(LUẬN án TIẾN sĩ) nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ công an nhân dân việt nam hiện nay

Để chấn chỉnh và ngăn chặn kịp thời những biểu hiện tiêu cực, lệch chuẩn về đạo đức trong hoạt động thực thi công vụ, lối sống, văn hóa ứng xử của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ Công an nh

VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

Mã số: 62 22 03 02

Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS TRẦN SỸ PHÁN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định

Tác giả luận án

Vũ Văn Điệp

Chương 2: NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ

CÔNG AN NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN

2.1 Đạo đức và đạo đức công vụ 282.2 Cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân việt nam và nội dung của việc nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nước ta hiện nay 412.3 Những nhân tố tác động đến việc nâng cao đạo đức công vụ cho cán

bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay 49

Chương 3: NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ

CÔNG AN NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY - THỰC TRẠNG

3.1 Thực trạng nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay 603.2 Một số vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao đạo đức công vụ cho cán

bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay 105

NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ

4.1 Phương hướng chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay 1134.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán

bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay 120

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong cấu trúc nhân cách con người nói chung, người cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nói riêng, đạo đức giữ vai trò hết sức quan trọng, nó được coi là "nhân", "lõi", là yếu tố "chưng cất", cô đặc của nhân cách Nói theo cách nói của G.Bandzeladze thì: "Đạo đức là nội dung cốt yếu của tính cách con người" [5, tr.48]; Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói rằng: Cũng như sông thì

có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn, cây phải có gốc, không

có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì

dù có tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân

Đạo đức một phần được hình thành một cách tự phát, mặt khác đạo đức được hình thành một cách tự giác thông qua học tập, rèn luyện (tự rèn luyện) của các chủ thể đạo đức Con đường tự giác giữ vai trò cực kỳ quan trọng, trong đó có việc nâng cao và tự nâng cao đạo đức của chủ thể đạo đức và chủ thể nâng cao

Lực lượng Công an nhân dân là những người cán bộ, chiến sĩ thường xuyên công tác, chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, gian khổ, không ít hiểm nguy, kể cả tính mạng và chịu sự tác động của nhiều yếu tố cả tích cực lẫn tiêu cực Trong bối cảnh đó việc nâng cao đạo đức nghề nghiệp, đạo đức cách mạng phải được đặt lên hàng đầu Bởi các phẩm chất, chuẩn mực đạo đức là cơ sở, là nền tảng trong cấu trúc nhân cách của con người nói chung, người cán bộ, chiến sĩ Công an nói riêng; là yếu tố cốt lõi quy định văn hóa ứng xử của mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an trong hoạt động thực thi công vụ Với ý nghĩa đó việc nâng cao đạo đức cách mạng, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an là nhiệm vụ hết sức quan trọng, cấp thiết, góp phần xây dựng và củng cố "cái gốc", nền tảng vững chắc để mỗi người cán bộ, chiến sĩ Công an trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng có thể hoàn

thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao Dẫu có khó khăn, gian khổ cũng không lùi bước

Tuy nhiên, hiện nay trước những tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh

tế thị trường cùng với đó là hoạt động "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch nhằm xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, âm mưu "phi chính trị hóa" lực lượng vũ trang, chia rẽ tình đoàn kết gắn bó giữa Công an nhân dân với Quân đội nhân dân, giữa Công an với nhân dân

và nhất là sự thiếu tu dưỡng, rèn luyện, của một bộ phận không nhỏ cán bộ, chiến sĩ Công an dẫn đến sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng Không ít cán

bộ, chiến sĩ Công an thiếu trách nhiệm trong công việc, sách nhiễu, gây khó dễ, phiền hà trong giải quyết công việc; thậm chí vô cảm trước khó khăn, bức xúc của nhân dân; một số cán bộ, chiến sĩ thiếu gương mẫu trong chấp hành kỷ luật, kỷ cương, điều lệnh Công an nhân dân; ứng xử thiếu văn hóa, vi phạm nghiêm trọng những điều cán bộ, chiến sĩ không được làm

Tại Đại hội XII, Đảng ta chỉ rõ:

Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một

bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi Tội phạm và tệ nạn xã hội còn diễn biến phức

tạp; đạo đức xã hội có mặt xuống cấp nghiêm trọng [33, tr.61]

