SÁCH- ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP THEO CHUẨN ĐÀO TẠO - TS.THÁI LÂM TOÀN

Tại sao việc chọn Nghề là việc rất quan trọng cả một đời người? Mỗi bạn trẻ cần phải có định hướng phù hợp để “lựa” rồi “chọn” một Nghề cho bản thân trong quá trình khởi nghiệp như thế nào?,... đặc biệt trong tình hình hội nhập quốc tế thì việc định hướng Nghề cần phải có một chiến lược cụ thể ngay từ khi các bạn còn đang ngồi ghế nhà trường ở các Trường THCS, THPT. Vì sao bạn cần trả lời các câu hỏi này trong chương trình hoạch định cuộc đời? Nó có tầm quan trọng như thế nào? Đầu tiên, tôi chia sẻ với các bạn câu chuyện ngụ ngôn nhé: Chuyện kể rằng, Sư Tử là con vật mạnh nhất trong rừng nên được các con vật mệnh danh là chúa sơn lâm. Một ngày, Cáo đến gặp Sư Tử và vỗ ngực tự xưng mình chính là Chúa sơn lâm của khu rừng này. Sư Tử giận lắm, quát lớn: “Ngươi thật là to gan, sao ngươi dám thừa nhận như thế?” Cáo điềm tĩnh nói với Sư Tử rằng mình có bằng chứng hẳn hoi và bảo Sư Tử đi theo Cáo. Sư Tử đi theo sau Cáo, hai con vật đi đến đâu, những loài vật khác thấy Sư Tử đều bỏ chạy đến đấy. Cáo vỗ ngực đắc chí nói rằng: “Thấy chưa, loài vật nào cũng sợ tôi, thấy bóng dáng tôi là chạy khiếp vía, như vậy tôi là Chúa sơn lâm rồi”. Sư Tử thấy quả đúng như vậy, liền lẳng lặng rút lui và nhường lãnh thổ mà mình từng vùng vẫy bấy lâu để lại cho Cáo. Bạn thân mến! Bạn nghĩ qua câu chuyện trên tôi muốn nói gì với bạn? Vì sao Sư Tử có sức mạnh bá chủ muôn loài lại chịu nhường giang sơn cho Cáo, chỉ vì một mẹo nhỏ hết sức ranh mãnh mà Cáo tạo nên? Bản chất sâu xa là Sư Tử không hiểu được sức mạnh và tầm ảnh hưởng mình có được, nên nghĩ rằng sự khiếp sợ của muôn loài là do Cáo gây ra chứ không phải mình, vì mình đi sau Cáo. Không hiểu được sức mạnh và nội lực bản thân là một trong những nguyên nhân gây ra những sai lầm trong cuộc sống mỗi người, mà có khi bạn phải trả giá đắt.

LỰA CHỌN HỌC NGHỀ THEO TIÊU CHUẨN ĐÀO TẠO

(Biên soạn)

ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP LỰA CHỌN HỌC NGHỀ

THEO TIÊU CHUẨN ĐÀO TẠO

NHÀ XUẤT BẢN DÂN TRÍ

LỜI NÓI ĐẦU

ựa chọn nghề nghiệp, định hướng tương lai là việc rất quan trọng của mỗi bạn trẻ và luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm của toàn xã hội Việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh THCS-THPT được xem là bước khởi đầu quan trọng trong quá trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, thông qua công tác hướng nghiệp giúp các em học sinh xác định đúng năng lực bản thân để lựa chọn cho mình ngành nghề phù hợp trong tương lai, từ

đó đóng góp vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Tư vấn hướng nghiệp không chỉ là trách nhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân mà là trách nhiệm của toàn xã hội

Song hành cùng sự phát triển của đất nước, hội nhập toàn cầu thế hệ học sinh hiện tại và tương lai nên các bạn trẻ đang phải đứng trước việc lựa chọn ngành nghề mà mình yêu thích của bản thân và điều kiện tài chính của gia đình cũng như nhu cầu của thị trường lao động trong tương lai Để có cơ sở khoa học giúp các bạn trẻ tìm hiểu và tư vấn lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực bản thân, nhu cầu của xã hội và giúp các em tìm được một môi trường đào tạo lý tưởng nhất hiện nay, về ngành nghề được đào tạo trong và ngoài nước, phù hợp với tính cách của bạn trẻ và giới thiệu từ chi tiết đến tổng quát nhất có thể về ngành nghề đó, như khung ngành nghề, chương trình đào tạo, các yêu cầu đòi hỏi về ngành nghề sau đào tạo, về nhu cầu sử dụng lao động hiện nay của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp sau khi tốt nghiệp Để có tài liệu cơ bản

về việc tư vấn hướng nghiệp cho các em học sinh và phụ huynh nắm bắt được

vấn đề quan trọng trong việc lựa chọn những ngành nghề TS Thái Lâm Toàn – Viện trưởng – Viện Đào Tạo và Hướng Nghiệp Nguyễn Tất Thành đã biên

soạn cuốn sách:

ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP LỰA CHỌN HỌC NGHỀ THEO TIÊU CHUẨN ĐÀO TẠO

Nội dung cuốn sách gồm những phần như sau:

Phần 1: Định hướng nghề nghiệp cho tương lai và những lưu ý khi lựa chọn học nghề

L

Phần 2: Những tiêu chuẩn đào tạo của các trường theo từng nhóm ngành nghề

Cuốn sách giới thiệt tổng quát về xu hướng phát triển ngành nghề, những ngành nghề mới, những ngành nghề tốt nhất, ngoài ra chúng tôi cung cấp cho bạn thông chi tiết từng ngành nghề và nhu cầu nhân lực của cộng đồng, cung cấp toàn bộ thông tin quan trọng nhất về hệ thống đào tạo của tất cả các trường trong cả nước, từ Trung Cấp - Cao Đẳng - Đại học và những mô hình đào tạo theo tiêu chuẩn Việt Nam Vì vậy, hàng năm những ngày hội tư vấn tuyển sinh của các Trường là cơ hội để cả phụ huynh và học sinh gặp gỡ với các chuyên gia tư vấn và định hướng lựa chọn học nghề, đồng thời cũng chỉ ra những lúng túng, thậm chí sai lầm trong công tác định hướng nghề nghiệp của học sinh hiện nay và bây giờ xin mời các bạn trẻ cùng chúng tôi tham khảo những nội

dung này do tác giả TS Thái Lâm Toàn đã dày công nghiên cứu

Trân trọng giới thiệu đến phụ huynh - học sinh cùng các bạn trẻ đang quan tâm đến sự định hướng nghề nghiệp và định hướng cho tương lai

BIÊN SOẠN

TS Thái Lâm Toàn

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Tiến Sĩ Thái Lâm Toàn (chuyên gia đào tạo & huấn luyện - Cố vấn chiến

lược Quản trị Doanh Nghiệp) sẽ trực tiếp tư vấn hướng nghiệp, huấn luyện, đào tạo & giảng dạy cho các học viên và doanh nghiệp khi có nhu cầu

- Có nhiều năm kinh nghiệm trong hoạt động đào tạo và tư vấn doanh nghiệp lĩnh vực kinh tế như: Tái cấu trúc Doanh Nghiệp, Chiến lược Kinh Doanh, Quản trị học, Kinh tế học (vi mô, vĩ mô), Marketing căn bản & Chiến lược Marketing, Quản trị Marketing, PR & Quảng Cáo, Quản trị chiến lược, Quản trị nguồn nhân lực, Hành vi tổ chức, Giao tiếp kinh doanh, Thiết lập và thẩm định dự án đầu tư, Quản trị dự án, Đạo đức kinh doanh, Quản trị rủi ro,

Lý thuyết tài chính tiền tệ, Quản trị tài chính, Nghiệp vụ ngân hàng, các khóa học của, Kỹ năng mềm

- Nhiều năm kinh nghiệm trong hoạt động đào tạo và tư vấn doanh nghiệp lĩnh vực công nghệ thông tin như: Lý thuyết thông tin, Mạng máy tính, Cơ sở các hệ thống thông tin, Truyền thông đa phương tiện, Quản trị mạng, Các hệ thống thương mại điện tử, Quản lý hệ thống thông tin, Hệ thống viễn thông

- Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính ngân hàng với vai trò

là nhà quản lý: Quản lý kế toán giao dịch, chăm sóc khách hàng, huy động vốn,

tư vấn và cung cấp các sản phẩm dịch vụ ngân hàng Agribank, quản lý công nghệ thông tin ngành ngân hàng

Mọi thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ:

Tiến Sĩ: Thái Lâm Toàn

Email: thailamtoan@gmail.com Hoặc: thailamtoan@yahoo.com

PHẦN I

ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP CHO TƯƠNG LAI VÀ NHỮNG LƯU Ý KHI LỰA CHỌN HỌC NGHỀ

I Định hướng nghề nghiệp

Tại sao việc chọn Nghề là việc rất quan trọng cả một đời người? Mỗi bạn trẻ cần phải có định hướng phù hợp để “lựa” rồi “chọn” một Nghề cho bản thân trong quá trình khởi nghiệp như thế nào?, đặc biệt trong tình hình hội nhập quốc tế thì việc định hướng Nghề cần phải có một kế hoạch cụ thể ngay từ khi các bạn còn đang ngồi ghế nhà trường ở các Trường THCS, THPT Rất là quan trọng trong cuộc đời của mỗi con người chúng ta,

Vì sao bạn cần trả lời các câu hỏi này trong chương trình hoạch định cuộc đời? Nó có tầm quan trọng như thế nào?

Đầu tiên, tôi chia sẻ với các bạn câu chuyện ngụ ngôn nhé:

Chuyện kể rằng, Sư Tử là con vật mạnh nhất trong rừng nên được các con vật mệnh danh là chúa sơn lâm Một ngày, Cáo đến gặp Sư Tử và vỗ ngực tự xưng mình chính là Chúa sơn lâm của khu rừng này Sư Tử giận lắm, quát lớn:

“Ngươi thật là to gan, sao ngươi dám thừa nhận như thế?” Cáo điềm tĩnh nói với Sư Tử rằng mình có bằng chứng hẳn hoi và bảo Sư Tử đi theo Cáo

Sư Tử đi theo sau Cáo, hai con vật đi đến đâu, những loài vật khác thấy Sư

Tử đều bỏ chạy đến đấy Cáo vỗ ngực đắc chí nói rằng: “Thấy chưa, loài vật nào cũng sợ tôi, thấy bóng dáng tôi là chạy khiếp vía, như vậy tôi là Chúa sơn lâm rồi” Sư Tử thấy quả đúng như vậy, liền lẳng lặng rút lui và nhường lãnh thổ mà mình từng vùng vẫy bấy lâu để lại cho Cáo

Bạn thân mến!

Bạn nghĩ qua câu chuyện trên tôi muốn nói gì với bạn?

Vì sao Sư Tử có sức mạnh bá chủ muôn loài lại chịu nhường giang sơn cho Cáo, chỉ vì một mẹo nhỏ hết sức ranh mãnh mà Cáo tạo nên?

Bản chất sâu xa là Sư Tử không hiểu được sức mạnh và tầm ảnh hưởng mình có được, nên nghĩ rằng sự khiếp sợ của muôn loài là do Cáo gây ra chứ không phải mình, vì mình đi sau Cáo

Không hiểu được sức mạnh và nội lực bản thân là một trong những nguyên nhân gây ra những sai lầm trong cuộc sống mỗi người, mà có khi bạn phải trả giá đắt

Bạn thân mến! Nhà triết học lỗi lạc Aristotle đã nói: “knowing yourself is the beginning of all wisdom” (hiểu rõ bản thân bạn chính là khởi đầu của mọi

sự khôn ngoan) Vì vậy, tôi cho rằng hiểu rõ bản thân chính là nền tảng cốt lõi cho mọi khởi đầu, bất kể bạn đang ở đâu, và muốn đi đến nơi nào…

Ừm, dừng lại một chút…Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn không hiểu rõ bản thân - điểm yếu, thế mạnh, sở thích, đam mê?

