(SKKN HAY NHẤT) sử dụng phần mềm microsoft powerpoint thiết kế bài giảng các tiết thực hành hoá học lớp 10 bổ túc trung học phổ thông ban cơ bản

- Đầu tư tiết dạy tốn nhiều thời gian,… Đây cũng là một trong những lý do góp phần làm cho Giáo viên ngại dạy các tiết thực hành hóa học.. Microsoft Powerpoint là phần mềm được xem khá đ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

“SỬ DỤNG PHẦN MỀM MICROSOFT POWERPOINT THIẾT KẾ

BÀI GIẢNG CÁC TIẾT THỰC HÀNH HOÁ HỌC LỚP 10 BỔ TÚC

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG (BTTHPT) BAN CƠ BẢN”

PHẦN I MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong các môn học ở trường phổ thông, cũng như bổ túc trung học phổ thông môn Hóa

học giữ một vai trò khá quan trọng Hóa học là một môn khoa học tự nhiên, nó nghiên

cứu về chất và sự biến đổi chất này thành chất khác

Đối tượng nghiên cứu của hóa học là các chất, những quy luật biến đổi chất này thành

chất khác và những biện pháp điều khiển sự biến đổi đó nhằm phục vụ đời sống con

người và tiến bộ xã hội

Với bộ môn Hóa học là môn khoa học vừa lý thuyết vừa thực nghiệm, đồng thời nó vừa

mới mẻ vừa trừu tượng đối với học viên Vì vậy, khi hình thành khái niệm hóa học cần

phải chú ý triệt để sử dụng nguyên tắc trực quan Nếu được tận mắt quan sát các chất, sự

biến đổi của các chất thì học viên sẽ nhanh chóng tiếp thu và nhớ lâu Các thí nghiệm

biểu diễn, thí nghiệm thực hành đều gây hứng thú cho học viên

Từ lâu việc dạy học viên học thực hành thí nghiệm là một điều khó khăn, gây nhiều lúng

túng cho giáo viên vì :

- Cơ sở vật chất vật chất còn nghèo nàn, trang thiết bị chưa đầy đủ

- Chưa có điều kiện thí nghiệm thực hành

- Một số thí nghiệm khó thực hiện, hóa chất độc hại, nguy hiểm

- Một số thí nghiệm không đạt kết quả như mong muốn gây mất hứng thú cho học viên

- Học viên thường lúng túng khi thao tác các thí nghiệm

- Học viên chưa nắm bắt hết các quy định khi xuống phòng thí nghiệm nên xảy ra một số

trường hợp ngoài ý muốn

- Đầu tư tiết dạy tốn nhiều thời gian,…

Đây cũng là một trong những lý do góp phần làm cho Giáo viên ngại dạy các tiết thực

hành hóa học Vì vậy, muốn dạy tốt tiết học thực hành, người dạy phải có kinh nghiệm,

có thời gian đầu tư, phải chọn được giải pháp tốt nhất đối với từng loại thí nghiệm để gây

hứng thú cho người học

Microsoft Powerpoint là phần mềm được xem khá đơn giản, dễ nghiên cứu, có thể vận

dụng hiệu quả trong việc thiết kế bài giảng hóa học, điều này giúp người giáo viên có thể

khắc phục tính độc hại hay sự hạn chế của hóa chất khi thí nghiệm trực tiếp, mặt khác

góp phần làm mới phương pháp dạy học của giáo viên và sẽ làm học viên thêm hứng thú

với tiết học hóa học …

Đó là lý do để tôi viết đề tài “Sử dụng phần mềm microsoft powerpoint thiết kế bài

giảng các tiết thực hành Hoá học lớp 10 bổ túc trung học phổ thông (BTTHPT) ban

cơ bản” với mong muốn chia sẽ kinh nghiệm cùng các đồng nghiệp.

