Trình bày đợc phân loại, tên số thuốc loại, tác dụng định chung nhóm thuốc gây tê, gây mê

• Trình bày đ ợc đặc tr ng cấu tạo, tính chất lý, hóa học và ứng dụng trong kiểm nghiệm của các thuốc chính: thiopental, procain... - Dung dịch cho kết tủa với các thuốc thử chung của a

Chương 1

• Trình bày đ ợc đặc tr ng cấu tạo, tính chất

lý, hóa học và ứng dụng trong kiểm

nghiệm của các thuốc chính: thiopental, procain.

Thuèc g©y mª

• §N: lµ nh÷ng thuèc øc chÕ TKTW, lµm

mÊt c¶m gi¸c ®au.

• CD: g©y mª phÉu thuËt

• Ph©n lo¹i: 2 nhãm

– Thuèc g©y mª h« hÊp

– Thuèc g©y mª tiªm

Thuèc g©y mª ® êng h« hÊp

• Lµ nh÷ng chÊt láng dÔ bay h¬i hoÆc khÝ

hãa láng.

• Láng: ether, cloroform, enfluran,

methoxyfluran, halothan, isofluran…

• KhÝ hãa láng: Dinitrogen monoxyd

C¸c thuèc g©y mª h« hÊp chÝnh

Láng bay h¬i, kh«ng ch¸y.

1,1,2-trifluoroethyl difluoromethyl ether)

Láng bay h¬i, kh«ng ch¸y.

Isofluran CHF 2 -O-CHCl-CF 3 (1-Cloro

2,2,2-trifluoroethyl difluoromethyl ether)

Láng bay h¬i, kh«ng ch¸y.

Methoxy-fluran CHCldifluoro-1-methoxy ethan)2 -CF 2 -O-CH 3 (2,2-Dicloro 1,1- Láng bay h¬i, kh«ng ch¸y.

[()-2- tetrafluoromethan]

(Difluoromethoxy)-1,1,1,2-Láng bay h¬i, kh«ng ch¸y

Nitrogen

monoxid N 2O (Dinitrogen monoxid) KhÝ ho¸ láng, Khã ch¸y næ

Thuốc gây mê đ ờng tĩnh mạch

• Sử dụng đơn giản, tiện lợi nh ng tác dụng

gây mê ngắn (15 ) ’).

• Phân nhóm: 2 nhóm

– Nhóm barbiturat: thiopental natri , thiamylat

natri, methohexital natri…

– Nhóm không barbiturat: ketamin, etomidat,

propofol.

Thiopental natri O

N N

C2H5CH

CH3O

C3H7Na

H S

Thuèc g©y tª

• Thuèc tª t¸c dông phong bÕ dÉn truyÒn

thÇn kinh ngo¹i vi, lµm mÊt c¶m gi¸c t¹m thêi ë mét phÇn c¬ thÓ, phôc vô cho c¸c

ca phÉu thuËt nhá, khu tró nh : nhæ r¨ng, phÉu thuËt chi, trÝch nhät, ®au do chÊn th

¬ng v.v…

Tªn thuèc C«ng thøc C«ng dông

Thuèc cÊu tróc amid

Dibucain HCl G©y tª tiªm, bÒ mÆt

Bupivacain HCl G©y tª tiªm

Etidocain HCl G©y tª tiªm

Lidocain HCl G©y tª tiªm vµ bÒ mÆt

Mepivacain HCl G©y tª tiªm

Prilocain HCl G©y tª tiªm

N OC4H9

CONH CH2CH2N(CH3)2 HCl

CH2NHCO

CH3

CH3

H2O HCl

HCl

C3H7N

CH3

CH 3

NHCO

CH2

Thuèc cÊu tróc ester

Cloroprocain HCl G©y tª tiªm

Tetracain HCl G©y tª tiªm , bÒ

mÆt

Proparacain HCl G©y tª bÒ mÆt,

dïngtrong nh·n khoa

O

O C2H5C

[Ar-NAr-N + N]Cl Cl - + -naphtol/NaOH  (Màu đỏ)

+ Dung dịch trong n ớc làm mất màu tím của KMnO 4 (tính khử).

- Dung dịch cho kết tủa với các thuốc thử chung của alcaloid: vàng với acid picric, nâu với dung dịch iod v.v…

- Cho phản ứng đặc tr ng của ion Cl -

- Phổ IR hoặc SKLM (soi d ới đèn UV), so với procain.HCl chuẩn.

Định l ợng: Bằng phép đo nitrit.

Dựa vào phản ứng tạo muối diazoni của amin thơm ; dung dịch

chuẩn NaNO 2 0,1N, chỉ thị màu hoặc đo thế.

