(SKKN HAY NHẤT) một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng viết đoạn văn ngắn cho học sinh lớp 2

Các em thường lặp lại câu đã viết, dùng từ sai, cách chấm câu còn hạn chế có em viết không đúng yêu cầu của đề bài hoặc có những bài làm đảm bảo về số câu nhưng viết không đủ ý.Việc dạy

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

" MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VIẾT

ĐOẠN VĂN NGẮN CHO HỌC SINH LỚP 2"

đồng thời giáo dục là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội Vì thế từ trước đến

nay Đảng và nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục, coi giáo dục là quốc

sách hàng đầu để xây dựng và phát triển đất nước

Đất nước ta đang bước vào thời kì đổi mới với quyết tâm công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước, thực hiện thắng lợi mục tiêu “ Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân

chủ văn minh” Để thực hiện được điều đó đòi hỏi mỗi chúng ta phải có một nguồn lực,

vừa có tài, vừa có đức, vừa có tri thức cuộc sống Nơi tạo ra những nền móng vững chắc

cho quá trình học tập của mỗi con người chính là trường Tiểu học Muốn vậy đòi hỏi nhà

trường phải không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học Việc nâng cao chất lượng dạy

học trong các nhà truờng nói chung và trường Tiểu học nói riêng là vấn đề trọng tâm của

hoạt động giáo dục trong nhà trường.Vì đây là cấp học nền móng: “Giáo dục Tiểu học là

bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển

tình cảm, đạo đức, trí đức, thẩm mĩ và thể chất cho trẻ em nhằm hình thành cho học sinh

nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa” Trong các mặt giáo dục ở Tiểu học thì

Tiếng Việt là công cụ giúp các em giao tiếp, nhận biết được vốn kiến thức của nhân loại

thành trí thức của riêng mình Thông qua Tiếng Việt giúp các em nhận thức được các

môn học khác Chẳng hạn, muốn giải một bài toán thì điều đầu tiên là các em phải đọc

đầu bài sau đó bằng tư duy sự hiểu biết về môn học, các em trình bày bài giải qua nói,

viết, giúp cho người khác hiểu được bài làm của mình

2- Cơ sở lý luận

Bước vào kỉ nguyên mới, đất nước ta có nhiều đổi mới, đổi mới về kinh tế, xã hội,

giáo dục,… Sự phát triển giáo dục của nước ta tăng nhanh giúp cho những chủ nhân

tương lai của đất nước luôn được phát triển toàn diện, đầy đủ về năng lực, trí tuệ, tính

cách Qua việc nắm bắt các kiến thức, tri thức khoa học ban đầu để từ đó hình thành nên

những kĩ năng cần thiết của cuộc sống, hành động đúng cho bản thân

Trong trường Tiểu học, môn Tiếng Việt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với học

sinh bởi nó là môn học cung cấp cho các em những kiến thức cần thiết trong giao tiếp

hàng ngày Nó giúp các em phát triển toàn diện, hình thành ở các em những cơ sở của thế

giới khoa học, góp phần rèn luyện trí thông minh, hình thành tình cảm, thói quen đạo đức

tốt đẹp của con người mới

Dạy học Tiếng Việt là dạy học tiếng mẹ đẻ Dạy học Tiếng Việt giúp các em hình

thành 4 kĩ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết Phân môn Tập làm văn trong môn Tiếng

Việt hội tụ đủ cả 4 kĩ năng trên Nó là phân môn tổng hợp toàn bộ kiến thức đã học ở

trong tuần từ các phân môn: Tập đọc, Tập viết, Chính tả, Kể chuyện, Luyện từ và câu

Đối với học sinh lớp 2 thì đây là một phân môn khó Bởi ở lứa tuổi của các em, vốn kiến

thức và hiểu biết còn hạn hẹp Bên cạnh đó, còn có một số khó khăn khách quan như điều

kiện hoàn cảnh sống của học sinh ở địa bàn dân cư lao động nghèo, gia đình không có

điều kiện quan tâm đến các em, việc diễn đạt ngôn ngữ kém, việc tiếp thu kiến thức khá

chậm, học sinh nghèo vốn từ ngữ,… Điều này ảnh hưởng đến việc học tập nói chung,

học phân môn Tập làm văn nói riêng.Với mục tiêu rèn học sinh ở cả bốn kỹ năng nghe,