Khi bạn không hiểu rõ bản thân trong tình yêu”:

Có rất nhiều chuyện tình đã diễn ra và kết thúc chẳng lấy làm tốt đẹp trên thế giới này, và một trong những nguyên nhân phổ biến là, không hiểu nhau, ngộ nhận giữa nhiều cảm xúc gần với tình yêu, một trong hai người phản bội,… Những nguyên nhân này đều có nguồn gốc sâu xa là bạn không hiểu bản thân mình Khi không hiểu rõ cảm xúc của bản thân, bạn dễ bị cảm xúc của người khác chi phối và đáp trả tình cảm này bằng một tình cảm mà bạn nghĩ rằng đó

là yêu Không hiểu rõ bản thân, bạn rất khó để hiểu mình thích gì, thực sự mong muốn điều gì,… Do đó, một số người làm bạn dễ chịu, có hình tượng tốt

dễ trở thành đối tượng tình cảm bạn hướng đến, nhưng khi yêu nhau một thời gian, bạn sẽ nhận ra rằng tất cả đều là do bạn nhầm lẫn giữa những cảm xúc mà bạn cho là tình yêu Những bạn gái dễ rơi vào trường hợp này hơn vì sự bị động

và bản chất dễ xiêu lòng trước tình cảm của người khác, khi hướng đến một mối quan hệ đôi khi bạn cũng không hiểu tình cảm thực sự bạn dành cho họ là

gì

Nếu bạn không hiểu bản thân mình thì sao?

Việc không hiểu rõ sở thích, đam mê, sở trường của bản thân dẫn đến chọn nhầm ngành nghề của các bạn trẻ hầu như đã quá quen thuộc với chúng ta Vì sao lại có thực trạng này và dù biết hậu quả của nó chúng ta cũng không thể nào cải thiện được tình hình?

Có vẻ như tầm quan trọng của việc thấu hiểu, đánh giá nhìn nhận bản thân vẫn chưa được nhiều người chú ý đến, và chúng ta cứ đổ lỗi cho giáo dục ở nhà trường, gia đình mà ít ai chịu nghĩ rằng nguyên nhân chủ yếu còn do bản thân chúng ta chưa thực sự có ý thức tìm hiểu chính bản thân mình Vì sao cùng một nền giáo dục, cùng chịu ảnh hưởng của những bậc cha mẹ có tư tưởng giống nhau nhưng ý thức và tương lai giữa các học sinh, sinh viên là không giống nhau?

Một câu chuyện thường được các sinh viên truyền tai nhau đó là tình huống dở khóc dở cười khi các bạn đi phỏng vấn xin việc Khi nhà tuyển dụng hỏi “điểm mạnh, điểm yếu của bạn là gì? Vì sao bạn muốn làm công việc này?”, không ít bạn lúng túng, trả lời lan man, lệch trọng tâm (đặc biệt những bạn chưa có kinh nghiệm phỏng vấn và lần đầu tiên được hỏi câu này)

Từ thực trạng trên, chúng ta lại biết được nhiều câu chuyện đáng buồn khác là nhiều người làm trái ngành trái nghề mình học, chỉ để kiếm kế sinh nhai qua ngày, và đáng buồn hơn là làm những công việc không xứng với năng lực

và trình độ học vấn mà họ có và nhận những mức lương còm cõi chỉ để thoát khỏi tình trạng thất nghiệp! Trong khi bạn cùng khóa bè họ có một công việc lương cao, đúng năng lực, trình độ, nhiều người chấp nhận một cuộc sống mờ nhạt, an toàn và làm những công việc “dễ làm”, dù họ có thể làm tốt hơn thế Sâu xa hơn, hiện trạng này báo động sự lãng phí chất xám và mất cân bằng lượng lao động giữa các ngành nghề

Chỉ xuất phát từ việc không hiểu rõ bản thân

Hiểu rõ bản thân, bạn sẽ ý thức được điều mình mong muốn và luôn hướng tới ước mơ của bạn Hiểu rõ bản thân chính là: “Bạn đang ở đâu, bạn muốn đi tới đâu và bạn sẽ đi bằng gì?” – Khởi đầu cho mọi sự hoạch định Hiểu rõ bản thân khẳng định cái Tôi cá nhân và giúp bạn tự chủ trong mọi hoàn cảnh Khi bạn hiểu bạn là người như thế, thích điều này ghét điều kia, bạn mới biết nên làm gì và hành động như thế nào để có kết quả tốt nhất cho bản

thân mình

Bây giờ là phần của bạn: Đọc lại câu trả lời mà mình đã viết ra và chia sẻ cho Hành Trình Delta cùng mọi người biết ở bên dưới nhé, nếu bạn tự tin Năm lựa chọn quan trọng nhất trong cuộc đời

Trong vô vàn lựa chọn mà đời người phải trải qua, không phải lúc nào chúng ta cũng đúng Nhưng, trước những lựa chọn quan trọng nhất, việc đưa ra quyết định sáng suốt sẽ cho chúng ta một cuộc đời "thăng hoa" như mong muốn

và ngược lại

Đối với những người trẻ, điều này lại càng có ý nghĩa hơn bởi họ có cả một tương lai phía trước đang chờ đợi, mà việc đưa ra những lựa chọn đúng được sớm chừng nào lại khiến tương lai ấy rõ ràng hơn chừng đó

1.1 CHỌN LẼ ĐỂ SỐNG:

Lẽ sống chính là hoài bão và sứ mệnh của cuộc đời, là giá trị nền tảng, chuẩn hành xử của của chính mình Xác định lẽ sống chính là trả lời câu hỏi:

“Mình là ai, mình sống để làm gì, mình sẽ dùng cuộc đời của mình vào việc gì

và việc đó có đáng để dùng hay không?”

Xác định lẽ sống cũng chính là việc chọn cho mình lý do để sống (rốt cuộc

ý nghĩa của cuộc đời mình nằm ở đâu) - được coi là “đích đến”, “bánh lái”, hay

sẽ là “ma đưa lối, quỷ đưa đường” trong cuộc đời chúng ta Đây là lựa chọn quan trọng bậc nhất, ảnh hưởng tới tất cả những lựa chọn còn lại Không phải ai cũng chọn được đúng “đích đến” và “bánh lái” cho mình và hậu quả là cuộc đời của họ nhiều khi sẽ rất uổng phí hoặc vô cùng bi kịch Con người sinh ra vốn dĩ

là lương thiện, nhưng chọn lẽ sống khác nhau thì sẽ có những con người khác

nhau, cuộc đời khác nhau và số phận khác nhau

1.2 CHỌN NGƯỜI ĐỂ LẤY:

Các bạn biết đấy Tình yêu là một phạm trù hoàn toàn mang tính cảm xúc nhưng hôn nhân lại có cả yếu tố lý trí Phải bắt đầu lựa chọn này từ việc Bạn muốn có một “gia đình nhỏ” như thế nào? Lấy vợ, lấy chồng thì có lẽ ai cũng làm được (chỉ trừ những người không thèm lấy hoặc không tìm được người phù hợp) Tuy nhiên, không phải ai cũng tìm cho mình được một người vợ, người chồng, và đồng thời cũng là một người bạn đời!

Một trong những “lựa chọn” các kiểu bạn (như bạn xã giao, bạn tâm giao, bạn tư giao, bạn tri kỷ ) thì việc lựa chọn bạn đời là khó nhất Khi chọn bạn

đời, điều kiện cần là tình yêu thương nhưng quan trọng hơn là cả hai phải chia

sẻ được lẽ sống và hệ giá trị suốt cả cuộc đời Có thể khi cưới nhau, vợ chồng chưa thực sự là bạn đời, chưa xác định rõ lẽ sống, chưa có chung một hệ giá trị nhưng họ sẽ cùng thay đổi nhau và thay đổi chính mình để không chỉ là người chồng, người vợ của nhau, mà còn là người bạn trên hành trình còn lại của cuộc

đời Nếu làm được việc này, bạn sẽ thấy cuộc đời sẽ thăng hoa!

Thực ra, làm sếp hay làm lính, làm thầy hay làm thợ, làm quan hay làm dân, làm chủ hay làm thuê, đều không quan trọng, mà quan trọng là làm cái gì

mà mình giỏi nhất, phù hợp với tính cách của mình nhất và tạo ra giá trị nhiều nhất (cả giá trị tài chính và giá trị xã hội) mới là điều quan trọng nhất!

Bên cạnh chọn công việc và nghề nghiệp phù hợp để làm, chúng ta cũng cần tìm cho mình một nơi làm phù hợp để gắn bó (công ty, tổ chức nào, ngành nào, lĩnh vực nào, vùng miền nào, ) Điều này rất quan trọng vì công việc không chỉ là chỗ để đóng góp, mưu sinh mà còn là nơi để học tập và phát triển Ngày nay, người ta bị ảnh hưởng bởi chính nơi mình làm việc nhiều hơn là nơi mình học Cũng đều tốt nghiệp một trường đại học, đều học giỏi như nhau nhưng sau mấy năm ra trường sẽ có 2 cuộc đời khác nhau, 2 tương lai khác

nhau mà nguyên nhân là vì đã có 2 lựa chọn về công việc khác nhau

1.4 CHỌN THẦY ĐỂ HỌC

Sự học luôn là một trong những “sự nghiệp” quan trọng nhất trong cuộc đời của mỗi người Dưới đây, tôi xin chia sẻ với các bạn về 5 “người thầy” gần gũi và hữu ích nhất trong mỗi cuộc đời của Bạn trước ngưỡng cửa “lựa chọn”

Nghề:

CHỌN THẦY:

Đây là những người thầy bằng xương bằng thịt, trực tiếp khai sáng trí tuệ

và nuôi dưỡng tâm hồn cho chúng ta Thầy thì có nhiều nhưng không phải ai cũng là người thầy đúng nghĩa, không phải ai cũng có thể dẫn dắt người học làm chủ quá trình học và khám phá thế giới vô tận của tri thức Vì thế mà việc

chọn đúng người để học, để tôn làm thầy có ý nghĩa quan trọng là vậy

CHỌN SÁCH

Sách là một trong những con đường dễ nhất, rẻ nhất và nhanh nhất cho sự học của mỗi người Sách không chỉ là người thầy mà còn là người bạn tri kỷ, luôn tử tế, nhẫn nại, chờ đợi và chịu đựng chúng ta Học từ sách là học từ những bộ óc vĩ đại nhất của loài người, là việc biến túi khôn của nhân loại vốn

đã được đúc kết trong sách thành của mình Chúng ta có thể đưa những người thầy vĩ đại nhất của thế giới, từ cổ tới kim, từ Đông sang Tây, về tận nhà để dạy cho mình, bất kể thời điểm nào mà chi phí nhiều khi chỉ bằng sự rất nhỏ khi bạn

“người thầy” đầu tiên (THẦY và SÁCH)

CHỌN NHÂN VẬT

Họ có thể là các bậc thức giả (để chúng ta học tri thức) hoặc những nhân vật có ảnh hưởng trong xã hội (học tinh thần, ý chí) Chính những câu chuyện thành công, thất bại, những trải nghiệm, tư tưởng, tài năng và nhân cách của họ

sẽ là bài học quý giá cho mình trên con đường tự khai sáng bản thân mình và những người quanh mình

Tuy nhiên, các Bạn trẻ ngày nay phải có năng lực thẩm định, biết mình là

ai, biết ai là ai, cái gì là cái gì, nếu không thì sẽ vô cùng nguy hiểm, người đáng

khinh thì lại trọng, người đáng trọng lại khinh

CHỌN INTERNET

Internet được coi là một trong những phát minh quan trọng nhất của thế kỷ

20, làm cho cả nhân loại thay đổi một cách sâu sắc và khác biệt hẳn so với những thời kỳ trước đó, Internet thực sự là công cụ hữu hiệu cho sự học của mỗi người Thời đại Internet hình thành 2 loại người: “Công dân mạng” và

