(Tiểu luận FTU) các xu thế lớn và tác động tới nền kinh tế việt nam

Nhân loại đang từngbước đi vào sử dụng tri thức cho phát triển và đang hình thành nền kinh tế dựa vào trithức, sử dụng nhanh và gần như trực tiếp các thành tựu của khoa học công nghệ vào

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

●●●

-TIỂU LUẬN KINH TẾ KHU VỰC Kinh tế chia sẻ: Các xu thế lớn và tác động tới nền kinh tế Việt Nam

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Bình Dương Lớp: KTE302(BS-1/1819).1_LT

Nhóm sinh viên thực hiện:

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

I TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ CHIA SẺ 6

1 Định nghĩa “Kinh tế chia sẻ” 6

2 Lịch sử hình thành và phát triển 7

3 Các mô hình nổi bật thuộc nền kinh tế chia sẻ 9

3.1 RelayRides 9

3.2 Airbnb 9

3.3 Uber 9

3.4 TaskRabbit 10

3.5 KickStarter 10

3.6 Mô hình cho vay trong cộng đồng Peer lending 10

3.7 Bartering giữa các doanh nghiệp 10

3.8 Car Pooling – đi chung xe 11

4 Các mô hình của nền kinh tế chia sẻ 11

5 Tính ưu việt của kinh tế chia sẻ so với kinh tế truyền thống 11

6 Những điểm hạn chế của kinh tế chia sẻ 12

II TÌNH HÌNH NỀN KINH TẾ CHIA SẺ TRÊN THẾ GIỚI 14

1 Thực trạng 14

1.1 Mô hình kinh tế chia sẻ đang là hiện tượng "làm mưa làm gió" tại môi trường kinh doanh thế giới 14

1.2 Ứng dụng thông qua các mô hình kinh doanh ở các lĩnh vực: 14

2 Ảnh hưởng 15

2.1 Ảnh hưởng tích cực 15

2.2 Ảnh hưởng tiêu cực 16

3 Tiềm năng 17

III ĐỊNH HƯỚNG NỀN KINH TẾ CHIA SẺ Ở VIỆT NAM 18

1 Cơ hội 18

2 Thách thức 18

2.1 Về thị trường 18

2.2 Về pháp luật, an ninh, bảo mật 19

2.3 Về xã hội 20

3 Hướng giải quyết 21

3.1 Đối với chính phủ 21

KẾT LUẬN 22 TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

LỜI MỞ ĐẦU

Bước sang thế kỷ XXI, chúng ta đang đứng trước thời cơ mới Nhân loại đang từngbước đi vào sử dụng tri thức cho phát triển và đang hình thành nền kinh tế dựa vào trithức, sử dụng nhanh và gần như trực tiếp các thành tựu của khoa học công nghệ vàophục vụ sản xuất đời sống.Theo đánh giá của các nhà tương lai học, thế giới đangchuyển nhanh sang nền kinh tế tri thức, trong đó khả năng hiểu biết của con người đặcbiệt là công nghệ thông tin và viễn thông đã được ứng dụng ngày càng nhiều mặt củađời sống xã hội Đây cũng là thời kỳ mà các quan hệ quốc tế đã phát triển tới mứckhông một quốc gia nào dù lớn hay nhỏ, dù thuộc hệ thống kinh tế xã hội nào có thểtồn tại và phát triển mà không chịu sự tác động ấy Xu hướng toàn cầu hóa và hộinhập kinh tế quốc tế đã làm xuất hiện những cơ hội kinh doanh mới ở những phạm virộng lớn hơn nhiều so với trước đây Cùng với các quá trình này, sự phát triển nhanhchóng của mạng Internet lại càng đóng góp vào việc phát triển các mô hình kinhdoanh mới, trong đó có kinh tế chia sẻ

Thuật ngữ “nền kinh tế chia sẻ” được đưa ra bàn luận trên nhiều diễn đàn kinh

doanh và thương mại điện tử Mô hình này đã nhận không ít lời tán dương của giớinghiên cứu và doanh nghiệp Kinh tế chia sẻ là mô hình kinh doanh có khả năng đemlại siêu lợi nhuận nhanh chóng cho doanh nghiệp nhưng đồng thời cũng đem lại nhiềulợi ích chung cho toàn xã hội Sự thành công của mô hình này trên thế giới đã đượcminh chứng thông qua những khoản lợi nhuận khổng lồ đem lại cho nhà cung ứngdịch vụ lẫn người cho thuê và sử dụng tài nguyên Tuy nhiên, mô hình này cũng đãlàm nảy sinh các mối quan hệ mới trên thị trường; tiềm ẩn những rủi ro mà nhà quản

