Chương 1:SƠ LƯỢC LỊCH SỬ XÃ HỘI HỌC Khái quát về lịch sử hình thành và phát triển của xã hội học Đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu của xã hội học II I Chức năn
Trang 1XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG
Biên soạn: Bộ môn Triết học Email: triethoc@tmu.edu.vn
Trang 2CHƯƠNG NỘI DUNG SỐ TIẾT
2 Hành động xã hội, Tương tác xã hội, Quan hệ xã hội 4
4 Bất bình đẳng, Phân tầng xã hội, Di động xã hội, Biến đổi xã
7 Một số lĩnh vực nghiên cứu của xã hội học chuyên biệt 3
Cấu trúc học phần
02 TC (24,6)
Trang 3TÀI LIỆU HỌC TẬP
- Giáo trình Xã hội học đại cương,
Trường Đại học Khoa học xã hội và
nhân văn, NXB Đại học Quốc gia,
2016
- Giáo trình xã hội học đại cương,
Trường ĐH Thương mại, Nxb Thống
kê, 2015
- Xã hội học (ấn bản mới nhất), Phạm
Tất Dong – Lê Ngọc Hùng đồng chủ biên, NXB thế giới, 2008
Trang 4Chương 1:SƠ LƯỢC LỊCH SỬ XÃ HỘI HỌC
Khái quát về lịch sử hình thành và phát triển của xã hội học
Đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu của xã hội học
II
I
Chức năng cơ bản của xã hội học III
Trang 5I KHÁI QUÁT VỀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA XÃ HỘI HỌC
1 Thuật ngữ “Xã hội học”
XHH là khoa học về các quy luật và nguyên lý của tổ chức xã hội H.Spencer
XHH … là khoa học cố gắng giải nghĩa hành động xã hội và … tiến tới cách giải thích nhân quả về đường lối và hệ quả của hành động xã hội
Max
Weber
XHH là ngành khoa học nghiên cứu cuộc sống con người, các nhóm xã
hội và tất cả các xã hội
Giddens,
Anthony
XHH là khoa học về các quy luật của tổ chức xã hội
A Comte
Trang 6I KHÁI QUÁT VỀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA XÃ HỘI HỌC
1 Thuật ngữ “Xã hội học”
“Xã hội học là khoa học nghiên cứu về các quy luật và
xu hướng của sự phát sinh, phát triển và biến đổi của các hành động xã hội, các quan hệ xã hội, tương tác giữa các chủ thể xã hội cùng các hình thái biểu hiện của chúng”.
Trang 7I KHÁI QUÁT VỀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA XÃ HỘI HỌC
1 Thuật ngữ “Xã hội học”
Tiền đề về kinh tế
Tiền đề về chính trị - tư tưởng
Tiền đề về văn hóa – xã hội
2 Điều kiện ra đời và phát triển xã hội học
Trang 8Các công trình nghiên cứu cơ bản:
Hệ thống chính trị học thực chứng;
Chuyên luận XHH về quá trình thiết chế hóa tôn giáo
của nhân loại (04 tâp);
Diễn ngôn về tinh thần thực chứng (1844);
Môn học Triết học thực chứng (Tuner và cộng sự)
Auguste Comte (1798 – 1857) * Phương pháp luận xã hội học
Nghiên cứu XHH bằng PP thực chứng, tức là quá trình kiến tạo thuật ngữ khoa học và lý luận để hiểu thực tế XH trên cơ sở thu thập và xử lý thông tin, xây dựng và kiểm định giả thuyết, so sánh và tổng hợp cứ liệu
Các PP thu thập dữ liệu thực tiễn do Comte gợi ý: quan sát; thực nghiệm; so sánh; phân
tích lịch sử
Trang 9Auguste Comte
(1798 – 1857)
Tĩnh học xã hội (social statics)
Động học xã hội (social Dynamics)
Nghiên cứu các quy luật phổ biến về trật tự XH, về các điều kiện tồn tại, cân bằng và hài hòa XH
Nghiên cứu sự tiến triển và tiến bộ xã hội
* Về cơ cấu xã hội
Comte cho rằng: XHH hay vật lý học XH đƣợc hợp thành từ
hai bộ phận chính là tĩnh học xã hội và động học xã hội
Trang 103 Đóng góp của các nhà xã hội học tiêu biểu
