(SKKN HAY NHẤT) quản lý một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường phổ thông

+ Để thực hiện tốt nhiệm vụ, Quy chế trường THPT chuyên quy định nhà trường phải có một đội ngũ cán bộ giáo viên giỏi về kiến thức chuyên môn cũng như năng lực, nghiệp vụ sư phạm, có trì

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI :

"HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH NĂNG KHIẾU TRONG TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÀO

CAI"

1 Cơ sở lý luận :

I Cơ sở thực hiện đề tài :

+ Phân hoá trong dạy học là một trong những nguyên tắc giáo dục quan trọng mà

hiện nay tất cả các nước trên thế giới đều áp dụng để nhằm thực hiện mục tiêu “ mỗi

cá nhân đều được tiếp nhận giáo dục một cách phù hợp để phát triển”.

+ Trong bối cảnh hiện nay, đất nước đang thiếu hụt nguồn nhân lực đã được đào

tạo, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu của rất nhiều lĩnh vực

kinh tế, chính trị, khoa học

+ Do điều kiện kinh tế tài chính của đất nước còn khó khăn, việc lựa chọn đầu tư

trọng điểm, tránh dàn trải trong giáo dục là giải pháp bắt buộc nhằm “đi tắt, đón đầu”

để đẩy nhanh chất lượng giáo dục mũi nhọn, sớm cung cấp cho xã hội những cá nhân

xuất sắc, có năng lực, xoá bỏ dần tình trạng lạc hậu, thua kém của chúng ta so với các

nước khác trong khu vực và thế giới

+ Các kinh nghiệm đầu tư xây dựng, giáo dục học sinh năng khiếu trong trường

chuyên sẽ dần được triển khai áp dụng trong các trường phổ thông khác Giáo dục

trong trường chuyên chính là hình mẫu để phát triển giáo dục trong tương lai Vì

vậy, chất lượng giáo dục học sinh của một trường chuyên là hết sức quan trọng đối với

sự phát triển giáo dục của riêng một địa phương cũng như của đất nước

+ Để thực hiện tốt nhiệm vụ, Quy chế trường THPT chuyên quy định nhà trường

phải có một đội ngũ cán bộ giáo viên giỏi về kiến thức chuyên môn cũng như năng

lực, nghiệp vụ sư phạm, có trình độ ngoại ngữ, tin học tốt để nghiên cứu, giao lưu,

hợp tác với các trường trong nước và nước ngoài Nhà trường cũng đòi hỏi học sinh

được tuyển chọn kỹ cả về ý thức kỷ luật, đạo đức cũng như khả năng học tập

2 Cơ sở thực tiễn :

a Thuận lợi :

+ Trong những năm gần đây,các điều kiện về kinh tế, chính trị, xã hội và văn hoá

giáo dục của tỉnh Lào Cai phát triển mạnh, tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho sự ra

đời và phát triển của trường chuyên

+ Đội ngũ cán bộ giáo viên của trường hiện nay đa số còn trẻ, còn khả năng tiếp

thu, lĩnh hội cái mới, có ý thức và quyết tâm học hỏi, phấn đấu vươn lên để khẳng định

mình

+ Học sinh nhà trường thông minh, có hứng thú học tập Nhiều em có khả năng

tự học, tự nghiên cứu tốt

+ Sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin đã tạo điều

kiện thuận lợi cho thầy và trò tiếp cận thông tin mới và cũng là nhân tố tạo động lực

cho việc thay đổi cách thức dạy và học

b Khó khăn :

