CÔNG TÁC GIÁM SÁT, PHẢN BIỆN XÃ HỘI, GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC TRONG VIỆC ĐẢM BẢO AN TOÀN CHO PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM

Cơ sở pháp lý: + Khoản 5 Điều 91 Luật Trẻ em 2016 quy định Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam có trách nhiệm Giám sát, phản biện, tham vấn, kiến nghị đối với cơ quan nhà nước trong việc xây

CÔNG TÁC GIÁM SÁT, PHẢN BIỆN XÃ HỘI, GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC TRONG VIỆC ĐẢM

BẢO

AN TOÀN CHO PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM

CÔNG TÁC GIÁM SÁT

Vấn đề xâm hại phụ nữ, trẻ em Vấn đề quấy rối tình dục

Tình trạng mua bán người Mất an toàn thực phẩm

NỘI DUNG GIÁM SÁT CỤ THỂ

Giám sát việc bảo đảm an

toàn cho trẻ em theo quy

định của Luật Trẻ em 2016

Giám sát đảm bảo an toàn cho học sinh tại các trường dân tộc nội trú/bán trú

Cơ sở pháp lý:

+ Khoản 5 Điều 91 Luật Trẻ em 2016 quy định Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam có

trách nhiệm Giám sát, phản biện, tham vấn, kiến nghị đối với cơ quan nhà nước

trong việc xây dựng, thực hiện đường lối, chính sách, pháp luật, phân bổ nguồn lực đáp ứng quyền của trẻ em theo quy định của pháp luật, phối hợp với tổ chức

đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em thực hiện giám sát việc bảo đảm

quyền, lợi ích của trẻ em.

+ Khoản 1 Điều 14 Nghị định 80/2017/NĐ-CP quy định về môi trường giáo dục

an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường quy định Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận có trách nhiệm

Giám sát, phản biện, tham vấn, kiến nghị đối với các cơ quan nhà nước trong

việc bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường

Nội dung giám sát: Giám sát việc bảo đảm an toàn

cho trẻ em theo quy định của Luật Trẻ em 2016

-Luật Trẻ em 2016 quy định 25 Quyền của trẻ em

-Có thể lựa chọn một số quyền cơ bản liên quan đến an toàn cho trẻ em để giám sát.

+ Quyền được chăm sóc sức khỏe (Điều 14)

+ Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng (Điều 15)

+ Quyền được bảo vệ để không bị xâm hại tình dục

(Điều 25)

+ Quyền được bảo vệ để không bị bóc lột sức lao động (Điều 26)

+ Quyền được bảo vệ để không bị bạo lực (Điều 27)

+ Quyền của trẻ em khuyết tật (Điều 35)

Đối tượng giám sát:

+ Ủy ban nhân dân các cấp

+ Trường học (Ban Giám hiệu nhà trường, thầy cô giáo, cán

bộ phụ trách Đoàn Đội)

Phương pháp giám sát:

+ Nghiên cứu văn bản

+ Thành lập Đoàn giám sát

Cơ quan chủ trì: Hội LHPN các cấp

Cơ quan phối hợp: Các ngành Lao động – Thương binh & xã

hội, Giáo dục & đào tạo, Văn hóa – Thể thao – Du lịch, Công

an, Đoàn Thanh Niên, Hội Bảo vệ quyền trẻ em

Địa điểm: Bình Thuận, Cà Mau, Lâm Đồng, Yên Bái (Cấp

Trung ương)

Thời gian: Tháng 7 – tháng 11

- Nội dung giám sát:

+ Việc thực hiện chế độ chính sách cho giáo viên, học sinh theo qui định.

+ Việc thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm trong chuẩn bị bữa ăn cho học sinh.

+ Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, nhà nội trú, bán trú (Số lượng, chất lượng, điều kiện đảm bảo an toàn, nhà vệ sinh )

+ Việc tổ chức hoạt động ngoại khóa, giáo dục thể chất (nội dung, phương pháp, cách thức tổ chức thực hiện )

+ Công tác phối hợp với công an, những cơ quan có liên quan đến chăm sóc sức khỏe và quản lý về an toàn thực phẩm, đảm bảo an toàn cho học sinh.

+ Việc xây dựng chương trình, nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh: phòng chống quấy rối tình dục, hướng dẫn nhận biết các biểu hiện của quấy rối và lạm dụng tình dục (cho cả giáo viên và học sinh ).

- Đối tượng giám sát: Sở Giáo dục và Đào tạo; trường phổ thông dân tộc nội

trú; trường phổ thông dân tộc bán trú

- Phương pháp: Nghiên cứu văn bản; Thành lập Đoàn giám sát

- Cơ quan phối hợp (cấp Trung ương): Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động

– Thương binh và Xã hội, Bộ Công an, Trung ương Đoàn Thanh Cộng sản Hồ

Chí Minh, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam

- Địa điểm trung ương giám sát: Hà Giang, Nghệ An, Sóc Trăng

- Thời gian: Tháng 7 – 8/2019

- Rà soát và nắm chắc các văn bản quy định về các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú, chế độ chính sách đối với học sinh, giáo viên tại các trường trên;

- Xây dựng kế hoạch giám sát, đề cương báo cáo gửi đối tượng giám sát, chuẩn bị nội dung trao đổi với đối tượng giám sát Lấy ý kiến đối với ngành Giáo dục và Đào tạo, Lao động –

Thương binh và Xã hội, Công an, Trung ương Đoàn Thanh Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội

Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, chuyên gia về kế hoạch, đề cương, nội dung trao đổi, các kiến nghị sau giám sát.

- Kịp thời xây dựng báo cáo của đoàn giám sát và lấy ý kiến các thành viên tham gia đoàn giám sát.

- Việc phối hợp của đối tượng được giám sát trong việc chuẩn bị đầy đủ về báo cáo, số liệu

và các văn bản có liên quan tới nội dung giám sát; bố trí đầy đủ thành phần làm việc với đoàn giám sát

- Học sinh trong các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú là con em dân tộc thiểu số, con em gia đình các dân tộc định cư lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; môi trường sinh hoạt hàng ngày của các em trong các khu nội trú tiềm ẩn nguy cơ cao và trên thực tế đã có một số trường hợp học sinh nữ bị xâm hại tình dục; nhận thức các em tương đối hạn chế, các

em gặp nhiều khó khăn trong việc chia sẻ những vấn đề riêng tư, đặc biệt những vấn

đề về tình dục Do vậy, khi giám sát nội dung này, nên gặp gỡ, trao đổi với các cơ quan, đoàn thể, người dân trên địa bàn và các em học sinh để:

+ Khảo sát về vấn đề đảm bảo an toàn cho các em.

+ Tuyên truyền, vận động, phát huy sự “theo dõi”, “phát hiện” của hội viên, phụ

nữ, nhân dân và phản ảnh với cơ quan, đoàn thể tại địa phương.

Cơ sở pháp lý:

+ Luật an toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành;

+ Quyết định 938/QĐ-TTg ngày 30/6/2017 của Thủ tướng Chính phủ; + Chương trình phối hợp số 526/CTPH-CP-HNDVN-HLHPNVN ngày 03/11/2017 giữa Chính phủ, Hội Nông dân Việt Nam và Hội LHPN Việt Nam;

+ Chương trình phố hợp số 90/CTrPH/CP-ĐCTUBTWWMTTQVN

ngày 30/3/2016 giữa Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

- Nội dung giám sát: Việc chấp hành pháp luật về bảo đảm an toàn

thực phẩm của cơ quan quản lý nhà nước; các cơ sở sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm: bếp ăn tập thể của trường học, bệnh viện; thức ăn đường phố; chợ; HTX sản xuất, trồng trọt