đọc, nói, viết trong đó kĩ năng viết “một đoạn văn ngắn" là yêu cầu cơ bản khá trọng

tâm ở phân môn Tập làm văn lớp 2

3 - Cơ sở thực tiễn

Quá trình dạy học là một quá trình tư duy sáng tạo - người giáo viên là một kĩ sư

của tâm hồn, hơn nữa còn là một nhà nghệ thuật Và việc dạy học ngày nay luôn dựa trên

cơ sở phát huy tính tích cực chủ động của học sinh Chính vì thế, nó đòi hỏi người giáo

viên phải luôn có sự sáng tạo, tự cải tiến phương pháp dạy học của mình nhằm mục đích

nâng cao chất lượng dạy học Mỗi môn học ở Tiểu học đều góp phần hình thành và phát

triển nhân cách của trẻ, cung cấp cho trẻ những kiến thức cần thiết

Phân môn Tập làm văn ở Tiểu học có nhiệm vụ rất quan trọng là rèn kĩ năng nói và

viết Thế nhưng hiện nay, đa số các em học sinh lớp 2 đều rất sợ học phân môn Tập làm

văn vì không biết nói gì? Viết gì? Ngay cả bản thân giáo viên đôi khi cũng không tự tin

lắm khi dạy phân môn này so với các môn học khác

Trong chương trình Tập làm văn lớp 2, ngay từ đầu năm học, các em được làm

quen với đoạn văn và được rèn kĩ năng viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu Tôi dự giờ thăm hỏi

một số lớp, tôi nhận thấy các em còn lúng túng, nhiều học sinh làm bài chưa đạt yêu cầu

Các em thường lặp lại câu đã viết, dùng từ sai, cách chấm câu còn hạn chế có em viết

không đúng yêu cầu của đề bài hoặc có những bài làm đảm bảo về số câu nhưng viết

không đủ ý.Việc dạy cho học sinh viết đoạn văn chính là quá trình giáo viên khơi dậy sự

hiểu biết và cảm nhận của các em về người, vật và cuộc sống xung quanh Điều đó đòi

hỏi giáo viên dạy cho học sinh có cách tổ chức, sắp xếp câu, ý sao cho lôgic, cách sử

dụng từ chính xác và hay khi viết Song thực tế chỉ ra rằng một số học sinh lớp 2 khó

nhận thức được việc sắp xếp ý (cảm nhận của mình) theo trật tự đúng Vốn sống của các

em còn hạn chế, do đó khi diễn đạt học sinh gặp rất nhiều khó khăn Sự sắp xếp tổ chức

câu trong đoạn còn rời rạc Các câu độc lập về nội dung chưa có sự liên kết và lôgic …

Đôi khi các em còn viết câu không rõ ý, từ lặp lại nhiều… Là một giáo viên đứng lớp

nhiều năm, tôi rất băn khoăn và trăn trở: Làm thế nào để giúp các em thực hiện được mục

tiêu đã đề ra? Bản thân tôi luôn cố gắng để tìm ra những biện pháp nâng cao chất lượng

học tập cho học sinh Đây là lí do tôi chọn và viết Sáng kiến kinh nghiệm với nội dung: “

Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng viết đoạn văn ngắn cho học sinh lớp 2”

nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy-học phân môn Tập làm văn lớp 2

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Đề tài góp phần khắc phục được hạn chế về cách viết một đoạn văn ngắn với câu văn cộc

lốc, không đúng ngữ pháp, hay câu văn không rõ ràng, sự sắp xếp các câu văn không

lôgíc Qua đó bồi dưỡng lòng say mê yêu thích con người, cảnh vật xung quanh các em

- Góp phần vào đổi mới cách dạy tiếng Việt, giúp học sinh có kĩ năng viết đoạn văn

ngắn trong phân môn Tập làm văn lớp 2 theo hướng phát huy tính cực, chủ động, sáng

tạo của học sinh

- Từ cách đổi mới phương pháp dạy của thầy góp phần đổi mới cách học của trò

Phát huy hết khả năng tự phát hiện của học sinh thông qua cách tổ chức câu, ý sao cho

lôgíc, cách sử dụng từ chính xác và hay khi viết

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1-Tìm hiểu thực tế để đánh giá tình hình viết văn của học sinh, tìm hiểu nguyên nhân dẫn

đến tình trạng học sinh gặp khó khăn khi học phân môn Tập làm văn

2-Từ những lý luận và kinh nghiệm thực tế để đưa ra các biện pháp giúp học sinh lớp 2

viết đoạn văn ngắn

IV-ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Nội dung, chương trình, Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2, đặc biệt là phân mônTập làm văn lớp 2 và một số tài liệu tham khảo

- Một số biện pháp nhằm giúp học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn trong giờ Tập làmvăn

V- PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

Với khuôn khổ của một Sáng kiến kinh nghiệm, tôi nghiên cứu vấn đề: “Một số

kinh nghiệm nâng cao chất lượng viết đoạn văn ngắn cho học sinh lớp 2 ”, trong đó

làm sáng tỏ một số vấn đề về lý luận và thực tiễn về việc dạy-học phân môn Tập làm

văn lớp2 Qua đó đưa ra một số biện pháp giúp học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn được

tốt

VI KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

1 - Nghiên cứu chương trình SGK, tài liệu tham khảo để nắm được nội dung,

mức độ yêu cầu của môn Tập làm văn

2 - Nghiên cứu phương pháp dạy viết đoạn văn ngắn nhằm phát huy tính tích cựcnhận thức của học sinh.

