Thuyết trình báo cáo giải pháp thi giáo viên giỏi môn sinh học cấp THCS

Để giúp các em củng cố kiến thức về ADN- Cơ sở vật chất di truyền ở cấp độ phân tử tôi đã sử dụng biện pháp hướng dẫn học sinh tự làm mô hình ADN.. Thông qua việc trực tiếp làm mô hình A

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỊ XÃ

TRƯỜNG THCS

BIỆN PHÁP Hướng dẫn học sinh tự làm mô hình cấu trúc không gian phân tử ADN nhằm củng cố kiến thức về ADN trong chương trình sinh học 9.

Họ và tên:

Trình độ chuyên môn: Đại học.

Đơn vị công tác: Trường THCS

PHÒNG GDĐT

TRƯỜNG THCS

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

, ngày 12 tháng 11 năm 2020

BÁO CÁO Biện pháp nâng cao chất lượng công tác giảng dạy bộ môn

Tên biện pháp: Hướng dẫn học sinh tự làm mô hình cấu trúc không gian

phân tử ADN nhằm củng cố kiến thức về ADN trong chương trình Sinh học 9.

Tên tác giả:

Đơn vị công tác: Trường THCS

Lĩnh vực, đối tượng áp dụng biện pháp: Sinh học lớp 9

Thời gian áp dụng biện pháp: Năm học 2020-2021

Nội dung biện pháp: Hướng dẫn học sinh tự làm mô hình ADN

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện từng bước chuyển từ chương

trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là

từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh

làm được gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện

thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiểu”

sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng

lực và phẩm chất

Với đặc thù của bộ môn Sinh học là bộ môn khoa học thực nghiệm,lấy

quan sát và thí nghiệm làm phương pháp nghiên cứu chủ yếuthì thiết bị dạy học

nói chung và mô hình nói riêng có vai trò quan trọng trong việc học tập của học

sinh Khi tiến hành thực hành học sinh được đứng ở vị trí của nhà nghiên cứu,

qua đó các em lĩnh hội cả phương pháp nghiên cứu khoa học bộ môn, làm chủ

kiến thức

Qua thực tế giảng dạy bộ môn Sinh học 9 ở trường THCS, đặc biệt là

phần di truyền ở cấp độ phân tử do kiến thức khá trừu tượng, các em không

được quan sát trực tiếp nên cũng gây khó khăn cho học sinh Điều đó cũng ảnh

hưởng đến chất lượng học tập, các em ghi nhớ máy móc, “ học vẹt” nên khả

năng nhớ không lâu Để giúp các em củng cố kiến thức về ADN- Cơ sở vật chất

di truyền ở cấp độ phân tử tôi đã sử dụng biện pháp hướng dẫn học sinh tự làm

mô hình ADN Thông qua việc trực tiếp làm mô hình ADN không những giúp

các em củng cố kiến thức về cấu trúc không gian của phân tử ADN mà còn giúp

học sinh rèn các kỹ năng, phát triển năng lực và phẩm chất cho người học Học

thông qua hoạt động thực hành sẽ giúp các em nhớ lâu hơn và phát huy được

tính sáng tạo của học sinh

B NỘI DUNG: Tạo mô hình cấu trúc không gian của phân tử ADN.

Thời gian tổ chức: 45 phút và nội dung học sinh chuẩn bị ở nhà.

Hoạt động 1: Giáo viên định hướng cho học sinh.

* Mục tiêu:

- Học sinh hiểu được căn cứ để làm mô hình cấu trúc không gian phân tử

ADN

- Học sinh có định hướng để chọn vật liệu làm mô hình ADN

*Tiến trình:

GV cho học sinh quan sát mô hình

AND để định hướng cơ sở khoa học

cho việc làm mô hình AND qua các

câu hỏi sau:

1 Mô hình cấu trúc của ADN có

mấy mạch? Vị trí mạch đó trong không

gian như thế nào?

2 Mỗi chu kì xoắn có bao nhiêu

cặp nucleotit.

3 Sự liên kết giữa các nucleotit

giữa 2 mạch như thế nào?

GV định hướng để học sinh lựa chọn

nguyên liệu để làm mô hình:

1 Mô hình ADN gồm các thành phần

nào? Số lượng của mỗi thành phần

đó là bao nhiêu?

2 Em định lựa chọn vật liệu gì để

làm các thành phần đó?

3 Tương ứng với vật liệu đó em định

dùng chất liệu gì để liên kết các

thành phần?

4 Em sẽ thiết kế cách trưng bày sản

phẩm của nhóm mình như thế nào?

( gắn vào trục, để trong hộp…)

5 Hãy phân công nhiệm vụ cụ thể

cho các thành viên?