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu cần thiết, tất yếu nhằm giúp hoạt động dạy của

giáo viên và mức độ tiếp thu kiến thức của học viên ngày càng hoàn thiện, hiệu quả hơn

Việc truyền thụ kiến thức khô khan, chủ yếu dùng phương pháp thuyết giảng và phương

tiện dạy học đa phần được sử dụng vẫn chỉ là phấn trắng bảng đen, điều này hoàn toàn

không tạo được hiệu quả cao trong các tiết giảng hóa học, nhưng đây lại là hình thức dạy

học phổ biến ở các TTGDTX trong Tỉnh Thiết nghĩ, chỉ cần người giáo viên với sự chủ

động nhạy bén, không ngại mất thời gian, kết hợp với sự hỗ trợ đắc lực của các phương

tiện dạy học khác nhau, kể cả các phương tiện dạy học hiện đại, cho phép người giáo viên

có thể biểu diễn thí nghiệm, sáng tạo các hình ảnh tĩnh, động, phát huy được tính tích

cực, chủ động trong học tập, nâng cao mức lĩnh hội kiến thức và rèn luyện các kỹ năng

thao tác thực hành của học viên cũng như chất lượng bài giảng của giáo viên

Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng hỗ trợ việc dạy học các tiết

thực hành hóa học để chứng minh sự tiện ích của phần mềm, chứng thực đây là một

phương tiện dạy học hiệu quả, đặc biệt đối với môn Hóa học, do đó cần được sự quan

tâm và sử dụng phổ biến hơn trong các tiết giảng hóa học ở các trung tâm GDTX trong

Tỉnh

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của đề tài

- Thực hiện thiết kế bài giảng hỗ trợ dạy các tiết thực hành hóa học 10 BTTHPT ban cơ

bản

- Tổng kết, rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả thiết kế và trình chiếu bài giảng hóa

học hỗ trợ các tiết học thực hành bằng phần mềm Microsoft Powerpoint

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Sự quan tâm của các học viên trung tâm GDTX Hoằng Hoá về các tiết học thực hành

với sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft Powerpoint

- Sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint thiết kế bài giảng các tiết thực hành hóa học

lớp 10 BTTHPT ban cơ bản

- Phương tiện dạy học.

- Phương pháp dạy học hóa học

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Ghi chép lại tất cả những công việc mình đã làm theo yêu cầu của đề tài đặt ra

- Đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm

PHẦN II NỘI DUNG CHÍNH

I - CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Đặc tính của bộ môn Hóa học

Mỗi bộ môn đều có những đặc tính riêng mà khi truyền thụ kiến thức phải chú ý đến

những đặc điểm này.Với bộ môn Hóa học, là một môn khoa học vừa lý thuyết vừa thực

nghiệm, đồng thời nó vừa mới mẻ, vừa trừu tượng đối với học viên vì vậy khi truyền thụ

kiến thức về hóa học cần phải chú ý một số đặc tính sau đây :

1.1.1 Quá trình hình thành các khái niệm cơ bản về hóa học diễn biến theo giai đoạn Sự

phân chia giai đoạn này dựa vào các lý thuyết chủ đạo có trong chương trình Việc hình

thành khái niệm hóa học phải bám sát lý thuyết chủ đạo của từng giai đoạn để hình thành

1.1.2 Việc hình thành các khái niệm cơ bản về hóa học chủ yếu dựa vào kiến thức sẵn có

của học viên, vào kinh nghiệm và vốn kiến thức của các môn học khác có liên quan

1.1.3 Cần triệt để sử dụng nguyên tắc trực quan Hóa học là một bộ môn khoa học vừa lý

thuyết vừa thực nghiệm, vì vậy trong giảng dạy hóa học, nếu học viên được tận mắt quan

sát các chất, sự biến đổi của các chất thì học viên sẽ nhanh chóng tiếp thu và nhớ lâu Các

thí nghiệm biểu diễn, thí nghiệm thực hành đều gây hứng thú cho học viên

1.1.4 Đối với những khái niệm phức tạp cần chia nhỏ khái niệm thành những khái niệm

thành phần để học viên tiếp thu dần, hoặc dựa vào những khái niệm gần gũi, sẵn có để

hình thành khái niệm mới

1.2 Mục đích của giờ thực hành thí nghiệm

Thí nghiệm có vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học và quan trọng đặc biệt trong

dạy học hóa học

1.2.1 Thí nghiệm có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển nhận thức của

con người về thế giới Thí nghiệm là một phần của hiện thực khách quan được thực hiện

hoặc tái tạo lại trong những điều kiện đặc biệt, trong đó con người có thể chủ động điều

khiển các yếu tố tác động vào quá trình xảy ra để phục vụ cho mục đích nhất định Thí

nghiệm giúp con người gạt bỏ những cái phụ, không bản chất để tìm ra cái bản chất của

sự vật hiện tượng Thí nghiệm giúp con người phát hiện ra những quy luật còn ẩn náu

trong tự nhiên Mặt khác nó giúp con người kiểm chứng, làm sáng tỏ những giả thuyết

khoa học

1.2.2 Thí nghiệm là nền tảng của việc dạy học hóa học Nó giúp học viên chuyển từ tư

các chất hoá học và trực tiếp nắm bắt các tính chất lý hóa của chúng Từ đó các em hiểu