lý cần phải quan tâm để đảm bảo lợi ích của cả người mua (người tiêu dùng) và ngườibán (nhà cung cấp dịch vụ) cũng như nảy sinh các vấn đề giữa doanh nghiệp kinhdoanh theo mô hình kinh tế chia sẻ và doanh nghiệp kinh doanh truyền thống …Việcthiết kế các chính sách kinh tế mới, phù hợp hơn với những phát triển của loại hìnhkinh tế chia sẻ được đặt ra đối với tất cả các nước, nhất là với bối cảnh phức tạp củanền kinh tế Việt Nam đang phát triển.Từ tính cấp thiết của vấn đề, nhóm chúng em đi

đến quyết định lựa chọn đề tài: “Kinh tế chia sẻ: Các xu thế lớn và tác động tới nền

kinh tế Việt Nam”.

Để làm rõ hơn về vấn đề này, bài tiểu luận của nhóm chúng em sẽ hệ thống lại một

tập trung phân tích thực trạng và diễn biến tác động của xu hướng kinh tế chia sẻ đốivới nền kinh tế Việt Nam và đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quảquản lí và xây dựng mô hình này ở Việt Nam.

Trong phạm vi kiến thức còn hạn chế, bài tiểu luận có thể còn thiếu sót, do vậynhóm chúng em rất mong nhận được những nhận xét và góp ý của cô để bài tiểu luậnđược hoàn thiện hơn

I TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ CHIA SẺ

1 Định nghĩa “Kinh tế chia sẻ”

Theo Wikipedia, kinh tế chia sẻ (có nhiều tên gọi như: Sharing economy,collaborative economy, the mesh,…) là mô hình “thị trường lai” kết hợp giữa sở hữu

và chia sẻ, trong đó đề cập đến chia sẻ ngang hàng (peer-to-peer network) dựa trên sựchia sẻ quyền sử dụng hàng hóa và dịch vụ (phối hợp thông qua các dịch vụ trực tuyếndựa vào cộng đồng) nhằm gia tăng lợi ích của các bên tham gia

Kinh tế chia sẻ cũng được coi là hoạt động tái thiết kinh tế, trong đó các cá nhân ẩndanh có thể sử dụng các tài sản, dịch vụ nhàn rỗi (bao gồm cả các tài sản vô hình như

kỹ năng cá nhân và thời gian rảnh rỗi), được sở hữu bởi các cá nhân khác thông quacác nền tảng kết hợp trên Internet Nền kinh tế chia sẻ đang phát triển vì nó tái phânphối tài nguyên đang không được sử dụng hiệu quả (sản phẩm mua rồi nhưng khôngdùng, máy móc không được khai thác tối đa thời gian sử dụng) sang chỗ mà nó đượcdùng hiệu quả hơn Ví dụ, trong xã hội mà ô tô chỉ được dùng trung bình 1 tiếng 1ngày (dưới 5% thời gian), 99% đồ gia dụng không được sử dụng lại trong 6 tháng…

thì việc tái phân phối này là cần thiết để tiết kiệm tiền của người dùng và tài nguyêncủa xã hội

Trong kinh doanh, nền kinh tế chia sẻ được hiểu là một thuật ngữ đề cập đến môhình kinh doanh khai thác các yếu tố tài nguyên sẵn có của người dùng cuối cùng vàkết hợp với các yếu tố công nghệ để hợp thành một mô hình kinh doanh

Theo đó, mô hình này thường do các doanh nhiệp (DN) khởi nghiệp khởi xướng đối tượng này không sở hữu bất kỳ một nhà máy hay một kho hàng nào nhưng lại có

-cả một kho tài nguyên sẵn có trên toàn cầu và luôn sẵn sàng gia nhập vào hệ thống

Trong khi đó, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, kinh tế chia sẻ là khái niệm mới xuấthiện trong thời gian gần đây và gắn với sự phát triển của cuộc cách mạng công nghệsố

Đến nay, có nhiều định nghĩa và cách hiểu khác nhau nhưng theo cách hiểu phổbiến nhất, mô hình kinh tế chia sẻ là một hệ thống kinh tế mà ở đó tài sản hoặc dịch vụđược chia sẻ dùng chung giữa các cá nhân, hoặc không phải trả tiền hoặc không trảmột khoản phí, với tính chất điển hình là thông qua các công cụ Internet