“Sâu mạng” “Công dân mạng” là những người sử dụng Internet như một công

cụ để nâng cao kiến thức của mình, phục vụ cho công việc và cuộc sống Còn

“sâu mạng” là những kẻ phung phí phần lớn thời gian, sức lực của mình vào những trò tiêu khiển trên mạng hoặc phá hoại, có thể có “sâu cuốn lá” (game online), “sâu đục thân” (coi phim sex), “sâu chat” (tán chuyện gẫu); “sâu phá hoại” (hacker mũ đen), Là “công dân mạng” hay “sâu mạng”, đó cũng là một lựa chọn quan trọng đối với người trẻ trong thời đại này Vì vậy, Bạn cần phải

có định hướng đúng cho sự lựa chọn của bản thân

1.5 CHỌN BẠN ĐỂ CHƠI

Nói đến con người là hàm ý tới con người xã hội với nhiều mối quan hệ đan xen, và cũng chính những mối quan hệ đó định hình chân dung một người Người phương Tây có câu: Hãy nói cho tôi biết bạn của bạn là ai, tôi sẽ nói bạn

là ai Còn ông bà mình, khi nhận xét về một người hoặc một nhóm người nào

đó thì thường nói: “Mã tầm mã, ngưu tầm ngưu” hoặc “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” (ngoại trừ một số ít người quá đặc biệt, quá cá tính thì gần mực sẽ không đen, mà gần đèn cũng chẳng sáng)

Trong đời người, ngoài người bạn quan trọng nhất là bạn đời thì cần phải

có bạn tâm giao, bạn thâm giao, thậm chí là bạn tri kỷ, chứ không phải chỉ có những người bạn hời hợt, quen biết xã giao, ngoại giao Họ là những người cùng nhau chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, chia sẻ một hệ giá trị và những lý tưởng sống, giá trị sống Dẫu vậy, họ có thể có những con đường khác nhau trên hành trình lập thân, lập nghiệp

Có thể nói bạn bè chính là “tài sản” của mỗi người (“Giàu vì bạn, sang vì vợ”), là nguồn chia sẻ, động viên, hỗ trợ khi cần thiết Song, như thế không có nghĩa là tận dụng bạn, lợi dụng bạn Ngược lại, chơi với bạn cần phải xác định

là để giúp bạn cùng phát triển và tiến bộ Một tình bạn nếu được xây đắp trên tinh thần như vậy thì sẽ vô cùng bền vững và tốt đẹp

Chọn Lẽ để sống là chọn “đích đến” và “bánh lái”, là chọn “hệ điều hành” cho cuộc đời; Chọn Người để lấy là lựa chọn cho mình một gia đình, một tổ

ấm, một nơi chốn bình yên để đi về, để là “bệ phóng” của nhau trong cả cuộc đời;

Chọn Việc để làm là chọn cho mình một sự nghiệp, để hiện thực hóa giấc

mơ cuộc đời; Chọn Thầy để học là chọn những nhân vật hoặc phương cách để trang bị cho mình những hiểu biết và năng lực để hoạch định và thực thi chiến lược cuộc đời; Chọn Bạn để chơi là kiếm tìm và nuôi dưỡng những tình bạn đẹp nhằm làm giàu có thêm cho cuộc đời của mình

Tất cả những lựa chọn quan trọng này cần phải được đặt ra và thi triển hết sức nghiêm túc, để những câu hỏi ở đầu bài: Mình là ai? Mình sống để làm gì? Cuộc đời mình sẽ đi đâu về đâu? Rốt cuộc là mình sẽ dùng cuộc đời mình vào việc gì và việc đó có đáng để dùng hay không? Mình muốn có một cuộc đời ra sao? phải được chính bản thân Bạn trả lời một cách trọn vẹn và thành thật nhất Bằng cách đó người trẻ sẽ có một cuộc đời đáng sống, như có thể đúc kết thành: “Your Choices, Your Life” (Lựa chọn của bạn quyết định cuộc đời của bạn), “Your Values, Your Fate” (Giá trị bạn chọn sẽ quyết định số phận của

bạn”)

1.6 CHỌN NGHỀ - QUYẾT ĐỊNH QUAN TRỌNG CẢ ĐỜI

Có bao giờ bạn tự hỏi: “Mình nên theo đuổi công việc nào để xây dựng sự nghiệp đây?" Chắc chắn là có phải không? Tuy nhiên, sẽ có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc bạn quyết định chọn lựa một ngành nghề thích hợp Việc đi sai hướng trong nghề nghiệp sẽ mang đến nhiều bất lợi trong cuộc sống của bạn sau này Do đó, việc chọn Nghề cho chính bản thân các bạn học sinh là một quyết định rất quan trọng khi đang học tại các trường THPT, trung tâm GDTX Nhưng không phải bạn trẻ nào cũng có cái nhìn nghiêm túc về điều này

Để giảm bớt sự cạnh tranh sau khi bạn tốt nghiệp đại học để chiếm ưu thế khi bước vào thị trường lao động của Việt Nam nói riêng và thị trường lao động quốc tế nói chung là bạn phải xác định thế mạnh của mình là gì? Làm cách nào

để tự nhận thức được điểm mạnh của chính mình? Tôi xin chia sẻ với các Bạn

về 07 bí quyết để bạn xác định được điểm mạnh của mình qua nghiên cứu của các nhà khoa học về 07 loại trí thông minh của con người như:

1 Ngôn ngữ, từ vựng: Có thể làm Diễn giả, nhà văn, thơ, MC

2 Logic & toán học: Tài chính, kế toán; CNTT, khoa học tự nhiên

3 Không gian: Có thể làm Kiến trúc sư, nhà thiết kế

4 Sport inteligent: Các vận động viên thể thao

5 Musical inteligent: Có thể làm Ca sĩ, nhạc sĩ,…

6 Tương tác: Có khả năng thấu hiểu người khác, giao tiếp tốt như Tổng

thống đương nhiệm của Hoa Kỳ là Barack Obama

7 Triết học: Ví dụ như C.Mác, Ph Ang-Ghen,…

Như vậy, Bạn có biết mình đang sở hữu loại trí thông mình nào không? Nhiều bạn nói với tôi rằng: Thưa Thầy! mỗi thứ em có một chút, Nhưng ngày hôm nay, Bạn muốn thành công trên con đường tìm kiếm Nghề bạn phải

là chuyên gia trong lĩnh vực mà bạn “lựa chọn”

II Định hướng cho học sinh lựa chọn ngành nghề phù hợp

Xin chào phụ huynh và các bạn học sinh thân mến! Thành công nghề nghiệp tương lai phụ thuộc quan trọng vào sự lựa chọn ngành nghề hôm nay của bạn Mùa tuyển sinh đang đến, nhiều bạn học sinh của các Trường THPT, trung tâm GDTX đang rất “tâm tư” khi lựa chọn nghề nghiệp

Tôi chia sẻ với các Bạn quy trình lựa chọn nghề nghiệp để Bạn có sự lựa chọn đúng đắn cho bản thân mình Hy vọng các Bạn sẽ “lựa” trước khi “chọn” ngành nghề yêu ích, phù hợp với khả năng và có ngay việc làm sau khi tốt

nghiệp Nào, chúng ta hãy cùng nhau xem xét nhé

Bước 1: Hãy dành thời gian cho việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai

Việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai là rất quan trọng vì công việc là một phần quan trọng của cuộc sống (vì công việc sẽ cho bạn cảm thấy mình có ích,

có thu nhập nuôi sống bản thân, gia đình và đóng góp cho cộng đồng và xã hội, niềm vui sáng tạo trong công việc )

Chọn lựa nghề nghiệp không phù hợp sẽ dẫn đến những hậu quả tiêu cực như thất nghiệp, không phát triển được nghề nghiệp, lãng phí thời gian, tiền bạc, công sức, Vì vậy bạn hãy dành thời gian cho việc quan trọng này nhé Bạn phải biết “lựa” xong rồi mới “chọn” nhé Tôi đã thấy nhiều em sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học và đi làm vài năm mới phát hiện ra rằng thì ra bạn đã

“chọn” rồi mới “lựa” hoặc chọn ngành theo yêu cầu và sắp đặt của ba mẹ chứ

các bạn không có năng khiếu hay yêu thích ngành nghề đã chọn

Bước 2: Loại bỏ những vấn đề sai lầm khi chọn nghề

Vấn đề chọn nghề chỉ được quan tâm khi các bạn chuẩn bị học xong lớp

12 (tốt nghiệp THPT) điều này là một quan niệm sai lầm, việc định hướng nghề nghiệp phải được các bậc phụ huynh chỉ dẫn con em mình ngay từ những buổi đầu còn ngồi ghế nhà trường THCS và phụ huynh phải “hướng nghiệp” theo sở trường, sở thích và khả năng của các em Các bậc phụ huynh đừng bắt học sinh chúng ta chọn nghề theo "mác", theo "nhãn", theo phong trào mà không biết

nghề đó có phù hợp với các em học sinh không, chọn nghề theo sự áp đặt hoặc

rủ rê của người khác (cha mẹ, bạn bè, người yêu ), chọn nghề theo may rủi bằng những phương pháp ngẫu nhiên, chọn nghề không phù hợp với năng lực, tính cách, sở thích của mình, chọn nghề mà không quan tâm đến điều kiện gia đình và nhu cầu xã hội

Chúng ta nên loại bỏ những sai lầm không đáng có này nhé

Bước 3: Xác định bản thân mình phù hợp với ngành nghề nào

Việc “hướng nghiệp” cho các bạn trẻ “lựa chọn” ngành nghề nào phù hợp với từng bản thân của các em, chúng ta hãy bắt đầu từ sở thích, tính cách và điều kiện của các bạn trẻ Chọn ra những nghề nào thích hợp nhất để nghiên cứu và loại bỏ dẫn Bạn có thể thực hiện những bài trắc nghiệm về nghề nghiệp

Các chuyên gia đã xây dựng nên hệ thống các câu hỏi trắc nghiệm này và

hệ thống dựa trên cơ sở năng lực, sở thích, quan điểm, nguyên tắc sống của bạn, từ đó họ sẽ đưa ra những tư vấn và dự đoán về nghề nghiệp hoặc nhóm ngành nghề phù hợp với bạn Tuy nhiên, không nên tuyệt đối hóa việc chọn nghề qua việc làm bài trắc nghiệm Việc chọn nghề còn phải xét đủ những điều kiện vật chất, xã hội, kinh tế, ở xung quanh ta và phối hợp với nhiều phương pháp khác để đạt được hiệu quả cao nhất

Bạn hãy tận dụng các cơ hội để làm một số công việc liên quan tới nghề mình lựa chọn để khám phá năng lực, sở thích, tính cách bản thân mình có phù hợp với nghề đó hay không

Ví dụ: Bạn thử làm báo tường, bạn viết bài gửi cho các báo để xem mình

có phù hợp với nghề viết lách hay làm báo không; làm thủ quỹ lên kế hoạch chi tiêu cho lớp để xem mình có phù hợp nghề kế toán hay không, tham gia tổ chức một sự kiện như hội trại, picnic cho trường hay lớp để bạn nhận thấy năng lực lãnh đạo, khả năng giao tiếp, thuyết phục, điều phối, xử lý vấn đề của mình,… Bạn có thể tới các công ty, trung tâm tư vấn về tâm lý, giáo dục, nơi đó họ

có đủ sách, tài liệu, kiến thức về các nghề nghiệp để tư vấn cho bạn Hãy tham

khảo ý kiến của thầy cô, người nhà, bạn bè để đánh giá các sở thích và khả năng của mình phù hợp với ngành nghề nào

Bạn cũng nên thường xuyên tham dự các buổi thuyết trình của các báo cáo viên thuộc nhiều ngành nghề khác nhau Hãy đến thư viện, lên Internet để tìm hiểu thêm về các lĩnh vực mà mình quan tâm Bạn nên tranh thủ nhiều nhất những điều kiện đang có để tham quan thực tế nghề nghiệp ở các công ty, tìm hiểu thêm thực tế nghề nghiệp qua một số cá nhân đang làm nghề

