PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP)

Khái niệm tình huống và nghiên cứu tình huốngTheo Từ điển Tiếng Việt, tình huống là toàn thể những sự việc xảy ra tại một địa điểm, trong một thời gian cụ thể, buộc người ta phải suy

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP)

NỘI DUNG

Cùng trao đổi:

Thày cô hiểu thế nào là PP nghiên cứu tình huống? Cho 1 ví dụ.

Khái niệm tình huống và nghiên cứu tình huống

Theo Từ điển Tiếng Việt, tình huống là toàn thể những

sự việc xảy ra tại một địa điểm, trong một thời gian cụ

thể, buộc người ta phải suy nghĩ, hành động, đối phó, tìm cách giải quyết

 Tình huống cũng có thể được hiểu là sự mô tả/ trình

bày một trường hợp trong thực tế nhằm đưa ra một vấn

đề chưa được giải quyết và qua đó đòi hỏi người đọc

(người nghe) phải giải quyết vấn đề đó

1 Khái niệm PP nghiên cứu tình huống

PP nghiên cứu tình huống là một PPDH, trong đó học sinh tự lực nghiên cứu một tình huống thực tiễn

và xử lí, giải quyết các vấn đề mà tình huống đó đặt ra.

PP nghiên cứu tình huống là một PP điển hình của quan điểm dạy học GQVĐ và dạy học theo tình

huống.

2 Một số dạng của PP nghiên cứu tình huống

3 Quy trình thực hiện PP nghiên cứu tình huống dạng GQVĐ

4 Ví dụ minh họa

Khi dạy bài 12-Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình (GDCD lớp 10), để giúp HS biết cách ứng xử phù hợp trong tình yêu, GV có thể tổ chức cho HS xử lí, giải quyết tình huống sau:

Tình huống: Lan là HS THPT Lan có người yêu là SV Một lần hai bạn đi chơi xa với nhau, người yêu Lan cứ đòi Lan “làm chuyện ấy” Anh ta nói rằng trước sau thì hai đứa cũng là của nhau, Lan

“không chiều” người yêu tức là không yêu thật lòng, … khiến Lan rất băn khoăn khó xử.

1) Theo em, Lan có thể có những phương án gq nào?

2) Hãy phân tích mặt tích cực và hạn chế của mỗi phương án

3) Theo em, phương án nào là tối ưu ? Vì sao?

Tình huống 2: Khoa là một lái xe trẻ đã có vợ và một con gái nhỏ kháu khỉnh, dễ thương Gia đình anh tuy nghèo nhưng sống

hạnh phúc.

Đêm nay trời mưa to, trên đường vội lái xe về nhà tổ chức sinh nhật cho con gái, Khoa vô tình đâm phải một người đi xe máy

ngược chiều Khoa hoảng hốt chạy xuống xem thì thấy người

đàn ông đó nằm sõng xoài, bất động, máu chảy lênh láng trên đường… Trời vẫn mưa rất to và trên đường vắng ngắt, không

một bóng người Khoa vừa sợ, vừa hoang mang lo lắng, không biết nên làm thế nào…

Theo em, Khoa có thể có những cách giải quyết nào trong tình huống đó?

Hãy phân tích kết quả của mỗi cách g/q.

Theo em, cách giải quyết nào là tối ưu nhất? Vì sao?

Yêu cầu khi sử dụng PP nghiên cứu tình huống

- Sử dụng PP tình huống phải đúng lúc, đúng chỗ.

- Tình huống được thiết kế phải phù hợp với mục đích, ND bài học

- Tình huống phải gần gũi với cuộc sống thực của HS

- Nhiệm vụ gq tình huống phải phù hợp với khả năng nhận thức của HS

- Thông qua nghiên cứu tình huống người hướng dẫn giúp người học rút ra những bài học thực tiễn, giải quyết trong những trường hợp tương tự

- Tình huống có thể có nhiều cách giải quyết khác nhau

- Dành thời gian thích hợp cho HS suy nghĩ tìm phương án giải

quyết

- Phát huy vai trò tổ chức, hướng dẫn của GV

- Tạo điều kiện cho HS thể hiện năng lực và phát huy tính sáng tạo

- Linh hoạt khi sử dụng các PP/KTDH hỗ trợ

5 Quy trình thiết kế tình huống

Bước 1 Xác định mục tiêu và trọng tâm bài học để lựa chọn tình huống dạy học sao cho phù hợp, chú ý hơn đến các kiến thức trọng tâm

Bước 2 Xác định nội dung kiến thức dạy học gắn với tình huống sẽ sử dụng trả lời các câu hỏi sau khi giải quyết xong tình huống, người học sẽ đạt được điều gì? có phù hợp với mục tiêu và nội dung dạy học không?

Bước 3.

Thu thập dữ liệu để thiết kế tình huống bằng cách tìm kiếm từ các nguồn như:sách báo, tài liệu tham khảo, báo điện tử…Từ những tình huống bắt gặp trong cuộc sống Những kinh

nghiệm dân gian trong ca dao, tục ngữ

Bước 4.

Lựa chọn hình thức mô tả tình huống nhằm khai thác tối đa giá trị của tình huống : Mô tả tình huống bằng câu chuyện kể, qua các thí nghiệm những đoạn phim ngắn, trích đoạn clip, các tranh ảnh, hình vẽ, mẫu vật



Bước 5 Thiết kế tình huống

GV cần phải phân tích và lựa chọn thông tin, tiên lượng trình độ nhận

thức, kĩ năng hành động và thái độ của HS Tình huống cần được cấu trúc một cách logic để người học dễ suy nghĩ tìm ra hướng giải quyết Cần chú ý đưa ra các chứng cứ xác thực để giúp người học thuận lợi khi khám phá, phát hiện vấn đề

Chuẩn bị tốt hệ thống câu hỏi dẫn dắt giúp HS giải quyết tình huống Cần lựa chọn những câu hỏi phù hợp với trình độ HS, loại bỏ những câu hỏi quá dễ hoặc quá khó

Bước 6 Tham khảo ý kiến của đồng nghiệp giúp GV thu nhận được những đóng góp quý báu về cách dẫn dắt tình huống ; nội dung và cách dùng từ; độ chính xác khoa học của nguồn thông tin; tính hợp lí, khả thi, phù hợp với đối tượng của tình huống.

Bước 7 Chỉnh sửa và hoàn thiện tình huống về nội dung và cách trình bày, chỉnh sửa các lỗi chính tả hoặc các chi tiết chưa hợp lí

Thầy/cô hãy thiết kế 1 tình huống thực tiễn

để áp dụng PP nghiên cứu tình huống GQVĐ khi dạy một chủ đề trong môn học mà mình phụ trách.