(SKKN HAY NHẤT) thiết kế trò chơi ô chữ góp phần làm thay đổi cách dạy và cách học môn hóa ở trường THPT

Có một giải pháp đó là đổi mới PPDH làm cho học sinh hứng thú hoc tập, mỗi tiết học là một niềm vui, khi học sinh đã yêu thích môn học thì các em sẽ tự tìm tòi khám phá thêm kiến thức từ

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Đơn vị: Trường THPT Thống Nhất A-Trảng Bom

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

THIẾT KẾ TRÕ CHƠI Ô CHỮ GÓP PHẦN LÀM THAY ĐỔI CÁCH DẠY VÀ CÁCH HỌC MÔN

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2015 – 2016

I THƠNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: BẠCH THANH LỤA

2 Ngày tháng năm sinh: Ngày 10 tháng 01 năm 1979

9 Đơn vị cơng tác: Trường THPT Thống Nhất A- Trảng Bom, Đồng Nai

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên mơn, nghiệp vụ) cao nhất: Thạc sĩ Hĩa học

- Năm nhận bằng: 2010

- Chuyên ngành đào tạo: Hĩa học Hữu Cơ

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên mơn cĩ kinh nghiệm: Giảng dạy Hĩa học THPT

Số năm cĩ kinh nghiệm: 12

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã cĩ trong 5 năm gần đây: 04

+ Năm học 2007 - 2008: Website Hóa Học Trực Tuyến (Giải

pháp này đã đạt giải Ba Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đồng Nai năm 2008)

+ Năm học 2009 - 2010: Website Học Hóa Ở Nhà (Giải pháp

này đã đạt giải Ba Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đồng Nai năm

2009) và Ứng Dụng Phần Mền ChemDraw Ultra 9.0 Thiết Kế

Các Cơng Thức Hĩa Học Của Một số Hợp Chất Hữu Cơ Trong Chương Trình Lớp 12.

+ Năm học 2011 - 2012: Ứng dụng phần mềm Macromedia

Flash 8 thiết kế một số mơ hình động trong mơn hố học lớp 10 và 11" (Giải pháp này đã đạt giải nhì Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật

tỉnh Đồng Nai năm 2011)

+ Năm học 2012 - 2013: Thiết Kế Và Xây Dựng Một Số Câu Hỏi Trắc Nghiệm Khách Quan Bằng Hình Trong Chương trình Hĩa Học PHổng Thơng

+ Năm học 2013 – 2014: Thiết Kế Và Xây Dựng Bài Giảng Hĩa Học Theo Hướng Vui Để Học

Năm học 2014 – 2015: Xây Dựng Một Số Câu Hỏi Trắc Nghiệm Hĩa Học Ứng Dụng Trong Cuộc Sống

MỤC LỤC

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN …… 2

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP … 3

IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI ……….………… 19

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG ………….……… 20

VI DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO………… ……… 22

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Cuộc cách mạng KHKT của thế giới hiện nay đã làm cho lượng thông tin khoa học nói chung và khoa học hoá học nói riêng tăng như vũ bão Làm thế nào để giải quyết được mâu thuẫn vốn tiềm tàng trong giáo dục: khối

lượng kiến thức tăng “siêu tốc” với quỹ thời gian học tập ở nhà trường có

hạn; giáo dục cần cập nhật ngay được với những kiến thức hiện đại, nhưng

để đưa kiến thức đó vào chương trình học tập cần phải có một thời gian khá lớn và bản thân học sinh phải thích thú với học Có một giải pháp đó là đổi mới PPDH làm cho học sinh hứng thú hoc tập, mỗi tiết học là một niềm vui, khi học sinh đã yêu thích môn học thì các em sẽ tự tìm tòi khám phá thêm kiến thức từ các nguồn khác như sách, báo, mạng internet…

Hiện nay đa phần giáo viên sử dụng nhiều các PPDH truyền thống, ít ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giải dạy, làm học sinh giảm hứng thú khi học tập bộ môn, việc ứng dụng công nghệ thông tin đưa thêm trò chơi vào môn học sẽ làm tăng hứng thú của học sinh khi học tập