Học sinh cần xác định được:

- Mô hình ADN gồm 2 mạch quấn song song theo chiều từ trái sang phải

- Mỗi chu kì gồm 10 cặp nucleotit

- Các nucleotit giữa 2 mạch liên kết theo nguyên tăc bổ sung : A-T, X-G

và ngược lại

Học sinh căn cứ vào định hướng của giáo viên để lên kế hoạch của nhóm mình

Từ định hướng của giáo viên giúp học sinh rèn kĩ năng quan sát, phân tích

mô hình ADN Học sinh định hình được hướng giải quyết vấn đề với yêu cầu của giáo viên Đó là lựa chọn vật liệu để làm các bộ phận, cách lắp đặt các thành

phần đó như thế nào và phân công nhiệm vụ cho các thành viên Qua đó phát triển các năng lực tự chủ, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề

Hoạt động 2: Các nhóm lên kế hoạch tạo mô hình.

*Mục tiêu: Học sinh lên được kế hoạch thiết kế mô hình ADN của nhóm

mình

+ Phương án thiết kế sản phẩm

+ Phân công nhiệm vụ cho các thành viên

*Tiến hành:

Nhóm trưởng điều khiển hoạt động của nhóm

Thống nhất vật liệu làm từng bộ phận của mô hình sau đó phân công nhiệm

vụ cụ thể cho các thành viên và ghi vào kế hoạch của nhóm ( Phụ lục)

nhiệm vụ được phân công Qua trao đổi với các thành viên về nhiệm vụ của nhóm còn giúp các em phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác Mỗi cá nhân có thể đóng góp các ý tưởng mới, sáng tạo hơn cho việc tạo mô hình của nhóm mình Đồng thời còn góp phần hình thành các phẩm chất chăm chỉ, trách nhiệm

Hoạt động 3: Học sinh tạo mô hình ADN ( Làm việc nhóm tại lớp)

* Mục tiêu: Học sinh tạo mô hình ADN từ các vật liệu đã chuẩn bị.

*Tiến trình:

GV yêu cầu học sinh đặt các vật liệu

của nhóm mình đã chuẩn bị lên bàn để

kiểm tra

GV phát phiếu đánh giá hoạt động của

các thành viên cho các nhóm ( Phụ

lục)

Giáo viên hướng dẫn học sinh :

*Nếu làm mô hình ADN đứng thì

trước tiên phải gắn trục vào đế Sau đó:

- Xác định số cặp nucleotit của

mô hình

- Xác định chiều xoắn

- Gắn các thanh ngang có các

nucleotit liên kết thành từng cặp

A-T, X-G lên trục Chú ý

khoảng cách giữa các cặp

nucleotit đảm bảo cân đối

 Các nhóm làm mô hình không cần

trục thì chuẩn bị cách trưng bày sản

phẩm Các phần khác làm tương tự

như trên

Các nhóm kiểm tra phần chuẩn bị của nhóm, báo cáo cho giáo viên

Học sinh làm việc theo nhóm

GV quan sát các nhóm, hỗ trợ các

nhóm khi gặp khó khăn

GV yêu cầu các nhóm hoàn thiện

sản phẩm và thuyết minh về mô

hình của nhóm mình

Sau khi mô tả, nhóm khác có thể đặt

câu hỏi cho nhóm vừa trình bày

Các nhóm hoàn thiện sản phẩm và thuyết minh về mô hình của nhóm mình

Các nhóm thiết kế mô hình ADN tại lớp

Hoàn thiện và trưng bày sản phẩm

H c sinh mô t c u trúc không gian phân t ADN ọc sinh mô tả cấu trúc không gian phân tử ADN ả cấu trúc không gian phân tử ADN ấu trúc không gian phân tử ADN ử ADN c a nhóm mình ủa nhóm mình.

Qua hoạt động tạo mô hình tại lớp các em phải phối hợp với nhau để cùng hoàn thành sản phẩm Từ việc mỗi cá nhân phải chuẩn bị đầy đủ phần nhiệm vụ của mình trong kế hoạch đã thống nhất đến việc lắp ghép các thành phần để tạo

mô hình đảm bảo tính khoa học, thẩm mỹ và sáng tạo Vì vậy hoạt động đã phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác, tính toán, thẩm mỹ Trong quá trình làm có các yếu tố phát sinh như gắn kết như thế nào, mô hình bị lệch… các em phải tìm ra nguyên nhân để đề ra hướng khắc phục

Hoạt động 4.Đánh giá sản phẩm:

* Mục tiêu:

- Học sinh tự đánh giá sản phẩm của nhóm mình và nhận xét, đánh giá sản phẩm của nhóm bạn

- Giáo viên nhận xét hoạt động và sản phẩm của các nhóm Rút kinh nghiệm cho các nhóm làm chưa tốt

* Năng lực cần hình thành cho học sinh: đánh giá theo định hướng phát

triển năng lực học sinh

*Tiến trình:

Giáo viên đưa ra các tiêu chí đánh giá ( Phụ lục)

Học sinh đánh giá sản phẩm của các nhóm Giáo viên nhận xét chung kết quả của các nhóm Đa số các nhóm đã hoàn thành sản phẩm của mình Tuy nhiên có nhóm chưa hoàn thiện mô hình của mình do xác định chưa chính xác chiều xoắn, phân chia khoảng cách chưa phù hợp nên chưa hoàn thiện 1 chu kì ( số cặp nucleotit )