3 - Dạy thử nghiệm theo biện pháp đã đề xuất

VII PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp điều tra:

- Mục đích để tìm hiểu các phương pháp dạy học của giáo viên; tìm hiểu tính tích

- Tìm hiểu nội dung sách giáo khoa, sách giáo viên, vở bài tập…

- Trao đổi với giáo viên – học sinh để tìm hiểu thực trạng dạy – học môn Tập làm văn

VIII LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Giảng dạy phân môn Tập làm văn lớp 2 là vấn đề được nhiều giáo viên lưu tâm vìphân môn này là phân môn mới (chưa được học ở lớp 1), bên cạnh đó việc tìm ra biện

pháp dạy học sinh lớp 2 viết một đoạn văn cũng là điều mà nhiều giáo viên trăn trở, cũng

có nhiều đề tài viết về vấn đề này đã đạt được những hiệu quả , song các đề tài trên đã

đưa ra những biện pháp giảng dạy của môn Tập làm văn thể loại viết đoạn văn ngắn nói

chung mà chưa có những biện pháp có những ví dụ cụ thể về một đề bài cụ thể.Xuất phát

từ tình hình nêu trên và thực tế ở trường nơi tôi công tác nên tôi đã nghiên cứu tiếp về

vấn đề “Kinh nghiệm giúp học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn”

B NỘI DUNG

CHƯƠNG I.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN

ĐẾN VIỆC DẠY HỌC SINH LỚP 2 VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN.

1/ Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp 2:

Học sinh Tiểu học, đặc biệt là học sinh lớp 2, các em vừa chuyển hoạt động chủ đạo

từ vui chơi sang học tập Các em hiếu động, ham chơi, sự tập trung cho học tập và chú ý

chưa cao Tư duy của các em nặng về trực quan cụ thể, tư duy trừu tượng chưa phát triển

Do đó, khi tổ chức dạy học, giáo viên phải linh hoạt sáng tạo thì mới có hiệu quả

2/ Đặc điểm về chương trình, sách giáo khoa:

Như chúng ta đã biết, ở lớp 1 học sinh mới chỉ dừng lại ở mức độ tập nói hoặc viết

câu có nội dung theo chủ đề bài học hoặc tìm tiếng nói có âm vần vừa học Các em được

ghép tiếng và nói những câu đơn giản, riêng lẻ có nội dung gần gũi với cuộc sống của các

em hoặc ở các bài tập đọc Đến lớp 2 các em đã phải viết đoạn từ 1 đến 3 câu rồi cao hơn

từ 4 đến 5 câu kể về một sự việc đơn giản mình cũng chứng kiến (tham gia) hoặc tả sơ

lược về người, vật xung quanh các em Ở học kỳ I, chủ yếu các em được viết đoạn từ 3

đến 5 câu kể về người thân như: Cô giáo, ông, bà, anh, chị, em và rộng hơn là toàn thể

gia đình Song đến học kỳ II các em được viết đoạn tả con vật (chim ), tả cảnh (biển), tả

cây cối, tả người (ảnh Bác Hồ) Tuần 34 và 35 học sinh được kể về những việc làm mà

bản thân chứng kiến hoặc tham gia …

- Xen kẽ giữa các bài tập có yêu cầu kể (tả) nói trên có 2 dạng bài kể (tả) con vật đượcviết đầy đủ song sáo trộn trật tự câu nhằm mục đích củng cố về liên kết câu, gắn kết ý …

- Mở đầu ngay ở tuần 1, sách giáo khoa đã giới thiệu cách kể theo nội dung tranhsau đó viết thành đoạn Đây chính là hình thức giúp học sinh vận dụng linh hoạt kỹ năng

vốn hiểu biết khi học phân môn kể chuyện vào viết đoạn văn ngắn

3 Vị trí , nhiệm vụ,nội dung của phân môn tập làm văn lớp 2:

3.1-Vị trí :

Ở tiểu học nhất là lớp 2, Tập làm văn là một trong những phân môn có tầm quan trong

đặc biệt ( ở lớp 1 các em chưa được học, lên lớp 2 học sinh mới bắt đầu được học, được

làm quen )

Môn tập làm văn giúp học sinh có kỹ năng sử dụng Tiếng Việt được phát triển từ thấp