được các quá trình hóa học, nắm vững các khái niệm, định luật, học thuyết của hóa học

1.2.3 Thí nghiệm là cầu nối giữa lý thuyết và thực tế Nhiều thí nghiệm rất gần gũi với

đời sống, với các quy trình công nghệ Chính vì vậy thí nghiệm giúp học viên vận dụng

những điều đã học vào thực tế cuộc sống

1.2.4 Thí nghiệm giúp học viên rèn luyện các kỹ năng thực hành (các thao tác và cách

thức tiến hành thí nghiệm), hình thành những đức tính cần thiết của người lao động mới:

cẩn thận, khoa học, kỷ luật

1.2.5 Thí nghiệm giúp học viên phát triển tư duy, hình thành thế giới quan duy vật biện

chứng Khi tự tay làm thí nghiệm hoặc được tận mắt nhìn thấy những hiện tượng hóa học

xảy ra, học viên sẽ tin tưởng vào kiến thức đã học và cũng thêm tin tưởng vào chính bản

thân mình

1.2.6 Khi làm thí nghiệm rất dễ gây hứng thú học tập Học viên không thể yêu thích bộ

môn và không thể say mê khoa học với những bài giảng lý thuyết khô khan

1.3 Các phương pháp dạy học thường được Giáo viên sử dụng trong giờ thực hành

Trong dạy học thực hành có thể thực hiện theo một trong hai phương pháp sau:

1.3.1 Phương pháp nghiên cứu: dùng thí nghiệm để xác nhận giả thuyết, tự rút ra kiến

thức

1.3.2 Phương pháp minh họa: dùng thí nghiệm để minh họa cho kiến thức đã biết

Sử dụng thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu hay phương pháp minh họa là tùy

thuộc vào tính phức tạp của vấn đề nghiên cứu Nếu như việc giải quyết vấn đề không đòi

hỏi sự căng thẳng đáng kể hoạt động trí lực của học viên thì nên theo phương pháp minh

họa Ngược lại, nếu sự tri giác, tiếp thu kiến thức về đối tượng nghiên cứu đòi hỏi sự

phân tích phức tạp hơn, phải động viên trí nhớ và tư duy thì nên dùng phương pháp

nghiên cứu

1.4 Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Trên thế giới và ở nước ta hiện nay đang có nhiều công trình nghiên cứu, thử nghiệm về

đổi mới phương pháp dạy học theo các hướng khác nhau Sau đây là một số xu hướng đổi

mới cơ bản :

- Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học Chuyển trọng tâm hoạt

động từ giáo viên sang học viên Chuyển lối học từ thông báo, tái hiện sang tìm tòi, khám

phá

- Sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học, đặc biệt là tin học vào dạy học.

- Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống Chuyển từ lối học nặng nề về

tiêu hóa kiến thức sang lối học coi trọng việc vận dụng kiến thức

- Cải thiện việc kiểm tra và đánh giá kiến thức

- Phục vụ ngày càng tốt hơn hoạt động tự học và phương châm học suốt đời

- Gắn việc dạy học và nghiên cứu khoa học với mức độ ngày càng cao (theo sự phát triển

của học viên, theo cấp học, bậc học)

1.5 Khái quát về phần mềm Microsoft Powerpoint

1.5.1 Tác dụng của phần mềm

Microsoft Powerpoint là một phần mềm trong bộ Microsoft Office được sử dụng để trình

bày về mặt hình thức một vấn đề Nó là một công cụ có tính chuyên nghiệp để diễn đạt

các ý tưởng cần trình bày không chỉ bằng lời văn mà còn thể hiện qua hình ảnh tĩnh và

động cùng với âm thanh một cách sống động

1.5.2 Ưu điểm của phần mềm

- Dễ sử dụng đối với người bắt đầu dùng và rất dể sử dụng với người đã sử dụng

Winword, Excel vì có cùng các thao tác …

- Thực hiện các hiệu ứng hoạt hình nhanh chóng, sinh động một cách đơn giản không cần

tới kiến thức lập trình

- Kích thước tập tin nhỏ, thuận lợi cho lưu trữ và di chuyển

- Kết hợp được với phần mềm đồ họa

- Trình bày trực tiếp bằng máy chiếu hoặc in ra các trang slide và sử dụng máy đèn chiếu

