TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP... TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP... TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG ĐẠI CƯƠNG Rất cần cho sự phát
Trang 1VAI TRÒ, NHU CẦU, HẤP THU, CHUYỂN HÓA VÀ NGUỒN TP CUNG CẤP CHẤT KHOÁNG
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
Chuẩn đầu ra:
1 Trình bày được vai trị, nhu cầu sắt, iode, kẽm, canxi
2 Trình bày được sự hấp thu, chuyển hĩa và các yếu tố ảnh hưởng của Fe, I, Zn, Ca
3 Liệt kê được nguồn thực phẩm cung cấp, dạng tồn tại của
Fe, I, Zn, Ca
4 Phân tích được những bệnh gây nên do thừa hoặc thiếu
Fe, I, Zn, Ca
Trang 3TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Trang 4TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
“NẠN ĐĨI TIỀM ẨN”???
Trang 5TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Trang 6TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
Trang 7TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Phân loại chất khống trong cơ thể
Trang 8TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
Trang 9TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
ĐẠI CƯƠNG
Rất cần cho sự phát triển của cơ thể
Cĩ nhiều trong TP cĩ nguồn gốc động vật
Trong nguồn thực vật thì kém hấp thu
Hàm lượng phụ thuộc vào giống cây trồng, điều kiện đất đai, xay xát và chế biến
Trang 10TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
Trang 11TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
SẮT
This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-SA
Trang 12TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
SẮT
• Tổng lượng sắt trong cơ thể của trẻ tương
• Trẻ đẻ đủ tháng, hàm lượng hemoglobin vào thời điểm trẻ được sinh ra là cao nhất (170-190 g/L)
Trang 13TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
PHÂN BỐ SẮT TRONG CƠ THỂ
Hàm lượng (g)
Trang 14TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
Vai trị
1 Tham gia tạo Hem:
- Hemoglobin để vận chuyển oxy,
- Myoglobin để cơ lưu giữ oxy,
- Cytocrom giữ vai trị trung tâm trong
chuỗi hơ hấp thế bào
Trang 15TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Vai trị
2 Là thành phần của enzym hoặc xúc tác
phản ứng sinh học
Phức hợp sắt - lưu huỳnh của NADH dehydrogenase và
succinate dehydrogenase cần cho chu trình vận chuyển điện tử.
Trang 16TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
HẤP THU
• Sắt được hấp thu chủ yếu ở tá tràng, ruột non với
những mức độ khác nhau tuỳ thuộc vào tình trạng sắt của cơ thể, cĩ thể tăng tới 50 lần khi hàm lượng sắt dự trữ thấp.
• HCl dịch vị rất quan trọng trong việc hấp thu sắt: giúp tách protein gắn sắt do làm thay đổi protein, khử sắt từ trạng thái ferric (Fe+++) thành ferrous (Fe++).
Trang 17TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Hấp thu Sắt
• Phần lớn sắt khơng hem được hấp thu ở
đoạn đầu của tá tràng pH axit ở đoạn đầu ruột non cũng giúp cho việc hấp thu Fe2+ bị khử từ Fe3+ của khẩu phần do các chất khử như vitamin C hoặc men ferrireductase ở
diềm bàn chải
Trang 18TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Trang 19TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Nguồn thực phẩm cung cấp sắt
Sắt trong thực phẩm cĩ 2 dạng sắt hem và khơng hem -Sắt hem từ nguồn động vật, dễ dàng hấp thu ở ruột -Sắt khơng hem từ nguồn thực vật phụ thuộc vào một
số chất làm tăng cường hay cản trở hấp thu
Chất tăng cường: vtmC, P động vật, Acid hữu cơ
Chất ức chế: Phytat, tanin ( vỏ đậu đỗ, trà, cà phê…)
Trang 20TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Trang 21TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Nhu cầu Sắt
• Lượng sắt mất đi trung bình mỗi ngày ở nam là 1mg, ở nữ là 1,5 mg
• 10%- 15%, sắt ăn vào được hấp thu
• Phụ nữ cĩ thai, cho con bú và trong thời
kỳ kinh nguyệt cĩ nhu cầu tăng gấp đơi
Trang 22TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
Trang 23TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Nhu cầu Sắt
Trang 24TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
II Calci ( Ca)
Ở người lớn, bình thường cĩ khoảng
1200g Ca (99% là ở xương)
Các muối Ca đều do thức ăn đưa vào cơ thể
Trang 25TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
HẤP
THU
Sữa mẹ cho khoảng 30mg Ca% khi người mẹ khơng cĩ vấn
đề thiếu dinh dưỡng.
Sữa bị cĩ lượng calci khoảng 4 lần nhiều hơn sữa mẹ:
120mg%.
70-80% Ca từ khẩu phần được bài tiết theo phân
Trang 26TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
CỘNG
GẮN KẾT – PHÁT TRIỂN – HỘI NHẬP
VAI
TRỊ
Calci trong xương:
-Chất khống chiếm gần 50% thành phần hố học của xương (cịn lại: 25% nước, 20% protein, 5% lipit, một lượng nhỏ glycosaminoglycan).
-Hầu hết chất khống là muối calci
Trang 27TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
VAI
TRỊ
Calci ngồi xương :
Dịch ngồi TB + Tổ chức mềm < 10g
Calci trong máu:
Nếu albumin huyết thanh bị thấp hơn bình thường do thiếu protein thì cĩ một sự giảm tương ứng của calci liên kết với protein.
Trang 28TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
Nhu cầu này tăng cao hơn ở lứa tuổi trẻ vị thành niên, phụ
nữ cĩ thai và cho con bú và người già
Trang 29TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG
NGUỒN THỰC PHẨM
Nguồn cung cấp Ca tốt nhất là từ sữa và chế phẩm
Cũng cĩ trong 1 số loại rau nhưng hấp thu kém hơn