- Đối tượng giám sát: Ủy ban nhân dân các cấp; trường học, bệnh

viện; cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố; HTX sản xuất, trồng trọt

- Phương pháp: Nghiên cứu văn bản; Thành lập Đoàn giám sát

- Cơ quan phối hợp (cấp trung ương): Trung ương Hội LHPN Việt

Nam, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Công thương, Bộ

Y tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam

- Địa điểm (cấp trung ương): Bắc Ninh, Sơn La, Bình Định, Tây

Ninh

- Thời gian: Tháng 4 – 6 năm 2019

- Rà soát và nắm chắc các văn bản liên quan đến nội dung giám sát,

ví dụ:

+ Giám sát đối với chợ đầu mối: Căn cứ Thông tư BNNPTNT ngày 01/10/2018 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (có hiệu lực từ ngày 01/4/2019)

11/2018/TT-+ Giám sát đối với chợ kinh doanh thực phẩm: Căn cứ Tiêu chuẩn quốc gia đối với chợ kinh doanh thực phẩm TCVN 11856:2017 do

Bộ Công thương ban hành

+ Giám sát đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn: Căn cứ Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật an toàn thực phẩm

+ Xây dựng kế hoạch giám sát và đề cương báo cáo gửi đối tượng giám sát, chuẩn bị nội dung trao đổi với đối tượng giám sát Lấy ý kiến ngành chuyên môn về kế hoạch, đề cương, nội dung trao đổi, các kiến nghị sau giám sát.

+ Giám sát ATTP là một nội dung khó và mang tính kỹ thuật

cao, do vậy trong quá trình giám sát cần chủ động huy động “ý

kiến của các chuyên gia và tổ chức khảo sát thực tế…” để tăng

tính khoa học, xác thực của kết quả giám sát; phối hợp với các ngành quản lý về an toàn thực phẩm: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Bộ Y tế; Bộ Công thương.

Căn cứ để Hội giám sát các vụ việc liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em:

+ Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị về việc ban hành Quy chế giám sát

và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị-xã hội.

+ Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (Khoản 2 Điều 33): Cơ quan nhà nước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận, đại biểu dân cử có quyền giám sát hoạt động của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; Nếu phát hiện hành vi trái pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng thì cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử có quyền yêu cầu, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận có quyền kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét, giải quyết theo quy định của Bộ luật này Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải xem xét, giải quyết và trả lời kiến nghị, yêu cầu đó theo quy định của pháp luật.

Cần nghiên cứu hồ sơ vụ việc cả về thủ tục tố tụng và nội dung

sự việc nhằm xác định rõ những nội dung cần tập trung giám sát

+ Về thủ tục tố tụng: xem xét các giai đoạn tố tụng có tuân thủ các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan hay không

+ Về nội dung vụ án: nghiên cứu đầy đủ toàn diện các tài liệu có trong hồ sơ vụ án về những vấn đề phải chứng minh trong vụ án hình sự: Nghiên cứu lời khai của các bên, của người làm chứng, những người có liên quan; Nghiên cứu các văn bản nhận xét, báo cáo của cơ quan, tổ chức; kết luận giám định và các tài liệu khác có trong hồ sơ vụ việc

Cần đọc kỹ các văn bản quy phạm pháp luật về các lĩnh vực chuyên môn liên quan đến việc giải quyết vụ án (đọc toàn văn để hiểu đúng tinh thần

và nội dung của văn bản đó)

- Đối với vụ việc bà Hoàng Thị T, sinh năm 1984, trú tại Bắc Ninh đề nghị cơ quan Chức năng điều tra lại vụ việc anh Nguyễn Văn B - chủ tiệm cắt tóc trú tại Bắc Ninh hiếp dâm con gái bà Thơm là cháu Nguyễn Thị Kim T (sinh năm 2004) vào ngày cuối tháng 8/2017 Bà T đã làm đơn đề nghị khởi tố vụ án hình sự, tuy nhiên

Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra Thông báo số 126 về việc không khởi tố vụ án hình

sự

- Trong vụ việc này cần rà soát các quy định của pháp luật liên quan như: Bộ luật hình sự năm 1999; Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003; Bộ Luật tố tụng hình sự năm 2015; Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT- VKSNDTC ngày 02/8/2013 "về việc Hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi

tố"; Thông tư liên tịch số 10/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 27/5/2015 của Bộ Y tế,

Bộ Nội quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp bác sĩ, bác sĩ y học dự phòng, y sĩ

- Nhằm đối chiếu các quy định của pháp luật liên quan đến tình tiết vụ việc so với việc giải quyết của các cơ quan liên quan trong thực tế.

 Xây dựng đề cương giám sát: phải cụ thể, rõ ràng (nên kẻ khung để dễ tra cứu, đối chiếu), đảm bảo được các thông tin, nội dung công việc cụ thể liên quan đến vụ việc giám sát.

 Ban hành kế hoạch giám sát: nêu rõ mục đích, yêu cầu giám sát, thành phần tham gia đoàn giám sát, nội dung giám sát, yêu cầu đối với các cơ quan mà đoàn giám sát sẽ đến làm việc.

Tóm tắt lại nội dung vụ việc

Trao đổi về việc giải quyết đơn tố giác tội phạm của bà Hoàng Thị T về một số nội dung:

Đề nghị CQCSĐTCA huyện Quế Võ báo cáo quy trình giải quyết tin báo, tố giác tội phạm trong vụ án này.

Việc ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự:

Căn cứ ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự:

Làm rõ mâu thuẫn trong kết luận giám định? Nguyên nhân không giám định lại

Làm rõ việc lời khai của cháu T và anh B mâu thuẫn nhau

Thời hạn giải quyết khiếu nại quyết định không khởi tố vụ án hiếp dâm có đảm bảo

về thời hạn quy định tại Điều 475 Bộ luật Tố tụng hình sự không? có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng không…

Các bước triển khai 01 Hội thảo ca:

Lập hồ sơ vụ việc

Xác định các phương án xử lý để xin ý kiến chuyên gia

Dự kiến danh sách/mời chuyên gia phù hợp với nội dung vụ việc

Sau Hội thảo ca, báo cáo với lãnh đạo về phương án xử lý mà chuyên gia đã tư vấn để tham mưu việc tham gia giải quyết của Hội đối với vụ việc

VD: Vụ Bắc Ninh, Hội tham khảo ý kiến những chuyên gia nào: Luật

sư, thẩm phán TANDTC, Cục cảnh sát Hình sự- Bộ Công an, Ban

DC-PL Mặt trận TQVN, Hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, PGS.TS Tâm lý học v.v

Ban hành quyết định giám sát: xác định rõ thành phần tham gia giám sát (là các cơ quan/tổ chức/luật sư liên quan đến nội dung

vụ việc)

Mời các cơ quan, cá nhân tham gia giám sát bằng văn bản

Gửi văn bản thông báo về việc giám sát của Hội đối với các cơ quan liên quan mà đoàn giám sát sẽ đến làm việc trước 15 ngày trở lên, trong công văn nêu rõ việc các cơ quan này phải gửi báo cáo việc giải quyết vụ việc thuộc thẩm quyền của cơ quan đó về Hội trước 7 ngày giám sát)

Tổ chức giám sát theo đúng thời gian đã dự kiến trong Kế hoạch giám sát

Ngay sau khi kết thúc đợt giám sát, trưởng đoàn giám sát phải tổ chức cuộc họp đoàn giám sát

 Để thảo luận và thống nhất ý kiến đối với các vấn đề phát hiện được trong quá trình giám sát.

Sau khi giám sát cần phải ban hành báo cáo kết quả giám sát.

Trường hợp trong quá trình giám sát phát hiện các cơ quan, người có thẩm quyền tố tụng vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, cần thiết phải ban hành văn bản kiến nghị Văn bản kiến nghị gửi c ác cơ quan được giám sát và đơn vị cấp trên trực tiếp của các cơ quan này để chỉ đạo.