Chương 2

Mục tiêu học tập

* Vẽ đ ợc CTCT chung, trình bày đ ợc tính chất lý, hóa chung & ứng dụng trong kiểm nghiệm của các dẫn chất barbiturat & benzodiazepin

* Trình bày đ ợc đặc tr ng cấu tạo, tính chất lý, hóa học

và ứng dụng trong kiểm nghiệm của các thuốc chính:

phenobarbital, diazepam, nitrazepam

Ph©n lo¹i

• DÉn chÊt acid barbituric

• DÉn chÊt benzodiazepin

• Thuèc cã cÊu tróc kh¸c

Acid barbituric CTCT chung cña d/

c barbiturat

C¸c dÉn chÊt acid barbituric

Tính chất lý học chung

• Cảm quan, độ tan:

- Bột kt trắng hoặc hơi vàng, vị hơi đắng

- Dạng acid khó tan trong n ớc, dễ tan/dm hữu cơ, tan/dd kiềm loãng;

- Dạng muối mononatri dễ tan/n ớc, khó tan/dm hữu cơ.

• Hấp thụ UV

• Phổ IR đặc tr ng

Tính chất hóa học chung

Tính acid: tan/dd NaOH tạo muối natri

Muối natri cho kết tủa màu với ion kim loại: muối bạc màu trắng; muối

cobalt xanh tím (phản ứng đặc tr ng của acid barbituric).

Muối natri cho kết tủa màu với ion kim loại: muối bạc màu trắng; muối

cobalt xanh tím (phản ứng đặc tr ng của acid barbituric).

Định l ợng: PP acid-base =

Dạng acid: 3 ph ơng pháp

• P-Pháp (A) ĐL trong môi tr ờng khan: dm DMF,

chất chuẩn độ: NaOC2H5 hoặc NaOCH3

Na

• P-Pháp (B): Thêm AgNO3 d trong dmôi pyridin:

NO3 NaOC2H5

N NaNO3 C2H5OH

Chuẩn độ pyridinium nitrat tạo thành bằng

NaOC2H5 0,1N

• P-Pháp (C) ĐL = pp trung hòa thông th ờng: dm

ethanol, chất chuẩn độ: NaOH, chỉ thị:

Na

Dạng muối mononatri:

• Dùng ph ơng pháp B) nh đối với dạng acid.

• TD: an thÇn, g©y ngñ, chèng co giËt

DÉn chÊt benzodiazepin

N

N 1

3 2

5 46

5 4 6

N

1

3 2

5 46

5 46

5 46

5 46

N

N

1 3 2

5 46

5 46

5 46

R1

5 46

3H-1,4-benzodiazepin-4-oxid

N

N

1 3 2

5 46

tÝnh chÊt lý, hãa & PP

KiÓm nghiÖm chung

5 4 6

5 4 6

1

3 2

5 4 6

N

N

1 3 2

5 46

¸nh s¸ng UV 365 nm.

- C¸c pp kh¸c nh phÇn chung.

§Þnh l îng: B»ng c¸c ph ¬ng ph¸p nh ë phÇn chung.

§Þnh tÝnh:

- Ph¶n øng mµu: Dd nitrazepam/methanol, thªm NaOH: mµu vµng ®Ëm lªn.

1

3 2

5 46

Chương 3

Mục tiêu học tập

• Trình bày đ ợc phân loại chung và tên các thuốc

chính điều trị rối loạn tâm thần (h ng cảm và trầm cảm).

• Vẽ đ ợc CTCT chung, trình bày đ ợc phân loại, T/C

lý, hóa chung và ứng dụng trong kiểm nghiệm của

các dẫn chất phenothiazin, dc thioxanthen và các

dẫn chất tricyclic

• Trình bày đ ợc đặc tr ng cấu tạo, tính chất lý, hóa

học và ứng dụng trong kiểm nghiệm của các thuốc chính: clopromazin, cloprothixen, imipramin,

Ph©n lo¹i thuèc ®iÒu trÞ

I Thuèc ®iÒu trÞ rèi lo¹n

t©m thÇn h ng c¶m

N S

R1

R2

1

2 3 4

5 6

2 3

4 10

5 6

CÊu tróc kh¸c (Atypical

antipsychotics)

II Thuèc ®iÒu trÞ rèi lo¹n t©m

thÇn trÇm c¶m

CÊu tróc kh¸c

Thuèc øc chÕ enzym oxy ho¸ c¸c monoamin sinh häc (IMAO)

C¬ chÕ t¸c dông cña c¸c thuèc

®iÒu trÞ RLTT h ng vµ trÇm c¶m

Neurotransmitters (dopamin, serotonin)

Receptors of Neurotransmitters

IMAO

Phenothiazin Thioxanthen Butyrophenon

®t h

NG

C¶M

®t TrÇm C¶M

I.1.DÉn chÊt phenothiazin

NS

R1

1

2 3

4

5 6

I.1.DÉn chÊt phenothiazin

5 6

R2

1 2 3 4

5 6

7 8

9

10

R2

1 2 3 4

5 6

7 8

R2

1 2 3 4

5 6

7 8

D/c phenothiazin (tiếp)

T/C lý học

- Bột kết tinh màu trắng, dạng base ít tan/n

ớc, tan nhiều/dm hữu cơ; dạng muối HCl tan tốt/n ớc, ít tan/dm hữu cơ.

