du khách.
Những thay đổi trong tư duy về phương thức làm du lịch đã nâng cao hình ảnh du lịch Ninh Bình trong mắt du khách, đồng thời mang lại sự chuyển biến tích cực cho từng địa phương và hàng nghìn người dân tại các khu điểm du lịch.
Mặc dù du lịch văn hóa tâm linh ở Ninh Bình đang phát triển, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục Để tiếp tục phát huy vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế-xã hội, tỉnh Ninh Bình cần tập trung mọi nguồn lực nhằm khai thác triệt để lợi thế của mình Quan trọng nhất là cần tuyên truyền bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới quần thể danh thắng Tràng An, đồng thời xây dựng ý thức văn minh, văn hóa trong du lịch, khi Ninh Bình đã và đang trở thành trung tâm du lịch lớn của cả nước.