để chiếu từng trang slide lên bảng, lên tường

- Khắc phục được khó khăn của giáo viên khi biểu diễn thí nghiệm trực tiếp (như dụng

cụ, hóa chất, thời gian, )

- Thí nghiệm có thể chiếu đi chiếu lại cho học viên quan sát, thậm chí học viên có thể

copy bài về nhà nghiên cứu

1.5.3 Lưu ý khi sử dụng phần mềm

Khi sử dụng phần mềm Microsoft Powerpoint để thiết kế bài giảng hóa học, giáo

viên cần lưu ý một số điểm sau :

- Không phải với loại bài nào cũng dạy hay trên giáo án điện tử, lựa chọn loại bài nào phù

hợp chuẩn bị cho tiết giảng bằng giáo án điện tử sao cho học viên có thể tiếp nhận và hệ

thống kiến thức một cách tối ưu

- Lựa chọn hình thức học tập phù hợp cho tiết giảng bằng giáo án điện tử Hình thức học

tập của học viên cần được định trước khi giáo viên bắt tay vào soạn giáo án điện tử

- Luôn nhớ đến mục đích chính, trọng tâm cần đạt được

- Không lạm dụng nhiều kĩ xảo

- Nội dung trình bày thật tinh giản : không quá nhiều dòng trong một slide, không quá

nhiều chữ trong một dòng

- Chú ý chọn màu chữ, phông nền thích hợp không bị ảnh hưởng nhiều bởi ánh sáng của

phòng học

- Chỉ thay đổi phông nền, màu sắc của slide khi thật cần thiết (thay đổi chủ đề)

- Đây chỉ là phần mềm hỗ trợ dạy học, chúng ta không nên phụ thuộc vào nó quá nhiều

cần phải biết kết hợp với nhiều phương pháp khác để việc dạy và học đạt kết quả cao

hơn

II - CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.1 Những khó khăn và thuận lợi khi dạy các tiết thực hành hóa học 10 ban cơ bản

2.1.1 Thuận lợi

- Học viên ở độ tuổi này đã hình thành một số tính cách cần thiết khi vào phòng thí

nghiệm như tính cẩn thận, tiết kiệm, gọn gàng, sạch sẽ, …

- Một phần do tính tò mò, hiếu kì nên các học viên đều rất thích học tiết học thực hành

- Ở một số trường đã trang bị được phòng thí nghiệm nên có thể dạy học viên học thực

hành trực tiếp trong phòng thí nghiệm

- Hầu hết các trường đều được trang bị phương tiện dạy học, đồ dùng dạy học, dụng cụ

thí nghiệm và hóa chất, …hỗ trợ đắc lực cho tiết học thực hành

2.1.2 Khó khăn

- Đa số học viên không chuẩn bị bài hoặc chuẩn bị rất sơ xài trước khi học thực hành

- Một số trường đặc biệt là ở các trung tâm GDTX không có phòng thí nghiệm, hay

phòng thí nghiệm được xây dựng không đúng với yêu cầu của phòng thí nghiệm nên giáo

viên khó tổ chức cho học viên thực hành

- Mặc dù có những trường đủ điều kiện để dạy các tiết thực hành nhưng những thí

nghiệm khó, hóa chất độc hại vẫn gây trở ngại cho việc dạy thực hành

- Một số dụng cụ bị bể, hư hao, hóa chất để lâu ngày nên đã biến chất nên khi thực hành

không cho kết quả như ý…

2.2 Thực hiện thiết kế giáo án các bài thực hành hóa học 10 bổ túc THPT ban cơ

bản bằng sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft Powerpoint

2.2.1 Mục tiêu chung của các bài thực hành hóa học 10 THPT ban cơ bản

- Chứng minh tính khử của kim loại, tính oxi hóa của phi kim và một số chất vừa có tính

oxi hóa vừa có tính khử

- Giới thiệu cho học viên nguyên tắc chung của việc điều chế một số chất như khí clo, khí

oxi, khí hidroclorua

- Cho học viên quan sát màu của một số chất

- Chứng minh tính háo nước của axit sunfuric, và tính oxi mạnh của nó, …

2.2.2 Tiêu chí chung khi soạn các bài giáo án thực hành

- Dẫn dắt học viên vào tiết học thực hành một cách nhẹ nhàng và bất ngờ

- Sử dụng hệ thống các câu hỏi để học viên hiểu rõ vấn đề và tiếp thu bài tốt hơn

