Bao bọc và đóng khung cho tác phẩm nghệ thuật pot

Những vật liệu này bao gồm bìa cacton, dải băng và chất keo dính được dùng để dán đồ tạo tác trước khi đóng khung.. Một số viện nghiên cứu đã đơn giản hố quy trình đĩng khung và cất trữ

Bao bọc và đóng khunø cho tác phẩm nøhệ thuật

Bao học và đáng khung chú tác phẩm nghệ thuật

và đủ tạo tắc trên olay

Mary Todd Glaser - Giám đốc Bộ phận Bảo quản tài liệu giấy, Trung tâm bảo quản tài liệu Đông Bắc

Sự lan nhiễm axit từ các vật liệu xung quanh là nguyên nhân chủ yếu làm hư hỏng sách Trong nhiều năm qua, việc sử

dụng các vật liệu không có tính ôn định về mặt hoá học vào

việc cất trữ hay đóng khung đã cho thấy tác hại của nó

Những vật liệu này bao gồm bìa cacton, dải băng và chất keo dính được dùng để dán đồ tạo tác trước khi đóng khung Việc đóng khung nhằm mục đích bảo vệ nhưng nếu làm không đúng cách thì ngược lại nó sẽ gây hư hại

Lựa chọn thợ đóng khung

Mặc dù các thợ đóng khung ngày nay hiểu biết hơn nhiều so với cách đây vài năm, nhưng đa số họ vẫn không chú ý

nhiều đến qui trình bảo quản cũng như vật liệu để đóng

khung Một nhân viên bảo quản tài liệu giẫy hay một viện bảo tàng có thê giúp bạn tìm một thợ đóng khung chuyên nghiệp, người đã quen thuộc với những yêu câu đặc biệt vê

việc đĩng khung các tác phẩm nghệ thuật và đồ tạo tác mang tính lịch sử Với bất cứ thợ đĩng khung nào, bạn cũng nên đưa ra những yêu câu của mình về qui cách bao bọc và đĩng khung để được đảm bảo về vật liệu cũng như quy trình bao bọc tài liệu

Cơng tác bao bọc

Tâm bọc hình cửa số là dạng bao bọc tiêu chuẩn cho đồ tạo

tác bằng giấy cần đĩng khung Tắm bọc cũng dùng cho việc

cất trữ, đặc biệt là cất trữ các bản in, bản vẽ và các loại tác

phẩm nghệ thuật khác trên giây Một số viện nghiên cứu đã đơn giản hố quy trình đĩng khung và cất trữ bằng việc sử dụng những tắm bọc cĩ kích thước bên ngồi chuẩn cĩ thể vừa với kích thước bên trong của các hộp hay khung cĩ số

đo tiêu chuân

Loại tâm bọc đặc trưng dùng trong các bảo tàng bao gồm

một tắm bọc hình cửa số và một tâm bìa cứng ở mặt sau (xem hình 1) Hai tắm này được ghim chặt với nhau bằng

một dải băng vải dọc theo một bên mép, thường là ở mép

trên Nếu một vật chỉ bao bọc như thế mà khơng đĩng

khung, nĩ cần cĩ thêm một tâm phủ bảo vệ trên bề mặt Phim pơÏliexte trong, một loại nhựa tong hop, thuong duoc

sử dụng để làm tâm phủ bởi vì loại nhựa này trung tính về

mặt hố học, trong suốt, khơng bị co giãn Tuy nhiên

pôliexte có tĩnh điện và vì thê chỉ thích hợp cho những tài liệu có tính an toàn Còn đối với những tác phẩm mềm mại tinh tế như tranh vẽ bằng phan mau, bang than củi, than chì mềm hay tranh màu nước, giấy lụa tỏ ra thích hợp hơn

Glassin-loại giấy đục mờ không thắm mỡ-không có axit cũng có thể dùng được nhưng vì nó sẽ có tính axit sau một thời gian sử dụng nên cứ vài năm lại phải thay một lân