đến cao, từ luyện đọc cho đến luyện nói, luyện viết thành bài văn theo suy nghĩ của từng

cá nhân Tập cho các em ngay từ nhỏ có những hiểu biết sơ đẳng đó cũng là rèn cho các

em tính tự lập, tự trọng Con người văn hóa sẽ hình thành từ các em từ những việc nhỏ

nhặt, tưởng như không quan trọng đó

3.2Nhiệm vụ :

Làm văn có nghĩa là tạo lập văn bản Nhiệm vụ chính của phân môn Tập làm văn là

rèn luyện cho học sinh kỹ năng tạo lập văn bản Ở đây thuật ngữ “ văn bản” được dùng

để chỉ sản phẩm hoàn chỉnh của lời nói trong một hoàn cảnh giao tiếp cụ thể Đó không

nhất thiết là một bài văn gồm nhiều câu; nhiều đoạn; cũng không nhất thiết phải ở dạng

viết; càng không phải chỉ là loại văn kể chuyện hay miêu tả theo phong cách nghệ thuật

Trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, sản phẩm lời nói mà một người tạo lập được có thể chỉ

là một câu chào, một lời cảm ơn hay một vày dòng thăm hỏi, chúc mừng trên tấm

thiếp….Đối với lớp 2, dạy Tập làm văn là trước hết là rèn luyện cho học sinh kỹ năng

phục vụ học tập và giao tiếp hàng ngày , cụ thể là:

*Dạy các nghi thức lời nói tối thiểu, như: chào hỏi, tự giới thiệu, cảm ơn, xin lỗi, yêu cầu,

khẳng định, phủ định, tán thành………

*Dạy một số kỹ năng phục vụ học tập và đời sống, như :khai bản tự thuật ngắn, viết

những bức thư ngắn, nhận và gọi điện thoại, đọc và lập danh sanh sách học sinh, ………

Cuối cùng cũng như các phân môn và môn học khác, phân môn Tập làm văn, thông

qua nội dung dạy học của mình, có nhiệm vụ trao dồi cho học sinh thái độ ứng xử có văn

hóa, tinh thần trách nhiệm trong công việc, bồi dưỡng những tình cảm lành mạnh cho các

em

3.3-Nội dung :

Nội dung các bài học về Tập làm văn ở lớp 2 giúp các em thực hành rèn luyện các kỹ

năng nói, viết,nghe phục vụ cho học tập và giao tiếp hàng ngày, cụ thể :

Thực hành về các nghi thức lời nói tối thiểu : chào hỏi, tự giới thiệu, cảm ơn, xin lỗi…

Thực hành về kỹ năng phục vụ học tập và đời sống hàng ngày, như : viết bản tự thuật

ngắn, lặp danh sách học sinh, tra mục lục sách, ………

Thực hành rèn kỹ năng diễn đạt ( nói, viết ),như : kể về người thân, tả biển, tả cây cối,

……

Thực hành rèn kỹ năng nghe :

Với cách biên soạn này, giờ dạy Tập làm văn trở nên linh hoạt hơn, gắn với cuộc sống

đời thường hơn và giúp học sinh hứng thú trong học tập

CHƯƠNG II.

THỰC TRẠNG VIỆC DẠY HỌC SINH LỚP 2

VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN TRONG GIỜ TẬP LÀM VĂN

Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TRUNG HƯNG.

I-Ưu điểm

1.Vài nét về tình hình địa phương và nhà trường:

Trường Tiểu học Trung Hưng nằm trên địa bàn xã Trung Hưng, là xã có phong trào học tập

và truyền thống hiếu học Đó là niềm tự hào và là niềm động lực luôn luôn động viên giáo viên và

học sinh phát huy truyền thống ấy để thi đua dạy tốt học tốt, góp phần vào sự nghiệp giáo dục của

đất nước Hiện nay, trường đang vững bước đi lên nhờ đội ngũ cán bộ quản lí trẻ , năng động, nhiệt

tình; đội ngũ giáo viên yêu nghề mến trẻ, hết lòng vì học sinh thân yêu Trường nhiều năm liền đạt

danh hiệu là trường Tiên tiến Xuất sắc, có nhiều thành tích đáng kể Trường là một trong những

trường đứng ở tốp đầu của huyện về các phong trào và các cuộc thi: Năm 2011- 2012 trường đã

được công nhận: Tập thể lao động xuất sắc Trường có tổng diện tích là 6.900 m, với tổng số học

sinh là 555 em chia làm 5 khối gồm 19 lớp Khối 2 có 120 em, chia làm 4 lớp Có 2 lớp được học

10 buổi/ tuần nên giáo viên có điều kiện rèn cho các em học tập được tốt hơn Các em học sinh rất

ham tìm tòi hiểu biết, ưa tham dự vào các hoạt động Đội - Sao nhi đồng Hầu hết các em học sinh là

con em nông dân nhưng các em đều được gia đình, nhà trường quan tâm, giáo dục các em ngay từ

nhỏ nên các em đều ngoan và có ý thức tốt

2-Về kiến thức trong sách giáo khoa:

Nói chung kiến thức trong sách giáo khoa được sắp xếp một cách hợp lí, lôgic đi từ

đơn giản đến phức tạp, từ cách nhìn thực tế đến sự vận dụng vốn sống, vốn hiểu biết để

viết đoạn văn Học sinh được dạy các kĩ năng kể (tả) đơn giản Song không phải kể lại

hoặc tả lại câu chuyện cảnh vật theo nội dung bài tập đọc dựa vào lời kể (tả) của tác giả

mà các em được kể (tả) những gì có và diễn ra trong cuộc sống xung quanh Điều này đã

phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong kĩ năng viết đoạn Do đó, ta

có thể khẳng định rằng: Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 đặc biệt chú trọng tới rèn kĩ năng

viết đoạn văn cho học sinh

II Những khó khăn hạn chế khi dạy học sinh lớp 2 viết đoạn văn ngắn

1.Về phía giáo viên:

- Một số giáo viên chưa coi trọng việc rèn viết đoạn văn cho học sinh cách dạy củagiáo viên còn đơn điệu, lệ thuộc một cách máy móc vào sách giáo viên, hầu như rất ít

sáng tạo, chưa linh hoạt, chưa cuốn hút được học sinh Cách dạy của giáo viên có phần

khuôn mẫu

Ví dụ: Khi dạy học sinh bài Tập làm văn tuần 20 “ Tả ngắn về bốn mùa " Giáo

viên đã hướng dẫn gợi mở các câu hỏi theo sách giáo khoa:

+ Mùa hè bắt đầu từ tháng nào trong năm ? (Mùa hè bắt đầu từ tháng tư trong năm)

+ Mặt trời mùa hè như thế nào ? (Mặt trời mùa hè rất chói chang)

+ Cây trái trong vườn như thế nào ?(Cây trong vườn có rất nhiều hoa quả )

+ Học sinh thường làm gì trong dịp nghỉ hè ?(Học sinh thường được vui chơi trong dịp nghỉ hè)

- Giáo viên chưa vận dụng kỹ năng tả “ Mùa Xuân" của bài tập 1 vào hướng dẫn bài

tập 2 Sự dập khuôn máy móc như vậy dẫn đến bài viết của học sinh là bốn câu thiếu

lôgíc và sáng tạo, không phát huy được tính tích cực của học sinh

- Khi trao đổi với giáo viên dạy lớp 2 về cách hướng dẫn học sinh làm bài tập "Viết

đoạn văn ngắn", đa số giáo viên đều trả lời rằng:

Bước 1: Học sinh đọc yêu cầu bài

Bước 2: Giáo viên nêu yêu cầu của bài: Viết đoạn văn từ 3 đến 5 câu, các câu phải

liên kết với nhau

Bước 3 : Học sinh viết vào vở

Bước 4 : Chấm chữa lỗi

+ Gọi 1 hoặc 2 học sinh đọc bài viết

+ Giáo viên chấm bài, chữa một số lỗi sai về câu từ

- Với cách hướng dẫn như trên học sinh khó có thể nhận ra nội dung đoạn viết cần

có những gì ? Liên kết câu như thế nào ? Cách diễn đạt làm sao cho thoát ý… Đến bước

4 chấm lỗi như vậy chưa có kết quả thiết thực đối với học sinh vì đối tượng học sinh lớp

2 các em dễ nhớ nhưng nhanh quên Do đó, cái sai của học sinh vẫn được lặp lại trong

bài

2 Về phía học sinh

-Các em học sinh lớp 2 vốn sống còn ít, vốn hiểu biết về Tiếng Việt còn rất sơ sài,

chưa định rõ trong giao tiếp, viết văn câu còn cụt lủn Hoặc câu có thể có đủ ý nhưng

chưa có hình ảnh Các từ ngữ được dùng về nghĩa còn chưa rõ ràng Việc trình bày, diễn

đạt ý của các em có mức độ rất sơ lược, đặc biệt là khả năng miêu tả

- Học sinh có hứng thú trong giờ Tập làm văn song chủ yếu tập trung vào các bàitập làm miệng với các yêu cầu nói lời cảm ơn, xin lỗi, đáp lại lời khẳng định, phủ định…

Học sinh thích thú nói về các con vật, người, quang cảnh và những gì diễn ra xung quanh

Song vốn từ các em còn chưa nhiều, kỹ năng diễn đạt bằng ngôn ngữ viết của học sinh

còn hạn chế nên đôi khi các em chưa nhận ra được sự khác biệt giữa các ngôn ngữ nói và

ngôn ngữ viết

Ví dụ: Khi học bài tập làm văn tuần 10: Dựa theo lời kể bài 1 hãy viết một đoạn

văn ngắn (từ 3 đến 5 câu) kể về ông, bà hoặc người thân của em

Bài viết của học sinh :" Bà em đã lên 65 tuổi rồi Da mịn màng Tóc dài óng ả Bà

cho em ăn bánh Bà rủ em đi chợ sau đó hai bà cháu lại đi chơi."