- Hướng dẫn, gợi mở để học viên có thể tự phát hiện vấn đề

- Hình thức học tập:

 GV yêu cầu học viên nghiên cứu bài trước ở nhà, chia nhóm thực hành

 Học viên phải chuẩn bị các bài tường trình trước ở nhà

2.3 Tiến hành thực nghiệm

Đối với bài thực hành số 1, các thí nghiệm trong bài này tương đối đơn giản, hóa chất

không độc hại, học viên có thể tự làm Nhưng vì đây là bài thực hành đầu tiên của các em

(chỉ có một số rất ít học viên đã được thí nghiệm ở lớp 8 và 9), nếu để các em tự làm một

mình thì các em rất lúng túng, nên giáo viên phải hướng dẫn học viên làm thí nghiệm

bằng cách giáo viên làm trước, học viên bắt chước làm theo, rồi tự quan sát hiện tượng,

giải thích hiện tượng và một học viên trưởng nhóm ghi vào bài tường trình, nộp lại vào

cuối tiết học

Khi thực hiện bài này ta có thể làm theo 2 cách Một là là trình chiếu từng thí nghiệm

một, học viên theo dõi và thực hiện lại Hai là ta chiếu một lúc các thí nghiệm rồi kết thúc

bài trình chiếu, học viên bắt tay vào làm thí nghiệm và ghi tường trình Tùy theo đối

tượng học viên mà ta lựa chọn một trong hai cách, do đặc thù học viên ở trung tâm

GDTX có khả năng nhận thức chậm, vì vậy ta nên dùng cách một Lưu ý khi dạy bài

này, giáo viên nên đi chậm.

Trước khi vào phòng thí nghiệm, lớp học tự chia nhóm với nhau hoặc giáo viên chia

nhóm theo danh sách Mỗi nhóm từ 5 đến 6 em tùy theo lớp nhiều hay ít

Bài 20 BÀI THỰC HÀNH SỐ 1

PHẢN ỨNG OXI HÓA – KHỬ

A MỤC TIÊU

- Rèn luyện kỹ năng tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng, nhận xét

- Nắm vững các bước tiến hành thí nghiệm, viết phản ứng hóa học

- Xác định vai trò của Fe, ion Fe2+, Cu2+ trong từng phản ứng

- Chứng minh tính oxi hóa của KMnO4 trong môi trường axit

C TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG

Hoạt động của giáo viên và học viên

Tiến trình các slide

GV: - Ổn định tổ chức, nêuquy định của buổi thựchành.

- Kiểm tra sự chuẩn bịcủa học sinh

- Chia lớp thành cácnhóm nhỏ

 Thí nghiệm 1 : Phản ứng giữa kim loại và dung dịch axit.

GV: hỏi học viên nhữngdụng cụ và hóa chất để tiếnhành thí nghiệm 1

HV: trả lời

-GV: chiếu slide thứ 3 chohọc viên quan sát và nắm bắtđược dụng cụ và hóa chất.

GV: hỏi học viên cách tiếnhành

HV: trả lời

GV: yêu cầu học viên theodõi cách tiến hành thínghiệm và làm lại

GV: yêu cầu học viên quansát hiện tượng và giải thích,viết phương trình phản ứng?

HV : trả lời : là hiện tượngsủi bọt khí, không màu,không mùi Khí bay ra là khí

H2

 Thí nghiệm 2 : Phản ứng giữa kim loại và dung dịch muối

GV : yêu cầu học viên chobiết dụng cụ, hóa chất vàcách tiến hành thí nghiệm

GV : nhắc nhở Học viêntheo dõi tiến trình thínghiệm và thực hiện lại xem

có giống kết quả dự đoánkhông?

GV: yêu cầu học viên quansát hiện tượng và giải thích?

HV: cây đinh sắt đổi màu từtrắng xám sang đỏ, màuxanh của dd CuSO4 nhạtdần Lý do là cây đinh sắt cómột phần tan vào dung dịch,phần còn lại được phủ mộtlớp Cu Dung dịch CuSO4

mất đi, dung dịch FeSO4 tạothành màu xanh nhạt

GV: nhắc nhở học viên hoànthành phần tường trình