Loại bìa được giới thiệu dùng cho bao bọc dé bao quan tai

liệu có thể là bìa vải truyền thông, thường 100% cotton hoặc cting cé thé 1a (high-quality wood-derived archival board ) bìa đạt tiêu chuẩn lưu trữ có nguồn gốc từ gỗ, loại bìa này không có lignin, chất có thể dẫn tới sự tạo thành axit Cả hai loại bìa này thường được cho thêm phụ gia là một chất có tính kiềm để đảm bảo chúng không bị ảnh hưởng xấu từ môi trường có axIt xung quanh Cả hai loại do các thợ đóng khung bảo quản, các nhà cung cấp vật liệu bảo quản và các

cửa hàng nghệ thuật lớn cất trữ, gom một vài sắc thái của

màu trăng và các màu khác nhau

Nếu sử dụng bìa có nguồn gốc từ gỗ thay cho bìa vải thì nó phải không chứa lignin Luôn có những sản phẩm mới được tung ra bán trên thị trường nhưng một vài trong số đó có thể

không thích hợp cho các tác phẩm nghệ thuật và đồ tạo tác

có tính lịch sử Nêu có nghi ngờ gì vê vật liệu bao bọc, bạn

nên hỏi một thợ đóng khung có kiến thức chuyên môn, một chuyên gia bảo quản hay tham khảo tài liệu kèm theo sản phẩm

Phân hình cửa số của tâm bọc và phân bìa đệm phía sau nên cùng cỡ và vừa khít với khung Phân cửa số của tắm bọc phải đủ sâu để đảm bảo răng lớp kính tráng bên ngoài không tiếp xúc với vật phía trong Loại bìa dày bốn lớp thường đáp ứng được yêu câu này nhưng đối với những vật bản rộng

hơn hay những vật có thê bị xoăn, bị nhăn hay những tác

phẩm nghệ thuật vẽ đắp, gắn hay bằng những chất liệu nỗi, người ta thường đòi hỏi tâm bọc dày hơn Loại bìa dày hơn bốn lớp có bán sẵn trên thị trường Chúng ta cũng có thê tự làm bằng cách ép hai hay nhiễu tắm bìa bốn lớp với nhau Chúng ta có thể làm những tâm bọc nhiêu lớp khá đẹp mắt với một hay nhiều màu sắc khác nhau Với bất kỳ loại tắm bọc nhiều lớp nào, các lớp đều phải được làm từ bìa dùng

cho lưu trữ Nếu cân loại tâm bọc thật dày thì (sink mat) loại

tam bọc có khoang trống phía sau là thích hợp nhất Tắm bọc

có khoang trông phía sau (Hình 3) được làm băng cách dán những mảnh bìa (có thể sử dụng những mảnh nhỏ) vào lớp bìa sau để tạo ra một khoảng trống (hay phân thụt vào) và đồ vật được dán vào ở trong đó Thành của khoang trông đó bị

che kín bởi phân cửa sô hình chữ nhật của tâm bọc.

Các phương pháp và vật liệu để đính vật vào phân khung cũng quan trọng không kém bản thân khung đó Vật phải

được đính vào phân bìa sau của tắm bọc, không bao giờ đính

lên mặt sau của phân cửa sô Dù trong bất cứ trường hợp nào cũng không được đính trực tiếp lên phân bìa đó Phương pháp truyền thống là sử dụng bản lễ giấy và loại keo dán thích hợp Trong những năm gân đây, miếng đỡ góc và riêm mép trở nên thông dụng vì nó không cân keo dính để dán vào vật Bản lề, miễng đỡ góc và băng riềm cho phép ta gỡ

đô tạo tác ra khỏi tâm bọc dê dàng khi cân

Bản lề là những miếng giấy đạt tiêu chuẩn lưu trữ nhỏ, cứng,

hình chữ nhật Loại kozo của Nhật được ưa thích hơn cả Một phan của bản lề được dán vào mặt trái của vật và một

phần dán vào tâm bìa phía sau Hai loại bản lễ thông dụng được vẽ trong hình dưới đây Bạn nên sử dụng loại bản lễ có thể gập lại được khi phải để hở phần mép của vật được bọc ở bên trong

100% rap wandow tat 77 Z7

(underside shown here} /, ———7 /⁄

// Work of at

Paper hinges

Widow mat and | \ kono pager

hnoed together at top | " 100% rag backboard

L—

Hình 1 Tác phẩm được nỗi bằng bản lề vào tắm bìa cứng ở mặt sau bằng các bản lề dạng gập

Acid-free

Part of hinge / fa _

adhered to back Z rete a

Hình 2 Tác phẩm được nỗi bằng bản lề bằng những bản lề dạng miếng treo

Object to be hinged to

/ backboard within

/ recessed compartment

i

as << = _ a) ~~, a ⁄

Lo — ON gonna TzZ =“ “Ee fn, _

a, Ty ` 7 fs 7

Paes, VN ‘ ~~ ⁄ ⁄ ~ S —

Sk “ / “we

~ et <

Nhu c al dể “ae

— su

Tư See Sa `

Hình 3 Tâm bọc có khoang trông phía sau

y

Aw

Bản lề phải được gắn băng một loại keo dính không gay 6 bân, bên chắc và có thể tây sạch được Các chuyên gia bảo quản cho răng nên sử dụng loại keo dán ở dạng hồ nhão tự chế từ tỉnh bột Nếu muốn biết thêm thông tin chỉ tiết về việc

bao bọc và nguôn cung cấp vật liệu, bạn có thể tham khảo tờ

rơi của NEDCC có hướng dẫn cách “Làm thế nào để tự làm

tâm bọc và bản lê"