Như vậy, có thể thấy rằng muốn đổi mới PPDH thì trước tiên cần phải cải tiến PTDH, tăng cường sử dụng các PTTQ Làm thế nào để các PTTQ có thể đáp ứng được việc thể hiện tính sinh động của các quá trình hoá học các phản ứng hoá học, làm cho bài giảng tăng tính sinh động, tăng mức độ hứng thú học tập của học sinh

Hiện nay, một trong những hướng đổi mới PPDH cũng như cải tiến các PTDH đang được triển khai với nhiều ưu thế đó là ứng dụng CNTT trong thiết kế bài giảng vừa chơi vừa học dần phát triển Với trò chơi ô chữ trong môn Hóa họcsẽ giúp HS trong quá trình học tập sẽ thích thú hơn, biết cách làm việc nhóm, vì tính trực quan được thể hiện tốt nên giúp khắc sâu kiến thức vào não HS tốt hơn, nắm bắt vấn đề tự nhiên hơn và vận dụng chúng vào cuộc sống tốt hơn

Với những lí do trên, tôi chọn đề tài “ Thiết Kế Trò Chơi Ô Chữ Góp Phần Làm Thay Đổi Cách Dạy Và Cách Học Môn Hóa Ở Trường THPT "

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Bên cạnh những đặc trưng chung của môn khoa học tự nhiên ở trên thì

bộ môn Hóa Học còn mang nhiều đặc trưng riêng ví như: phải nhớ nhiều công thức hóa học của các chất, phải nhớ nhiều phương trình hóa học, phải nhớ các điều kiện xảy ra phản ứng… Vì vậy nếu không có sự chăm chỉ, không có hứng thú học tập bộ môn thì làm sao có thể đạt được kết quả tốt Từ những yêu cầu trên ,trong suốt quá trình giảng dạy cùng với sự tham khảo phương pháp giảng dạy của các đồng nghiệp ở các bộ môn khác tôi đã không ngừng học hỏi để vận dụng vào môn học của mình Và qua quá trình giảng dạy tôi đã rút ra được một kinh nghiệm mà tôi thấy rất hiệu quả về việc tạo hứng thú học tập bộ môn cho học trò từ đó để đạt được kết quả cao trong học tập đó là sử dụng trò chơi ô chữ trong giảng dạy Hóa Học Việc sử dụng ô chữ ở đầu bài học với nội dung bao quát toàn bài ở mức độ biết để cho não học sinh tập trung vào vùng kiến thức

đó cho hiệu quả tốt Ô chữ có tác dụng ôn tập lại kiến thức trong bài cũ, cho học sinh lướt qua kiến thức của bài mới với mức độ biết các vấn đề, tạo hứng thú để học sinh làm tốt các bài tập ở phía sau Để thể hiện ô chữ trong bài học giáo viên có thể kết hợp các phương tiện dạy học là máy chiếu hắt hoặc máy chiếu đa năng tùy vào từng bài cụ thể Với việc vận dụng này đã tạo được hứng thú học tập cho HS và đã đạt được hiệu quả tốt hơn

Hiện nay đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh đang là một xu thế tất yếu Việc đổi mới phương pháp dạy học phải phù hợp với đặc trưng bộ môn nhưng phải đảm bảo đạt được hiệu quả cao trong học tập Với xu thế phát triển của xã hội ngày nay thì những phương pháp dạy học cũ đã không còn phù hợp Vì vậy đòi hỏi phải có những phương pháp dạy học mới theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh và sử dụng trò chơi ô chữ ở trong lúc truyền đạt kiến thức cho học sinh là cần thiết và có hiệu quả thật sự giúp học sinh tăng hứng thú học tập qua việc chơi trò chơi theo nhóm để nhóm minh không thua nhóm bạn các em chủ động phân công nhau nghiên cứu kiến thức bài mới cũng như ôn tập bài cũ tốt hơn và nhằm giúp giáo viên có thêm tư liệu tham khảo để có thể lấy khung tự thiết kế chỉnh sửa lại cho phù hợp với cách dạy của mình tôi đã đưa ra giải pháp “Thiết Kế Trò Chơi

Ô Chữ Góp Phần Làm Thay Đổi Cách Dạy Và Cách Học Môn Hóa Ở Trường THPT”.

