(SKKN HAY NHẤT) TÍCH hợp GIÁO dục đạo đức – lối SỐNG học SINH QUA đoạn TRÍCH HẠNH PHÚC của một TANG GIA, TRUYỆN NGẮN NGƯỜI TRONG BAO và đoạn TRÍCH hồn TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT

1 TÍCH HỢP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC – LỐI SỐNG HỌC SINH QUA ĐOẠN TRÍCH HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA, TRUYỆN NGẮN NGƯỜI TRONG BAO VÀ ĐOẠN TRÍCH HỒN TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT I.. Hơn nữa ở lứa tuổi

1

TÍCH HỢP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC – LỐI SỐNG HỌC SINH

QUA ĐOẠN TRÍCH HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA, TRUYỆN NGẮN NGƯỜI TRONG BAO VÀ ĐOẠN TRÍCH HỒN

TRƯƠNG BA, DA HÀNG THỊT

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Tích hợp giáo dục là một phương pháp giáo dục đã được bộ lựa chọn và đưa vào để áp dụng với một số môn học trong chương trình THPT như: Giáo dục công dân, Lịch sử, Địa lý… trong đó có Ngữ văn, thực hiện tích hợp giáo dục môi trường, tích hợp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh, tích hợp kĩ năng sống có

hiệu quả Từ đó bản thân tôi nghĩ ra phương pháp tích hợp giáo dục đạo đức - lối sống học sinh qua một số tác phẩm văn học

Hơn nữa ở lứa tuổi học sinh THPT hiện nay, nếu đem so sánh với mười năm trước có lẽ mọi người đều nhận thấy rằng dường như có một số học sinh có nhiều biểu hiện chưa tích cực: Cụ thể như thiếu tôn trọng với giáo viên, thiếu lễ

độ với người lớn, hoặc có những hành vi sai trái như đánh nhau, hút chích… vì vậy mà bản thân tôi rất trăn trở trong quá trình giảng dạy Luôn nghĩ không biết làm cách nào để tác động tích cực đến nhận thức của học sinh Bao năm trôi qua mỗi năm tôi đều chú trọng đến việc này Tôi luôn đặt câu hỏi cho bản thân người dạy: Dạy tác phẩm này phải đạt được mục đích gì? Sau khi học tác phẩm các em tiếp thu được điều gì? Các em rút ra được bài học gì, cho bản thân? …Chính vì vậy tôi đã nghĩ ra phương pháp giáo dục tích hợp để áp dụng vào quá trình giảng dạy

Với mong ước hoàn thành vai trò người thầy Bản thân muốn chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp trong việc giảng dạy môn Ngữ văn nói chung, Ngữ văn

THPT nói riêng bằng đề tài “TÍCH HỢP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC – LỐI SỐNG

HỌC SINH QUA ĐOẠN TRÍCH HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA, TRUYỆN NGẮN NGƯỜI TRONG BAO VÀ ĐOẠN TRÍCH HỒN TRƯƠNG

thành với lí tưởng độc lập dân tộc và CNXH, hình thành và bồi dưỡng nhân cách phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của nhu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc” Nên cần phải có một phương pháp mới để giáo dục con người,

trú trọng hơn nữa về việc hướng con người hình thành và bồi dưỡng nhân cách và phẩm chất Để thực hiện được nhiệm vụ “trồng người” người giáo viên phải làm sao tác động tích cực vào học sinh qua các tác phẩm văn học

Hơn nữa, học sinh phổ thông là đối tượng phù hợp để nhận thức đúng đắn

về những tư tưởng đạo đức – lối sống được rút ra từ tác phẩm Nên cần phải có một chút thời gian riêng để giúp các em nhận thức sâu sắc hơn về nội dung (vấn đề) mà mình khai thác Từ đó các em rút ra cho bàn thân mình một bài học tích cực Có làm được như vậy thì văn học mới trở thành nhân học và người thầy mới

có thể hoàn tất vai trò “trồng người”

2 Cơ sở thực tiễn

Trong thực tế giáo viên đã hoàn thành nhiệm vụ hướng dẫn học sinh cảm nhận giá trị của các văn bản đã học và đã giáo dục nhận thức các em qua các tác phẩm ấy Thế nhưng đối với trường THPT Trần Phú vẫn có một số học sinh không hứng thú tham gia vào các hoạt động trong tiết học nên đã ảnh hưởng ít nhiều đến kết quả của người dạy Vậy làm thế nào để tác động mạnh mẽ đến những đối tượng học sinh như thế Từ đó mà người thầy cần phải trú trọng vào vấn đề giáo dục nhận thức cho các em