Bạn trẻ nên “giao như chi”, đó là bạn nên trao đổi với những ai đã thành công trong lĩnh vực bạn sắp chọn Hỏi về cách sống, cách làm việc, tìm hiểu cả môi trường làm việc, những thách thức nghề nghiệp, những khó khăn và thuận lợi trong nghề nghiệp, điều kiện phát triển Khám phá xem công việc này phù hợp với những tính cách nào Bạn đã có gì và cần phải trang bị thêm những gì,

để từ đó có những định hướng hợp lý nhất và có thể điều chỉnh khi phù hợp

Hãy để sự lựa chọn của mình mở ra với nhiều nghề nghiệp khác nhau Bước 4: Xác định mục tiêu nghề nghiệp

Bạn đã có định hướng lựa chọn được nghề nghiệp của mình Bây giờ bạn hãy xác định mục tiêu cụ thể bạn muốn đạt tới trong nghề nghiệp đó và bắt đầu một kế hoạch để thực hiện mục tiêu đó Bạn muốn trở thành một tiến sĩ hay một doanh nhân thành đạt? Bạn thích thu nhập cao hay cơ hội phát triển nghề nghiệp, cả hai, hay còn điều gì khác nữa? Hãy xem xét kỹ mình mong muốn

điều gì ở tương lai

Bước 5: Cần tìm hiểu nhiều thông tin về ngành nghề mà mình lựa chọn

- Tên nghề và những nghề nghiệp chuyên môn thường gặp trong nghề

- Mục tiêu đào tạo và nội dung đào tạo của ngành nghề

- Nhu cầu thị trường lao động đối với ngành nghề đó

- Những phẩm chất và kỹ năng cần thiết để tham gia lao động trong nghề

- Những nơi đào tạo ngành nghề từ hệ công nhân kỹ thuật cho đến bậc đại học

- Đánh giá hướng phát triển của ngành nghề bạn muốn theo đuổi

- Học phí, học bổng

- Bằng cấp và cơ hội học lên cao

- Thời gian đào tạo và phương thức đào tạo

- Tìm hiểu các khối thi tuyển sinh đầu vào, điểm trúng tuyển của ngành nghề đó trong ba năm liên tiếp

- Những nơi có thể làm việc sau khi học ngành nghề

- Cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, quá trình đào tạo của nhà trường

- Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp ngành nghề đó có việc làm, thành phần công việc, mức lương

Các thông tin này bạn có thể tìm kiếm phối hợp trên các website, cẩm nang tuyển sinh, sổ tay sinh viên của các trường, website của báo chí, quyển

"Những điều cần biết về tuyển sinh đại học", các cẩm nang tuyển sinh của các báo, các loại sách hướng nghiệp, các chuyên gia tư vấn hướng nghiệp của các trường đại học, những người làm trong nghề mà bạn đang quan tâm muốn trở

Lưu ý bạn rằng cùng một ngành học nhưng có thể thi đầu vào bằng nhiều khối khác nhau Hãy chọn thi khối nào là sở trường của bạn

- Giải thử đề thi đại học ba năm gần đây và so sánh điểm chuẩn với ngành học ở trường mà mình định thi vào để ước lượng năng lực, khả năng trúng tuyển của mình

- Nhờ thầy/cô, người thân, bạn bè đánh giá, nhận xét

Trên cơ sở đó bạn tự ước lượng và đánh giá năng lực bản thân, từ đó chọn

ngành học, trường thi cho phù hợp với năng lực của mình

Bước 7: Tìm hiểu thông tin để có cách học tập và tham gia kỳ thi phù hợp

Tìm hiểu các thông về kỳ thi tuyển sinh đại học, cách thức ra đề thi, cấu trúc đề thi, phương pháp học và làm bài thi hiệu quả, kinh nghiệm khi đi thi, dinh dưỡng cho kỳ thi để đạt hiệu quả cao nhất trong kỳ thi tuyển sinh

Song song việc nghiên cứu quy trình lựa chọn nghề nghiệp, các phụ huynh

và các em học sinh đang ngồi học tại các Trường THPT và các Trung tâm giáo dục thường xuyên nên tìm hiểu các phương pháp chọn nghề phù hợp với sở thích, năng lực, hoàn cảnh gia đình và nhu cầu xã hội,…

Tôi xin chia sẻ các bạn về các bước chọn nghề phù hợp với bản thân như sau: Các bạn thân mến! Lựa chọn ngành nghề của mỗi người là việc rất quan trọng Tuy nhiên, làm thế nào để chọn được cho mình một ngành nghề phù hợp với bản thân lại càng quan trọng hơn, vì đó là yếu tố mang tính quyết định cho

sự thành công của bạn trong tương lai Đó cũng chính là câu hỏi nhận được nhiều sự quan tâm của cả học sinh và lẫn các bậc phụ huynh mỗi mùa thi đến Hãy cùng trải nghiệm “khám phá bản thân” xem mình phù hợp với ngành

nghề nào các bạn nhé:

1 Dựa vào sở thích:

Ngành nghề trong xã hội rất phong phú, đa dạng Khi bạn yêu thích, say

mê một nghề nào đó thì sẽ có động lực để làm việc, tìm tòi, sáng tạo, phát triển

và thành công Vì vậy, chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích là một yếu tố rất quan trọng và hiểu được sở thích nghề nghiệp sẽ giúp các bạn chọn được ngành học phù hợp để phát triển nghề nghiệp trong tương lai

Bạn không nên chọn ngành theo bạn bè, vì nếu không thực sự yêu thích

bạn sẽ mất thời gian thi lại, học lại do không phù hợp với bản thân

2 Dựa vào năng lực:

Các bạn thân mến! Năng lực là khả năng bạn có thể theo học và làm được nghề Học sinh có thể đánh giá năng lực của bản thân qua kết quả học tập trong

3 năm THPT Ngoài ra, cần phải lưu ý về ngành học cần kỹ năng gì và mình có đáp ứng được hay không

Nếu khả năng, năng lực bản thân không đủ đáp ứng nhu cầu công việc,

chắc chắn bạn không thể sống được bằng ngành nghề bạn đã học

3 Dựa vào hoàn cảnh gia đình:

Ngày nay, chi phí cho việc học đại

học không hề nhỏ Vì thế, việc chọn

ngành, chọn Trường sao cho phù hợp

với khả năng tài chính là tiêu chí phải

lưu ý trước tiên Tự nhận biết khả năng

và cân nhắc kỹ lưỡng để có sự đầu tư

hiệu quả giúp các bạn thêm tự tin và

kiên trì theo đuổi nghề nghiệp, biết

lượng sức mình và quyết tâm thì cơ hội

thành công cao nhất sẽ đến với các bạn

4 Dựa vào nhu cầu xã hội:

Sau khi ra trường có thể dễ dàng tìm được một công việc phù hợp, cơ hội thăng tiến cao là mơ ước của rất nhiều người Do đó, việc tìm hiểu nhu cầu của

xã hội trước khi bắt tay vào học một ngành nào đó là việc cực kỳ quan trọng, điều đó quyết định tương lai của bạn về sau Một công việc được cho là dễ xin chỉ khi xã hội đang cần, nhu cầu tuyển dụng cao hơn nguồn lao động hiện có trên thị trường Tuy nhiên, điều đó cũng sẽ sớm bão hòa sau một thời gian không xa, vì có cầu ắt có cung, vì vậy một ngành được cho là “hot” hiện nay cũng không có gì đảm bảo là sẽ ổn định lâu dài

Các bạn có thể nắm được rất nhiều thông tin qua báo chí, các website Để hiểu về nghề, bạn có thể tìm hiểu thông tin về dự báo nhu cầu nhân lực, về những lĩnh vực trọng điểm của địa phương; tốt hơn cả là nên vào website của địa phương mình để biết định hướng phát triển trong những năm tới

Ví dụ, bạn có thể vào trang việc làm của các báo để xem những ngành nào được tuyển dụng nhiều nhất và các nghề tương ứng với các ngành này đòi hỏi những tố chất nào; mình có đáp ứng được hay cần phấn đấu thêm Hiện nay, hầu hết các tỉnh, thành đều có trường TCCN, CĐ, ĐH Vì vậy, học sinh nên tìm hiểu trường tại địa phương mình trước, bởi các trường tại địa phương đều đào

tạo theo nhu cầu của khu vực

5 Phải hiểu bản thân mình:

Hiểu chính bản thân mình nghĩa là bạn cần biết sẽ làm gì sau khi tốt nghiệp THPT, bằng cách tự trả lời các câu hỏi như: Mình quan tâm đến nghề nào và tại sao? Mình dự định sẽ làm gì để theo đuổi nghề yêu thích? Sở thích nghề nghiệp của mình phù hợp với những ngành nghề nào? Và năng lực học

tập, hoàn cảnh cá nhân của mình có phù hợp ngành nghề dự định hay không?

6 Phải hiểu về nơi đào tạo:

Để tìm hiểu thông tin về trường: ngành gì, học gì và ra trường làm được việc gì, học sinh truy cập vào website của các trường ĐH, CĐ mà mình muốn tham gia Bạn cũng đừng bỏ qua thông tin từ tài liệu của Bộ GD-ĐT; thông tin qua các buổi tư vấn mùa thi tại cộng đồng, tư vấn trực tuyến qua mạng và qua truyền hình như chương trình của Báo Thanh Niên, Báo Tuổi Trẻ hàng năm,

Như vậy, Chọn Nghề như thế nào đây các bạn thân mến của tôi ơi?

Bước 1: 11 nhóm công việc giúp bạn xác định nghề nghiệp

Các nghề liên quan đến nghệ thuật: Đây là những nghề cần sự đam mê

và sự khéo léo Có thể là những nghề liên quan đến việc vẽ, chạm trổ, thủ công

hoặc trong các lĩnh vực âm nhạc, kịch,

Các nghề liên quan đến công việc văn phòng và hành chính quản trị: Bạn có thể quan tâm tới công việc viết lách, thư từ, việc tổ chức, kiểm tra

và ghi chép chính xác các thông tin Cao hơn, bạn có thể thiết lập, tổ chức và kiểm tra các hoạt động của một cơ quan, một chương trình nào đó của công ty Công việc văn phòng không nhất thiết phải ngồi một chỗ cả ngày Lúc này hay lúc khác bạn có thể rời khỏi văn phòng ra ngoài để giải quyết công việc Có thể

là các công việc thường xuyên tiếp xúc với khách hàng hay với các nhân viên

khác

Các nghề liên quan đến việc phân tích số liệu: Bạn có thể ưa thích làm

việc với những con số, công thức hay số liệu thống kê hay thực hiện các công việc tính toán, ước tính và định giá Bạn cũng có thể sử dụng các dữ liệu, kết quả điều tra, máy vi tính để thu thập, đánh giá và tổng hợp thông tin Nhiều người làm việc trong lĩnh vực này có đầu óc phân tích, có khả năng sử dụng số liệu để dự báo và dự đoán các xu hướng phát triển kinh tế, xã hội, dân số cũng

như các xu hướng phát triển khác

Các nghề liên quan đến dịch vụ cộng đồng và trợ giúp: Bạn cũng có thể

là một kiểu người ưa thích các công việc giúp đỡ, hướng dẫn người khác Công việc bạn làm cũng có thể liên quan tới lợi ích cộng đồng, giáo dục, bảo vệ sức

khoẻ, các dịch vụ bảo vệ hay thông tin

Các nghề liên quan đến tiếp xúc cá nhân: Bạn có khả năng dễ dàng giao

tiếp với người khác Công việc của bạn là thảo luận, tiếp xúc với các ý kiến và hành vi của người khác Bạn cần có những lập luận và kỹ năng nghe tốt, tạo ấn

