hực hành nuôi con bằng sữa mẹ ở Việt Nam thành tựu -mẹ ở Việt Nam thành tựu - thách thức và giải pháp

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM- Thành lập các trung tâm tư vấn dinh dưỡng trẻ nhỏ, trong đó đặc biệt chú trọng tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật, khuyến khích các bà mẹ thực hiện NCB

Thực hành nuôi con bằng sữa

mẹ ở Việt Nam thành tựu -

thách thức và giải pháp

Nhóm 19

Hsph

MỤC TIÊU

có đến 90% trẻ em được bú mẹ.

Kế hoạch hành động nuôi dưỡng trẻ nhỏ giai đoạn 2006 – 2010

Điều tra đánh giá các mục tiêu trẻ em

và phụ nữ 2011

- Các mạng lưới như tư vấn dinh dưỡng, mạng lưới làm công tác dinh dưỡng được thiết lập và đang được mở rộng.

Chiến lược quốc gia về

Dinh dưỡng năm 2011-2020

Thành tựu

Tỷ lệ nuôi con bằng sữa

mẹ hoàn toàn trong thời gian nằm viện sau sinh tại Việt Nam là 61,4%

khá cao so với nhiều quốc gia khác dao động khoảng 50%-85%

Nghiên cứu Y học,

“Thực trạng nuôi con bằng sữa mẹ trong thời gian nằm viện sau sinh tại Bệnh viện Phụ sản Nhi bán công-2009”, Y học TP Hồ Chí Minh, tập 14, phụ bản của số 2 năm 2010

+ Tỷ lệ trẻ thấp còi giảm từ 31,9% 27,5%

+ Tỷ lệ trẻ nhẹ cân giảm từ 23,4%  16,8%

Số liệu thống kê dinh dưỡng các năm từ năm

2006 đến 2011 (Viện dinh dưỡng)

(năm 2010)

- Trong khi chỉ tiêu đặt ra là

tỉ lệ này sẽ tăng lên 45%

vào năm 2005, và 60% vào năm 2010

+ Bộ y tế (2001), Chiến lược Quốc gia

về dinh dưỡng giai đoạn 2001-2010

+ Bộ y tế (2011) Chiến lược Quốc gia

về dinh dưỡng giai đoạn 2011-2020

- Chỉ tiêu ở tỷ lệ trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu ở Việt

Nam là tăng từ 12,5% (năm

2005 ) lên 25% (năm 2010)

+ Viện dinh dưỡng, Tình hình dinh dưỡng Việt Nam 2009-2010

+ Alive and Thrive Báo cáo điều tra ban đầu: báo cáo toàn văn điều tra 11 tỉnh (2012).

Tỷ lệ bà mẹ cho

con bú 1 giờ sau

khi sinh chưa

đạt chỉ tiêu

Tỷ lệ bà mẹ cho con bú trong vòng 1h sau sinh là 61,7% (năm 2010) chưa đạt mục tiêu của kế

hoạch hành động nuôi dưỡng trẻ nhỏ giai đoạn

2006 – 2010 là 90% trẻ được bú mẹ 1h sau sinh

+ Tình hình dinh dưỡng Việt Nam năm

2009 – 2010

+ Kế hoạch hành động nuôi dưỡng trẻ nhỏ giai đoạn 2006 – 2010

Tỷ lệ phụ nữ biết

được lợi ích của

việc cho con bú

sớm thấp.

Tỷ lệ phụ nữ cho con bú ngay sau khi sinh tương đối cao, nhưng trong số

họ chỉ có 39,6% biết được lợi ích cho con bú sớm, còn lại 60,2 % không biết hoặc không quan tâm

Đinh Thị Phương Hòa (2007), Hành vi tìm kiếm dịch vụ chăm sóc sức khỏe

bà mẹ của Phụ nữ dân tộc thiểu số 4 tỉnh Tây Nguyên

Khoảng 98% trẻ em được bú sữa mẹ sau khi sinh và khoảng 80% trẻ được bú mẹ trong vòng 1 ngày sau

sinh

Các chương trình chiến lược về dinh dưỡng trẻ em ở Việt Nam có độ bao phủ rộng rãi khắp toàn quốc

Giúp các bà mẹ dễ dàng tiếp cận hơn với các kiến thức

và thực hành đúng về việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Tỉ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân và thấp còi giảm dần qua các năm từ 2006 đến 2011.