Có thể nói, từ khi thành lập ngành Công an nhân dân đến nay, chưa bao giờ sự vi phạm điều lệnh ngành, vi phạm đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công

vụ lại diễn ra một cách tinh vi và nghiêm trọng như hiện nay Đã có nhiều thứ trưởng bị thi hành kỷ luật, nhiều tướng lĩnh là cán bộ chủ chốt ở một số đơn

vị Công an bị bắt giam; không ít cán bộ, chiến sĩ bị tai tiếng về "mãi lộ" v.v

Tất cả điều đó đang làm giảm sút nghiêm trọng niềm tin của một bộ phận không nhỏ người dân đối với chế độ, với lực lượng Công an, là nguy cơ trực tiếp ảnh hưởng đến sự tồn vong của Đảng và chế độ

Để chấn chỉnh và ngăn chặn kịp thời những biểu hiện tiêu cực, lệch chuẩn về đạo đức trong hoạt động thực thi công vụ, lối sống, văn hóa ứng xử của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân; để xây dựng lực lượng Công an "vừa hồng, vừa chuyên" vừa có năng lực chuyên môn giỏi, vừa có đạo đức cách mạng, đạo đức công vụ trong sáng, luôn luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao trong tình hình mới thì việc nâng cao đạo đức trong hoạt động thực thi công vụ đang trở thành một đòi hỏi bức thiết không chỉ của nền hành chính quốc gia, mà còn là nhu cầu của toàn xã hội

Với các lý do đó, tác giả chọn vấn đề "Nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay" làm đề tài nghiên

cứu cho luận án tiến sĩ triết học của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận chung về công vụ, đạo đức công vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay, luận án khảo sát thực trạng, đề xuất phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công

an nhân dân trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

- Phân tích làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về công vụ, đạo đức công vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam

- Phân tích thực trạng nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam thời gian qua, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân của thực trạng đó

- Đề xuất phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề nâng cao đạo đức công vụ cho cán

bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Đạo đức công vụ của sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân

phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp trên cả nước Thời gian chủ yếu từ năm

2010 đến nay (đây là khoảng thời gian cho thấy sự vi phạm về đạo đức công

vụ ngày càng nghiêm trọng hơn)

4 Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về đạo đức, về công vụ, đạo đức công vụ Đồng thời, luận án có kế thừa một số kết quả của các công trình nghiên cứu đã được công bố có liên quan trực tiếp đến nội dung mà đề tài luận án nghiên cứu

4.2 Cơ sở thực tiễn

- Nghiên cứu và sử dụng các số liệu trong các văn bản, báo cáo tổng kết đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên của cơ quan đào tạo các học viện, nhà trường và các cơ quan quản lý thuộc Bộ Công an

- Nghiên cứu và sử dụng các số liệu trong các văn bản, báo cáo tổng kết công tác nội chính, công tác phòng chống tham nhũng và tổng hợp một số phản ánh của cơ quan truyền thông có liên quan đến đề tài luận án từ năm

2010 đến nay

- Xin ý kiến của các nhà khoa học trong và ngoài lực lượng về một số vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu

4.3 Phương pháp nghiên cứu

Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp thống

kê, phân tích, tổng hợp, ý kiến của các chuyên gia, phương pháp kết hợp lôgíc

và lịch sử để thực hiện mục đích và nhiệm vụ đặt ra

5 Những đóng góp về khoa học của luận án

- Luận án góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về đạo đức công

vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam, chỉ ra thực trạng nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công

an nhân dân Việt Nam hiện nay

- Đề xuất phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Luận án phân tích làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về đạo đức công

vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam, chỉ ra thực trạng nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công

an nhân dân Việt Nam hiện nay hướng tới xây dựng Công an nhân dân Việt Nam chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, góp phần xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến đạo đức công vụ nói chung, đạo đức công vụ của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nói riêng

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục các công trình khoa học đã được công bố của tác giả, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận án gồm

4 chương, 10 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG VỤ, ĐẠO ĐỨC CÔNG

VỤ, NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC NÓI CHUNG, CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ CÔNG AN NHÂN DÂN NÓI RIÊNG

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về công vụ, đạo đức công vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức, viên chức nói chung