- Hấp thụ UV mạnh

- Phổ IR đặc tr ng

ho¸ m¹nh nh H2SO4, HNO3, ph¶n øng x¶y

ra nhanh, cho mµu.

- D¹ng muèi HCl: ph¶n øng cña Cl

-D/c phenothiazin (tiếp)

Ph ơng pháp định l ợng:

Các chế phẩm là muối hydroclorid, định l ợng bằng hai ph ơng pháp:

1 PP đo acid/môi tr ờng khan (dung môi acid acetic khan; dung dịch chuẩn HClO4 0,1 M; chỉ thị đo

điện thế (hoặc chỉ thị màu)).

2 PP định l ợng trực tiếp phần HCl kết hợp (dung môi ethanol 96%; dung dịch chuẩn NaOH 0,1 M trong n ớc hoặc ethanol; chỉ thị đo điện thế).

Cl N

S

CH2

CH2 CH2

HCl

I.2.DÉn chÊt thioxanthen

HCl

9

5 10

2 1

CH3N

CH3

Cl CH

N N CH

4 10

5 6

7

8

9

CH3

Cl CH

S

CH2CH2

- Phổ UV [Ar-NCực đại hấp thụ ở 251 nm, E (1%, 1 cm)

khoảng 260 (dung dịch 0,002% trong HCl 0,01 M)]Cl

ethanol 96%.

CH3N

CH3N

CH2CH2CH2 HCl

C O

CH2

HCl OCH2

NH F

O O

TS NguyÔn H¶i Nam

Chương 4

Mục tiêu học tập

• Trình bày đ ợc phân loại thuốc chống

động kinh theo cấu trúc và tên các thuốc chính trong mỗi loại

• Vẽ CTCT hoặc trình bày đ ợc đặc tr ng

cấu tạo, tính chất lý hoá chính và ứng

dụng trong kiểm nghiệm của các thuốc: primidon, phenytoin, carbamazepin

O H

O

N

O

R3O

R1

R2

R1

NCO-NH2

TKH: + 5-ethyl-5-phenyl-2,3-dihydro-4,6-pyrimidindion

+ 5-phenyl-5-ethylhexahydropyrimidin-4,6-dion Nguồn gốc: tổng hợp từ dc acid thiobarbituric

ĐT:

- PP đo UV (quét phổ hoặc xác định độ hấp thụ riêng)

- Đo IR, so sánh với phổ chuẩn

- Tdụng với H2SO4 cho màu xanh hơi hồng

- Thủy phân bằng kiềm tạo NH3

ĐL: PP đo quang (dm ethanol)

CD: Đtrị động kinh cả cục bộ và toàn bộ

Phenytoin (muối Na)

TKH: Muối natri của 5,5-diphenylimidazolidin-2,4-dion

ĐT:

- Đo IR, so sánh với phổ chuẩn

- Quét UV hoặc SKLM, so sánh với chất chuẩn

- Thủy phân bằng kiềm tạo NH3

- P/Ư với muối đồng/amoniac  tủa hồng (hoặc với AgNO3

 tủa trắng; với CoCl2  phức xanh tím)

- P/Ư của Na+

ĐL: PP đo base trong mt khan

CD: Đtrị động kinh cả cục bộ (thể phức tạp) và toàn bộ (thể lớn), động kinh tâm thần vận động

N

N

ONa

Ph Ph O

H

TKH: 5H-dibenz(b,f)azepin-5-carboxamid

ĐT:

- Quét phổ UV hoặc đo độ hấp thụ riêng

- Đo IR, so sánh với phổ chuẩn

- Đo nhiệt độ nóng chảy

- Thủy phân bằng kiềm tạo NH3

- Phản ứng màu với chất oxi hóa mạnh: HNO3, H2SO4

ĐL: PP đo quang (dm methanol)

CD: Đtrị động kinh cả cục bộ và toàn bộ và đau dây thần kinh sinh ba

N CO-NH 2

TS NguyÔn H¶i Nam

Chương 5

Môc tiªu häc tËp

• Tr×nh bµy ® îc ph©n lo¹i thuèc ®iÒu trÞ

parkinson vµ tªn c¸c thuèc chÝnh trong mçi lo¹i

• VÏ ® îc CTCT, tr×nh bµy ® îc tÝnh chÊt lý

ho¸ chÝnh vµ øng dông trong kiÓm

nghiÖm cña thuèc levodopa C¬ chÕ t¸c dông vµ c«ng dông cña levodopa.