tượng tốt

Các nghề liên quan đến nghiên cứu: Bạn thích làm việc với những ngôn

từ và ý tưởng Bạn thích diễn đạt ý kiến và ý tưởng của mình trong công việc viết lách và thảo luận Bạn hay đưa ra các lập luận, các cách giải quyết vấn đề

khác nhau Những lĩnh vực này liên quan nhiều đến công việc nghiên cứu Các nghề liên quan đến y tế: Bạn thích làm những công việc chữa trị,

cứu trợ, vật lý trị liệu và các hoạt động y học khác Bạn có thể phải làm việc trực tiếp với các bệnh nhân Một vài người cảm thấy không thích thú lắm với

việc này do họ sợ máu hay phẫu thuật

Các nghề liên quan đến công việc ngoài trời: Bạn thích làm việc ở bên

ngoài trong một môi trường mở và vận động, thường xuyên như là: kho hàng,

nhà ga, ngành xây dựng, nông nghiệp, hầm mỏ và vận tải Nhiều trường hợp tuy gọi là:“Công việc văn phòng” nhưng vẫn liên quan đến công việc ngoài trời, ví dụ: nhân viên y tế cộng đồng, họa sỹ, kế toán nông nghiệp, các nhà sinh

vật học

Các nghề liên quan đến kỹ thuật và cơ khí: Bạn thích làm việc với các

công cụ, thiết bị, máy móc và cả trong việc thiết kế, xây dựng, bảo dưỡng và sử dụng chúng Bạn cũng có thể làm việc thường xuyên với dụng cụ kỹ thuật, thiết

kế hay lập kế hoạch và sử dụng máy tính nhằm hỗ trợ cho việc thiết kế, sản xuất hay quản lý Bạn có tính tỉ mỉ, thích biết bản chất sự việc như thế nào và

tại sao những thứ đó lại diễn ra như vậy

Các nghề liên quan đến công việc thủ công: Bạn là người thích kiểu

công việc cần phải sử dụng tay và sử dụng các công cụ, dụng cụ để làm việc

Bạn có thể là người ưa thích nhiệm vụ thực hành mà cần có độ chính xác cao Các nghề liên quan đến khoa học: Bạn ưa thích việc quan sát và đánh

giá Điều này thường liên quan đến công việc nghiên cứu khoa học và thí nghiệm Bạn cần phải có tính kiên nhẫn, tỉ mỉ trong những thí nghiệm phức tạp

và các quan sát đánh giá khác nhau

Bước 2: Trả lời các câu hỏi: Bạn có thích hay không thích loại công việc này? Bạn thích loại công việc này ở mức độ nào?

Hãy trả lời các câu hỏi đó vào bảng dưới đây bằng cách đánh dấu (X) vào

ô phù hợp:

Không thích

Không say mê

Không chắc chắn

Bước 3: Hãy xem phần các hình thức việc làm tương ứng với các nhóm sở

thích, bạn hãy đọc tất cả các nghề được giới thiệu trong nhóm nghề mà bạn đã

chọn “Thích” và “Rất thích”

Bước 4: Hãy viết ra những nghề mà bạn thích và bản thân bạn mong muốn

được làm việc bằng những nghề đó Nếu như có nghề nào mà bạn chưa chắc chắn thì hãy xem phần giới thiệu một số nghề ở phần tham khảo, nếu như nghề

mà bạn chọn không có trong phần này, bạn có thể tìm hiểu thêm thông tin về

nghề đó trước khi quyết định đưa vào danh sách những nghề ưa thích của bạn Bước 5: Hãy quyết định nghề nào mà bạn mong muốn từ danh sách những

nghề mà bạn đã liệt kê trong bước 4

Bạn hãy tìm hiểu sâu về nghề đó bằng

cách xem phần Giới thiệu một số nghề

trong phần tham khảo của cuốn sách

này Nếu như nghề đó không có trong

phần tham khảo thì bạn có thể đến các

trung tâm giới thiệu việc làm gần nơi

bạn sống để tìm hiểu, bạn cũng có thể

tìm hiểu thông qua người thân, thầy cô,

bạn bè hoặc những người đang làm việc

mà bạn biết,…

Bước 6: Nếu như bạn không tìm thấy nghề nào mà bạn yêu thích sau bước

4 và 5 thì có thể có những nguyên nhân sau:

Bạn có một số khó khăn trong việc quyết định Bạn cần phải hiểu rằng những ý tưởng về nghề nghiệp chỉ là tạm thời và đôi khi bạn sẽ thay đổi nghề nghiệp trong tương lai Có khi bạn chưa chọn đúng nhóm nghề mà bạn thực sự

ưa thích Bạn hãy bắt đầu lại từ bước 1 và cần phải thận trọng hơn trong việc ra quyết định

Các bạn học sinh thân yêu! Thành công trong cuộc sống vốn là ước muốn của mỗi người Thành công trong việc chọn trường, chọn ngành, chọn nghề là con đường dẫn chúng ta đến thành công trong cuộc sống Làm thế nào để chọn một con đường dẫn đến thành công?

Sẽ có nhiều con đường dẫn đến mục tiêu, và không có con đường đúng chung cho tất cả mọi người Mỗi người cần phải có một con đường riêng Theo tôi, con đường đúng của mỗi người là con đường phù hợp với năng lực thật sự của bản thân người đó

Không ai hiểu mình bằng mình Nhưng các em học sinh chưa đủ trưởng thành, chưa ý thức sâu về tầm quan trọng của việc hiểu năng lực thật sự của bản thân Chính vì vậy, sự hỗ trợ của cha mẹ, thầy cô giáo là điều tất yếu Cha mẹ cần phải luôn ở bên cạnh con em mình để hỗ trợ, hướng dẫn các em hiểu sâu sắc về bản thân, để từ đó, giúp các em chọn đúng trường, đúng ngành, đúng nghề Cha mẹ không nên gây áp lực cho con cái mình phải đậu vào trường này, trường nọ, cũng không nên áp đặt con mình chọn một con đường không phù hợp với chính bản thân các em Học lực ở các trường phổ thông tốt sẽ giúp các

em bước vào đại học dễ hơn Tuy nhiên, thành công trong sự nghiệp, không chỉ đơn giản là nhờ vào kết quả học tập mà còn nhiều yếu tố khác Học lực tốt chỉ

là một phần, không phải là tất cả

Theo tạp chí Fortune, hơn 50% các vị Tổng giám đốc ngày nay ở Mỹ có chỉ số điểm loại C ở trường đại học và hơn 75% các vị Tổng thống Mỹ tốt nghiệp Đại học thấp hơn một nữa số điểm sinh viên trong lớp Nếu không giúp các em chọn đúng trường, đúng ngành, đúng nghề, thì học lực tốt ở phổ thông không giúp các em nhiều trong quá trình chinh phục đỉnh cao của sự nghiệp sau này

Những em có học lực phổ thông tốt, có nhiều sự lựa chọn hơn, được quyền thi vào trường đào tạo tốt hơn, nhưng không được quên một yếu tố rất quan trọng: sự phù hợp giữa ngành nghề trường đó đào tạo và năng lực bản thân mình Những em có học lực trung bình, thay vì vào đại học, các em có thể chọn học trung cấp, sau đó đi làm, học lên cao đẳng, học lên đại học, có thể học cao hơn nữa Các em có thể học cả trường lớp lẫn trường đời thay vì học trường lớp rồi học trường đời

Khi hỗ trợ các em đánh giá năng lực bản thân để thi cử, chọn trường, chọn ngành, chọn nghề, chúng ta thường tập trung vào năng lực học, và bỏ qua yếu

tố rất quan trọng: “NĂNG KHIẾU” Năng khiếu là phương tiện chắc chắn để

xác định tiềm năng lớn nhất ở mỗi người Nó là những mô hình của tư tưởng, cảm giác hoặc tư cách xuất hiện một cách tự nhiên Năng khiếu là thiên phú

Nó là sự liên kết chặt chẽ của các tế bào não Năng khiếu được mô tả như "một khả năng đặc biệt của tự nhiên" Các bậc cha mẹ cố gắng nhận dạng năng khiếu mạnh nhất của con em mình để tập trung việc học, chọn ngành, chọn nghề vào việc xoay quanh và hỗ trợ cho năng khiếu Như thế cuộc cống của các em sau này luôn nằm trong thế mạnh và phát huy hết tiềm năng Vì vậy, các bậc cha

mẹ nên làm hai việc: nhận dạng năng khiếu của con em mình và tìm hiểu xem trường nào, ngành học nào, nghề nào phù hợp với năng khiếu đó

Theo cái nhìn thông thường, khó mô tả được năng khiếu, nhưng chúng để lại các dấu vết Để chỉ ra được năng khiếu này, bậc cha mẹ nên quan sát con em mình để có thể nhận ra dấu vết này Trước hết, hãy theo dõi phản ứng nhanh nhất một cách tự nhiên trong những tình huống con em mình phải đương đầu Những tình huống này cung cấp dấu vết năng khiếu rõ nhất Nếu con bạn thích thú với tình trạng bấp bênh, tin rằng mọi lúc, dù sai hướng, nó vẫn làm sáng tỏ được, thì có lẽ con bạn là người được ban tính năng động, một năng lực hoạt động trước các sự kiện không rõ ràng Những ngành nào, nghề nào đòi hỏi sự năng động, luôn thiếu thông tin thì bạn định hướng con em chọn ngành nghề

đó Trường hợp này, cha mẹ nên định hướng con em chọn ngành kinh doanh Nếu con bạn ngưng ngay, chờ đến khi có thêm sự kiện cụ thể, con bạn có tính phân tích, thích hợp cho công việc nghiên cứu

Thứ hai, ba đầu mối để nhận biết năng khiếu: Sự khao khát, tiếp thu nhanh

và những thỏa mãn Khi học các kiến thức hoặc kỹ năng nào đó, con bạn tiếp thu rất nhanh, hoặc sau mỗi lần làm công việc gì đó, con bạn có một cảm giác rất tốt, thì con bạn có năng khiếu về công việc đó Ví dụ, các ý nghĩ lúc đầu rất khó khăn, mọi sự kiện còn đang tĩnh lặng, con bạn có khả năng khơi dậy chúng, làm cho chúng trở nên sôi động Con bạn chuyển chúng thành những câu chuyện hấp dẩn và kể ra Như vậy, con bạn có một năng khiếu về giao tiếp, về ngành văn chương, viết kịch sẽ phù hợp với con bạn

Trong khi mọi người đang vui chơi, con bạn đang khao khát ngồi cạnh người thợ hàn nồi, tháo vòi nước ra, xem nó hoặt động thế nào Con bạn đã có sẵn đầu óc phân tích Ngành nghề kỹ thuật sẽ phù hợp cho con bạn

Tóm lại: cha mẹ nên tham gia vào việc định hướng cho con chọn trường, chọn ngành, chọn nghề dựa trên năng lực bản thân của các em Nó gồm hai yếu

tố chính: năng lực học ở phổ thông và năng khiếu nổ trội của con em mình Không nên tách rời hai yếu tố này Năng lực học để thi vào các trường, năng khiếu để chọn ngành, chọn nghề

III Định hướng chọn trường theo năng lực bản thân

Khi đưa ra quyết định: Chọn trường, chọn nghề bạn có nghĩ việc đầu tiên phải làm chính là tự đưa ra những gạch đầu dòng về chính năng lực bản thân của mình trước khi có quyết định cuối cùng

Những năm trở lại đây thông tin về những đơn vị đào tạo nghề đã không còn xa lạ với các bạn trẻ, mô hình đào tạo cũng ngày một phong phú hơn Ngoài ra thì những hoạt động đào tạo liên kết giữa mô hình đào tạo từ các

trường đại học với các đơn vị đào tạo nghề cũng mang lại những giá trị cao cho các bạn trẻ

Đã có không ít những bạn trẻ chọn cho mình con đường học tại một trường đại học nào đó, một ngành nào đó nhưng lại không phải là sở trường cũng không phải là mình đam mê mà đơn giản chỉ là học theo mong muốn của

bố mẹ Hãy đừng để mình ở tình trạng đó bạn nhé vì như vậy là bạn đang tự mình đánh cắp quỹ thời gian của bản thân không phải 1 ngày mà là 4 năm và còn hơn thế nữa

Việc lựa chọn luôn là việc không hề dễ, sẽ có rất nhiều các phương án, các

lý do được đưa ra nhưng có một điều quan trọng bạn cần nhớ đó là: bạn thực sự thích gì và bạn có đủ năng lực để theo đuổi nó Hãy tự xem năng lực của mình

ở đâu và bản thân mình muốn gì, bạn sẽ tìm ra câu trả lời thỏa đáng nhất cho

vấn đề CHỌN…

Mỗi một người khi đã trưởng thành đều muốn có một nghề nghiệp tương xứng với năng lực của mình Định hướng tương lai như thế nào? là mục đích của cuộc sống mà mỗi người đều khát khao muốn đạt được Thế nhưng định hướng nghề nghiệp là gì và như thế nào?