III HIỆU QUẢ

Hoạt động tự tạo mô hình ADN là một phong cách học tập mới cho người học, đó là phong cách học tập sáng tạo Đặt người học vào vai trò của một nhà thiết kế, người học sẽ phải hiểu thực chất của các kiến thức được trang bị để xây dựng kế hoạch thực hiện từ việc lên ý tưởng, lựa chọn nguyên vật liệu đến thiết

kế sản phẩm như thế nào để đảm bảo các tiêu chí đặt ra Vì vậy các em sẽ khắc sâu được kiến thức hơn

Trong hoạt động nhóm để tạo mô hình ADN sẽ phát huy được vai trò của các cá nhân để giải quyết nhiệm vụ chung Việc lên kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ cho từng cá nhân sẽ giảm áp lực cho cá nhân Mỗi thành viên sẽ nâng cao tinh thần trách nhiệm của mình để hoàn thành nhiệm vụ được phân công theo đúng kế hoạch Việc lên kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ cho từng cá nhân sẽ giảm áp lực cho cá nhân Mỗi thành viên sẽ nâng cao tinh thần trách nhiệm của mình để hoàn thành nhiệm vụ được phân công theo đúng kế hoạch Thông qua hoạt động nhóm nhờ có nhiều ý kiến đóng góp từ các thành viên

mà sự sáng tạo được đẩy lên mức cao hơn.Trong quá trình làm việc nhóm, các thành viên sẽ cùng nhau chia sẻ trách nhiệm, hỗ trợ lẫn nhau để cùng nhau phát triển tài năng Những cá nhân có trình độ khác nhau sẽ được hỗ trợ nhau tốt hơn Đây thực sự là điều cần hướng tới trong môi trường làm việc sau này

IV KẾT LUẬN

Đổi mới phương pháp dạy học theo định phát triển phẩm chất, năng lực của người học, đòi hỏi giáo viên phải thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học của học sinh để học sinh tích cực chủ động tham gia và thực hiện các nhiệm

vụ học tập, từ đó tìm hiểu các kiến thức, kĩ năng mới, vừa học hỏi được phương pháp để hình thành kiến thức, kĩ năng đó Để làm được điều đó trong bài học, ở mỗi hoạt động học cần xác định rõ các yếu tố: mục tiêu hoạt động, nội dung hoạt động, sản phẩm học tập của học sinh, cách thức tiến hành, phương án kiểm tra đánh giá mức độ mà học sinh đạt được mục tiêu do giáo viên đã đề ra Trong quá trình tổ chức các hoạt động học, giáo vên cần theo dõi, có những phương án

hỗ trợ HS khi cầnthiết

Học hỏi, tìm tòi cách định hướng thiết kế bài học là hoạt động rất ý nghĩa,

có tác dụng nâng cao ý thức trách nhiệm nghề nghiệp của giáo viên Những tìm tòi, thể nghiệm trong việc hướng dẫn học sinh tự làm mô hình ADNtrong chương trình Sinh học 9 thực sự rất có ý nghĩa, có tác động tích cực đến hoạt động hoạt động dạy học Biện pháp đã góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy bài thực hành và có thể áp dụng cho các bài học khác giúp cho học sinh ghi nhớ kiến thức tốt hơn và góp phần hình thành các phẩm chất và năng lực cho người học

Trên đây là Biện pháp Hướng dẫn học sinh tự làm mô hình cấu trúc không gian phân tử ADN nhằm củng cố kiến thức về ADN trong chương trình Sinh học 9 được áp dụng tại trường THCS thị xã , kính mong Ban

tổ chức, Ban giám khảo hội thi đóng góp để biện pháp được hoàn thiện hơn nhằm áp dụng có hiệu quả vào công tác giảng dạy bộ môn sinh học./

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN ĐƠN VỊ

HIỆU TRƯỞNG

Đỗ Thị Thu Bình

Ngày … tháng…năm 2020

NGƯỜI VIẾT BÁO CÁO

Kế hoạch thiết kế mô hình ADN.

Nhóm : ………Lớp………

Nhóm trưởng: ………

1.Phương án thiết kế sản phẩm:

- Vật liệu để làm mô hình:

2 Nucleotit

3 Thanh ngang để gắn

nucleotit

………

- Chất kết dính: keo, kheo nến, dây….………

- Cách trưng bày sản phẩm :………

2.Phân công nhiệm vụ cho các thành viên:

ST

T

1

2

3

Phiếu đánh giá sản phẩm của học sinh ( dành cho học sinh).

Tên sản phẩm:………

(Điểm đánh giá: Chấm theo thang điểm 10, lấy lẻ đến 0.5)

điểm

Điểm chấm cho các

nhóm

học.

4

cân đối…), thể hiện tính độc đáo, sáng

tạo.

3

3 Trình bày , thuyết minh mô hình rõ

ràng.

2

Phiếu đánh giá hoạt động của các thành viên trong nhóm.

(Đánh dấu “x” vào ô tương ứng)

ST

T

Họ và tên Tham

gia tích cực

Hoàn thành nhiệm vụ phân công, tham gia cùng nhóm làm sản phẩm

Chỉ xem các bạn làm, chưa tham gia cùng

1

2

3