Đạo đức công vụ là những giá trị đạo đức và chuẩn mực pháp lý được

áp dụng cho cán bộ, công chức hoạt động trong lĩnh vực công vụ Người cán

bộ, công chức có đạo đức công vụ là những người thể hiện lương tâm và trách nhiệm của mình vì lợi ích chung và lợi ích của người khác, ý thức rõ về cái cần phải làm và mong muốn được làm vì những lợi ích đó Vì vậy, vấn đề nâng cao đạo đức nói chung và nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nói riêng, thời gian qua đã có nhiều tác giả, các tổ chức quản lý quan tâm nghiên cứu và tiếp cận ở những góc độ khác nhau Có thể nêu ra một số công trình tiêu biểu, như:

Cuốn sách: "Văn hóa Việt Nam trong tiến trình đổi mới" của tác giả

Hồ Sĩ Vịnh [161], ví đạo đức công chức như một cái phanh hãm để ngăn chặn

sự suy thoái của thể chế, của bản thân công chức Sức mạnh đó đủ để tự bảo vệ

để con người công chức và thể chế nhà nước không tự đánh mất mình, không làm hủy hoại bản thân v.v… và chính nó là động lực tinh thần, giá trị văn hóa cho sự phát triển của xã hội và hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước

Trong cuốn sách: "Sự biến đổi thang giá trị đạo đức trong nền kinh tế

thị trường với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý nước ta hiện nay" của Nguyễn Chí Mỳ [98], đã chỉ ra sự suy thoái về đạo đức, lối sống của

một bộ phận cán bộ, công chức, đảng viên trong quá trình chuyển sang kinh

tế thị trường Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của Đảng, làm giảm

sút lòng tin của nhân dân, tổn thương mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân, làm suy giảm sức chiến đấu và vai trò lãnh đạo của Đảng

Cuốn: "Đạo đức trong nền công vụ" của Tô Tử Hạ, Trần Anh Tuấn, Nguyễn Thị Kim Thảo [44] Trong cuốn sách này, các tác giả đưa ra các quy định về chuẩn mực đạo đức của người cán bộ công chức trong thực thi công

vụ như: Về phẩm chất chính trị; về năng lực quản lý; về trình độ và khả năng chuyên môn; về hiệu quả công tác Ngoài ra, các tác giả còn nêu ra thực trạng

và một số giải pháp nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức nước ta hiện nay

Tuy không trực tiếp đề cập đến đạo đức công vụ là gì, nhưng trong

cuốn: "Đạo đức người cán bộ lãnh đạo chính trị hiện nay Thực trạng và giải

pháp"của Nguyễn Thế Kiệt [73], Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành năm

2005, đã phân tích rõ vai trò, nội dung và tiêu chí đạo đức của người cán bộ lãnh đạo chính trị trong điều kiện kinh tế thị trường và khẳng định tầm quan trọng của đạo đức đối với người cán bộ lãnh đạo chính trị ở nước ta hiện nay

Cuốn: "Nghiên cứu, so sánh quy định về đạo đức công vụ của một số

quốc gia và Việt Nam" do Đỗ Thị Ngọc Lan làm chủ biên [76] Cuốn sách

gồm 3 chương, trong đó chương 1 các giả bàn đến một số vấn đề chung về những khái niệm, thuật ngữ đề cập đến công vụ, đạo đức công vụ, hệ thống quản

lý đạo đức công vụ Đây là những tư liệu tham khảo có giá trị đối với tác giả luận án khi bàn đến các khái niệm này trong công trình khoa học của mình

Trong cuốn "Văn hóa, đạo đức và niềm tin xã hội trước yêu cầu phát

triển của đất nước hiện nay" do Nhà xuất bản Lý luận chính trị ấn hành năm

2018 [60], có bài "Văn hóa công vụ ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp phát triển" cũng đã trực tiếp đề cập đến văn hóa công vụ trong đó có đạo đức công vụ Theo tác giả, bên cạnh những ưu điểm mà công chức và nền công vụ của chúng ta đạt được, thì "đạo đức công vụ của một bộ phận đội ngũ cán bộ, công chức đang là vấn đề quan ngại" [60, tr.173]

Bài: "Đạo đức công vụ và vấn đề nâng cao đạo đức công vụ cho đội

ngũ cán bộ, công chức ở nước ta hiện nay" của Nguyễn Hữu Khiển [68]

Trong bài viết này, tác giả trực tiếp đề cập đến vấn đề nâng cao đạo đức công

vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức ở nước ta hiện nay Ngoài ra tác giả còn đi sâu phân tích mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân với lợi ích tập thể, lợi ích xã hội và nhấn mạnh, trong bất cứ hoàn cảnh nào, người cán bộ, công chức cũng phải nâng cao đạo đức công vụ vì một nền hành chính trong sạch, vững mạnh