Thời kì phát triển, xã hội mở rộng giao lưu với quốc tế, làm cho lối sống học sinh cũng chạy theo thời đại Các em bị ảnh hưởng nhiều từ văn hóa nước ngoài vì vậy mà nhận thức của các em có phần lệch lạc so với quan niệm truyền thống của dân tộc Trước thực trạng đó giáo viên cần phải khẳng định vai trò quan trọng của mình trong việc giáo dục đạo đức – lối sống cho các em Cũng vì thế mà cần có một kế hoạch thích hợp trong phương pháp giảng dạy

- Học sinh: Tuy các em đã lớn, ở độ tuổi trưởng thành nhưng các em thích nghe giáo viên nói về những vấn đề có liên quan đến cuộc sống, những vấn đề

gần gũi thiết thực với các em nên trong quá trình áp dụng được học sinh tích cực hưởng ứng Từ đó làm cho giáo viên cũng phấn khởi hơn khi giảng dạy

- Đặc thù của môn Ngữ văn: thực tế về thời gian của tiết học giáo viên có thể linh hoạt tổ chức lớp học để dành thời gian cho việc tích hợp Chỉ cần 7 đến

10 phút cho một nội dung thì không làm ảnh hưởng gì đến tiến trình lên lớp

2.2 Khó khăn

- Chủ quan: Do bản thân kinh nghiệm chưa nhiều nên đề tài khai thác lí luận chưa sâu, chắc chắn sẽ còn hạn chế Vả lại đề tài được hình thành từ những quan niệm suy nghĩ cá nhân Do vậy có một số ý tôi chưa dám mạnh dạn khẳng định, nên chưa thể hiện hết quan điểm của mình

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

1 Nội dung tích hợp 1.1 Giáo dục đạo đức- lối sống qua nhân vật cậu Tú Tân trong đoạn

trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

Quá trình đọc - hiểu văn bản để giúp các em nhận thấy được những biểu hiện của các nhân vật qua việc phân tích những chân dung biếm họa Đó là những đứa con cháu của một gia đình đại bất hiếu Họ tận dụng cơ hội từ đám tang của người thân mà thực hiện mục đích, kiếm lợi cho riêng mình : Con trai trưởng muốn được khen ngợi, thằng cháu rể tranh thủ quảng cáo để kiếm tiềm, cháu gái ruột thì tranh thủ trưng diện, đứa cháu nội (Cậu Tú Tân) thì muốn chứng

tỏ tài chụp hình của mình v.v…Trong lúc tang gia bối rối, anh ta vội chạy bấm máy ảnh lách tách, bắt bẻ từng người một, hoặc chống gậy, hoặc gục đầu, hoặc cong lưng, hoặc lau nước mắt như thế này, như thế nọ…để cậu chụp ảnh kĩ niệm lúc hạ huyệt

Đứa cháu nội không có một chút cảm động trước cái chết của ông mình

Đó là biểu hiện của những người thích phô trương, khoe tài Họ không có ý thức được hành động của mình Gia đình có tang mà lại dung làm cơ hội để khoe tài chụp ảnh Giả sử nhân vật này có tài thật năng thật sự cũng khó được người đới

công nhận vì việc chứng tỏ tài năng của anh ta không phù hợp với hoàn cảnh, với đạo đức của một đứa cháu nội trong lúc hạ huyệt

Từ nhân vật trên học sinh rút ra cho mình một bài học về nhận thức trong mối quan hệ gia đình Các em phải hiểu được mối quan hệ huyết thống là “sợi dây” ràng buộc tình cảm con người với nhau Chúng ta không thể thờ ơ, lạnh nhạt trước những nỗi đau, mất mát của người thân, Chúng ta cần chia sẻ, cần quan tâm mọi người đặc biệt là những người thân trong mối quan hệ ruột thịt để tình cảm gia đình càng sâu đậm, gắn bó, để mọi người càng thương yêu nhau hơn

Sau khi giảng giải nội dung trên, giáo viên có thể đặt câu hỏi cho học sinh liên hệ với thực tế

Ví dụ: Trong cuộc sống có nhiều người thích khoe tài năng của mình không?