Ph©n lo¹i

C¸c thuèc c êng hÖ dopaminergic:

- Thuèc cung cÊp dopamin: Levodopa

- Thuèc øc chÕ dopadecarboxylase (enzym chuyÓn ho¸ levodopa thµnh dopamine) nh : carbidopa, benserazid

- Thu c cốc cường hệ dopamin: pramipexol ường hệ dopamin: pramipexolng h dopamin: pramipexolệ dopamin: pramipexol

Thuèc kh¸ng cholin:

- C¸c chÊt tù nhiªn: atropin sulfat, hyoscyamin,

scopolamin (phÇn thuèc huû phã giao c¶m) C¸c thuèc nµy hiÖn nay Ýt dïng trong ®iÒu trÞ parkinson

- C¸c chÊt tæng hîp: Benztropin, biperiden,

trihexyphenidyl

Thuèc kh¸c: Amantadin (thuèc trÞ virus), diethazin (dÉn chÊt phenothiazin)

- Nhân thơm: đo phổ UV hoặc độ hấp thụ riêng

- Phổ IR; Đo góc quay cực riêng

- Nhóm phenol: + Tính khử: với TT Fehling, đuntủa đỏ

- Acid amin: + Với TT Ninhydrin  tím

+ Với đồng sulfat  phức màu

ĐL: PP đo acid trong mt khan

Parkinson Phối hợp với carbidopa hoặc benserazid

HO

H COOH

NH2

C¬ chÕ t¸c dông cña levodopa

HO

HO

NH 2 HOOC

L-amino acid th¬m decarboxylase ë n·o Pyridoxal 5'-phosphat

L-amino acid th¬m decarboxylase ë ngo¹i vi

HO

HO

NHNH 2 HOOC

Pramipexole

(Mirapex, Sifrol)

• Thuốc cường hệ

dopamin

• Ropinirole (Requip, Ropark, Adartrel,

Ropinotergotirole) is a non-ergoline

Sun Pharmaceutical It is used in the

is also one of two medications in the

approved indication for the treatment of

drug's utility in RLS has been used as a

successful example of drug repurposing [2]

• Ropinirole's patent expired in May 2008, and the drug is now available in generic form

Chương 14

Mục tiêu học tập

H1; Trình bày đ ợc phân loại thuốc kháng H1, cơ chế tác dụng, tác dụng, chỉ định chính

• Vẽ CTCT hoặc trình bày đ ợc đặc tr ng

cấu tạo, tính chất lý hoá chính và ứng

dụng trong kiểm nghiệm của các chất: clorpheniramin, diphenhydramin,

promethazin, cetirizin

Histamin vµ vai trß

Các ph ơng pháp đối kháng

histamin

I ức chế thụ thể H1: Chiếm chỗ của

histamin tại thụ thể H1 (kháng H1 thực

thụ) Đa số thuộc nhóm này.

II ức chế giải phóng histamin: ức chế giải phóng histamin và các chất kèm theo từ d ỡng bào.

• DÉn chÊt alkylamin (propylamin):

• DÉn chÊt piperidin: N thuéc vßng piperidin

Liªn quan cÊu tróc t¸c dông – t¸c dông

d) §o tnc cña clorpheniramin picrat

e) §o tnc cña chÊt thö

N

. HC COOH

HC COOH

c) Phản ứng của ion clor

d) Đo tnc của chất thử

e) Phản ứng màu với H2SO4  vàng đậm; HNO3 

đỏ, lắc với CHCl3, lớp CHCl3 màu tím đậm.

f) Phản ứng với TT chung của alcaloid.

Promethazin HCl

• Định tính:

a) IR, so sánh với phổ chuẩn; Quét phổ UV

b) SKLM, so sánh với chất chuẩn

c) Phản ứng màu với HNO3  tủa, dd đỏ  đỏ cam 

vàng Đun sôi  tủa đỏ cam, dd màu đỏ

c) Phản ứng với TT chung của alcaloid

d) Phản ứng của ion clor (loại bỏ promethazin tr ớc)

Có thể đl HCl kết hợp = dd NaOH 0,1N Chế phẩm định l ợng

= pp đo quang

N S

5

6 78 9

10

*

• §Þnh tÝnh:

a) IR, so s¸nh víi phæ chuÈn; QuÐt phæ UV

c) Ph¶n øng víi TT alcaloid

d) V« c¬ hãa, ph¶n øng cña ion clor