Về thành tựu

Bàn luận

Tỉ lệ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu còn rất thấp (19,6%) so với thế giới (35%) và chỉ tiêu quốc gia đặt ra ( 25%)

Tỉ lệ bà mẹ cho con bú 1h sau sinh còn thấp (61,7%)

Việc nuôi con bằng sữa mẹ ở Việt Nam đã có một

số chuyển biến tích cực trong giai đoạn 2006-2011 Tuy nhiên chương trình vẫn chưa thực sự đạt được kết quả như mong đợi Cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các bên liên quan để tăng cường việc nuôi con bằng sữa mẹ hiệu quả tại Việt Nam.

trong việc nuôi con bằ

ng sữa

mẹ tại Việt Nam

Thuận lợi Dẫn chứng Nguồn

Bà mẹ có

kiến thức

đúng về

NCBSM

- Hơn ¾ bà mẹ biết trẻ nên được bú

mẹ trong vòng một giờ đầu sau sinh

- 74,4% bà mẹ biết trẻ nên được bú sữa non và 52,5% biết trẻ nên

được tiếp tục bú đến 2 năm tuổi

- Nhận thức của bà mẹ về các thực hành nuôi dưỡng trẻ nhỏ khá tốt (dao động từ 14,3% đến 78,6%, tuỳ theo từng thực hành)

Alive and Thrive Báo cáo điều tra ban đầu: báo cáo toàn văn điều tra 11 tỉnh (2012)

Các yếu tố thuận lợi

kế hoạch hành động quốc gia về nuôi dưỡng trẻ nhỏ

- Các hoạt động để cổ vũ, khuyến khích việc nuôi con bằng sữa mẹ như: tuần lễ thế giới nuôi con bằng sữa mẹ, tuần lễ dinh dưỡng và phát triển, ngày vi chất dinh dưỡng

Kế hoạch hành động nuôi dưỡng trẻ nhỏ giai đoạn

2006 – 2010

Các yếu tố

thuận lợi

từ mẹ đẻ/mẹ chồng (52,1%), từ chồng (25,9%) và/hoặc họ hàng khác (9,9).

A&T: Báo cáo điều tra ban đầu: báo cáo toàn văn điều tra 11 tỉnh (2012)

Các yếu

tố thuận

lợi

- Ngày 18/6/2012, Quốc hội đã bỏ phiếu thông qua chế độ nghỉ thai sản 6 tháng

- 21/6/2012, Quốc hội thông qua Luật cấm quảng cáo các sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ dùng cho trẻ dưới 24 tháng tuổi, sản phẩm dinh dưỡng bổ sung dùng cho trẻ dưới 06 tháng tuổi; bình vú và vú ngậm nhân tạo

Unicef Việt Nam

Các yếu tố thuận lợi:

Có sự hỗ trợ của

các tổ chức quốc

tế, khá nhiều dự

án nước ngoài

được triển khai

ở Việt Nam điển

hình như dự án

Alive & Thrive

- Alive & Thrive là một sáng kiến 5 năm (2009-2013) hỗ trợ nhằm cải thiện thực hành nuôi dưỡng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tăng cường truyền tải thông điệp tới các bà mẹ, cộng đồng, các gia đình, nhân viên y tế

và các nhà hoạt định chính về việc NCBSM

Unicef Việt Nam

Các yếu tố thuận lợi

Các yếu tố cản trở

Các yếu tố cản trở

- 50% các bà mẹ tại Hà Nội không tin mình có thể NCBSM hoàn toàn trong 6 tháng đầu mà chỉ có thể cho bú mẹ hoàn toàn trong 4 tháng đầu.