Nêu vài ví dụ khoe tài không phù hợp với hoàn cảnh?

1.2 Giáo dục nhận thức - lối sống cho học sinh qua hình ảnh “những giai

thanh gái lịch”_ Bạn bè cô Tuyết, cô Hoàng Hôn, trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

Qua đoạn trích học sinh đã nhận thấy: bạn bè của cô Tuyết, họ là những người lịch lãm, xinh đẹp, sang trọng, họ là những người mà nhà văn gọi là “giới thượng lưu” Vậy mà họ lại có những biểu hiện lố lăng, đồi bại: đi đưa đám ma là được dịp hẹp hò nhau, tán tỉnh nhau, bình phẩm nhau, cười tình với nhau,…Họ là những người vô cảm, lạnh nhạt trước nỗi đau của người khác

Trong cuộc sống ngày nay có phải ta cũng đã từng bắt gặp cảnh tương tự

Đi đám ma mà lại cười đùa vui vẻ, bàn luận, bình phẩm về những nội dung không có liên quan, dường như họ quên rằng mục đích của họ đến đó là để chia buồn với thân quyến người đã khuất Gia đình có tang, không khí nơi đó rất buồn

tẻ, trang nghiêm, thậm chí còn đau thương nữa Người Việt vốn có truyền thống

tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách, một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ,…Đi

đến đó là để chia sẻ nỗi đau, để thể hiện tình nghĩa xóm làng, sự quan tâm giúp

đỡ lẫn nhau chứ không phải đến đó để khoe khoang, để trưng diện hay để chê bay người khác Những người có biểu hiện như trên đã làm mất đi nếp sống văn hóa của người Việt

Ngày nay, có một số thanh niên (học sinh ) nhận thức rất kém về việc giữ gìn nếp sống văn hóa của người Việt Các em cho rằng sống như cha ông mình là

cổ hủ, lạc hậu vì vậy nên làm cách nào có những biểu hiện cho phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc Giáo viên đặt vấn đề cho học sinh suy nghĩ ở điểm

này Nếu em là một trong những người đi đưa đám ấy thì các em phải có thái độ như thế nào? Khi đặt mình vào hoàn cảnh để suy nghĩ các em sẽ chọn cho mình một cách thức biểu hiện lối sống phù hợp với đạo đức con người Từ đó giáo viên dẫn dắt để tích hợp vào nội dung trên

1.3 Giáo dục nhận thức - lối sống học sinh qua hình tượng nhân vật

Bê-li-cốp trong truyện ngắn Người trong bao của Sê-khốp

Nhân vật Bê-li-cốp được nhà văn khái quát qua nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật bằng biểu tượng cái bao Đó là hình tượng nhân vật điển hình cho

một bộ phận tri thức Nga lúc bấy giờ - kiểu người trong bao: Hắn đeo kính râm, mặc áo bông chần, lỗ tai nhét bông và khi ngồi lên xe ngựa thì bao giờ cũng cho kéo mui lên Nói tóm lại, con người này lúc nào cũng có khát vọng mãnh liệt thu mình vào trong một cái vỏ, tạo ra cho mình một thứ bao có thể ngăn cách , bảo

vệ hắn khỏi những ảnh hưởng bên ngoài…Ở nhà hắn cũng sống thế thô i: cũng vẫn mặc áo khoác ngoài, đội mũ, đóng cửa cài then, có đủ sự ngăn cấm và hạn chế, lúc nào cũng sợ nhỡ lại xãy ra chuyện gì…

Từ hình tượng nhân vật bê-li-cốp giáo viên đặt vấn đề cho học sinh liên hệ, hướng dẫn cho học sinh nhận ra rằng: hình tượng nhân vật Bê-li-cốp không chỉ ở

xã hội Nga, thời chuyên chế, mà ngay trong cuộc sống hiện đại này vẫn còn những người như Bê-li-cốp sống thu mình, ích kỉ, nhút nhát, đó cũng là biểu hiện của thái độ vô cảm

Giới trẻ ngày nay, dường như các em ngại giúp đỡ người khác, các em thờ

ơ trước những hoàn cảnh bất hạnh và dường như các em làm ngơ với những bất công của cuộc đời Đó cũng là biểu hiện của “lối sống trong bao” Nếu như người dân trong thành phố Nga đâm ra sợ tất cả, sợ đọc sách, sợ gửi thư, sợ giúp đỡ người khác thì người dân Việt Nam sợ ảnh hưởng đến bản thân mình Vậy học sinh phải làm gì để không có những biểu hiện trên ?