Đối với các bạn sinh viên, bước vào ngưỡng cửa đại học sẽ có rất nhiều bỡ ngỡ, bạn chưa biết mình muốn làm gì và dừng lại ở đâu, như thế nào là chấp nhận được và như thế nào là kỳ vọng? Hãy học cách định hướng tương lai ngay

từ khi còn là sinh viên để đảm bảo bạn đang lên kế hoạch rõ ràng, đúng đắn,

hoạch định tương lai một cách chi tiết và khoa học nhất

Hiểu chính mình:

Sở thích của bạn là gì? Nếu bạn đam mê công nghệ và có sự chăm chỉ, sáng tạo thì hãy chọn ngay môi trường công nghệ thông tin Nếu bạn thích trẻ con, thích sự nhẹ nhàng thì đừng cố ngồi trên chiếc ghế kế toán, kiểm toán… Trước khi quyết định bất cứ công việc nào hãy tự hỏi bạn thực sự đam mê gì trong cuộc sống Sở thích và niềm tin sẽ giúp bạn vượt qua những khó khăn khi vấp phải trong chặng đường tương lai phía trước

Sở trường của bạn là gì? Trong quãng thời gian học THCS, THPT (cấp 3), môn học nào bạn có những điểm số hoàn hảo với lời khen có cánh của các thầy

cô Nhưng điểm số không phải lúc nào cũng nói lên tất cả Hãy nhìn vào những

gì bạn đang làm được, như khi tham gia tổ chức một chương trình cho lớp, đoàn trường, bạn nhận thấy năng lực lãnh đạo, khả năng giao tiếp, thuyết phục, điều phối chương trình nhuần nhuyễn của mình Hãy suy nghĩ về chúng và

chọn cho mình hướng đi phù hợp

Có khó khăn, đừng nản Mỗi người đều có điểm mạnh và điểm yếu khác nhau, luôn đặt mục tiêu cao để phấn đấu nhưng không có nghĩa là quá nghiêm khắc hay hành hạ với bản thân mình Có một điều tuyệt đối là mọi thứ đều tương đối Nhìn ra hướng đi hợp với mình hơn là từ bỏ hoặc cố ép mình chấp

nhận

Xác định nhu cầu bản thân:

Nhu cầu trong cuộc sống hiện tại và sau này của bạn là gì? Khả năng của bạn đến đâu? Bạn có thể miệt mài như một con mọt sách, dốc toàn sức cho những công việc dạng Free lance với lịch làm việc không thở kịp, bạn chịu được áp lực cao trong công việc, bạn ưa mạo hiểm thử thách…bạn chắc chắn sẽ không chọn con đường công sở 8h/ngày Hãy suy nghĩ và đánh giá về khả năng hoàn thành công việc hiện tại trước khi quyết định chọn hướng đi nào Tham vọng của bạn là gì? Là kiếm được nhiều tiền hay là một cái chức danh hào nhoáng? Có rất nhiều tham vọng, mong muốn được đặt ra, nhưng câu trả lời duy nhất là: Bạn Bởi chỉ có bạn mới hiểu rõ giá trị của những tham vọng

đó quan trọng với mình như thế nào, và bằng mọi nỗ lực bạn sẽ quyết tâm đạt

tới nó cuối cùng

Hoạch định tương lai:

Đó là những bước khởi đầu ước mơ tương lai của bạn, hãy có những kế hoạch chi tiết, rõ ràng, những chiến lược thống nhất để bắt đầu xây dựng Sau

đây là một vài mẹo nhỏ cho việc lập kế hoạch hoàn hảo cho bạn

Xác định mục đích cụ thể:

Bạn muốn làm việc trong nghành IT, hãy xác định xem bạn muốn kỹ sư phần mềm, kỹ sư hệ thống, quản trị dự án, quản trị mạng, lập trình viên, kiểm soát chất lượng, tư vấn công nghệ, chuyên gia test… hãy đặt những dự định chi

tiết và thiết thực

Thực hiện từng bước:

Nếu bạn lập kế hoạch cho 5 -10 năm tới, là cả một quãng thời gian khá dài Vậy hãy thực hiện từng bước với các kế hoạch ngắn và hữu ích bổ sung kiến thức, tay nghề cho mình, điều đó giúp bạn có cơ hội tìm ra hướng đi mới thực sự cần thiết cho mình Bạn mong muốn làm việc trong ngành IT thì trước tiên cần phải có trình độ chuyên môn về CNTT; năng động và sáng tạo; và có

khả năng chịu đựng sức ép trong công việc cao…

bạn mất dần hứng thú với những công việc tiếp sau đó

Tìm hiểu về chính bản thân mình để hướng đến việc tìm nghề phù hợp:

Phải trả lời thật chính xác những câu hỏi cơ bản nhất về chính mình cũng như những vấn đề tâm lý có liên quan: Tôi là ai, tôi cần gì và muốn gì, hạnh phúc với tôi là gì… Tất cả những câu hỏi này được thực hiện một cách nghiêm túc nhằm bước đầu định hướng cho việc tìm hiểu bản thân và để xác lập định hướng cuộc sống của chính mình

Nhất thiết phải đánh giá thật chính xác về phẩm chất nhân cách và năng lực của mình Việc tìm hiểu về năng lực của cá nhân như chỉ số IQ, CQ, EQ hay những khả năng cụ thể khác như sắc giác, chú ý (sức tập trung, sức phân phối…), quan sát, tư duy không gian, trí nhớ sơ đồ, tưởng tượng sáng tạo, ngôn ngữ… là những yêu cầu tối quan trọng Điều này có thể thực thi thông qua một

số bài tập, một số trắc nghiệm Tuy vậy, điều quan trọng không kém là phải xác định thực sự được khả năng học tập và khả năng thi tuyển của cá nhân Khả năng này là khả năng triển vọng chứ không phải là điểm số thực tế học tập Đôi lúc, phải có ước mơ, phải có nỗ lực và sự kiên nhẫn chờ đợi, rèn luyện… Tìm hiểu những đặc điểm tính cách, khí chất… của cá nhân cũng là một việc làm không kém phần quan trọng Cá nhân phải biết mình là người có khí chấc cách như: Biết kiềm chế, trung thực, bảo mật, gan dạ, dũng cảm, cẩn thận… để hướng đến những nghề phù hợp trong lược đồ

Chính cá nhân phải xác lập cho mình một suy nghĩ thật sự nghiêm túc: nghề mình yêu thích và những nghề có thể chấp nhận khi không có điều kiện lựa chọn cho bản thân

Việc tìm hiểu chính bản thân về phương diện năng lực và phẩm chất sẽ giúp cá nhân so sánh chính mình với yêu cầu của lược đồ nghề nghiệp để chọn nghề hoặc chọn nhóm nghề phù hợp nhất Lưu ý rằng đây phải là chọn nhóm nghề chứ không chỉ là chọn khối thi

Bản thân người chọn nghề muốn tìm đến sự phù hợp cao nhất có thể có là không thể tự thân vận động đơn độc mà rất cần có sự hỗ trợ của một số chuyên

viên tư vấn hướng nghiệp hoặc một số người thực sự có kinh nghiệm hướng nghiệp – chọn nghề

Bên cạnh đó, nên tranh thủ nhiều nhất những điều kiện đang có để tìm hiểu thêm thực tế nghề nghiệp qua một số cá nhân đang làm nghề, tham quan thực tế nghề nghiệp, “thử “ đến về nghề… để có những định hướng hợp lý nhất

và có thể điều chỉnh khi phù hợp Chính 3 khâu: nhận thức về nghề, thái độ về nghề và xu hướng hành vi về nghề sẽ quyện chặt vào nhau và giúp cá nhân chọn nghề đúng đắn nhất, thích hợp nhất

Chọn nghề phù hợp đòi hỏi nhiều yêu cầu khác nhưng nếu thực hiện được bước đầu những yêu cầu trên thì việc chọn nghề sẽ giảm thêm được nữa sự cảm tính, sự tổn hao của cá nhân – xã hội Quan trọng nhất là người chọn nghề tự tin, thoải m ái và chắc nịch tuyên bố ngầm rằng: Mình sẽ và phải làm tốt lựa chọn của mình! Sự phù hợp chỉ là trên lý thuyết nếu như cá nhân chọn nghề không tích cực họat động và trải nghiệm Không thể có sự phù hợp khi chọn nghề nếu như cá nhân không biết định hướng và có ý chí

IV Chọn nghề quyết định tương lai

Các bạn thân mến! Có bao nhiêu người trên 18 tuổi nước ta khẳng định chắc chắn rằng họ đã được hướng nghiệp một cách rõ ràng, đầy đủ khi họ chuẩn bị rời khỏi ghế phổ thông? Thực tế là phần đông học sinh đến năm 12 (hoặc nhiều trường muộn hơn) khi đặt bút làm hồ sơ dự thi đại học – cao đẳng mới vỡ lẽ ra rằng các em biết quá ít, quá nông về các nghề nghiệp trong xã hội Hầu như sự quan tâm của các em học sinh đều đổ dòn vào những nghề mà các em cho là hấp dẫn đại loại như chuyên viên tổ chức sự kiện, tiếp viên hàng không, lập trình viên, nhân viên tín dụng, bác sĩ, kỹ thuật viên…….Và chỉ khi góp vào mười nghìn điểm 0,

góp hơn 80% có tổng điểm

thi đại học dưới 15, những

nghề nghiệp khác mới được

các cô tú, cậu tú nhìn nhận

tới Và sự “thức tỉnh” đó

đang diễn ra nhưng quá

chậm

Ngày nay, thị trường lao

động càng ngày có nhiều cơ

hội việc làm cho người lao

động trẻ thì cụm từ “định hướng nghề nghiệp cá nhân” cũng bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn Bài toán về “định hướng nghề nghiệp cho cá nhân”, cho giới trẻ xem ra là một bài toán khó tìm ra đáp số cuối cùng

Chọn nghề quyết định tương lai, vậy làm cách nào để các em học sinh

tự có thể “Định hường nghề nghiệp cá nhân” Và đâu là những lưu ý khi chọn nghề

Tự định hướng nghề nghiệp cá nhân là bạn phải chạy theo năng lực của bạn để năng lực đó có cơ hội phát huy Như vậy, bước chân của bạn sẽ nhẹ nhàng và dễ dàng hơn Có người sẽ đặt vấn đề: Vậy chọn nghề để thi phải dựa vào nhu cầu của thị trường hay sở thích, sở trường của bản thân? Và câu trả lời

là bạn cần phải biết cách dung hòa những gì mình có những gì xã hội cần Có nghĩa là bạn chọn ngành nghề tương đồng với tính cách, với sở trường của bản thân, đồng thời phù hợp với yêu cầu của xã hội