Bản lề thường được gan vào góc trên của đồ tạo tác, mặc dù

với những vật khô lớn và nặng, chúng ta phải gắn thêm bản

lề tại một vài điểm dọc theo mép trên Nếu vật có vẫn xu

hướng bị "trôi" ("floated") (làm lộ các mép trần) những bản

lề gắn thêm ở góc dưới hay dọc theo ba mép còn lại là rất

cân thiết

Loại giấy thường được khuyên dùng đề làm bản lề nhất là

giây kozo nguyên chất của Nhật Bản, đôi khi bị nhằm lẫn là

giây làm từ cây dâu tắm hay thậm chí là giây làm từ rơm Giấy làm từ 100% gỗ kozo thường rất nhẹ, không có lignin,

và thớ sợi dài Loại giấy này tốt, giữ được độ bên chắc, dẻo

dai trong nhiều năm Trước đây loại giấy này được làm thủ công, nhưng hiện nay một số được làm bằng máy móc Các nhà cung cấp vật liệu bảo quản luôn có sẵn loại giấy kozo này với khôi lượng lớn và đủ loại sắc thái của màu trăng Loại keo dính được các chuyên gia bảo quản ưa thích hon ca

là loại keo dán ở dạng hỗ nhão tự chế từ tĩnh bột Nó đáp

ứng đủ các tiêu chuẩn cân thiết để làm keo dán bảo quản: độ bên chắc thích hợp, các tính chất bảo quản tốt, không có xu hướng làm bạc màu và dễ tây sạch Keo dán có nguồn gốc động vật (chất nhây) hay cao su dán không được khuyên sử dụng vì chúng bị xin màu khi dán lâu ngày và làm ô bân vật

Keo dính tông hợp như keo gia dụng màu trắng thường gặp

có thể không làm bẩn vật nhưng cũng không sử dụng được

vì loại keo này dính bết lại không tây được khi dán lâu ngày Loại băng dán tự dính dùng trong lưu trữ mới xuất hiện trên thị trường trong những năm gân đây vẫn chưa chứng minh được tính năng của nó Loại này ít ra cũng không làm ô bân trong thời gian ngắn nhưng những tính chất bảo quản khác vẫn chưa được biết đến, vì thê chúng ta không nên sử dụng

Các phương pháp làm khung không cần chất kết dính có thể được dùng thay cho bản lề Một trong các phương pháp đó là

sử dụng miếng đỡ góc, có thể là những miếng giấy bọc gấp trùm lên các góc của đồ tạo tác và dán vào phân bìa sau của tắm bọc hay có thê là những dải băng đặt chéo qua các góc Còn cách khác nữa là sử dụng băng riêm, dùng những dải giây dài bọc trùm lên các cạnh của đồ tạo tác Đề giữ cô định, những miếng đỡ không có keo dán phải đè lên mặt trước của vật Nhưng chỉ có thể giấu khéo viền đỡ đó nếu nó

được phủ một tam bọc mà tâm bọc đó cũng phải phủ lên một

phân của đô tạo tác Miếng đỡ góc hay băng riềm mép có thể được làm từ giấy hay phim pôliexte Những viên góc nhỏ bán sẵn trên thị trường để dán ảnh thì dùng được cho ảnh và các vật nhỏ băng giấy Tuy nhiên, hâu hết đồ tạo tác băng giấy cần góc bao viên và những dải phim pôliexte (Mylar) chéo ngang góc lớn hơn Những dải sợi dệt bằng vải pôliexte

cũng có thê được sử dụng Mặt vải pôliexte thường xỉn và vi thế khó nhận thấy hơn mặt phim pôliexte láng bóng

