TRIẾT HỌC VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG XÃ HỘIĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Về sau, do khoa học ngày càng phát triển nên cách hiểu cũng như đối tượng nghiên cứu của triết học cũng ngày càng được thu hẹp dần, chỉ đề cập đến những vấn đề cơ bản của tồn tại và nhậ

Chương I TRIẾT HỌC VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ

ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

10/11/22 2

I KHÁI NIỆM TRIẾT HỌC VÀ ĐỐI TƯỢNG

NGHIÊN CỨU CỦA TRIẾT HỌC

1 Triết học là gì ?

• Triết học ra đời rất sớm, khoảng từ thế kỷ VII - VI tr.CN cả ở

phương Đông và phương Tây

• Thuật ngữ “triết”, theo tiếng Hán nghĩa là trí, sự hiểu biết về

mặt đạo lý, sự nhận thức sâu rộng

• Trong tiếng Hy Lạp cổ, thuật ngữ “phylosophy” cũng có nghĩa

là yêu mến sự thông thái Nói chung triết học lúc đầu được

hiểu theo nghĩa khá rộng Về sau, do khoa học ngày càng phát triển nên cách hiểu cũng như đối tượng nghiên cứu của triết học cũng ngày càng được thu hẹp dần, chỉ đề cập đến những vấn đề

cơ bản của tồn tại và nhận thức đối với tồn tại ấy

• Quan niệm về triết học có nhiều thay đổi trong lịch sử: cổ đại, trung cổ, cận đại, hiện đại

 Tuy nhiên, triết học dù ở thời đại nào cũng có những vấn đề

quan tâm chung, cái mà chúng ta ngày này gọi là những nội

dung cơ bản của nhận thức triết học

 Triết học Mác ra đời và đã xác định rõ ràng khái niệm triết học: theo đó triết học là hệ thống tri thức chung nhất của con người

về thế giới về vai trò và vị trí của con người trong thế giới đó`

10/11/22 4

2 Đối tượng nghiên cứu của triết học

Với tư cách là một môn học về thế giới quan, đối tượng của triết học có sự thay đổi trong lịch sử:

 Thời kỳ cổ đại: đối tượng nghiên cứu triết học cũng đồng thời là đối tượng của các khoa học

 Thời kỳ trung cổ: đối tượng của triết học phụ thuộc

vào đối tượng nghiên cứu của thần học

 Thời kỳ cận đại: đối tượng của triết học được xác định bao trùm đối tượng nghiên cứu của các khoa học cụ thể

 Triết học Mác-Lênin cho rằng: đối tượng nghiên cứu của triết học trong thời đại ngày nay là tiếp tục giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, nghiên cứu các quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.

II TÍNH QUY LUẬT VỀ SỰ HÌNH THÀNH

VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRIẾT HỌC

Sự hình thành, phát triển của triết học gắn liền với điều kiện kinh tế-xã hội;

Gắn với cuộc đấu tranh giữa các giai cấp, các lực lượng xã hội; Gắn với các thành tựu khoa học tự nhiên và khoa học xã hội;

Gắn với sự xâm nhập, đấu tranh giữa các trường phái triết học khác nhau

Ngoài ra, sự phát triển của triết học không chỉ trong sự tác động qua lại lẫn nhau, thâm nhập lẫn nhau giữa các tư tưởng triết học,

mà còn giữa triết học với chính trị, tôn giáo, nghệ thuật… Sự

thâm nhập lẫn nhau đó đã làm cho triết học phát triển rất đa dạng

10/11/22 6

III - Vai trò của triết học trong

đời sống xã hội

1 Vai trò TGQ và PPL của triết học

a) Vai trò (chức năng) TGQ:

 Với tư cách là hạt nhân lý luận của TGQ, làm cho TGQ phát triển như một quá trình tự giác dựa trên sự tổng kết kinh

nghiệm thực tiễn và tri thức do các nhà khoa học mang lại

 CNDV và CNDT là cơ sở cho hai TGQ cơ bản đối lập nhau Chính vì vậy nó đóng vai trò là nền tảng cho TGQ của hai hệ

tư tưởng đối lập nhau, giữa cuộc đấu tranh của CNDV và CNDT trong lịch sử triết học, và cũng là cách này hay cách khác trong cuộc đấu tranh giữa các giai cấp và các lực lượng

xã hội đối lập nhau.

10/11/22 8

b)Vai trò phương pháp luận

thành ba cấp độ: Phương pháp luận ngành, phương pháp luận chung và phương pháp luận chung nhất

– Phương pháp luận ngành (còn gọi là phương pháp luận bộ môn) là phương pháp luận của một ngành khoa học cụ thể nào đó.

– Phương pháp luận chung là phương pháp luận được sử dụng cho một số

ngành khoa học.

– Phương pháp luận chung nhất là phương pháp luận được dùng làm điểm

xuất phát cho việc xác định các phương pháp luận chung, các phương pháp luận ngành và các phương pháp hoạt động khác của con người.

giới và vai trò của con người trong thế giới đó; với việc nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy, triết học thực hiện chức năng phương pháp luận chung nhất

2 Vai trò của triết học đối với các khoa

học cụ thể

học cụ thể, nó là thế giới quan, phương pháp luận cho khoa học

cụ thể, là cơ sở lý luận cho khoa học cụ thể trong việc đánh giá các thành tựu đã đạt được, cũng như vạch ra các phương hướng, phương pháp cho quá trình nghiên cứu khoa học cụ thể

sự phát triển của các khoa học; ngược lại CNDT thường được sử dụng làm công cụ biện hộ cho tôn giáo và cản trở khoa học phát triển

của khoa học hiện đại, là sự khái quát các thành tựu của khoa

học mang lại; đồng thời, nó lại đóng vai trò to lớn đối với ự phát triển của khoa học hiện đại

10/11/22 10

đã đạt được cũng như xác định phương pháp trong nghiên cứu.

được những thành tựu to lớn làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống xã hội

thể, mà còn có vai trò to lớn trong việc rèn luyện năng lực tư duy con người

thì không thể không có tư duy lý luận" (C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội 1994, tập 20, tr 489)