- Các bà mẹ không tin mình có đủ sữa cho trẻ bú và chưa hiểu rõ ràng

về tầm quan trọng của việc NCBSM

sớm được.

- Việc bà mẹ phải đi làm sớm

có nguy cơ không cho con bú hoàn toàn cao gấp 14 lần so với các bà mẹ không phải đi làm.

- Thời gian nghỉ sau sinh ngắn, hiện nay thời gian nghỉ

đẻ là 4 tháng.

rào cản - Sau khi sinh, chỉ có 29,9% bà mẹ được cán bộ y tế đến hỏi thăm và

chăm sóc về sức khỏe trong tuần đầu tiên và 31,5% được cán bộ y tế hướng dẫn về chăm sóc sau sinh

- Nếu bà mẹ được tư vấn tốt và cung cấp các thông tin phù hợp thì cũng sẽ tự nguyện thay đổi từ hành

vi nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ chưa đúng sang những hành vi nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ đúng đắn và tích cực hơn

rào cản - Đội ngũ cán bộ y tế rất cần được đào tạo, tập huấn về kỹ năng tư

vấn dinh dưỡng cũng như được trang bị những kiến thức cập nhật

về nuôi dưỡng trẻ nhỏ

- Điều kiện cơ sở vật chất để làm việc, nhất là tại các phòng tư vấn dinh dưỡng ở các cộng đồng còn khó khăn

- Tài liệu truyền thông về nuôi dưỡng trẻ nhỏ còn thiếu về số lượng và chưa thật sự phù hợp về mặt nội dung

rào cản Chính sách hỗ trợ cho người mẹ NCBSM, nhất là thực hiện

bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu sau sinh còn chưa

cụ thể

Các chính sách về chăm sóc trẻ em chưa đồng bộ và chưa đáp ứng về nguồn lực để có thể hỗ trợ có hiệu quả cho công tác này, đặc biệt là ở các vùng khó khăn.

nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng, và tiếp tục cho con bú sữa mẹ đến 24 tháng tuổi."

mẹ vẫn còn khá phổ biến, năng lực hoạt động của thanh tra y tếvẫn còn hạn chế và chủ yếu mới được thực hiện tại tuyến tỉnh; việc thanh tra, kiểm tra tại tuyến quận/huyện hiện nay chưa được triển khai

Mặt khác, các chế tài xử lý các vi phạm về kinh doanh các sản phẩm thay thế sữa mẹ còn thiếu và chưa đồng bộ nên việc thanh tra, xử lý các

vi phạm gặp nhiều khó khăn

bú ngay chủ yếu là “ chờ sữa về”

Có nhiều quan niệm sai lần như: phải cho trẻ ăn bột sớm thì mới cứng cáp.

Phân tích các

Phân tích các

bên liên q uan

bên liên q uan

Mối quan tâm Lợi ích Những ảnh hưởng bất lợi

- Nâng cao kiến thức

em

- Hỗ trợ, khuyến khích và hướng dẫn các bà mẹ cho con bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh

và nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.

- Chưa làm tròn nhiệm vụ, bỏ bê công việc.

- Hạn chế về năng lực.

- Kinh phí hạn hẹp.

Nhóm thực hiện: Cán bộ y tế

(Y tế thôn bản, cộng tác viên dinh dưỡng)

Tạo điều kiện cho các bà mẹ mới sinh được nghỉ phép 6 tháng.

- Nhiều doanh nghiệp không tạo điều kiện cho các bà mẹ nuôi con bú vì muốn duy trì năng suất lao động.

- Khi các bà mẹ hết thời gian nghỉ phép quay lại làm việc thường bị chuyển công tác hoặc mất việc.