Giải quyết câu hỏi đó, giáo viên tâm sự với các em về thực tế trong cuộc sống Hằng ngày các em cũng từng chứng kiến những cảnh tượng bất bình như:

những kẻ hung dữ bắt nạt người khác, những người có chức quyền ứng xử láo xược với nhân dân, hay những kẻ thiếu văn hóa nạt nộ những người lớn tuổi,…Trước cảnh tượng như vậy các em phải làm gì? Các em có dám lên tiếng bênh vực người bị bắt nạt không? Hay các em giống như những người khác lặng

im không lên tiếng vì sợ liên lụy đến mình

Đến đây giáo viên hướng dẫn học sinh rút ra bài học về hành động : Sống

là phải biết giúp đỡ người khác trong khả năng của mình, phải quan tâm với mọi

người xung quanh, phải mạnh dạn lên tiếng bênh vực người yếu đuối, có làm được như thế thì cuộc sống mới thêm ý vị - sống như Bê-li-cốp là kiếp sống thừa

Nói như Nguyễn Bá Học trong quyển Quốc văn trích diễm “ Những kẻ ru rú như

gián ngày, làm việc gì cũng chờ thời đợi số, chỉ mong cho được một đời an nhàn

vô sự, sống lâu giàu bền, còn việc nước việc đời không quan hệ gì đến mình cả

Như thế gọi là sống thừa”

1.4 Giáo dục học sinh qua màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng

thịt trong đoạn trích Hồn Trương Ba, da hàng thịt_ Lưu Quang Vũ

Nội dung của màn đối thoại là sự đấu tranh của hồn Trương Ba xác hàng thịt Trương Ba thì đỗ lỗi cho xác hàng thịt và cho rằng xác hàng thịt quá dung tục, muốn thoát khỏi thân xác hàng thịt để giữ sự trong sạch của linh hồn Còn hàng thịt cười nhạo trên nỗi đau khổ của Trương Ba và cho rằng sự vẩn đục của thể xác là một phần do lỗi ở tâm hồn, do tâm hồn không đủ sức thoát khỏi sự cám

dỗ, cuối cùng hàng thịt khẳng định mối quan hệ giữa tâm hồn và thể xác thông thể tách rời nhau

Ở nội dung này giáo viên có thể liên hệ ngay với những biểu hiện mà hằng ngày các em thường mắc phải nhưng các em lại hay chối bỏ trách nhiệm hoặc đỗ lỗi cho hoàn cảnh Ví dụ : lười biếng không học bài các em tìm cách để biện hộ,

do ốm hoặc do cúp điện Không thuộc bài nên quay cóp, bị giáo viên bắt, các em cho rằng tại giáo viên đó quá khó,…Các em không hề nhận thấy rằng lỗi đó là do chính bản thân mình không vượt lên chính mình được, chính các em không có cố gắng Hay những vi phạm khác như nghiện thuốc lá các em đổ lỗi do buồn hay chán nản hoặc do các bạn rủ rê,…Đó là những trường hợp phổ biến mà giáo viên cần hướng dẫn học sinh nhận ra để sửa lỗi

Qua việc tích hợp, giáo viên hướng dẫn cho học sinh nhận thức rằng : Muốn không mắc lỗi thì phải cố gắng, phải biết nhận lỗi để sửa lỗi, phải chịu trách nhiệm với lời nói và việc làm của mình Muốn giữ được tâm hồn trong sạch thì phải biết đấu tranh để thoát khỏi sự dung tục trong cuộc sống khi thể xác vướng vào sự cám dỗ thì lỗi đó chính là lỗi tâm hồn – tâm hồn đã bị lạc hướng

Phải đấu tranh với chính mình để được hoàn thiện hơn Như một nhà khoa học đã quan niệm “Tôi không sợ đói, không sợ khổ, tôi chỉ sợ những phút yếu mềm của lòng tôi Đối với tôi, chiến thắng bản thân là chiến thắng vẻ vang nhất”