Đây là một phương thức kết nối mới giữa người mua (người dùng) và người bán(người cung cấp) đối với một hoạt động kinh tế Trong nền kinh tế chia sẻ, có 3 yếu tố

cơ bản cho phép chia sẻ các nguồn lực, các hàng hóa và dịch vụ mới cũng như cácngành mới, cụ thể: Hành vi của khách hàng đối với nhiều hàng hóa và dịch vụ thayđổi từ sở hữu đến chia sẻ; Các mạng xã hội trực tuyến và thị trường điện tử dễ dànghơn liên kết người tiêu dùng; Các thiết bị di động và các dịch vụ điện tử làm cho việc

sử dụng hàng hóa được chia sẻ và các dịch vụ thuận tiện hơn

Mô hình kinh doanh này thực sự phát triển mạnh mẽ khi nền kinh tế Mỹ rơi vàokhủng hoảng năm 2008, người dân buộc phải thay đổi cách tiêu dùng để thích ứng vớibối cảnh khó khăn

Việc “chia sẻ” những tài nguyên sẵn có bằng các ứng dụng công nghệ cùng nhữngkhoản lợi nhuận khổng lồ đem lại cho nhà cung ứng dịch vụ lẫn người cho thuê và sử

dụng tài nguyên, đã khiến mô hình kinh doanh này nhanh chóng phát triển vượt rakhỏi biên giới Mỹ, lan rộng khắp châu Âu và toàn thế giới.

Đến năm 2015, dịch vụ Airbnb.com đã được định giá khoảng 20 tỷ USD Cùng vớiAirbnb.com, trong năm 2016, rất nhiều các dịch vụ khác đã và đang, tiếp tục phát triểnmạnh, chia sẻ và cho thuê gần như mọi thứ: Từ máy nông nghiệp, máy công nghiệp,các thiết bị công nghiệp nặng, cho đến máy ảnh, đồ chơi, thiết bị thể thao (xe đạp, vántrượt…) cho vay tiền, gọi vốn, chia sẻ wifi cho nhau, chăm sóc thú cưng, cho thuê xe

tự lái, cho thuê nhân viên, thuê sách…Có thể thấy, từ năm 2015 – 2016, kinh tế chia

sẻ phát triển mạnh mẽ, vượt bậc với hàng loạt các dịch vụ ở nhiều lĩnh vực.Từ năm

2016 đến nay đã ổn định và được áp dụng rộng rãi ở khắp nơi trên thế giới

Có thể khẳng định, nền kinh tế chia sẻ thuộc một xu hướng lớn hơn bắt đầu từ thờiInternet: xu hướng đảo ngược chủ nghĩa tiêu dùng Khi Internet được lan rộng, cáctrang như eBay và Craigslist giúp kết nối những người có và những người cần mộtcách hiệu quả hơn Chia sẻ và tái phân phối tài nguyên bắt đầu rẻ đi so với mua đồmới và vứt đồ cũ đi Mọi người không chỉ là người mua mà còn có thể bán thông quathương mại ngang hàng

Những công ty Product Service bắt đầu phát triển mô hình tính phí theo sử dụng, thay

vì theo sở hữu (ZipCar) Bây giờ có hàng trăm công ty chia sẻ tài sản: Airbnb,RelayRides, DogVacay, LiquidSpace… Các công ty này sử dụng công nghệ điệnthoại, GPS, 3G, thanh toán Online khiến cho mô hình nền kinh tế chia sẻ hoạt độngvới hiệu suất cao, tiết kiệm chi phí, tăng lợi ích cho người cung ứng, người có nhu cầu

và người trung gian Đồng thời việc tiết kiệm vốn của công ty (không phải mua ô tô,xây khách sạn) mà sử dụng vốn cộng đồng (xe ô tô của người tham gia, nhà ở củangười tham gia) giúp các công ty có thể lan nhanh ra toàn thế giới

Tóm lại, nền kinh tế chia sẻ là một biểu hiện của việc áp dụng công nghệ nhằmgiảm sự lãng phí trong tiêu dùng, hướng tới cộng đồng, thành phố thông minh – tàinguyên được dùng một cách hiệu quả

3 Các mô hình nổi bật thuộc nền kinh tế chia sẻ 3.1 RelayRides

Là dịch vụ chia sẻ xe ô tô trong cộng đồng, tận dụng nguồn tài nguyên đang bị lãngphí là những chiếc xe ô tô được tư nhân sở hữu Chủ sở hữu xe có thể cho thuê xe củamình trên nền tảng, thường kiếm trung bình 300 – 500 USD/ tháng, có người kiếm