Nếu như bạn không dung hòa được thì nên làm gì? Một lần nữa phiền bạn quay về xem xét chính bản thân bạn Bạn có chắc chắn rằng mình có khả năng thật sự để biến không thành có, để có thể tồn tại, cạnh tranh trong một ngành nghề thiểu số của thị trường lao động hay không Câu trả lời của bạn là chắc chắn, thì thật sự bạn nên chọn ngành nghề theo sở thích vì đó là sở trường của bạn Nếu bạn không đủ sức làm điều đó thì bạn nên lắng nghe tiếng gọi của thị trường lao động Bạn thử nghĩ xem bạn học để làm gì nếu không tìm được việc làm trong thị trường sức lao động

Tự định hướng nghề nghiệp cá nhân không nhất thiết bạn phải chọ nghề, chạy theo số đông mã hãy chạy theo năng lực bạn có

Số đông bao giờ cũng có một sức hút mạnh mẽ, nhưng có một điều chắc chắn là số đông không phải lúc nào cũng đúng và cũng là chiến thắng Bạn cần phải cẩn thận và tĩnh táo trước sự quyến rũ của số đông

Khi tự định hướng nghề nghiệp cá nhân cho chính bản thân mình bạn nên nhớ rằng nghề nào cũng là nghề, con người làm nên nghề chứ không phải nghề làm nên con người

Xã hội có nhiều nghề, đã là nghề tức là xã hội có nhu cầu, thì nghề nào cũng có vai trò, ý nghĩa nhất định Thế thì vì lý do gì mà chúng ta lại phân biệt nghề này với nghề khác chứ

Khi tự định hướng nghề nghiệp cho bản thân mình tuyệt đối đừng để

ai can thiệt vào việc lựa chọ nghề nghiệp của mình, nếu cần bạn chỉ nên tham khảo ý kiến khi cần thiết

Việc lựa chọn nghề nghiệp bản thân bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác nhau, như sự tác động từ bạn bè, tác động của một hình mẫu lý tưởng mà bạn ngưỡng mộ, của hoàn cảnh gia đình, tác động của cha mẹ Tùy thuộc vào cá nhân mà mức độ tác động đến các bạn mạnh hay yếu Cha mẹ thường là người quyết định đến khối thi, ngành học, trường học

Quá vội vàng khi chúng ta vội kết luận sự tác động trên là xấu hay tốt vì

nó còn liên quan đến bản thân bạn Nếu tác động của cha mẹ mang tính hỗ trợ, tạo động lực cho bạn thì đó là một điêu hạnh phúc, là một động lực để bạn thực hiện ước mơ của mình

Tác động đó không phù hợp với năng lực, nguyện vọng của bạn thì hoặc

sẽ rơi vào viển vông hoặc rơi vào kiên cường Và trong trường hợp này, lời khuyên dành cho bạn là hãy gạt bỏ những tác động đó ra khỏi sự lựa chọn, tự định hướng nghề nghiệp cá nhân của bạn và học cách lắng nghe bản thân của mình

V Tại sao phải chọn ngành nghề

Nghề nghiệp, chỉ đơn giản có hai từ thôi nhưng là sự trăn trở của cả đời người, nó là quá khứ, là hiện tại và chính là tương lai Nó là sự thảnh thơi và cũng là sự giày vò, là tiếng cười và cũng là niềm than thờ Vì sao vậy? Việc chọn cho mình một nghề phù hợp nhất để không là niềm tiếc nuối cho bạn sau này thật không đơn giản và nó còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác Do đó bạn nên có sự tham khảo cũng như nên có được sự tư vấn về nghề nghiệp từ các anh chị, cha mẹ, thầy cô, hoặc những người thân có kinh nghiệm, để có sự lựa chọn phù hợp nhất

Bạn đã biết nghề nghiệp đem lại thu nhập nuôi sống bản thân và gia đình

Ai cũng phải sống và ai cũng phải làm việc vì làm việc trước hết là để sống, sau mới đến những chuyện khác Có nghề đem lại thu nhập cao, có nghề đem lại thu nhập thấp, nhưng bạn biết không thu nhập từ lương từ nghề nghiệp chiếm khoảng 80% thu nhập của xã hội Không những thể nghề nghiệp còn đem lại địa vị xã hội nữa, tùy theo xã hội, vùng miền mà có các giá trị khác nhau Xã hội giống như cái thang với nhiều tầng nấc, và mỗi người ở mỗi nấc của cái thang xã hội ấy Nghề nghiệp là một cách để ổn định chúng ta ở mỗi nấc thang Nghề nghiệp gắn liền với việc chọn ngành học, trong thời gian ấy, bạn được cung cấp một hệ thống kiến thức đại cương và chuyên môn liên quan đến ngành học của bạn Dĩ nhiên những kiến thức này chưa phải là tất cả nhưng nó

là nền tảng để bạn có cơ hội tiếp cận với chuyên môn của bạn sau này Đó là

cái đà tốt để bạn khởi nghiệp Bạn tưởng tượng xem bạn có thể phóng được xa nếu bạn không có một bệ phóng tốt Thế nhưng trong thực tế có nhiều bạn ra trường làm không đúng ngành nghề, nhưng vẫn có việc làm và cũng vẫn có lương

Thứ nhất: Hãy khẳng định rằng bạn chỉ có thể làm việc trái ngành nếu ngành đó không có chuyên môn sâu hoặc ngành đó có tính sự vụ cao Những trường hợp làm trái nghề như vậy sẽ không có một nền tảng kiến thức chuyên môn tốt Nhất là khi bạn không chịu khó tích lũy kiến thức của lĩnh vực mới Bạn làm việc thiên về chủ nghĩa kinh nghiệm hơn, có thể bạn cũng có việc làm, cũng có lương như người ta, như vậy sẽ đủ nếu bạn là một người có khả năng bình thường, chấp nhận cuộc sống yên bình Nhưng nếu bạn là người sục sôi muốn có thành công rực rỡ, địa vị cao thì bạn sẽ thấy rằng con đường làm việc trái ngành là một trở ngại cho bạn khi đó là ngành sở trường của mình là lúc học xong bạn mới phát hiện Bạn phải rất tỉnh táo và sáng suốt cộng thêm

sự tư vấn nghề nghiệp mà bạn đã được tư vấn để chọn cho mình một ngành thì gắn bó với nó, hạn chế đến mức thấp nhất khả năng làm trái nghề sau khi ra trường Cho nên nếu bạn không chọn đúng nghề thì sau này khi ra trường bạn cũng không thể nào làm tốt công việc mà bạn không có khả năng Bạn sẽ chuyển sang làm việc trái nghề

Thứ hai: Tốn kém thời gian Bạn làm thử phép tính sau nhé, nếu bạn học đại học bạn sẽ phải mât trung bình 4 năm, cao đẳng là 3 năm, trung cấp là 2 năm Nếu bạn không học đúng ngành nghề, sau khi ra trường bạn sẽ làm trái nghề, có nghĩa nếu bạn muốn đúng nghề mình yêu thích bạn sẽ phải học lại từ đầu bạn sẽ tốn từ 2-4 năm Bạn sẽ mất rất nhiều thời gian hơn để tiếp cận với ngành nghề mới, thậm chí bạn phải vừa làm vừa tham gia các khóa học liên quan đến ngành của mình đang làm Khi đó việc học của bạn sẽ không được đầu tư do vừa học vừa làm nên không có đủ thời gian và công sức bạn sẽ dễ dàng chán nản và buông xuôi

Thứ ba: Tốn kém tiền bạc Như đã nói nếu bạn học không đúng ngành nghề thì bạn sẽ tốn thời gian để học tập, và điều chắc chắn kinh phí dành cho việc học của bạn sẽ nhiều hơn so với bình thường Đó là chưa kể nếu bạn làm việc đúng ngành bạn sẽ tiến bộ nhanh hơn, cơ hội thăng tiến nhiều hơn và tiền lương của bạn cũng sẽ cao hơn vì kinh nghiệm làm việc cũng nhiều hơn

Cuối cùng: quan trọng hơn, khả năng của bạn sẽ chậm được phát huy Nếu bạn làm đúng ngành nghề, khả năng của bạn sẽ không ngừng được phát huy, và phát huy một cách nhanh chóng hơn cơ hội thành công của bạn sẽ cao hơn

Tuy nhiên trên thực tế có nhiều người lại thành công rực rỡ khi ra trường

họ làm việc trái ngành Lúc này, bạn phải nhìn nhận vấn đề ở một khía cạnh khác Dù học không làm đúng chuyên môn họ học, nhưng trên thực tế, có thể học thấy ngành “có vẻ không đúng” ấy lại hợp với thiên hướng, năng khiếu và

cá tính của họ Nhưng dù nếu có như vậy đi nữa thì học cũng phải nỗ lực rất lơn Họ sẽ phát huy tốt hơn nữa nếu họ được tư vấn và chọn đúng ngành và ra làm đúng ngành nghề mà học có thiên hướng

Tóm lại, dù thế nào đi nữa thì việc chọn không đúng ngành nghề cũng sẽ cản trở bước chân của bạn trên con đường nghề nghiệp sau này Còn việc cản trở ít hay nhiều thì còn tùy ở sự nỗ lực của các bạn Hãy chọn nghề cho thật phù hợp vẫn là lời khuyên chân thành dành cho bạn

VI Một số câu hỏi trắc nghiệm về chọn ngành nghề

Các bạn thân mến, tại sao Bill Gates trở thành ông chủ của tập đoàn Microsoft khổng lồ mà không phải là một kiến trúc sư hay một nhà giáo? Vì sao Đặng Thái Sơn là nghệ sĩ đàn dương cầm nổi tiếng mà không phải là một doanh nhân? Vì sao Ernest Hemingway là nhà văn với những kiệt tác bất hủ mà không phải là một nhà khoa học?

Hẳn bạn sẽ trả lời ngay “Vì họ có tài năng thiên bẩm trong những lĩnh vực này” Chính xác như vậy Thế nhưng, bạn có biết chính tính cách là một trong những yếu tố quan trọng quyết định nghề nghiệp phù hợp của mỗi con người? Bạn có muốn biết mình thuộc típ người nào và nghề nghiệp nào phù hợp với bạn nhất không? Mời bạn tham gia bài trắc nghiệm sau:

Hãy trả lời trung thực từng câu hỏi bằng cách chọn một câu duy nhất trong từng cặp câu trả lời mô tả đúng nhất về bạn Hãy trả lời như chính con người

thật của bạn, đừng chọn câu trả lời mà bạn muốn hay phải như vậy

1 Nếu mô tả về mình, bạn là người:

a Nói nhiều hơn là nghe người khác nói

b Lắng nghe người khác nhiều hơn là nói

c Chú ý các tiểu tiết

d Chú ý bức tranh toàn cảnh và những việc có thể xảy ra

e Quyết định mọi việc rất khách quan

f Quyết định mọi việc theo giá trị riêng của chúng và cảm nhận của bạn

g Thực hiện đúng kế hoạch đặt ra, không muốn thay đổi

h Linh hoạt khi thực hiện các kế hoạch

2 Trong những buổi họp mặt hay tranh luận cùng bạn bè, bạn …

a Thích là tâm điểm của sự chú ý

b Cảm thấy thoải mái khi ở một mình

c Thích những giải pháp thực tế

d Thích những ý tưởng sáng tạo

e Thường tranh luận cho vui

f Cố gắng tránh tất cả tranh luận và đối đầu

g Rất chú trọng đến thời gian và luôn đúng giờ

h Ít quan tâm đến thời gian và thường trễ hẹn

3 Quan điểm sống của bạn là …

a Hành động trước khi suy nghĩ

b Suy nghĩ thật “chín” trước khi hành động

c Chỉ tin vào kinh nghiệm thực tế

d Chỉ tin vào bản năng mà thôi

e Xem trọng tính trung thực và công bằng

f Xem trọng sự hòa thuận và tình thương

g Làm việc trước, chơi sau

h Chơi trước và làm việc sau

4 Trong công việc, bạn …

a Thích “đóng vai chính”

b Thích “ẩn mình” sau “hậu trường”

c Chú ý mọi chi tiết và nhớ tất cả sự việc

d Chỉ chú ý những điều mới lạ

e Nguồn động viên chính là thành tích đạt được

f Cảm thấy “ấm lòng” vì sự công nhận của sếp

g Quyết định mọi việc khá dễ dàng

h Có thể ra quyết định khá khó khăn

5 Nhìn chung bạn có khuynh hướng …

a Thoải mái và nhiệt tình

b Độc lập và kín đáo

c Có óc thực tế - thấy điều cụ thể trước mắt

d Có óc sáng tạo – thấy điều có thể làm được

e Bị thuyết phục bởi những lập luận có lý

f Bị thuyết phục bởi cảm giác của bản thân

g Chỉ cảm thấy thoải mái khi mọi việc đã có kế hoạch rõ ràng

Chọn ra 4 câu bạn đã trả lời nhiều lần nhất:

• Bạn chọn 3 lần Câu b: Bạn là người hướng nội - Introvert

• Bạn chọn 4 lần Câu c: Bạn là người nhạy bén, sắc sảo - Sensor

• Bạn chọn 3 lần Câu e: Bạn hành động thiên về lý trí - Thinker

• Bạn chọn 3 lần Câu g: Bạn rất quy củ và quyết đoán - Judger

* Vậy bạn là típ người ISTJ (xem bảng sau để biết nghề nghiệp phù hợp với bạn)

Khám phá xem bạn thuộc típ người nào nhé!