Không chỉ có những nội dung trên mà việc tích hợp còn giúp học sinh tự kiểm nghiệm lại mình: xem xem hằng ngày lời nói và việc làm của mình có đối lập với nhau không? Mình có làm được những điều mà mình nghĩ không? Mình

có sống chính mình không… Tuy chỉ có một vài phút kiểm nghiệm nhưng ít nhiều học sinh cũng cũng nhận ra mối quan hệ giữa lý trí và thể xác trong một con người, lí trí sẽ làm chủ con người

2 Địa chỉ tích hợp

- Tích hợp ngay sau khi phân tích xong nhân vật

- Tích hợp sau khi dạy xong tác phẩm

( Xem phần giáo án minh họa )

3 Thời gian tích hợp

Mỗi nội dung chỉ cần 7- 10 phút

IV HIỆU QUẢ ĐỀ TÀI

Nếu như trước đây chưa áp dụng phương pháp tích hợp thì việc giáo dục đạo đức - lối sống cho các em chủ yếu là ở môn giáo dục công dân, có thể các em cảm thấy nhàm chán Còn khi tích hợp vào môn Ngữ văn, giáo dục các em từ những nhân vật cụ thể, các em cảm thấy gần gũi, thiết thực hơn Các em ấn tượng

và hứng thú hơn trong giờ học

Mặc khác, sau khi nhận thức được vấn đề, ý thức của các em chăm ngoan hơn nhiều Điều đó có thể thấy qua cách ứng xử của các em với bạn bè và thầy cô giáo, qua việc chấp hành nội quy trường lớp và ý thức học tập của các em Đặc biệt các em biết nhận lỗi trước mọi người về những sai phạm của mình

Hơn nữa, việc tích hợp giáo dục đạo đức – lối sống còn có thể giúp các em

tự rèn luyện bản thân mình Mỗi một nhân vật văn học là một tấm gương hoặc một hiện tượng tiêu biểu trong đời sống mà các em cần học tập vì nhân vật văn học là hình ảnh con người trong cuộc sống được phản chiếu lại qua cách nhìn của nhà văn

Những hiệu quả trên có thể thấy rõ qua bảng thống kê số liệu sau :

12a2 80% 85%

Tích hợp giáo dục là một phương pháp mới có hiệu quả, được áp dụng phổ biến Riêng đối với môn học Ngữ văn nội dung tích hợp rất phong phú và đa dạng Các nội dung vừa trình bày chỉ mang tính chất ví dụ minh họa cho một vài tác phẩm cụ thể Tùy theo nội dung của bài mà giáo viên linh hoạt tích hợp

Giáo dục đạo đức – lối sống cho học sinh là một vấn đề tương đối khó, đòi hỏi phải có thời gian, có tâm huyết và phải có kinh nghiệm Nên khi áp dụng phương pháp tích hợp này trong hoạt động dạy và học thì hiệu quả tiết học sẽ được nâng cao hơn : Người thầy làm tròn vai trò “trồng người”và học sinh rèn luyện đạo đức của mình để hoàn thiện nhân cách

Với ý tưởng cá nhân, đề tài sẽ không tránh khỏi sự thiếu xót Tôi chân thành mong đợi sự đóng góp nhiệt tình của quý thầy cô, để sáng kiến của mình được áp dụng ngày càng hiệu quả

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG

Nhà trường : nên tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa để nói chuyện với các em về vấn đề đạo đức – lối sống của giới trẻ ngày nay Hoặc nên lồng ghép việc giáo dục các em qua các buổi chào cờ hằng tuần

Giáo viên giảng dạy : phải tìm hiểu lớp học để biết được đặc điểm của từng lớp, sau đó chọn nội dung cho phù hợp với đối tượng Chủ động chuẩn bị trước nội dung tích hợp Có thể lấy ví dụ minh họa bằng những câu chuyện thực tiễn mang tính giáo dục hoặc những đoạn phim ảnh từ các phương tiện thông tin đại chúng

Giáo viên chủ nhiệm : thường xuyên tâm sự với học sinh về những vấn đề trong cuộc sống có liên quan để tác động vào nhận thức và lối sống của các em qua giờ sinh hoạt chủ nhiệm

Gia đình : Phụ huynh học sinh phải là những tấm gương cho các em về lối sống và nhân cách Phụ huynh cũng phải giáo dục con em mình có một nếp sống tốt, để các em ý thức được hành động và lời nói của mình, đặc biệt trong giao tiếp