- Học sinh thường viết theo ý hiểu bằng ngôn ngữ của mình cho nên câu văn chưa

giàu hình ảnh, dùng từ chưa phù hợp

Ví dụ: Cũng viết đoạn văn ngắn kể về ông, bà hoặc người thân ở bài tập làm văn

nói trên có một học sinh viết: "Ông đã già, 70 tuổi Nghề là thợ xây Hôm nào ông cũng đi tập

thể dục vào sáng sớm."

- Một số bài viết của học sinh còn lộn xộn về câu, ý, dùng từ chưa đúng vào văncảnh, câu rời rạc thiếu sự liên kết

Ví dụ: Đây là đoạn văn của một học sinh khi viết đoạn văn tả về một loài chim mà

em thích ( Tập làm văn tuần 21) như sau:

" Những ngày đi học về em cảm thấy rất nhớ nó Mỏ nó mượt và nó hót rất hay Em

rất thương nó và nó đẹp Bộ lông nó mượt Hình dáng của con bồ câu rất thích thú"

- Đôi khi học sinh viết câu dùng cụm từ so sánh để diễn tả nội dung song sự so

sánh ấy rất khập khiễng

Ví dụ : Khi viết đoạn văn kể về bà có em viết : "Da mặt bà em nhăn nheo như quả bưởi

héo"

Có em lại viết “Mỗi khi bà cười để lộ vài chiếc răng sữa trông rất duyên.”

- Một lỗi nữa mà học sinh hay mắc là trả lời theo kiểu nắp đuôi cho nên câu vănthiếu sự hấp dẫn, sinh động

V

í dụ : Khi dạy bài Tập làm văn tuần 8 để viết đoạn văn kể về cô giáo (thầy giáo)

cũ của em sách giáo khoa có mấy câu hỏi gợi ý trong đó có câu hỏi:

+ Tình cảm của cô đối với học sinh như thế nào?

+ Em nhớ nhất điều gì ở cô ( thầy)?

+ Tình cảm của em đối với thầy (cô) như thế nào?

Có em viết như sau : Tình cảm của cô đối với em rất tốt Em nhớ nhất điều là côgiáo rất dịu dàng và viết chữ rất đẹp Tình cảm của em đối với cô rất kính trọng

III.Nguyên nhân của thực trạng

1.Do học sinh chưa có kỹ năng quan sát.

Do tâm lý lứa tuổi, do chưa được rèn luyện thường xuyên nên các em chưa có cách

quan sát cụ thể chi tiết Các em chỉ quan sát thoáng qua, hời hợt, thậm chí có em còn

không để ý đến đối tượng cần quan sát Thêm vào đó khả năng tưởng tượng còn hạn chế,

thiếu vốn sống thực tế Do vậy khi viết đoạn văn còn có những câu văn lạc lõng không

sát thực với yêu cầu của đề bài

2.Chưa biết dùng từ, đặt câu,.

Vốn từ của học sinh lớp 2 còn nghèo nàn, chưa hiểu hết nghĩa của từ , chưa hiểu nhiều về

cấu tạo của câu nên khi viết đoạn văn các em còn nhiều hạn chế Các em không biết

viết thế nào, viết từ đâu để thành một đoạn văn

3.Chưa có kỹ năng sắp xếp câu thành đoạn.

Từ chỗ nói chưa thành câu, nói câu cộc lốc nên khi viết các em bị chi phối nhiều Hơn

nữa các em còn không biết viết câu nào trước, câu nào sau, viết chưa thành câu đã chấm

hết câu, viết xuống dòng tùy tiện do vậy nhiều bài văn của các em viết không thành đoạn

theo dung yêu cầu

4.Giáo viên dạy phần lý thuyết chưa tốt.