Câu a: bạn thuộc típ

người hướng ngoại

(Extrovert)

*Bạn rất năng động và

là người của xã hội,

bạn quan tâm đến mọi

việc xảy ra xung

quanh mình

Câu b: bạn thuộc típ người hướng nội (Introvert)

*Bạn rất kín đáo và cẩn thận Bạn giao tiếp không nhiều lắm nhưng nội dung giao tiếp thật

sâu sắc

Câu c: bạn là người nhạy bén, sắc sảo (Sensor)

*Bạn thường chú

ý đến tất cả sự việc và tiểu tiết

xung quanh

Câu d: bạn là người

có trực giác mạnh (Intuitive)

*Bạn quan tâm đến mối quan hệ giữa các

sự việc Bạn là người giàu tưởng tượng và sáng tạo

*Bạn thường dựa trên các tiêu chuẩn cá nhân

và cảm giác của mình

để quyết định mọi việc

Câu g: bạn thuộc típ người quy củ và quyết đoán (Judger)

*Bạn thích một môi trường làm việc có tổ chức

và ngăn nắp

Câu h: bạn là người thích quan sát (Perceiver)

*Bạn rất linh hoạt, ham hiểu biết và có một chút tinh thần

“nổi loạn”

Và bây giờ hãy khám phá xem nghề nghiệp nào phù hợp với bạn nhất nhé

Thật tuyệt vời! Bạn rất thông minh và luôn muốn học hỏi nhiều hơn

Bạn nói khá nhiều và là người khá thoải mái Bạn rất nhiệt tình, có nhiều sáng

kiến Bạn thường dễ dàng vượt qua mọi khó khăn

*Nghề nghiệp phù hợp với bạn: Nhân viên quảng cáo, chuyên viên Phát triển phần mềm, Nhà báo, Nhà thiết kế,

Giám đốc sáng tạo

ENTJ (Extrovert, Intuitive, Thinker, Judger)

Bạn khá thân thiện với mọi người Tuy nhiên bạn là người rất kiên quyết và thẳng tính Vì vậy bạn có thể làm tổn thương người khác

Bạn rất quyết đoán

và ngăn nắp

*Bạn có thể trở thành:Giám đốc điều hành, Tư vấn viên, chuyên viên nhà đất, Nhân viên marketing, Nhà phân

tích tài chính

ENTP (Extrovert, Intuitive, Thinker, Perceiver)

Bạn rất có duyên Mọi người đều thích bạn vì bạn là người thân thiện và thoải mái Bạn rất sáng tạo, nhưng cũng dễ thay đổi Khả năng phân tích của bạn khá tốt

*Bạn nên làm những công việc: Đầu tư ngân hàng, Người viết quảng cáo, Hoạch định chiến lược, Phát thanh viên radio/TV

viên, Y tá, Nhân viên

kinh doanh, Nhân

viên du lịch

ESFP (Extrovert, Sensor, Feeler, Perceiver)

Bạn khá thoải mái và khôi hài Vì vậy đừng ngạc nhiên khi thỉnh thoảng bạn cảm thấy mình hơi bốc đồng nhé! Tuy nhiên bạn rất ham học hỏi Bạn rất năng động và yêu các hoạt động xã hội

*Bạn có thể trở thành một Giáo viên mầm non, Bác sĩ chuyên khoa, Bác sĩ thú y,

Nha sĩ

ESTJ (Extrovert, Sensor, Thinker, Judger)

Bạn có khuynh hướng nói thẳng những điều bạn nghĩ Bạn rất thực

tế, khó thay đổi ý kiến

và nghiêm túc Bạn yêu thích tính truyền thống và rất giỏi quyết định mọi chuyện

*Bạn có thể trở thành Nhân viên kinh doanh, Nhân viên bất động sản, Dược sĩ, Sĩ

quan

ESTP (Extrovert, Sensor, Thinker, Perceiver)

Bạn là người năng động, vui vẻ và quyến

rũ nhưng hơi bốc đồng Bạn thích thử thách và luôn luôn muốn học hỏi thêm nhiều điều mới lạ Bạn cũng là người hiếu kỳ, điềm đạm và suy nghĩ lôgic

*Bạn có thể trở thành Nhân viên y tế, Môi giới chứng khoán, Nhân viên bảo hiểm,

Kỹ sư, Nhân viên du lịch

viên, Chuyên viên

huấn luyện, Biên tập

viên, Giám đốc sáng

tạo, Nhà văn

INFP (Introvert, Intuitive, Feeler, Perceiver)

Bạn khá trầm lặng, kín đáo và tốt bụng Thỉnh thoảng bạn khá nhạy cảm nên cũng

dễ bị tổn thương Bạn

là người sáng tạo, độc đáo và giàu trí tưởng

tượng

*Những nghề thích hợp với bạn: Chuyên gia nhân sự, Nhà nghiên cứu, Nhà tâm

lý học, Thông dịch viên, Thủ thư, Thiết

kế thời trang, Biên

tập viên

INTJ (Introvert, Intuitive, Thinker, Judger)

Bạn thích

sự độc lập và ngăn nắp Bạn là người giàu trí tưởng tượng

Bạn có óc phân tích và lôgic

Bạn luôn khát khao nâng cao năng lực và kiến thức

của mình Bạn khá thận trọng và kín đáo

* Những nghề phù hợp với bạn: Nhà văn

tự do, Hoạch định truyền thông, Kiến trúc sư, Quản trị mạng, Phát triển

phần mềm

INTP (Introvert, Intuitive, Thinker, Perceiver)

Bạn khá trầm lặng Bạn có khả năng làm việc độc lập cao Người khác có thể kể với bạn những bí mật của họ vì bạn là người rất kín đáo Bạn là người sáng tạo và khéo léo, nhưng bạn cũng hay thay đổi

*Bạn có thể phát triển nghề nghiệp của mình theo hướng: Chuyên viên phân tích tài chính, Nhà kinh tế học, Nhạc sĩ, Thiết kế Web, Xây dựng chiến lược

Bạn rất tốt bụng và

dễ cảm thông Bạn là người chu đáo và trung thực Bạn khá nhạy cảm nên rất dễ

bị tổn thương Tuy nhiên bạn rất dễ thích ứng với sự thay đổi

*Bạn có thể trở thành Nhân viên thiết kế, Chăm sóc khách hàng, Đầu bếp, Nha

sĩ

ISTJ (Introvert, Sensor, Thinker, Judger)

Bạn là người trầm lặng Bạn rất cẩn thận, trung thực và tỉ mỉ

Bạn thích sự ổn định, nhưng bạn cũng có thể thích nghi với sự thay đổi Bạn làm việc chăm chỉ và rất có trách nhiệm

* Bạn có thể phát triển nghề nghiệp của mình theo hướng: Môi giới bất động sản, Quản lý dữ liệu, Kế toán, Thanh tra xây dựng, Quản

lý văn phòng

ISTP (Introvert, Sensor, Thinker, Perceiver)

Bạn là một người rất thực tế Bạn thích sự độc lập và yên tĩnh Đôi lúc bạn cũng bốc đồng Bạn là người theo chủ nghĩa khách quan và không dễ xúc động

*Những nghề thích hợp với bạn: Lập trình

vi tính, Cảnh sát, Lính cứu hỏa, Dược sĩ

Bạn biết đấy không có gì là hoàn hảo cả Nhưng chúng tôi hy vọng bài trắc nghiệm này sẽ giúp bạn khám phá khả năng thật sự của mình Từ đó bạn sẽ xác định được đâu là công việc phù hợp nhất với bạn để phát triển đúng hướng cho

sự nghiệp của mình

Như vậy, Tự nhận thức (hay còn gọi là Nhận thức về bản thân) là khả

năng bạn nhận biết một cách chính xác về cảm xúc của mình ngay khi nó xảy

ra và hiểu mình có khuynh hướng làm gì trong tình huống đó Tự nhận thức bao

gồm việc kiểm soát được những phản ứng thông thường của bản thân đối với

những sự việc, thách thức và đối tượng cụ thể Hiểu biết thấu đáo về khuynh

hướng của bản thân đóng vai trò rất quan trọng; nó giúp bạn nhanh chóng nắm bắt được cảm xúc của mình Khả năng tự nhận thức tốt đòi hỏi bạn sẵn sàng

chịu đựng sự khó chịu khi phải chú ý đến những cảm xúc đôi khi tiêu cực

Cách duy nhất để thấu hiểu cảm xúc của mình là dành một khoảng thời gian cần thiết để suy nghĩ về chúng, nhằm tìm ra nguồn cơn và tại sao chúng

lại xuất hiện Cảm xúc bao giờ cũng có lý do của nó Bởi cảm xúc phản ánh

những trải nghiệm trong cuộc sống của bạn, và chúng luôn bắt nguồn từ một nguyên do nào đó Đôi khi, cảm xúc như từ trên trời rơi xuống, và quan trọng

là hiểu được tại sao sự việc đó lại khiến mình phản ứng như vậy Những ai làm được việc này sẽ nhanh chóng tìm ra cốt lõi của cảm xúc Những tình huống gây ra xúc cảm mạnh mẽ thường đòi hỏi bạn phải suy nghĩ kỹ càng, và chính

việc bình tâm suy nghĩ này sẽ giúp bạn tránh được những hành động đáng

tiếc về sau

Tự nhận thức không phải là khám phá những bí mật thầm kín, đen tối hoặc

những động cơ vô thức mà là phát triển một sự hiểu biết chân xác và trung thực

về những điểm mạnh của bản thân Những người có khả năng tự nhận thức cao

là những người đặc biệt hiểu rõ về những gì họ làm tốt, những gì thôi thúc và khiến họ thỏa mãn, cả về những đối tượng và hoàn cảnh khiến họ phải lưu tâm

Một điều đáng ngạc nhiên về tự nhận thức là chỉ cần nghĩ về nó thôi đã đủ

giúp bạn cải thiện kỹ năng, cho dù thoạt đầu bạn có khuynh hướng tập trung vào những gì bạn làm “sai” Đạt được khả năng tự nhận thức có nghĩa là bạn không còn sợ mình “sai lầm” trong cảm xúc nữa Nó cho bạn biết nên làm gì khác đi và mang đến cho bạn nguồn thông tin ổn định mà bạn cần biết khi cuộc

sống tiếp diễn

Tự nhận thức là kỹ năng căn bản; một khi đã có nó, bạn sẽ vận dụng

những kỹ năng trí tuệ cảm xúc khác dễ dàng hơn nhiều Khi mức độ tự nhận thức tăng lên, sự thỏa mãn của con người trong cuộc sống – được định nghĩa là