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

1 QUI TRÌNH THIẾT KẾ VÀ HƯỚNG DẪ SỬ DỤNG

QUI TRÌNH THIẾT KẾ TRÕ CHƠI Ô CHỮ

Bước thứ nhất: suy nghỉ ý tưởng để tạo câu hỏi

Bước thứ hai: thiết lập câu hỏi bằng chữ ra giấy

Bước thứ ba: thiết lập câu chủ đề

Bước thứ tư: suy nghỉ xem chữ cái nào trong câu dùng làm câu chủ đề

Bước thứ năm: thiết kế trên Powerpoint

Bước thứ sáu: kiểm tra lại chạy thử điều chỉnh những chỗ chưa phù hợp Bước thứ bảy: áp dụng vào bài giảng và điều chỉnh lại

HƯỚNG DẪ SỬ DỤNG

2 NỘI DUNG THIẾT KẾ

Thông qua qui trình trên tôi đã thiết kế được một số trò chơi ô chữ cho

bộ môn hóa để vận dụng vào bài giảng và công tác ra đề kiểm tra đánh giá liên quan đến kiến thức môn Hóa học lớp 10

Hình 1: trò chơi ô chữ bài liên kết cộng hóa trị

Hình 2: trò chơi ô chữ bài liên kết cộng hóa trị

Hình 3: trò chơi ô chữ bài liên kết cộng hóa trị

Hình 4: trò chơi ô chữ bài liên kết cộng hóa trị

Hình 5: bài oxi

Hình 6: bài oxi

Hình 7: bài oxi

Hình 8: Bài lưu huỳnh

Hình 9: Bài lưu huỳnh

Hình 9: Bài Flo

Hình 10: Bài Flo

Hình 11: Bài Flo

Hình 13: Bài brom

Hình 14: Bài brom

Hình 15: Bài hóa trị số oxi hóa

Hình 16: Bài hóa trị số oxi hóa

Hình 17: Bài hóa trị số oxi hóa

Hình 18: Bài hóa trị số oxi hóa

Hình 19: Bài oxi hóa khử

Hình 20: Bài oxi hóa khử

Hình 21: Bài oxi hóa khử

Hình 22: Lớp và phân lớp e

Hình 23: Lớp và phân lớp e

Hình 24: Lớp và phân lớp e

Hình 25: Bài axit sunfuric

Hình 26: Bài axit sunfuric

Hình 27: Bài axit sunfuric

IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI

Khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này vào việc giảng dạy sẽ làm cho bài giảng sinh động hơn, làm cho học sinh thích thú hơn, làm tăng tính đoàn kết khi các em học theo nhóm, hoc sinh qua đó sẽ tự phân công nhau làm cho quá trình tự chuẩn bị bài tự học của các em được tốt hơn Khi áp dụng vào việc soạn giảng của giáo viên giúp cho giáo án sinh động hơn, tiết dạy hấp dẫn hơn, đưa được lượng kiến thức lớn về thực thực tế, những kỹ năng xử lí một số tình huốn phát sinh trong thực

tế cho học sinh, tập cho học sinh kỹ năng làm việc nhóm

Khi học sinh học bài giảng của giáo viên theo hướng vừa chơi vừa học giúp các em tăng hứng thú học tập, đặc biệt qua các các trò chơi ô chữ được thiết kế sinh động tác động mạnh vào não em làm cho các em

có tiết học chủ động hơn hiểu bài sâu sắc hơn so với việc chỉ cho đọc qua trong sách giáo khoa hay cho các em tự soạn