VI DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng – NXBGD&ĐT năm 2010 ( lớp 11, lớp 12)

2 Sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn lớp 11, lớp 12

3 Tài liệu tích hợp của tổ Văn

4 Luật giáo dục và đào tạo của ngành GD Việt Nam

V Đề xuất, khuyến nghị khả năng áp dụng

VI Danh mục tài liệu tham khảo VII Phụ lục

Giáo án minh họa Tiết 45 – 46

Đọc văn: HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA ( Trích Số đỏ )

Vũ Trọng Phụng

A Mức độ cần đạt:

- Nhận ra bản chất lố lăng đồi bại cuả xã hội tư sản thành thị những năm

trước cách mạng tháng tám năm 1945 Thấy được thái độ phê phán mạnh mẽ

và bút pháp châm biếm mãnh liệt, đầy tài năng của tác giả Vũ Trọng Phụng

-Nghệ thuật trào phúng đặc sắc qua đoạn trích

B Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:

1 Kiến thức:

- Bộ mặt thật của một xã hội tư sản thành thị lố lăng, kệch cỡm

- Thái độ phê phán mạnh mẽ xã hội đương thời khốc áo văn minh, “Âu hĩa”

nhưng chất hết sức giả dối, đồi bại và nỗi xĩt xa kín đáo trước sự băng hoại đạo đức của con người

C Chuẩn bị của GV – HS:

- GV: giáo án, tài liệu tham khảo, phim (đoạn trích)

- HS: học bài, sọan bài

D Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ: Chữ người tử tù

Câu 1 Em hãy cảm nhận nét đẹp của nhân vật Huấn Cao

Câu 2 Viên quản ngục cĩ những nét đẹp nào đáng quý?

Câu 3 Em hãy lí giải vì sao cảnh cho chữ trong tác phẩm Chữ người tử tù là

“một cảnh tượng xưa nay chưa từng cĩ”

(1930-kịch, truyện ngắn, phóng sự, tiểu thuyết

CH : Cho biết bố cục của đoạn trích?

I.Tìm hiểu chung 1.Tác giả(SGK)

Vũ Trọng phụng (1912-1939)

- Quê Hưng Yên

- Xuất thân gia đình nghèo

- Được mệnh danh là “ông vua phóng sự đất Bắc” và là nhà văn hiện thực trào phúng suất sắc giai đoạn 1936-1939

Hs : trả lời

CH : Đoạn trích nằm ở vị trí nào trong tác phẩm ? Nội dung của đoạn trích?

Hs : trả lời Giáo viên : Đoạn trích là tịan bộ chương XV của tác phẩm Tiêu đề đầy đủ: “Hạnh phúc của một tang gia- Văn Minh nửa cũng nĩi vào- Một đám ma gương mẫu"

CH : Em hiểu như thế nào về tiêu đề của đoạn trích?

Hoạt động 3: Hướng dẫn đọc- hiểu văn bản

CH : Con cháu của cụ cố tổ được thể hiện trong đoạn trích gồm những ai?

HS : kể ra

CH : Niềm hạnh phúc của những người con, cháu được tác giả khái quát bằng câu văn nào?

Hs trả lời

=> Cái chết cuả cụ tổ chẳng làm nhỏ một

giọt nước mắt thương tiếc mà lại làm cho nhiều người sung sướng thoả mãn và hạnh phúc

CH: Cụm từ nhao lên diễn tả tâm trạng gì

của những người con cháu ấy?

Hs trả lời : Tâm trạng vui sướng cĩ phần lo

chứ khơng hề cĩ tâm trạng đau khổ vì mất

- Phản ánh đúng một sự thật tàn nhẫn : con cháu cuả đại gia đình này thật sự sung sướng, hạnh phúc khi cụ tổ chết

- Tình huống trào phúng: tang gia mà hạnh phúc

- Kích thích trí tị mị của người đọc

3 Nội dung : 3.1 Những chân dung biếm hoạ a.Những người trong gia quyến

người thân thật sự như chính từ nhao lên ấy

* Cụ Hồng: con trai trưởng: (d/c)

