Bài giảng xã hội học đại cương chương 4

BẤT BÌNH ĐẲNG Là sự không công bằng nhau về các cơ hội hoặc lợi ích đối với những cá nhân khác nhau trong một nhóm hoặc nhiều nhóm trong xã hội.. Những quan niệm khác nhau về bất bìn

Chương 4: 2 PHÂN TẦNG XÃ HỘI

3 DI ĐỘNG XÃ HỘI

1 BẤT BÌNH ĐẲNG

4 BIẾN ĐỔI XÃ HỘI

1.1 Định nghĩa bất bình đẳng

1.2 Những quan niệm khác nhau về bất

1 BẤT BÌNH ĐẲNG

Là sự không công bằng nhau về các cơ hội hoặc lợi ích đối với những cá nhân khác nhau trong một nhóm hoặc nhiều nhóm trong xã hội.

Về mặt tự nhiên; Về mặt xã hội

BBĐ liên quan đến giai cấp, giới tính, chủng tộc, tôn giáo, lãnh thổ,…

BBĐ phải chăng là hiện tƣợng không thể tránh khỏi?

1.1 Định nghĩa bất bình đẳng

1.2 Những quan niệm khác nhau về bất bình đẳng

Nghiên cứu về BBĐ quyền lực; hệ quả của BBĐ, cách thức BBĐ

được tái tạo và chuyển từ thế hệ này sang thế hệ khác

Quan tâm đến BBĐ phạm vi toàn cầu: ông nhấn mạnh nước thu

nhập cao có mức sống tốt hơn nước có thu nhập thấp

Quan tâm: sự phân phối không đều thu nhập, sự giàu có Các nhà XHH

1 BẤT BÌNH ĐẲNG

1.3 Nguyên nhân của bất bình đẳng

 Điều kiện tự nhiên

 Điều kiện kinh tế

 Địa vị xã hội

 Ảnh hưởng của chính trị

 Văn hóa

độ tuổi

Bất bình đẳng về

cơ cấu

Bất bình đẳng về thu nhập

2.1 Định nghĩa phân tầng xã hội

2.2 Các kiểu phân tầng xã hội

2.3 Những quan niệm khác nhau

Là tổng thể các cá nhân trong cùng 1 hoàn cảnh xã hội, họ giống nhau về: tài sản, thu nhập, trình độ học vấn, văn hoá, địa

vị, vai trò, uy tín, khả năng thăng tiến…

Là tập hợp các cá nhân có cùng hoàn cảnh xã hội, được sắp xếp theo trật tự thang bậc nhất định trong hệ thống xã hội

Kết luận: gồm 1 tập hợp người giống nhau về địa vị (vị thế): kinh

tế (của cải), xã hội (uy tín), chính trị (quyền lực) => họ có cơ hội thăng tiến, phong thưởng, thứ bậc nhất định trong xã hội

Phân tầng

xã hội

Là thuật ngữ có nguồn gốc: từ chữ La-tinh, từ địa chất học Nói đến PTXH thường đề cập đến BBĐ như yếu

tố hình thành sự phát triển xã hội

Là nội dung cơ bản được nhiều nhà XHH định nghĩa

Kết luận: PTXH Là sự phân chia các cá nhân trong xã hội thành các tầng/lớp nhất định, trong đó mỗi tầng xã hội gồm những cá nhân có đặc điểm chung nhau, có sự ngang bằng nhau về những phương diện nào đó

PTXH hợp thức, không hợp thức

PTXH hợp thức

Phân tầng không hợp thức

Hệ thống phân tầng

PTXH hợp thức, không hợp thức Phân tầng đóng (theo đẳng cấp): mặc nhiên

quy định từ khi con người sinh ra và gần như trọn đời không có sự thay đổi

Phân tầng mở (theo giai cấp): Chủ yếu do địa

vị kinh tế quyết định Nó có nhiều khoảng trống để những người mới có thể gia nhập