Nhóm Điều hành/ Hỗ trợ

Phối hợp Xây dựng chiến lược, kế hoạch, chương trình dự án về dinh dưỡng, trình Chính phủ phê duyệt

Không giám sát và theo dõi được chương trình khi triển khai đến cộng đồng Chỉ biết được các thông tin qua báo cáo từ tuyến dưới

Vụ Pháp

chế

Đưa ra được các văn bản hiện hành phù hợp và hiệu quả

Phối hợp với bộ y tế rà soát các văn bản pháp luật hiện hành có liên quan, qua đó đề xuất xây dựng các văn bản pháp luật phù hợp, tạo môi trường và điều kiện tốt nhất về mặt pháp lý cho bà mẹ NCBSM

Luật đưa ra còn có nhiều kẽ hở, các đơn vị liên quan dễ lách luật, ví

dụ như các công ty bán sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ vẫn có các hoạt động bán hàng rầm rộ tại các cửa hàng.

đã đưa ra Phối hợp với ngành y tế trong công tác tuyên truyền

nuôi con bằng sữa mẹ.

Có quy định chặt chẽ trong việc quảng cáo các sản

phẩm thay thế sữa mẹ trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Việc giám sát thi hành luật không chặt chẽ

Viện dinh

dưỡng Thực hiện được các

chương trình

đã đưa ra, hoàn thành chỉ tiêu hằng năm.

Chỉ đạo và triển khai về chuyên môn kĩ thuật, tổ chức kiểm tra, giám sát, định kì đánh giá việc thực hiện chiến lược

Không giám sát và theo dõi được

chương trình khi triển khai đến cộng đồng Chỉ biết được các thông tin qua báo cáo từ tuyến dưới

Bên liên

quan

Mối quan tâm Lợi ích Những ảnh hưởng

bất lợi Hội liên hiệp

phụ nữ Việt

Nam

Tăng tỉ lệ bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ.

Phổ biến các kiến thức

về dinh dưỡng cho các hội viên và các bà mẹ.

Vận động cộng đồng cùng tham gia chương trình.

Các hoạt động được

tổ chức không thường xuyên

Các cơ quan

truyền

thông

Nhận được nhiều lợi ích từ việc quảng cáo

Truyền tải được các thông tin về NCBSM đến được nhiều người dân qua nhiều phương tiện truyền thông.

Giảm tỉ lệ NCBSM

do nhận các hợp đồng quảng cáo của các công ty sữa, thường mang lại lợi ích rất lớn.

Do đó ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ

Cấp vốn và các

dự án

Hỗ trợ chuyên môn, kĩ thuật cho các chương trình trong nước.

Một số tổ chức còn gặp phải vấn

đề pháp lý khi muốn cung cấp vốn cho chương trình.

Kinh phí tài trợ cho chương trình

có thể không ổn định trong quá trình thực hiện dự án

Nền kinh tế phát triển, thu nhập bình quân đầu người nước ta tăng,

vì vậy nguồn viện trợ giảm

Nếu được tuyên truyền và vận động đúng cách

có thể phối hợp với chương trình can thiệp, tạo điều kiện tốt nhất cho bà mẹ

có thể nuôi con bằng sữa mẹ.

- Ở Việt Nam, những người lớn tuổi ( bố mẹ chồng/vợ) thường bị ảnh hưởng bởi các quan niệm cổ hủ trong cách nuôi trẻ em mới sinh, và các quan niệm này thường khó thay đổi.

- Người chồng thường không quan tâm đến việc cho con bú của vợ và đôi khi còn khuyên vợ nên nghe theo bố mẹ chồng ( nhằm hạn chế bất hòa trong cách cho trẻ ăn uống)

Bộ kế

hoạch

đầu tư

Phân giải ngân sách hiệu quả &

hợp lý

Cung cấp kinh phí thực hiện chương trình.

Cung cấp kinh phí không như người thực hiện chương trình mong đợi.