Nhắm nghiền mắt để mơ màng nghĩ đến lúc được mặc áo xô gai, lụ khụ chống gậy,vưà

ho khạc vừa khóc mếu máo để cho ngừơi ta chỉ trỏ

Cái danh giá của một gia đình thường được đánh giá qua tuổi thọ của người cha quá cố

- Trong khi tang gia thằng bồi tiêm đã *Ơâng Phán mọc sừng:

-Vui mừng vô kể vì sẽ được chia thêm gia tài bởi đôi sừng vô hình trên đầu…

đếm được 1872 câu gắt”…”

* Văn Minh : Con trai cụ Hồng- cháu đích tôn cuả cụ Tổ:

? Em hãy chỉ ra các chi tiết miêu tả về Văn

Minh trong lúc tang gia bối rối?

Băn khoăn, phân vân, vị đầu rứt tĩc, đăm đăm, chiêu chiêu vì khơng biết phải xử trí

với Xuân như thế nào cho phải bởi lẽ cĩ được hạnh phúc mà bao lâu nay mọi người

- Cụ cố Hồng: con trai trưởng: (d/c)

+ Bên ngồi: Nhắm nghiền mắt, mơ màng mặc đồ xơ gai…vừa ho khạc, vừa khĩc mếu

+ Bên trong: là để được thiên hạ khen danh giá

=> Điển hình cho loại người hám danh, vơ đạo đức

- Ông Phán mọc sừng: hãnh diện vì

cĩ đơi sừng hươu vơ hình trên đầu, nĩ đem lại cho ơng nhiều lợi lộc

- Văn Minh: Cháu nội:

+ Bên ngồi: băn khoăn, phân vân, vị đầu rứt tĩc, đăm đăm, chiêu chiêu

ngĩng đợi là nhờ Xuân gián tiếp giết chết cụ

Tổ - ơn to

- Sung sướng và hạnh phúc vì “cái chúc thư kia sẽ đi vào thời kì thực hành chứ không còn là lí thuyết viễn vông”

- Lo lắng phải đối xử với Xuân tóc đỏ sao cho phải: Hai cái tội nhỏ và một cái ơn lớn, ơng ta “Vị đầu, rứt tĩc, cái mặt thì cứ đăm đăm chiêu chiêu…

* Cô Tuyết: Cháu gái cụ cố tổ:

Đây là dịp để tìm kiếm bạn tình; là dịp để được trình diễn các mốt thời thượng nhất của tiệm may Âu Hĩa

- T bê mâm cau trầu đi mời các quan khách với vẽ mặt buồn buồn, liếc mắt đưa tình, trong bộ trang phục Ngây thơ hở cả nách và nưả vú”, rất hợp với nhà cĩ đám

* Bà Văn Minh - Đây là dịp để lăng xe

mốt quần áo ở tiệm may Aâu hoá

thì Sốt cả ruột vì…

* Cậu Tú Tân thì cứ sướng điên người lên

vì đây là cơ hội để được dùng đến mấy cái máy ảnh cụ mới mua

CH : Lúc hạ huyệt Cậu Tú Tân cĩ những hành động gì? Mục đích cậu ta làm như vậy

để làm gi?

Trong lúc tang gia bối rối, anh ta vội chạy bấm máy ảnh lách tách, bắt bẻ từng người một, hoặc chống gậy, hoặc gục đầu, hoặc cong lưng, hoặc lau nước mắt như thế này, như thế nọ…để cậu chụp ảnh kĩ niệm lúc hạ huyệt

+ Bên ngồi : thì khơng biết phải xử trí

với Xuân như thế nào cho phải…

 Điển hình cho sự đồi bại về đạo

đức, lối sống

- Cô Tuyết: Cháu gái nội cụ Cố tổ:

+ Bề ngồi: mặc bộ đồ ngây thơ để thiênh hạ biết mình chưa đánh mất chữ trinh với vẽ buồn lãng mạn, hợp nhà cĩ đám

+ Bên trong: thực hiện ý thích riêng- tìm kiếm bạn tình

- Bà Văn Minh: sốt cả ruột (D/C)

- Cậu Tú Tân: cứ điên ngươì lên…

(d/c)

Tích hợp giáo dục đạo đức – lối sống

CH : Em cĩ nhận xét gì về những người thân của cụ cố tổ?