+ Chất lượng đội ngũ giáo viên của trường tuy đã được đầu tư, chọn lọc nhưng đến

nay vẫn tỏ ra bất cập trước yêu cầu của công việc Nhiều thầy cô giáo thiếu hụt cả kiến

thức chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm và kiến thức văn hoá, xã hội nên không thể

hướng dẫn học sinh khai thác tìm hiểu kiến thức, kỹ năng giao tiếp với học sinh

chưa tốt nên uy tín với học sinh hạn chế Một số thầy cô giáo không có khả năng

động viên, thuyết phục học sinh tích cực học tập cũng như rèn luyện tu dưỡng đạo

đức nên hiệu quả công việc thấp, không đáp ứng được các yêu cầu đề ra

+ Nhiều học sinh quen với cách học thụ động, ngại suy nghĩ, không dám và không

biết đặt câu hỏi với thầy cô giáo Đa số học sinh chưa được hướng dẫn tự học nên còn

học đối phó, ít tự đọc và nghiên cứu thêm tài liệu nên kiến thức và khả năng tư duy

đều hạn chế

+ Nhà trường lúc đầu cũng còn ít kinh nghiệm trong việc triển khai các giải pháp

quản lý nên hiệu quả công việc có lúc chưa được như mong muốn, mất nhiều thời

gian, công sức để điều chỉnh Việc chỉ đạo tổ chức dạy môn chuyên của trường còn

thiếu chặt chẽ, chưa đồng bộ giữa dạy chính khóa, dạy phụ đạo và dạy bồi dưỡng đội

tuyển học sinh giỏi dẫn đến hiệu quả không được như yêu cầu, không phân loại được

chính xác đội ngũ

+ Nguồn tuyển sinh của trường kể từ khi thành lập đến nay ít được cải thiện kể cả về

số lượng cũng như chất lượng Hàng năm có từ 240 đến 270 HS được tuyển trên

tổng số 385-421 HS dự thi tuyển Số HS dự thi như trên là rất thấp so với các địa

phương khác ngay trong khu vực miền núi, trung du phía Bắc

II Mục đích của đề tài – Thời gian thực hiện

A Mục đích của đề tài : Tổng kết các kinh nghiệm, bài học rút ra được từ quá trình

triển khai hoạt động bồi dưỡng học sinh năng khiếu trong trường THPT chuyên Lào

Cai từ khi bắt đầu hoạt động tháng 8- 2003 đến nay

B Thời gian thực hiện :

1 Thời gian triển khai : Từ năm học 2003-2004 đến nay ( 7 năm 6 tháng)

2 Thời gian tổng kết, viết sáng kiến kinh nghiệm : Từ tháng 9 năm 2010 đến tháng

4-2011

III Kết quả khảo sát thực tế và xây dựng kế hoạch thực hiện

1.Thực tiễn hoạt động dạy HS năng khiếu trường THPT chuyên Lào Cai

1.1 Thực trạng về đội ngũ :

+ Số giáo viên có năng lực tốt tăng chậm về số lượng Kiến thức chuyên môn và vốn

sống thực tiễn của nhiều giáo viên hạn chế Còn nhiều giáo viên lười đọc sách, nghiên

cứu tài liệu nên năng lực ngày càng yếu

+ Một số giáo viên quen với các phương pháp dạy học thụ động và ý thức đổi mới

chưa cao

+ Kỹ năng giao tiếp, kiến thức và năng lực của nhiều giáo viên về phương

pháp dạy học hạn chế Ý thức trách nhiệm của một số giáo viên trong quản lý, giáo

dục học sinh thấp, nhất là trong kiểm tra, thi cử và giáo dục học sinh vi phạm dẫn

đến nến nếp ở một số lớp bị buông lỏng, số học sinh vi phạm quy chế kiểm tra, thi

cử có chiều hướng gia tăng

+ Một số giáo viên rất ít khi hướng dẫn cho học sinh phương pháp học tập phù hợp

với đặc trưng của môn học hay chỉ ra các kỹ năng học tập cần được rèn luyện

cho học sinh để nâng cao hiệu quả của việc học bài trên lớp cũng như ở nhà Việc

truyền thụ kiến thức cũng chỉ là nói lại sách giáo khoa, không chỉ cho học sinh thấy

được vị trí của bài học trong hệ thống kiến thức cũng như ý nghĩa của việc học bài