GIẢI PHÁP

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

- Tư vấn, cung cấp những kiến thức

về NCBSM, cách duy trì nguồn sữa và củng cố niềm tin cho họ về sữa mẹ cho con

- Truyền thông thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng:

ti vi, báo đài, tạp chí về lợi ích của việc NCBSM Đặc biệt là đẩy mạnh công tác truyền thông đến các vùng sâu vùng xa, khó có điều kiện tiếp cận thông tin dễ dàng.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

và đang cho con bú để chia sẻ kinh nghiệm về NCBSM cũng như việc chăm sóc trẻ nhỏ.

- Tổ chức các chiến dịch truyền thông

về các chương trình như: tuần lễ NCBSM, tuần lễ DD và PT

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

- Thành lập các trung tâm tư vấn dinh dưỡng trẻ nhỏ, trong đó đặc biệt chú trọng tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật, khuyến khích các bà mẹ thực hiện NCBSM,

ăn bổ sung hợp lý Đa dạng hình thức

tư vấn: tư vấn trực tiếp, tư vấn qua điện thoại.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan phối hợp

- Sở y tế

- Trung tâm y tế tỉnh, thành phố

- Viện dinh dưỡng

- Vụ sức khỏe bà mẹ- trẻ em

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Các bác sĩ cần tạo điều kiện hỗ trợ,giúp

đỡ hoặc thực hiện các can thiệp trong thời gian sớm nhất để bà mẹ có thể cho con bú trong thời gian sớm nhất như: biện pháp vắt sữa non chuyển từ chỗ

mẹ nằm sang khoa dưỡng nhi để cho trẻ bú

-Củng cố, hoàn thiện tiêu chuẩn và phát triển mạng lưới "Bệnh viện bạn hữu trẻ em" ở bệnh viện của các tuyến từ TW đến tỉnh/thành phố, huyện/quận và khu vực.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan phối hợp

- Sở y tế Các bệnh viện

công và tư có khoa sản

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

bà mẹ trong thời kỳ sau sinh, giúp họ

có thời gian chăm sóc con.

Cần nhân rộng các mô hình nhóm hỗ trợ các bà mẹ thực hành NCBSM ở các xí nghiệp, cơ quan có nhiều nữ lao động để các bà mẹ có thể cho con bú trong giờ làm việc.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

bà mẹ từ 4 tháng lên 6 tháng.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan phối hợp

- Sở y tế

- Viện dinh dưỡng

- Bộ tư pháp

- Các cơ sở y tế.

- Các cơ quan, xí nghiệp bà mẹ làm việc

- Bộ thông tin và truyền thông.

- Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Kiểm tra, giám sát việc thực hiện đưa kiến thức NCBSM vào các cơ sở y tế.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan phối hợp

- Sở y tế

- Viện dinh dưỡng

- Vụ sức khỏe bà mẹ

- trẻ em

- Bộ giáo dục – đào tạo

- Các cơ sở y tế

- Bộ thương mại (quản lý thị

trường các sản phẩm về sữa)

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Đưa vào kế hoạch tài trợ hàng năm cho chương trinh NCBSM,làm mẹ an toàn.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan phối hợp

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

cung cấp tài liệu truyền thông cho các đơn

vị và triển khai hoạt động truyền thông tại điạ phương.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan phối hợp

- Sở y tế

- Viện dinh dưỡng

- UBND các cấp

- Hội phụ nữ

- Bộ thông tin –truyền thông

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Truyền thông nâng cao nhận thức

về NCBSM cho các thành viên trong gia đình như người chồng,

mẹ chồng ủng hộ và tạo điều kiện cho bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan chịu trách nhiệm chính

Cơ quan phối hợp

- Sở y tế

- Viện dinh dưỡng

- Các cơ sở y tế trên địa bàn

- Bộ thông tin – truyền thông

- Hội liên hiệp phụ

nữ Việt Nam

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Xử phạm nghiêm đối với các hành vi

vi phạm các quy định về thời gian nghỉ thai sản cũng như các loại hình quảng cáo sữa cho trẻ dưới 2 tuổi.

Giải pháp can thiệp để tăng cường việc NCBSM

Cơ quan phối hợp

- Viện dinh dưỡng