Nhiều giáo viên chưa chuẩn bị kĩ nội dung bài trước khi lên lớp, chưa thực sự đổi mới

phương pháp, chưa tự giác tự nghiên cứu trau dồi thêm chuyên môn nghiệp vụ để phục

vụ công tác giảng dạy

IV Tiến hành khảo sát

- Sau khi dạy xong bài tập làm văn tuần 8 tôi khảo sát 2 lớp: lớp 2A và 2B với đề bài

như sau :

Đề bài: Em hãy viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu kể về cô giáo lớp 1 của em

 Thời gian: 15 phút

Kết quả đạt được như sau:

Lớp Sĩ số SL % SL % SL % SL %

2A 35 6 17,2 10 28,5 12 34,3 7 20

2B 35 5 14 8 23 14 40 8 23

- Nhìn vào bảng số liệu ta nhận thấy ngay rằng tỉ lệ bài viết điểm khá giỏi ít mà tỉ lệđiểm yếu cao

- Khi viết đoạn văn kể về cô giáo, các em thường bộc lộ các điểm yếu sau:

+ Về cách diễn đạt như: Từ bị lặp nhiều, dùng từ không chính xác Ví dụ có emviết :"Cô giáo em tên là Lan Cô Lan có dáng người cao, cô Lan có mái tóc dài, cô Lan có

đôi bàn tay rất khéo viết chữ rất đẹp " Hay có em viết: Cô giáo em có đôi mắt to tròn

xoe như hai hòn bi

+ Câu không rõ nghĩa, câu không đủ bộ phận, các câu trong đoạn văn còn lộn xộn,viết đoạn văn mang tính chất trả lời câu hỏi Ví dụ có em viết : "Cô giáo em dạy lớp 1

Có nụ cười tươi Em rất yêu quý cô có hàm răng trắng cô giảng dễ hiểu Em rất q uý

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 2

VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN TRONG PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN

Biện pháp 1:Rèn các kỹ năng cơ bản cho học sinh viết đoạn văn ngắn.

Giáo viên cần chú trọng việc rèn viết đoạn văn ngắn cho học sinh Cần coi đây là

công việc có vị trí quan trọng trong chương trình Tiếng Việt lớp 2 Vì có viết đoạn văn

tốt thì học sinh mới có nền tảng vững chắc để học văn sau này

a-Tạo cho học sinh có thói quen quan sát:

Giáo viên yêu cầu học sinh có thói quen quan sát những sự vật hiện tượng xung

quanh để ghi nhận lại và sử dụng khi thật cần thiết Vì qua thực tế đôi khi tôi cho các em

một bài tập tả về cảnh biển, có em bảo là con chưa bao giờ nhìn thấy biển Quả đúng như

vậy, vì các em được sinh ra và lớn lên ở nông thôn nên các em không nhìn thấy biển là

đúng Bởi thế giáo viên cũng cần sưu tầm những phim ảnh để có thể trình chiếu cho các

em, cho các em quan sát về cảnh biển, … hoặc vào dịp nghỉ hà các em hay được ba mẹ

cho đi tham quan tắm biển, nhân đó, giáo viên có thể yêu cầu học sinh quan sát kỹ để có

ý tưởng cho tập làm văn tả cảnh biển

b-Cung cấp vốn từ ngữ cho học sinh:

Để các em có thể làm được một bài văn tốt, các em phải có vốn từ ngữ phong phú

Mà vốn từ đó, có em tích lũy khá nhiều nhưng chưa biết vận dụng Có em thì có rất ít

hoặc chưa hề có Bởi vậy, giáo viên chính là người cung cấp.Mà cung cấp ở đâu? Tôi

nghĩ trong các bài tập đọc có khá nhiều Mỗi chủ đề của môn Tiếng Việt thì môn tập đọc

đều có những bài văn, bài thơ nói về chủ để đó Trong các tiết dạy, giáo viên nên tập cho

học sinh trả lời thành câu đủ ý và chú ý đến những bài tập đọc có liên quan đến tiết tập

làm văn Từ đó học sinh có thể rút ra những câu văn hay, từ ngữ đẹp và ghi nhớ sau này

vận dụng Ví dụ : qua bài Tôm Càng và Cá Con học sinh rút ra được đoạn văn tả về chú

Cá Con trong bài “Con vật thân dẹt, trên đầu có đôi mắt tròn xoe, toàn thân phủ một

lớp vẩy bạc óng ánh” Vốn từ còn có trong phân môn luyện từ và câu Giáo viên có thể

cho các em chơi trò chơi, thi đua tìm từ ngữ tả về chú cá Các em sẽ rất hứng thú và tìm

được rất nhiều từ

Để hỗ trợ cho học sinh, giáo viên cần cung cấp cho học sinh : Nhiều từ ngữ gợi tả, từ

láy, từ tượng thanh, tượng hình … Ví dụ : Mặt biển xanh và rộng thành mặt biển xanh

ngắt và rộng mênh mông Nối các câu văn lại thành những từ ngữ liên kết như : và, thì,

nếu, vậy là …

Lưu ý học sinh trong đoạn văn tránh lặp lại từ nhiều lần mà phải thay những từ ngữ

lặp lại bằng từ có ý nghĩa tương tự , ví dụ: Bác Hồ thành Bác, Người… thay những từ

ngữ thông thường thành những từ ngữ trau chuốt hơn Ví dụ: buổi sáng thành buổi sớm

mai, buổi bình minh

Ví dụ: Sau khi thành lập sơ đồ, có thể các em sẽ thành lập một đoạn văn như sau : “Nhà

em có nuôi một chú gà Nó có bộ lông màu đỏ tía Nó gáy rất to Em rất yêu nó”.