Khi được tham gia thi cử theo hướng có nhiều câu hỏi mở giúp cho các em có được một lượng kiến thức đáng kể để tham gia vào cuộc sống hàng ngày, tạo nhiều việc làm có ích cho xã hội, cũng từ đó sẽ xuất hiện các ý tưởng mới khi gặp tình huống có vấn đề để tạo ra các sản phẩm mới có ích cho xã hội Từ đó giúp các em thay đổi cách học không còn phải đi học thêm để giải quyết các bài toán khó không mang lại ý nghĩa nhiều chỉ phụ thuộc vào các con số

Sau khi áp dụng bài giảng có sử dụng trò chơi ô chữ vào trong bài dạy nhận thấy thái độ học tập của học sinh tích cực hơn, các em thích học hơn, tích cực nghe giảng và đưa ra nhiều ý kiến bình luận về vấn đề

có liên quan và đưa ra nhiều ý tưởng xử lý rất tích cực

Đây cũng là nguồn tư liệu giúp giáo viên soạn giảng tốt hơn với mẫu thiết kế sẵn có giáo viên có thể tự soạn cho mình những trò chơi theo ý tưởng cá nhân giúp cho tiết dạy đạt hiệu quả tốt

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG

1 KẾT LUẬN

Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về những ứng dụng của khoa trong dạy học các môn học ở nhà trường phổ thông Tuy nhiên, có rất ít công trình đi sâu nghiên cứu về quy trình thiết kế trò chơi ô chữ theo hướng nhận biết kiến thức toàn bài trước khi đi vào bài học để giải quyết các tình huống có vấn đề trong dạy học HH và kiểm tra đánh giá HS Do vậy, việc đưa ra quy trình thiết kế chơi ô chữ nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học HH và kiểm tra đánh giá ở trường phổ thông là phù hợp

và có ý nghĩa cần thiết

Các nguyên tắc để thiết kế chơi ô chữ trong dạy học HH là:

nguyên tắc trực quan; nguyên tắc chính xác, hệ thống; nguyên tắc hiệu quả;

nguyên tắc lấy lấy hình ảnh, tranh vẽ thay cho mô tả bằng lời Những nguyên tắc này sẽ giúp cho GV định hướng đúng trong việc thiết kế câu hỏi trắc nghiệm hóa học ứng dụng

Trong sáng kiến kinh nghiệm này chúng tôi đã thiết kế những câu hỏi

có nội dung kiến thức bao quát toàn bài ở mức độ biết để bước đầu não học sinh tập trung vào các khu vực này tạo ra không khí vui nhộn để học tập và

kỹ năng làm việc nhóm, giúp các em yêu thích môn học… Quy trình này có tác dụng giúp giáo viên phổ thông tự thiết kế chơi ô chữ phục vụ cho bài dạy và trong các bài kiểm tra đánh giá của mình của mình

Muốn đổi mới PPDH thì trước tiên cần phải cải tiến PTDH, đặc biệt

là các PTTQ Các mô hình, tranh ảnh, đặc biệt liên quan trực tiếp đến cuộc sống hàng ngày là một trong những PTTQ có thể đáp ứng được việc mô tả cho các quá trình hóa học Nhờ quan sát các mô hình, tranh ảnh các kiến thức ứng dụng thực tiễn học sinh sẽ nhanh chóng nắm rõ và lĩnh hội một cách dễ dàng bản chất của các quá trình hóa học trừu tượng hơn so với chỉ học bằng lời và kiểm tra đánh giá chỉ toàn bằng chữ hoặc những bài toán thuần túy và tạo không khí học tập thay đổi thay đổi kết quả học

Thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính hiệu quả và tính khả thi của việc thiết kế chơi ô chữ trong dạy học hóa học và kiểm tra đánh giá

Kết quả thực nghiệm sư phạm chứng tỏ biện pháp này giúp cho HS hiểu đúng bản chất của các quá trình hóa học và tiết học sinh động hơn