1000 USD/ tháng Người thuê xe là lái xe an toàn trong ít nhất 2 năm (không đâm xe,không bị phạt) Người thuê xe sẽ đến gặp người chủ xe để nhận chìa khóa, sau đó trảlại chìa khóa khi thuê xong Kết thúc quá trình giao dịch người thuê và người cho thuê

có thể đánh giá lẫn nhau Công ty phục vụ thị trường Mỹ Số liệu cho thấy: mỗi chiếc

xe thường chỉ được dùng 1 tiếng/ ngày; giá của RelayRides thấp hơn giá của công tycho thuê xe khoảng 35%

3.2 Airbnb

Là công ty chia sẻ nhà ở cho người đi du lịch, tận dụng nguồn tài nguyên đang lãngphí là những căn phòng không dùng đến Chủ sở hữu nhà cho thuê nhà mình trên nềntảng, người thuê nhà sẽ lên nền tảng để tìm căn nhà phù hợp Sau giao dịch người thuê

và người cho thuê có thể đánh giá lẫn nhau trên nền tảng Airbnb có mặt trên rất nhiềunơi trên thế giới và đã có mặt tại Việt Nam Công ty được đánh giá khoảng 10 tỉ USD

Một ví dụ cho thấy sự tiện lợi của Airbnb là dịch vụ này đã phục vụ 180.000 khách dulịch tới Brazil dự World Cup và giá thuê nhà thấp hơn giá thuê phòng khách sạnkhoảng 3 lần

3.3 Uber

Uber là công ty taxi cộng đồng, tận dụng nguồn tài nguyên là xe đang lãng phí vàngười lao động không kiếm được việc làm trong cộng đồng Chủ sở hữu xe sẽ đăng kýtrên nền tảng, làm bài kiểm tra khả năng lái xe Người muốn đi xe sẽ lên nền tảng tìm

xe gần đó, liên lạc để người lái xe đến nơi và chở mình đi Sau sử dụng dịch vụ, ngườilái và người dùng dịch vụ sẽ đánh giá lẫn nhau trên nền tảng Uber bắt đầu kinh doanhtrong lĩnh vực xe hạng sang, sau đó mở ra các lĩnh vực khác như xe bình dân, xe SUV,vận chuyển… Mức giá thường rẻ hơn các dịch vụ cung cấp bởi công ty truyền thống

Uber được định giá 18,2 tỉ USD Uber có mặt tại Việt Nam vào tháng 6/2014, kết hợp

cả taxi cộng đồng và đi chung xe

3.4 TaskRabbit

Đây là dịch vụ giúp đỡ nhau trong cộng đồng Người có công việc cần thực hiệnnhưng không đủ khả năng (thiếu thời gian, kĩ năng…) sẽ đưa lên nền tảng, tìm ngườilao động phù hợp (kĩ năng, mức giá, vị trí) Người lao động tới làm việc, và đượcthanh toán online Sau khi kết thúc công việc, người lao động và người thuê sẽ đánhgiá lẫn nhau trên nền tảng TaskRabbit được đầu tư 38 triệu USD vào 2012 Trước đây

người lao động sẽ đấu giá để nhận được công việc Bây giờ họ chỉ cần đăng kỹ năng,

số tiền muốn nhận và chờ được thuê

3.5 KickStarter

KickStarter giúp gọi vốn từ cộng đồng để thực hiện các dự án Người có dự án nghệthuật, phát triển phần mềm, nghiên cứu khoa học công nghệ sẽ đăng nội dung dự áncủa mình lên nền tảng để cộng đồng người dùng KickStarter xem xét cấp vốn Ngườicấp vốn có thể thu lại được những sản phẩm như áo phông, phần mềm sử dụng, sảnphẩm mẫu… của dự án mà họ cấp vốn, tùy theo mức tiền mà họ bỏ ra để ủng hộ

Công ty đã cấp vốn được khoảng 1 tỉ USD, cho hơn 100.000 dự án

3.6 Mô hình cho vay trong cộng đồng Peer lending

Đây là mô hình mà trong đó các đối tượng trong cộng đồng cho vay người trongcộng đồng, không thông qua trung gian là ngân hàng Ví dụ, các làng xã, khu dân phốthành lập quỹ chung dùng để hỗ trợ cho người trong khu gặp việc khẩn cấp.Một ví dụkhác là công ty cung cấp dịch vụ kết nối người cho vay và cần vay tại Anh, đượcthành lập vào năm 2005 và tới nay đã cho vay ra khoảng 1 tỉ USD Nền tảng đánh giángười vay thông qua dữ liệu quá khứ và tập hợp dữ liệu thu thập được từ nhiều nguồn

để đưa ra mức độ an toàn của khoản vay Các khoản vay trên nền tảng thường có lãisuất thấp hơn, nhưng người cho vay lại thu được nhiều hơn gửi vào ngân hàng, theocông ty là do chi phí tổ chức của công ty thấp hơn của ngân hàng