đó thế nào việc này làm cho học sinh không thấy hứng thú khi học.Việc liên hệ

thực tế, mở rộng, khai thác sâu kiến thức của những giáo viên này rất yếu nên

không thể giúp học sinh phát triển tư duy cũng như mở rộng hiểu biết, tăng cường

kiến thức cho các em

+ Tồn tại tiếp theo và cũng rất phổ biến là nhiều thầy cô trong giờ học chỉ quan tâm đến truyền thụ kiến thức mà không quan tâm đến trò chuyện, trao đổi với học

sinh để tìm hiểu, giáo dục học sinh, khơi dậy trong các em sự tò mò khám phá tự

nhiên, xã hội, tình yêu đối với môn học …

+ Việc sử dụng công nghệ thông tin như phương tiện dạy học mới, dạy học thí

nghiệm, thực hành và liên hệ nội dung kiến thức với thực tiễn đã bắt đầu được sử

dụng ( ở trường chuyên, đây là yêu cầu bắt buộc thực hiện, có kiểm tra đánh giá),

nhưng hiệu quả cũng chưa được như mong muốn, nhiều khi mới chỉ dừng lại ở mực

độ hình thức, chưa thực sự đi vào bản chất như là một công cụ hỗ trợ hiệu quả cho

bài học

+ Nhiều giáo viên lên lớp dạy môn chuyên cũng không khác gì khi dạy ở các lớp không chuyên dù một tiết dạy chuyên được tính hệ số 3 Khả năng hướng dẫn,

động viên học sinh biết cách tự học và hướng thú chủ động tự lực học tập của một

số giáo viên còn rất yếu

+ Việc đánh giá, xếp loại giáo viên có lúc còn dễ dãi, có dấu hiệu động viên quá mức, bỏ qua các tiêu chí quan trọng dẫn đến cào bằng, gây ra hiện tượng thiếu

tích cực, mất động cơ làm việc ở cả giáo viên có năng lực và các giáo viên năng lực

hạn chế

THỐNG KÊ KẾT QUẢ PHÂN XẾP LOẠI ĐỘI NGŨ

lượng giáo viên

-1.2 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh năng khiếu

1.2.1 Chỉ đạo thực hiện chương trình

a) Chương trình chính khoá môn chuyên : Theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và đào

tạo Chương trình này được đánh giá là chưa sát với thực tế dạy học và thi cử, mang

nặng tình hình thức

b) Chương trình dạy năng khiếu :

Chương trình: Thực hiện theo các chuyên đề nhằm chuẩn bị cho kỳ thi HSG quốc

gia, đặc biệt là các học sinh lớp 11 cũng cần được chuẩn bị để có thể tham gia thi HSG

lớp 12 Do học sinh THCS của Lào Cai chưa được chuẩn bị cho học chương trình nâng

cao ở bậc THPT nên việc giảng dạy ở đây đòi hỏi năng lực sư phạm và kinh nghiệm

phong phú trong khi nhiều thầy cô giáo trường chuyên không đáp ứng được yêu cầu

này

c) Phân công nhiệm vụ giảng dạy chính khoá : Chủ yếu dựa vào định mức lao động

Do còn nhiều giáo viên trình độ hạn chế nên hiện đang xảy ra tình trạng giáo viên có

năng lực lại dạy ít tiết, ít học sinh, trong khi đó những giáo viên năng lực hạn chế

lại phải dạy nhiều tiết, nhiều lớp(do các tiết dạy lớp không chuyên không được tính

hệ số).

1.2.2 Tổ chức bồi dưỡng

a) Thời lượng- Hình thức bồi dưỡng :Thời gian qua số buổi dạy ấn định 1

buổi/tuần, mỗi buổi 4 tiết Hình thức chủ yếu là giáo viên dạy trên lớp, việc hướng

dẫn và kiểm tra hoạt động tự học của học sinh hiệu quả thấp dù đã được nhắc nhở,

đôn đốc nhiều

b) Đối tượng : Mỗi đội tuyển gồm 12-15 học sinh được tuyển chọn qua khảo sát từ

lớp 10

c) Phân công dạy đội tuyển: Chủ yếu là các giáo viên có kinh nghiệm đạm nhiệm,

chú trọng phân công một số giáo viên khác tham gia nhưng hiệu quả thấp do trình độ

kiến thức, năng lực sư phạm nên làm ảnh hưởng không những đến năng lực học tập

mà cả hứng thú, nhiệt tình học năng khiếu của học sinh

1.2.3 Kiểm tra đánh giá

a) Tuyển chọn đội tuyển :