Giáo viên có thể khuyến khích học sinh là “con làm đúng nhưng chưa hay Từ những ý

tưởng ban đầu của con, chúng ta sẽ hình thành một đoạn văn hay hơn nhé : “Chú gà

trống nhà em trông mới oai vệ làm sao ! Toàn thân nó phủ một lớp lông vũ màu đỏ

tía Sáng sáng, trống tía nhảy tót lên ụ rơm đầu hè mà rướn cổ gáy vang ò ó o Mỗi

khi đi học về, em thường rải cho nó một ít thóc và vuốt ve cái đuôi dài, cong cong

của nó” Khi đó, học sinh sẽ thấy được vẫn là ý tưởng cũ nhưng đoạn văn đã được lột

xác, thêm thắt những từ ngữ trau chuốt hơn làm cho đoạn văn đẹp hơn, nghệ thuật hơn

Giáo viên có thể sưu tầm những bài văn hay và đọc cho học sinh nghe để học sinh

học hỏi Trưng bày những bài văn hay của các bạn trong lớp để các em noi gương Tập

ghi chép những từ hay, ý đẹp khi bắt gặp ở đâu đó vào một quyển từ điển riêng của

mình Từ đó, vốn từ của các em sẽ ngày càng nhiều, càng phong phú

c-Giúp học sinh nắm chắc bố cục của đoạn văn:

Tạo cho các em thói quen làm văn phải có bố cục 3 phần : mở bài (giới thiệu),

thân bài (nội dung), kết luận (tình cảm) và lập sơ đồ trước khi làm tập làm văn Tôi xin

gợi ý một cách lập sơ đồ thông qua một trò chơi “em và chú gà” như sau Ví dụ : Khi tả

một chú gà, giáo viên cho hai em lên sắm vai, một em là “chú gà”, một em là “người tả”.

Cùng lúc đó, giáo viên cho học sinh vẽ sơ đồ trên vở nháp

 “Người tả” sẽ nói một câu để giới thiệu chú gà “nhà em có nuôi một chú gà”

 Còn “chú gà” thì vừa nói vừa diễn tà : “tôi có bộ lông nhiều màu sắc Tôi có

cái màu trên đầu Tôi gáy rất to …”

 Người tả lúc này nói về tình cảm của mình đối với chú gà : “Em thường rải

thóc cho gà ăn …”

Hoặc có thể tinh giảm em “người tả” chỉ cần một em sắm vai “chú gà”

- Sau khi nghe tả và quan sát xong các em thành lập ra một sơ đồ như sau :

Từ đó các em đã nắm được đặc điểm của con vật cần tả mà phát triển thành một đoạn

văn Hoặc ta có thể cho em hình thành một đoạn văn qua trò chơi “tiếp sức”

- Từ sơ đồ đã thành lập ở trên, giáo viên yêu cầu học sinh tạo thành câu, cứ thể nối

tiếp nhau thành lập thành đoạn văn Trong lúc đó, giáo viên có thể ghi lại trên bảng,

thế là đã có bốn đoạn văn mẫu Có thể câu văn lúc ấy còn lủng củng nhưng ta cóthể sửa chữa

Biện pháp 2:Trang bị cho học sinh về vốn từ và kĩ năng viết đoạn văn ngắn

a.Cung cấp vốn từ

Mỗi đoạn văn là cả một thực tế sinh động diễn ra xung quanh các em Song có

được đoạn văn theo yêu cầu của bài là cả một quá trình học sinh phải tư duy, phân tích,

tổng hợp, sắp xếp…

* Giáo viên cần trang bị cho học sinh một số từ thuộc chủ đề hoặc phù hợp với văn cảnh

Ví dụ:

- Tả nắng của mùa hè: nắng chói chang, nắng gắt gỏng, nắng như thiêu như đốt…

- Tả về tiếng hót của chim: hót líu lo, hót véo von, hót vang lừng …

- Tả về hình dáng người

+ Thân hình : mảnh khảnh, gầy gò, béo tròn, thon thả …

+ Nước da : đen sạm, trắng hồng, bánh mật, xanh xao, đỏ đắn, ngăm đen …

+ Mái tóc: đen bóng, óng mượt, bồng bềnh, loăn xoăn…

+ Khuôn mặt: Trái xoan, đầy đặn, tròn trịa, xương xương, vuông vức

* Giáo viên đưa một số câu văn hay đến với học sinh một cách tự nhiên không gòép

Ví dụ:

- Khi dạy học sinh viết đoạn văn tả cảnh biển tuần 26 giáo viên gợi mở :