3.7 Bartering giữa các doanh nghiệp

Các doanh nghiệp có những tài sản, máy móc thừa, nhà kho chưa dùng đến, sảnphẩm tồn kho… có thể trao đổi với nhau để cả hai bên cùng có lợi, đồng thời tiết kiệmthời gian do không phải thông qua việc chuyển tiền Hoặc các doanh nghiệp có những

kĩ năng chuyên môn riêng biệt có thể thực hiện training cho một nhóm doanh nghiệp,chia sẻ kĩ năng của mình, nhận về thông tin hữu ích… Thị trường chia sẻ doanhnghiệp với doanh nghiệp có thể còn lớn hơn so với thị trường chia sẻ giữa người dân

3.8 Car Pooling – đi chung xe

Xuất phát vào năm 1970 khi giá xăng tăng cao, thịnh hành ở Đức vào cuối thế kỉ

20, với đặc điểm của xã hội là những người đi làm phải di chuyển khá xa, cần phảidùng xe ô tô, chi phí xăng rất cao Vì thế người dân đi chung xe với nhau để tiết kiếmtiền di chuyển Mô hình phổ biến đến nỗi quốc gia này xây dựng làn đường dành riêngcho các xe chở đông người Xe chở 1 người không được đi làn đường này

Cùng với sự xuất hiện của Internet, rất nhiều công ty tận dụng công nghệ này để kếtnối người cần đi chung và người có xe nhằm thúc đẩy việc chia sẻ xe hơn nữa

4 Các mô hình của nền kinh tế chia sẻ

Một cách tổng quát, nền kinh tế chia sẻ có các mô hình chính sau, bao gồm:

- Mạng lưới Product service – cung cấp dịch vụ để thay việc mua sản phẩm: sảnphẩm chuyển thành dịch vụ, sở hữu trở thành cho thuê, bán một lần chuyểnthành cho thuê theo mức sử dụng

- Chợ tái phân phối nguồn lực: từ nơi nó không được cần sang nơi nó được cầnhơn (ebay, Chợ tốt, Craigslist, 99dresses…)

- Lối sống hợp tác: nền tảng giúp chia sẻ và trao đổi những tài sản như thời gian,

kĩ năng, tiền, kinh nghiệm… (Airbnb, TaskRabbit, SkillShare)

5 Tính ưu việt của kinh tế chia sẻ so với kinh tế truyền thống

Nền kinh tế chia sẻ đã trở thành một khía cạnh ngày càng quan trọng của các DN

toàn cầu nhờ những lợi ích mà nó mang lại Kinh tế chia sẻ giúp tiết kiệm chi phí, bảo

vệ môi trường, tăng tính hiệu quả của nền kinh tế, giảm bớt sự lãng phí tài nguyên xã hội và sự dư thừa năng lực của các sản phẩm dịch vụ.

Mô hình kinh tế chia sẻ cũng được kỳ vọng mang lại nhiều cơ hội phát triển khi

người tiêu dùng có thể tiếp cận và khai thác sử dụng những tài sản mà họ không sở hữu và không có điều kiện sở hữu riêng, trong khi đó, người sở hữu tài sản có cơ hội

để tăng thêm thu nhập.

Mô hình kinh tế chia sẻ đã tạo ra áp lực cạnh tranh đối với các loại hình kinh doanh truyền thống, thúc đẩy sự đổi mới, nâng cao chất lượng các hoạt động kinh tế nói chung Đồng thời, mô hình này đem đến lợi ích cho không chỉ các nền kinh tế, các

DN mà còn tác động tích cực đến đời sống từng cá nhân, giúp nhiều người tận dụng

tốt hơn những thành tựu công nghệ thông tin để tối đa hoá lợi ích từ những nguồn lực

có sẵn, thông qua việc chia sẻ, tận dụng các nguồn lực dư thừa của nhau.

Do đó, mô hình kinh tế chia sẻ trong thời đại công nghệ 4.0 sẽ giúp cho người tiêudùng có thể chia sẻ, tận dụng tối đa các nguồn lực dư thừa của nhau như nhà cửa, xe

cộ, vật dụng… thay vì phải chi phí đầu tư mới cho việc mua sắm, sở hữu tài sản đó

Như vậy, lợi ích đạt được của nền kinh tế chia sẻ là rất lớn Cụ thể là tiết kiệm chi phí, giúp bảo vệ môi trường, tăng tính hiệu quả của nền kinh tế, giảm bớt sự lãng phí tài nguyên xã hội và sự dư thừa năng lực của các sản phẩm dịch vụ.