Viên bọc không có tâm bọc hình cửa số

Tắm bọc không phải lúc nào cũng thích hợp Một số tác phẩm đương đại trông sẽ rất kỳ dị nếu bị bọc viên lại, và tắm bọc cũng không đúng về mặt lịch sử đối với những bản in được trưng bày trong những chiếc khung cô Nếu không sử

dụng tam bọc, đồ vật phải được có định bang ban 1é vao

phân sau của bìa giấy và đóng khung sao cho nó không bị tiếp xúc với lớp tráng kính Sử dụng một miếng đệm đảm bảo sẽ có một khoảng trông ở giữa lớp tráng kính và vật; (có thể giâu được ít nhất một phần của miếng đệm này dưới đường rãnh của khung) Cũng như các vật liệu khác ở trong khung, miếng đệm phải không có axit và phải có tính ôn định hoá học Có thể làm thành những miếng đệm tốt từ những dải bìa vải Những dải bìa vải có thể gắn với lớp tráng kính dưới đường rãnh của khung bằng một miếng băng dính

hai mặt, ví dụ như băng dính hai mặt hiệu 3M Scotch#415

Nếu miếng đệm son màu đen sẽ khó nhận thấy hơn Chúng

ta cũng nên sử dụng một loại sơn acrylic Miếng đệm dày hơn bốn lớp có thể được làm băng cách ép hai hay ba dải giây bằng băng dính hai mặt #415 Một cách lựa chọn khác

là yêu cầu thợ đóng khung làm khung có sẵn miếng đệm.

Lớp tráng kính

Đối với những tác phâm nghệ thuật trên giấy, rất cần có lớp tráng kính để bảo vệ bề mặt giấy xốp mỏng manh khỏi bụi

va chat ban Do hoi 4m có thể đọng lại ở mặt trong của lớp tráng kính bảo vệ bức tranh nên lớp tráng kính không nên tiếp xúc với đồ tạo tác Vật liệu làm lớp tráng kính tốt nhất

cho các tác phẩm nghệ thuật và đồ tạo tác là những vật liệu

được thiết kế để lọc bỏ những thành phân gây hại (tia tử ngoại) có trong ánh sáng Tắm arcylic, UF -3Plexiglas, do

hãng Rohm và Haas sản xuất, được các bảo tàng sử dụng

trong may chục năm qua Gần đây các công ty khác đã cho

ra đời tắm kính và arcylic có thê lọc phóng xạ tia tử ngoại

Khi lựa chọn vật liệu làm lớp trắng kính phải đảm bảo chọn được loại có khả năng lọc tia tử ngoại cao, ít nhất là 90%

Hầu hết các loại kính và nhiều loại arcylic không ngăn được

phóng xạ tử ngoại, còn những loại khác chỉ lọc được một

lượng nhỏ

Cũng cân phải chú ý răng các loại acrylic mang tĩnh điện không được sử dụng được cho tranh phan mau, bản vẽ bằng than củi hay những vật có chất liệu không bên chắc khác

Thay vào đó có thê sử dụng kính lọc tia tử ngoại

Đôi khi, duy trì việc sử dụng loại thủy tinh thối thủ công

truyền thống trong khung tranh cô là một việc quan trọng

Trong trường hợp như vậy chúng ta có thể sử dụng hệ thông tráng phủ 2 lớp với lớp tráng phủ lọc tia tử ngoại gân sát với

đồ vật (nhưng không tiếp xúc với đồ vật) còn lớp kính thì năm ở phía ngoài Người xem sẽ không thấy được lớp tráng phủ thứ 2

Những điều cần chủ ý thêm khi đóng khung

Đề tăng thêm sự bảo vệ, khung tranh nên được dán dính lại

và phải có thêm ít nhất một lớp bìa cứng đạt tiêu chuẩn lưu trữ Lớp bìa phía sau này có tác dụng bảo vệ tranh khỏi nhiệt

độ hay những tác dụng vật lý, và phải là bìa bằng giấy 100%

và không có lignin Loại bìa này được ưa dùng hơn bìa gỗ hay bọt xốp vì bìa gỗ và bọt xốp thường tạo ra chất hoá học khi sử dụng lâu ngày Thêm vào đó, chúng ta nên đặt một miếng hut 4m vào giữa những tâm bìa sau và gắn với phan sau khung bằng băng dính hai mặt 3M #415 Mặc dù loại Marvelseal-1 tam ép nhôm và nhựa tro-chống thấm hơi 4m

và khí øgaz còn tốt hơn nhưng chúng ta vẫn có thể sử dụng phim pôliexte 4 hay 5 li làm tắm hút âm

Khung cần phải đủ dày đề chứa tất cả các lớp, các phân trong khung không được thò ra phía sau khung và chạm vào tường Tốt nhất là các lớp bìa phía sau phải được khoét hốc (tạo một khoảng trống trong khung) vì như vậy sẽ có một khoảng cách giữa khung tranh với tường Khi đặt làm khung