3.2 Quan điểm của K Marx (1818-1883)
K Marx (1818-1883)
Quan niệm về bản chất xã hội và con người
Lý thuyết tha hóa
Lý luận và PPL XHH của Marx
Quy luật phát triển lịch sử xã hội
Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội
Trang 113 Đóng góp của các nhà xã hội học tiêu biểu
3.3 Quan điểm của Herbert Spenxer (1820-1905)
H Spencer
(1820-1905)
H Spencer là nhà triết học, xã hội học người Anh Ông có nền tảng rất vững chắc về khoa học tự nhiên và một số mối quan tâm đặc biệt với khoa học xã hội
Các tác phẩm tiêu biểu:
o Nghiên cứu xã hội học (1876 1898);
o Các nguyên lý của xã hội (1876 – 1898);
o Xã hội học mô tả (1873 – 1881)
Các nguyên lý cơ bản trong XHH của Spencer
Về phương pháp nghiên cứu
Các dạng xã hội
Trang 12 Quan điểm của Durkheim về xã hội học
Ông nêu ra 3 đặc trƣng của sự kiện xã hội:
Thứ nhất, SKXH phải là những gì bên ngoài cá nhân
Thứ hai, các SKXH bao giờ cũng là chung đối với nhiều cá nhân tức là đƣợc cộng đồng xã hội cùng chia sẻ, chấp nhận
Thứ ba, SKXH có sức mạnh kiểm soát và cƣỡng chế hành động và hành vi của cá nhân
3 Đóng góp của các nhà xã hội học tiêu biểu
3.4 Quan điểm của Emile Durkheim (1858-1917)
Emile Durkheim
(1858-1917)
Trang 13 Quan điểm về xã hội
Ông trả lời câu hỏi cơ bản của XH về mqh giữa con người và XH theo 2 hình thức:
+ Đoàn kết cơ giới:
+ Đoàn kết hữu cơ:
Là mối liên kết XH qua sự giống nhau gần như tuyệt đối
Là kiểu liên kết XH mà lao động của người này phụ thuộc vào lao động của người khác
Xã hội là một trật tự, một sự thống nhất về đạo đức giữa mọi người hay một ý thức tập thể
Xã hội học của ông chủ yếu xoay quanh vấn đề mối quan hệ giữa con người và xã hội
3 Đóng góp của các nhà xã hội học tiêu biểu
3.4 Quan điểm của Emile Durkheim (1858-1917)
Emile Durkheim
(1858-1917)
Trang 143.5 Quan điểm của Max Weber (1864-1920)
Max Weber
(1864-1920)
3 Đóng góp của các nhà xã hội học tiêu biểu
Quan niệm của Weber về XHH
Bàn về bất bình đẳng
Về phương pháp luận nghiên cứu
Về phân tầng xã hội
Trang 15ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU XÃ HỘI HỌC
II
Trang 16II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA XÃ HỘI HỌC
1 Đối tượng nghiên cứu của xã hội học
– Khuynh hướng tiếp cận vi mô (Thiên về con người): Các nhà xã hội học theo khuynh hướng này cho rằng hành vi hay hành động xã hội của con người là đối tượng nghiên cứu của xã hội học (XHH nghiên cứu hành động xã hội)
– Khuynh hướng tiếp cận vĩ mô (Thiên về xã hội): Hệ thống xã hội, cấu trúc xã hội là đối tượng nghiên cứu của xã hội học (XHH nghiên cứu sự kiện xã hội)
– Khuynh hướng tiếp cận tổng hợp (Cả con người và xã hội): Hành vi con người và hệ thống xã hội là đối tượng nghiên cứu của xã hội học
Trang 17 Phương pháp phân tích tài liệu
Phương pháp quan sát
Phương pháp phỏng vấn
Phương pháp khảo sát xã hội
Phương pháp thực nghiệm
2 Phương pháp nghiên cứu của xã hội học
Trang 18III CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA XÃ HỘI HỌC
1 Chức năng nhận thức
2 Chức năng thực tiễn
3 Chức năng dự báo
Trang 19IV MỐI QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI HỌC VỚI MỘT SỐ NGÀNH
KHOA HỌC KHÁC
XÃ HỘI HỌC
TRIẾT
HỌC
KINH TẾ
HỌC
KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
NHÂN HỌC TÂM LÝ HỌC