Qua giám sát vụ việc ở Bắc Ninh, nhận thấy việc giải quyết chưa đảm bảo khách quan, phù hợp với quy định của pháp luật, Đoàn giám sát đã ban hành văn bản kiến nghị, đề nghị với các cơ quan liên quan như sau:

1 Đề nghị Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện Kiểm sát Nhân dân huyện Quế Võ tiến hành xem xét giải quyết

lại đơn tố giác tội phạm ngày 30/10/2017 của bà T tố cáo hành vi Hiếp dâm của Nguyễn Văn B theo quy định.

2 Đề nghị cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân huyện Quế Võ thực hiện trưng cầu giám định

lại theo yêu cầu của bà Thơm để đảm bảo giải quyết vụ việc chính xác, khách quan, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em gái

3 Đề nghị đồng chí Bí thư Đảng ủy tiếp tục chỉ đạo cấp ủy, Chi bộ thôn, Mặt trận Tổ quốc xã, Công an xã

có biện pháp bảo vệ mẹ con bà T đảm bảo cuộc sống an toàn.

4 Đề nghị Công an tỉnh Bắc Ninh, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh chỉ đạo, xem xét lại vụ án một

cách khách quan, toàn diện, làm rõ các nội dung còn nhiều nghi vấn, đảm bảo giải quyết vụ việc đúng theo quy định của pháp luật, với mục tiêu không làm oan người vô tội nhưng cũng không bỏ lọt tội phạm, đặc biệt đối với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em”.

 Lưu ý: Hội đã kiến nghị ngay sau khi ban hành báo cáo giám sát Sau khi ban hành kiến nghị nhưng chưa nhận được văn bản phúc đáp của các cơ quan liên quan, Hội đã chủ động liên hệ để nắm được thông tin và được biết cơ quan công an đang xem xét và sẽ có văn bản trả lời cho Hội.

Một là, cần nghiên cứu kỹ các thông tin liên quan đến vụ việc; trao đổi, yêu

cầu Hội LHPN cơ sở báo cáo nhanh, làm rõ thông tin; Trong khi nghiên cứu

vụ việc cần ghi chép lại những chứng cứ xác định có tội và những chứng cứ xác định không có tội.

Hai là, cần xây dựng kế hoạch và nội dung giám sát phù hợp Trong quá

trình giám sát, cần bám sát đề cương giám sát; cần ghi biên bản làm việc giữa đoàn giám sát và cơ quan được giám sát; Đọc hồ sơ do cơ quan có thẩm quyền cung cấp, đồng thời yêu cầu cơ quan giải thích những vấn đề đoàn giám sát đưa ra

Ba là, cần tổ chức ngay cuộc họp sau giám sát để các thành viên đoàn

giám sát thảo luận, thống nhất một số kết luận đối với quá trình xử lý vụ việc của các cơ quan chức năng, thống nhất các ý kiến đề xuất với các cơ quan chức năng tiếp tục giải quyết vụ việc; Tổ chức rút kinh nghiệm sau giám sát.

Bốn là, theo dõi việc tiếp thu, kiến nghị của Hội của các đối tượng giám sát

- Phản biện Dự thảo Bộ chỉ tiêu thống kê giới quốc gia.

- Ngoài ra tổ chức tham vấn, phản biện một số chương trình

làm Luật, Pháp lệnh của Quốc hội trong năm 2019: Dự thảo Luật Giáo dục (sửa đổi), Dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi); Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.

- Đề xuất chính sách hỗ trợ đầu số quốc gia miễn phí cuộc gọi

khi xảy ra vấn đề xâm hại.

- Các cấp Hội phản biện xã hội theo kế hoạch của TW Hội và

phản biện xã hội các chương trình, dự án, đề án, kế hoạch phát triển kinh tê- xã hội tại địa phương.