PHÁP LUẬT VÀ PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TS. Đàm Bích Hiên

I.Khái quát chung về pháp luật1.Khái niệm Pháp luật là hệ thống các qui phạm có tính lâu dài, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí nh

PHÁP LUẬT VÀ PHÁP CHẾ XÃ

HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TS Đàm Bích Hiên Trung tâm ĐTBD cán bộ, công chức Bộ Nội vụ

I.Khái quát chung về pháp luật

1.Khái niệm

Pháp luật là hệ thống các qui phạm có tính

lâu dài, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí nhà nước và được nhà nước đảm bảo thực hiện

2.Nguồn gốc của pháp luật

- Những nguyên nhân làm ra đời nhà

nước cũng chính là những nguyên nhân làm ra đời pháp luật.

- Pháp luật ra đời cùng nhà nước, là

công cụ nhà nước sử dụng để thực hiện quyền lực của mình.

- Nhà nước và pháp luật là sản phẩm

3 Bản chất của pháp luật

- Tính giai cấp:

Pháp luật thể hiện ý chí của giai cấp thống trị, bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị Nội dung ý chí đó do điều kiện tồn tại của giai cấp thống trị quyết định.

- Tính xã hội:

Ở mức độ nhất định pháp luật phản ánh lợi ích chung, lợi ích phổ biến nhất định của cả xã hội, cộng đồng.Mặt khác pháp luật là công cụ để điều chỉnh các quan hệ xã hội, hướng chúng vận động, phát

- Pháp luật mang tính qui phạm phổ biến.

- Pháp luật được thể hiện dưới hình thức xác định.

5 Chức năng của pháp luật

- Chức năng điều chỉnh của pháp luật:

- Chức năng bảo vệ các quan hệ xã hội

đã được pháp luật điều chỉnh

- Chức năng giáo dục của pháp luật

6.Các kiểu pháp luật

+ Kiểu pháp luật chủ nô

+ Kiểu pháp luật phong kiến

+ Kiểu pháp luật tư sản

+ Kiểu pháp luật XHCN

II Vai trò của pháp luật ở nước ta hiện nay

1.Vai trò của pháp luật đối với kinh tế

2.Vai trò của pháp luật đối với xã hội

3.Vai trò của pháp luật đối với hệ thống chính trị 4.Vai trò của pháp luật đối với đạo đức

5.Vai trò của pháp luật đối với tư tưởng

III.Văn bản qui phạm pháp luật

1.Văn bản qui phạm pháp luật - hình thức

cơ bản của pháp luật Việt Nam

Khái niệm

Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan nhà nước ban hành hoặc phối hợp ban hành theo thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục do pháp luật qui định, trong đó có quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được Nhà nước bảo đảm thực hiện

để điều chỉnh các quan hệ xã hội.

Có phải văn bản qui phạm pháp luật không?

CHỦ TỊCH NƯỚC  CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Số: 1674/2007/QĐ-CTN Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Hà Nội , Ngày 27 tháng 12 năm 2007

QUYẾT ĐỊNH CỦA CHỦ TỊCH NƯỚC

Về việc cho nhập quốc tịch Việt Nam

CHỦ TỊCH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Căn cứ vào Điều 103 và Điều 106 của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

1992 đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 của Quốc hội Khóa X, kỳ họp thứ 10;

Căn cứ Luật quốc tịch Việt Nam năm 1998;

Xét đề nghị của Chính phủ tại Tờ trình số 116/TTr-CP ngày 13/12/2007,

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1 Cho nhập quốc tịch Việt Nam đối với 29 người có tên trong danh sách kèm theo.

Điều 2 Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký.

Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước và các ông (bà) có tên trong Danh sách tại Điều 1 chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./

CHỦ TỊCH NƯỚC  

- Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội

- Pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội

- Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước

- Nghị định của Chính phủ

- Quyết định của Thủ tướng Chính phủ

2.Các loại văn bản qui phạm pháp

luật ở Việt Nam hiện nay

2.Các loại văn bản qui phạm pháp

luật ở Việt Nam hiện nay

- Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

- Thông tư của Chánh án Toà án nhân dân tối

cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao

- Quyết định của Tổng Kiểm toán Nhà nước

- Văn bản quy phạm pháp luật liên tịch

- Văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân

2.Các loại văn bản qui phạm pháp

luật ở Việt Nam hiện nay

 3 Hiệu lực của văn bản qui phạm

pháp luật

a.Hiệu lực về thời gian

- Thời điểm có hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật được quy định trong văn bản nhưng