Hs : trả lời

Đĩ là những đứa con cháu của một gia đình đại bất hiếu Họ tận dụng cơ hội từ đám tang của người thân mà thực hiện mục đích, kiếm lợi cho riêng mình : Con trai trưởng muốn được khen ngợi, thằng cháu rể tranh thủ quảng cáo để kiếm tiềm, cháu gái ruột thì tranh thủ trưng diện, đứa cháu nội (Cậu Tú Tân) thì muốn chứng tỏ tài chụp hình của mình v.v

CH : Trong cuộc sống cĩ những đứa con bất hiếu như vậy khơng?

Nêu vài ví dụ?

Hs : Liên hệ với thực tế

CH : Từ những ví dụ trên em rút ra bài học gì cho bản thân mình?

Gv : Từ nhân vật trên học sinh rút ra cho mình một bài học về nhận thức trong mối quan hệ gia đình Các em phải hiểu được mối quan hệ huyết thống là “sợi dây” ràng buộc tình cảm con người với nhau Chúng ta khơng thể thờ ơ, lạnh nhạt trước những nỗi đau, mất mát của người thân, Chúng ta cần chia sẽ, cần quan tâm mọi người đặc biệt là những người thân trong mối quan hệ ruột thịt để tình cảm gia đình càng sâu đậm, gắn

bĩ, để mọi người càng thương yêu nhau hơn

* Bạn thân cuả cụ Hồng:

-Rất sung sướng vì đây là dịp để khoe sang, khoe danh:(…)

=> Đĩ là đứa cháu nội bất hiếu, thích

khoe tài nhưng khơng đúng lúc

Tĩm lại : Những người trong gia quyến là những người con cháu của một gia đình đại bất hiếu

- Cảm động vì được nhìn thấy làn da trắng của Tuyết đang thập thị trong tà áo voan mỏng

* Một phần nửa đám tang là phụ nữ; Các trai thanh gái lịch dủ cả Họ đi đưa đám

nhưng tất cả đều thực hiện một mong muốn riêng, một sở thích riêng: họ chim nhau, cười tình nhau, chê bai nhau, bình phẩm nhau…thỏa mãn ý thích riêng -> nhố nhăng, lố bịch

CH : Từ đĩ em cĩ nhận xét gì về bản chất của những người mà nhà văn gọi là “giới thượng lưu”?

Hs trả lời

Họ là những người lố lăng đồi bại, cĩ những biểu hiện về sự băng hoại đạo đức con người

Tích hợp giáo dục đạo đức – lối sống

Qua đoạn trích học sinh đã nhận thấy: bạn

bè của cơ Tuyết, họ là những người lịch lãm, xinh đẹp, sang trọng, họ là những người mà nhà văn gọi là “giới thượng lưu”

Vậy mà họ lại cĩ những biểu hiện lố lăng, đồi bại: đi đưa đám ma là được dịp hẹp hị nhau, tán tỉnh nhau, bình phẩm nhau, cười tình với nhau,…Họ là những người vơ cảm, lạnh nhạt trước nỗi đau của người khác

Trong cuộc sống ngày nay cĩ phải ta cũng

đã từng bắt gặp cảnh tương tự Đi đám ma

mà lại cười đùa vui vẻ, bàn luận, bình phẩm

về những nội dung khơng cĩ liên quan, dường như họ quên rằng mục đích của họ đến đĩ là để chia buồn với thân quyến

b Những người ngồi gia quyến

- Bạn thân cuả cụ Hồng:

Sung sướng vì đây là cơ hội để khoe danh giá; Cảm động vì được

nhìn làn da trắng trong tà áo monûg của T

- Đám trai thanh gái lịch

- Có dịp để hẹn hò nhau để thỏa mãn ý thích riêng

=> Họ là những người lố lăng đồi bại,

cĩ những biểu hiện về sự băng hoại đạo đức con người

người đã khuất Gia đình có tang, không khí nơi đó rất buồn tẻ, trang nghiêm, thậm chí còn đau thương nữa Người Việt vốn có

truyền thống tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách, một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ,…Đi đến đó là để chia sẻ nỗi đau, để thể

hiện tình nghĩa xóm làng, sự quan tâm giúp

đỡ lẫn nhau chứ không phải đến đó để khoe khoang, để trưng diện hay để chê bay người khác Những người có biểu hiện như trên đã làm mất đi nếp sống văn hóa của người Việt

- Đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

- Phân tích tâm lí, tính cách nhân vật