Trong bài: "Vấn đề nâng cao đạo đức công vụ trong cải cách hành

chính ở nước ta hiện nay" tác giả Lê Thị Hằng [50] đã góp phần làm sáng tỏ

một số vấn đề liên quan đến khái niệm công chức, công vụ Cách tiếp cận của tác giả bài viết là những tư liệu tham khảo có giá trị nhất định khi đề cập đến vấn đề nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ ngành Công an nước ta hiện nay

Bài "Xây dựng đạo đức công vụ theo chuẩn mực đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh" của tác giả Nguyễn Duy Hạnh [47] đã góp phần làm sáng tỏ

khái niệm đạo đức công vụ, chỉ ra sự cần thiết phải xây dựng đạo đức công

vụ theo chuẩn mực đạo đức Hồ Chí Minh Hay bài "Một số vấn đề về đạo đức

công vụ trong giai đoạn hiện nay" của tác giả Bùi Thị Long [81], ngoài việc

đưa ra và phân tích khái niệm đạo đức công vụ, tác giả đi sâu phân tích thực trạng đạo đức công vụ của đội ngũ công chức nước ta hiện nay và trên cơ sở

đó đề ra giải pháp để nâng cao đạo đức công vụ cho đối tượng này

Bài "Nâng cao đạo đức công vụ của đội ngũ công chức hiện nay" của

tác giả Trần Sỹ Phán [108] đã bàn về thực chất của "Nâng cao đạo đức công

vụ là quá trình tác động tích cực, có mục đích của các chủ thể tới đối tượng với nội dung, hình thức và phương pháp thích hợp nhằm làm biến đổi đời sống đạo đức của đội ngũ công chức theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn"

[108, tr.50-51] Ngoài việc phân tích, góp phần làm sáng tỏ khái niệm đạo đức công vụ, tác giả còn làm rõ những ưu điểm cũng như hạn chế trong đời sống

đạo đức công vụ của đội ngũ công chức nước ta hiện nay từ đó đề ra giải pháp nhằm phát huy ưu điểm, hạn chế khuyết điểm về đạo đức công vụ của đối tượng trên trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong bài "Trách nhiệm công vụ trong thực thi chính sách công" của

Trương Quốc Chính và Trương Thị Quỳnh Hoa đăng ở tạp chí Thông tin khoa học chính trị, số 9-2018 [15], các tác giả đã trực tiếp bàn đến đạo đức công vụ và cho rằng: Để khắc phục mâu thuẫn lợi ích trong thực thi công vụ thì bản thân chủ thể công chức phải xác định rõ và cụ thể những tiêu chí về đạo đức công vụ của người công chức [15, tr.28]

Trong đề tài khoa học cấp bộ: "Nghiên cứu khảo sát xây dựng nội dung,

chương trình môn học đạo đức công vụ, công chức"do Hoàng Quang Đạt làm chủ biên [35] Trong đề tài này nhóm tác giả đã đi sâu phân tích thực trạng đạo đức trong nền công vụ ở nước ta hiện nay và đưa ra các tiêu chí về đạo đức công vụ Các tiêu chí đó là: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Hội thảo khoa học với chủ đề: "Đạo đức công chức trong nền kinh tế

thị trường ở Việt Nam hiện nay" của Học viện Hành chính [61] Hội thảo đã

thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học Nhiều tham luận trong Hội thảo

đã đề cập trực tiếp đến khái niệm đạo đức công vụ; đến thực trạng đạo đức

công vụ của đội ngũ công chức trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện

nay Một số tham luận đã đề xuất giải pháp ngăn chặn sự suy thoái đạo đức công vụ đang diễn ra trong một bộ phận công chức nước ta hiện nay Đây cũng là một trong những tư liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu sinh trong quá trình triển khai đề tài luận án của mình

Luận án tiến sĩ Triết học: "Trách nhiệm công vụ và đạo đức công vụ ở

nươc ta hiện nay" của tác giả Cao Minh Công [21], cho rằng cần chú trọng

việc xây dựng, bồi dưỡng đạo đức cho công chức nhằm đạt mục đích trong thực thi công vụ là phục vụ nhân dân với tinh thần liêm chính; công chức nhà nước phải tôn trọng nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến

và chịu sự giám sát của nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng; mức độ hiệu quả trong thực thi công vụ của công chức trên cơ sở các quy định pháp lý đối với công chức, cũng như đánh giá của dư luận xã hội về hành vi và lương tâm của công chức đối với một công vụ nhất định