2 KIẾN NGHỊ

Tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện quy trình thiết kế chơi ô chữ, kết hợp các kiến thức này có minh họa bằng hình ảnh, tranh vẽ trong dạy học HH và kiểm tra đánh giá ở trường phổ thông để có thể giúp cho các GV hóa học có thể tự thiết kế chơi ô chữ trong dạy học hóa học có kết quả tốt hơn

Cần thiết phải tăng cường bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, chuẩn

Cần phải tăng cường việc tổ chức các lớp bồi dưỡng cho GV về các kiến thức và kĩ năng tin học cơ bản để họ có thể tự thiết kế chơi ô chữ và

sử dụng nó trong bài giảng trong bài giảng và việc kiểm tra đánh giá của mình

VI DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Hoàng Thị Quỳnh Anh (2004), “Dạy học dạng toàn phương với sự hỗ trợ

của các phần mềm máy tính”, Tạp chí giáo dục, Số 98, tr 32

2 Chỉ thị số 58 - CT/TW của Ban chấp hành Trung Ương Đảng về đẩy mạnh và phát triển ứng dụng CNTT phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH ngày 17/10/2000

3 Chỉ thị số 29/2001/CT - BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo

về việc tăng cường giảng dạy, đào tạo ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2001 - 2005

4 Nguyễn Phúc Chỉnh (Chủ biên), Phạm Đức Hậu (2007), Ứng dụng tin học trong

nghiên cứu khoa học giáo dục và dạy học Hóa học, Nxb Giáo dục, Hà Nội

5 Nguyễn Thị Côi, Đoàn Văn Hưng, (2004), “Sử dụng phần mềm Microsoft

power point trong dạy học Lịch Sử ở trường phổ thông”, Tạp chí giáo dục, Số

98, tr 35

6 Đảng Cộng Sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ 2, Ban Chấp

hành Trung ương Đảng Khoá VIII, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

7 Tô Xuân Giáp (1997), Phương tiện dạy học, NXB Giáo dục, Hà Nội

8 Trịnh Thanh Hải, (2005), “Khai thác phần mềm Cabri geometry nhằm

phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh trong dạy học hình học”, Tạp chí

giáo dục, Số 115, tr 32

9 Bùi Thị Hạnh, (2006), “Sử dụng đa phương tiện trong dạy học hoá hữu

cơ ở trường THPT”, Tạp chí giáo dục, Số 135, tr 39

10 Trần Bá Hoành (2000), Phát triển các phương pháp học tập tích cực trong

bộ môn Hóa học, NXBGD, Hà Nội

11 Nguyễn Quốc Hưng (2002), Sự phát triển của các phần mềm dạy học, các

công nghệ mới và các ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục,

ĐHSP, Hà Nội

12 Nguyễn Mạnh Hưởng, (2007), “Thiết kế bài giảng cách mạng tháng Tám

1945 với sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft power point”, Tạp chí giáo

dục, Số 154, tr 22

13 Đồng Thị Bích Nga, (2006), Ứng dụng phần mềm Flash thiết kế mô hình

động trong giảng dạy hóa học ở trường phổ thông, LVTN Đại học

14 Trần Thị Trung Ninh, Phạm Ngọc Sơn (2006), “ Minh hoạ một số cơ chế phản ứng hữu cơ trên phần mềm Macromedia Flash MX và sủ dụng trong dạy học

hoá học”, Tạp chí giáo dục, Số 129, tr 39

15 Hoàng Trọng Phú (2005), “Dạy vật lý với sự hỗ trợ của phần mềm

Working model”, Tạp chí giáo dục, Số 117, tr 35

16 Nguyễn Thiện Phúc và cộng sự ,(2004), “Xây dựng các “ thiết bị ảo” trên máy

tính để giảng dạy kĩ thuật”, Tạp chí giáo dục, Số 90, tr 35

17 Nguyễn Thị Phương, (2006), Ứng dụng phần mềm Frontpage thiết kế