không sớm hơn bốn mươi lăm ngày, kể từ ngày công bố hoặc ký ban hành

Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật quy định các biện pháp thi hành trong tình

trạng khẩn cấp, văn bản được ban hành để kịp thời đáp ứng yêu cầu phòng, chống thiên tai, dịch bệnh thì có thể có hiệu lực kể từ ngày công bố hoặc ký ban hành nhưng phải được đăng ngay trên Trang thông tin điện tử của cơ quan ban hành và phải được đưa tin trên phương tiện thông tin đại chúng; đăng Công báo nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (sau đây gọi chung là Công báo) chậm nhất sau hai ngày làm việc,

kể từ ngày công bố hoặc ký ban hành

Hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật

Chỉ trong những trường hợp thật cần thiết, văn bản quy phạm pháp luật mới được quy

định hiệu lực trở về trước.

Không được quy định hiệu lực trở về trước đối với các trường hợp sau đây:

+ Quy định trách nhiệm pháp lý mới đối với hành vi mà vào thời điểm thực hiện

hành vi đó pháp luật không quy định trách nhiệm pháp lý;

+ Quy định trách nhiệm pháp lý nặng hơn.

3 Hiệu lực của văn bản qui phạm

pháp luật

b.Hiệu lực về không gian và đối tượng áp dụng

Văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước trung ương có hiệu lực trong phạm vi cả nước và được áp dụng đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân, trừ trường hợp văn bản có quy định khác hoặc điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác

IV.HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

1.Khỏi niệm

Hệ thống pháp luật là tổng thể các qui phạm pháp luật có mối quan

hệ hữu cơ, thống nhất với nhau, đ

ợc phân định thành các chế

định pháp luật, các ngành luật và

đ ợc thể hiện trong các văn bản qui phạm pháp luật do các cơ quan nhà

Hệ thống pháp luật

Cấu trúc bên

trong

Hình thức thể hiện bên ngoài

Ngành luật

Chế định luật

Hệ thống văn bản qui phạm pháp luật

2.Cấu trỳc của hệ thống phỏp luật

- Ngành luật:

Là tổng hợp các qui phạm pháp luật điều chỉnh 1 loại quan hệ xã hội thuộc 1 lĩnh vực nhất

định của đời sống xã hội.

Đối t ợng

điều chỉnh

pháp luật tác

động đến các quan hệ xã hội

Là cách thức mà thông qua đó

pháp luật tác

động đến các quan hệ xã hội

-Chế định pháp luật

Lµ mét nhãm c¸c qui ph¹m ph¸p luËt ®iÒu chØnh mét nhãm quan hÖ x· héi cã liªn quan mËt thiÕt víi nhau thuéc cïng 1 lo¹i quan hÖ x· héi do 1 ngµnh luËt

®iÒu chØnh.

-Qui phạm pháp luật:

Ngành luật Lao động

Ngành luật Hôn nhân

và gia đình

Ngành luật Tài chính

Ngành luật

Đất đai

Ngành luật Kinh tế

Hệ thống

pháp luật

v v

V.Pháp chế xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1.Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa

yêu cầu, đòi hỏi các cơ quan nhà nước, các

tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân, mọi công dân phải chấp hành nghiêm chỉnh Hiến pháp và pháp luật, phải đấu tranh phòng ngừa và chống các tội

2.Những yêu cầu của pháp chế

- Bảo đảm tính thống nhất của việc xây

dựng, ban hành và thực hiện pháp luật.

- Bảo đảm và bảo vệ quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của công dân

- Ngăn chặn kịp thời và xử lý nhanh chóng, công minh mọi vi phạm pháp luật.

3.Những đảm bảo đối với pháp chế

- Những đảm bảo kinh tế.

- Những đảm bảo chính trị

- Những đảm bảo tư tưởng đối với pháp

chế

- Những đảm bảo pháp lý đối với pháp chế

- Hoạt động kiểm tra, giám sát của cơ quan

4 Tăng cường pháp chế trong

giai đoạn hiện nay

- Đẩy mạnh công tác xây dựng pháp luật

- Tổ chức tốt công tác thực hiện pháp luật

- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật

- Kiện toàn các cơ quan quản lý nhà nước

và tư pháp