Là 1 đặc điểm của xã hội Chuyển từ thế hệ này sang thế hệ

khác

Phổ biến ở mọi nơi

Liên quan đến BBĐ xã hội và

niềm tin

3.1 Định nghĩa di động xã hội

chuyển đổi vị trí của các

cá nhân, gia đình, nhóm diễn ra trong 1 tầng lớp

xã hội hay chuyển sang 1 tầng lớp xã hội khác

Di động theo chiều ngang

Di động nội thế hệ

Mac: nghiên cứu DĐXH từ giữa thế kỷ XIX

Pareto:có đóng góp quan trọng từ đầu thế kỷ XX

Sorokin Quan tâm vai trò của giáo dục trong phân định cá nhân vào

vị trí nghề nghiệp khác nhau

Anthony Giddens cho rằng DĐXH gồm có: DĐXH theo chiều học,

DĐXH theo chiều ngang, DĐXH liên thế hệ, DĐXH nội thế hệ

Trong xã hội công nghiệp hóa, DĐXH được chú ý đến cấu trúc nghề

nghiệp: phân hạng dựa trên quan niệm lợi thế-bất lợi tương đối

Theo Erikson, Goldthorpe: ở xã hội công nghiệp, so với xã hội tiền

công nghiệp di động theo chiều đi lên phổ biến hơn chiều đi xuống

3 Di động xã hội

3.4 Những yếu tố ảnh hưởng di động xã hội

* Điều kiện kinh tế - xã hội

* Trình độ học vấn

* Nguồn gốc gia đình

* Giới tính

* Nơi cƣ trú

4.1 Định nghĩa biến đổi xã hội

4.2 Đặc điểm của biến đổi xã hội

4.3 Ảnh hưởng của biến đổi xã hội

4.4 Nguyên nhân dẫn đến biến đổi xã hội

(BĐXH) 4.5 Một số vấn đề biến đổi xã hội trên thế

giới và Việt Nam hiện nay

4 Biến đổi xã hội

Sự kiện xảy ra

có thể đem lại

hoặc không đem

lại sự thay đổi

trong xã hội

Quá trình vận động, dẫn đến 1

sự thay đổi có ý thức theo chiều tích cực và được

xã hội mong đợi

Giống tiến hóa cơ thể:

phải tuân theo quy luật nhất định, chuyển từ cái thuần nhất, đơn giản sang cái không thuần nhất, phức tạp qua phân hóa

Quá trình loài người áp dụng công cụ hiện đại vào mục tiêu của mình qua những thời kỳ khác nhau Biến cố xã hội Tiến bộ xã hội Tiến hóa xã hội Phát triển xã hội

Một số khái niệm liên quan

4 Biến đổi xã hội

4.2 Đặc điểm của biến đổi xã hội

Phổ biến, không giống nhau

Khác biệt về thời gian và hậu quả

Có tính kế hoạch và phi kế hoạch

Có xu hướng trái ngược nhau

và chính sách xã hội trong quản lý

Cơ cấu kinh tế trong nền kinh tế thị trường

Các thiết chế, thể chế xã hội và các quan hệ xã

hội

Nhu cầu và lối sống

Sáng chế, phát minh, phát hiện: với những vật liệu mới,

ý tưởng mới, khuôn mẫu xã hội liên tục được tạo ra, cấu trúc xã hội và thiết chế xã hội không ngừng được thay đổi

Xung đột xã hội

Mác đã coi xung đột xã hội giữa các giai cấp

là nguồn gốc tạo nên sự chuyển đổi xã hội từ giai đoạn lịch sử này->giai đoạn lịch sử khác

Có 3 loại xung đột quan trọng => BĐXH

Tư tưởng giá trị văn hóa

Sự phức tạp, đa dạng hơn trong quan hệ quốc tế

Sự phát triển mạnh KHCN

Xu hướng toàn cầu hóa hội

nhập quốc tế

Một số vấn đề BĐXH VN trong giai đoạn hiện nay

Kinh tế Chính trị Văn hóa Đối ngoại