Những năm gần đây tiến hành khảo sát chọn đội tuyển sau học kỳ I và được đánh

giá là quá muộn, ảnh hưởng nhiều đến việc lựa chọn học sinh tham gia đội tuyển học

sinh giỏi của những môn không có lớp chuyên như Địa lý, Lịch sử, Tin học

b) Thi học sinh giỏi : Học sinh khối 11, 12 tham gia thi HSG ở cả ba cấp : Cấp

trường, cấp tỉnh và cấp quốc gia

Học sinh khối 10 tham gia thi khảo sát trình độ vào cuối năm học

c) Kiểm tra, thi cử: Hiện nay, do áp lực về tiêu chuẩn học sinh được học ở trường

chuyên của Bộ giáo dục đào tạo khá cao so với trình độ thực tế của Lào Cai ( Học lực

và hạnh kiểm đề từ khá trở lên) nên việc kiểm tra đánh giá buộc phải hạ thấp yêu

cầu Thực tế có nhiều giáo viên thiếu trách nhiệm nên buông lỏng hoạt động này dẫn

đến sự suy giảm về nền nếp, ý thức học tập của học sinh

1.2.4 Giao lưu học tập kinh nghiệm

a) Những hoạt động giao lưu đã được thực hiện: Hàng năm, nhà trường tổ chức

cho cán bộ giáo viên tham gia các hoạt động giao lưu học hỏi kinh nghiệm:

+ Học sinh khối 10 tham gia thi Ôlympic 6 môn Văn, Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh

vật và Tiếng Anh, giáo viên và học sinh được học các chuyên đề dạy HSG tại Trại hè

Hùng Vương

+ Học sinh khối 10,11 tham gia Hội thi chọn HSG các trường chuyên khu vực

Duyên hải và đồng bằng Bắc bộ, nơi tập trung hầu hết các trường chuyên chất

lượng hàng đầu của Việt Nam.Cán bộ giáo viên được tham gia trao đổi các

chuyên đề bồi dưỡng HSG do các trường chuyên khu vực này tổ chức

+ Học sinh khối 10 chuyên Toán tham gia thi Ôlympic Toán Hà Nội mở rộng, tham

gia tuyển chọn học sinh thi Ôlympic Toán Singapore mở rộng

b) Ưu điểm : Giáo viên, học sinh nhà trường được giao lưu, học hỏi nâng cao trình

độ, tạo tâm lý tự tin hơn khi tham gia các kỳ thi chọn HSG quốc gia và khu vực

c) Tồn tại: Chất lượng đội ngũ còn nhiều hạn chế, bất cập nên hiệu quả học hỏi,

giao lưu hạn chế, nhất là trình độ Tiếng Anh của hầu hết cán bộ, giáo viên rất kém,

không thể nghiên cứu tài liệu cũng như trao đổi kinh nghiệm hay lên lớp cho học sinh,

nhất là khi huấn luyện cho học sinh tham gia thi bằng tiếng Anh

* Đánh giá chung: Trong những năm học vừa qua, nhà trường đang gặp

những khó khăn lớn về chất lượng học sinh đầu vào, chất lượng giáo viên tuyển mới

cũng như những thay đổi về đánh giá phân xếp loại học sinh Số lượng học sinh, số

môn chuyên và số lượng giáo viên tăng, tỉ lệ giáo viên có năng lực tốt lại giảm sút

dẫn đến chất lượng giáo dục của nhà trường chậm được cải thiện, thể hiện qua điểm

thi tốt nghiệp bình quân điểm thi đại học bình quân và kết quả thi HSG quốc gia hàng

năm( thể hiện trong bảng thống kê dưới đây)

KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

Q

Q

Đại học

Thi HSG Quốc gia

Số HS

ĐBQ ĐBQ Xếp

hạng

Giải nhì

Giải ba

Giải KK

Tsố giải

2 Xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ :

Nhà trường đã chú trọng đầu tư cho các loại kế hoạch thực hiện nhiệm vụ sau :

2.1 Kế hoạch nâng cao năng lực cho đội ngũ :

a Năng lực chuyên môn : Khả năng tư duy lôgic, phân tích, trừu tượng hoá, khả

năng nhận biết các mối quan hệ hệ thống, có được hệ thống kiến thức chuyên

môn cơ bản, có khả năng vận dụng thuần thục vốn kiến thức

b Năng lực phương pháp : Khả năng tiếp nhận, xử lý, đánh giá, truyền thụ và trình

bày tri thức

c.Năng lực xã hội : có hiểu biết về các quan hệ xã hội, có khả năng đạt được mục

đích trong những tình huống xã hội, biết thực hiện nhiệm vụ xã hội bằng sự phối hợp

với các thành viên khác

d.Năng lực cá nhân : Khả năng xác định, đánh giá được những thế mạnh, hạn chế và

cơ hội phát triển của bản thân, biết xây dựng và thực hiện kế hoạch phát trỉên cá nhân

2.2 Kế hoạch cụ thể của hoạt động bồi dưỡng đội ngũ.

Đây là hoạt động có tính quyết định thành bại đối với việc đổi mới phương pháp

dạy học cũng như đổi mới việc tổ chức các hoạt động giáo dục trong trường.Hàng

năm, nhà trường đã có kế hoạch triển khai cụ thể các hoạt động bồi dưỡng đội ngũ sau

2.2.1. Bồi dưỡng về kiến thức chuyên môn Mỗi năm hai lần nhà trường kiểm

tra chất lượng hoạt động này bằng hai bài kiểm tra kiến thức với yêu cầu ở mức độ thi

đại học và thi học sinh giỏi cấp tỉnh

2.2.2.Bồi dưỡng về phương pháp dạy học Thông qua hoạt động thăm lớp dự giờ và

hội giảng kết hợp đồng thời với trao đổi thảo luận đánh giá, rút kinh nghiệm

2.2.3.Bồi dưỡng về kiến thức xã hội và tin học, ngoại ngữ Hàng năm cán bộ giáo

viên đều được làm bài thi kiểm tra trình độ hiểu biết về lịch sử, địa lý và văn hoá xã

hội cũng như tin học, ngoại ngữ

2.2.4. Bồi dưỡng về thể chất, hoạt động xã hội thông qua các hoạt động thể thao,

xã hội, làm từ thiện, giúp đỡ các trường học khác

IV Các vấn đề gặp phải khi triển khai thực hiện nhiệm vụ - Một số bài học kinh

nghiệm về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng khiếu cho học sinh.

1 Bồi dưỡng đội ngũ và phân công thực hiện nhiệm vụ :

1.1 Bồi dưỡng đội ngũ :

a)Những điều đã làm được:

+ Luôn chú trọng thực hiện thường xuyên hoạt động bồi dưỡng đội ngũ về kiến thức,

nghiệp vụ, nhận thức xã hội cũng như tin học, ngoại ngữ

+ Nhà trường chuẩn bị tương đối đầy đủ các điều kiện để thực hiện tốt hoạt động

bồi dưỡng giáo viên như : tư liệu tham khảo, hệ thống máy tính nối mạng, mở rộng

quan hệ với các trường chuyên khác…

b)Các bất cập, tồn tại

+ Các biện pháp kiểm tra đánh giá, đôn đốc có lúc còn buông lỏng, chưa kịp thời

nên còn tình trạng giáo viên lười đọc, không nghiên cứu, trình độ tin học, ngoại ngữ,

chuyên môn đều hạn chế và chậm tiến bộ

+ Việc đánh giá, xếp loại giáo viên thời gian gần đây có dấu hiệu dễ dãi, cào bằng