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về công vụ, đạo đức công vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ ngành Công an

Cùng với các nghiên cứu liên quan đến công vụ, đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức nói chung Trong những năm gần đây, các nghiên cứu về công vụ, đạo đức công vụ của người cán bộ, chiến sĩ ngành Công an nói riêng cũng đã được công bố Trong số đó, có thể kể đến một số công trình sau:

Cuốn: "Một số vấn đề về xây ựng lực lượng ông an nhân dân" của

Trần Quốc Hoàn 57] Trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo của mình, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã dày công xây dựng, phát triển lực lượng Công an nhân dân, góp phần cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về Công an nhân dân trong thực tiễn công tác Công an Cuốn sách là tập hợp những bài nói, bài viết tổng kết vấn đề xây dựng lực lượng Công an nhân dân vững mạnh về mọi mặt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức

Những bài viết, bài nói đó cho đến nay vẫn có ý nghĩa sâu sắc, giá trị cao về công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân Việt Nam nói chung, nâng cao đạo đức cách mạng, đạo đức nghề nghiệp cho lực lượng Công an nói riêng

Cuốn: "Chủ tịch Hồ Chí Minh với Công an nhân dân" của Tổng cục

Xây dựng lực lượng Công an nhân dân [142] được biên soạn trên cơ sở tập hợp hai mươi lăm bài nói, bài viết, bài phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh

về Công an nhân dân Đặc biệt là tư cách người Công an cách mệnh với những phẩm chất đạo đức công vụ cần, kiệm, liêm, chính và những nội dung huấn luyện cho học viên Công an, việc thực hiện nhiệm vụ chính trị gắn với xây dựng bộ máy "Công an Việt Nam là Công an nhân dân", vai trò vị trí của ngành Công an và những vấn đề cơ bản về công tác Công an

"Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng"của tác giả Anh Tuấn [151] Ngoài việc trích dẫn một số bài viết, bài nói, thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, cuốn sách còn tập hợp một số bài viết liên quan đến đạo đức nghề nghiệp ngành Công an, như: "Sáu điều Bác dạy - Di sản tinh thần vô giá để xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh" của tác giả Lê Hồng Anh; "Tiếp tục đẩy mạnh phong trào Công an nhân dân học tập và thực hiện Sáu điều Bác Hồ dạy" của Trần Đại Quang;

"60 năm lực lượng Công an nhân dân học tập và thực hiện Sáu điều Bác Hồ dạy" của Lê Quý Vương; "Một số vấn đề về phẩm chất đạo đức cán bộ, chiến

sĩ Công an nhân dân trong tình hình hiện nay" của Trần Văn Nhuận, hay bài

"Đạo đức cách mạng và yêu cầu giáo dục, r n luyện đạo đức của "người Công

an cách mệnh" của Nguyễn Văn Giang v.v

Những bài viết trên đã phân tích về tư cách, đạo đức của người Công

an cách mạng theo Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân Đây là chuẩn mực về đạo đức, phương châm hành động và thái độ ứng xử mà mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an dù ở bất cứ cương vị, hoàn cảnh nào, trong suốt cuộc đời hoạt động của mình cũng đều phải rèn luyện, phấn đấu thực hiện Đồng thời làm rõ giá trị tư tưởng và việc vận dụng Sáu điều Bác Hồ dạy trong công tác Công an của lực lượng Công an nhân dân trong giai đoạn hiện nay

Cuốn sách: "Tư cách người Công an cách mạng và đạo đức nghề

nghiệp của người cán bộ Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp" của

Trần Trọng Lan [77] đã trình bày những kiến thức cơ bản về hoàn cảnh ra đời, nội dung, ý nghĩa của Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân Đồng thời đưa

ra quan điểm về đạo đức cách mạng, những nguyên tắc cơ bản và nội dung của đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh Đặc biệt trong cuốn sách này, các tác giả đã trình bày một số nội dung đạo đức nghề nghiệp của người

cán bộ Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp, bao gồm: Thứ nhất, họ

là những người dũng cảm; Thứ hai, họ có lòng nhân ái, yêu thương con

người, bao dung độ lượng với những người lầm lỗi, giúp đỡ những người này

trở thành những người lương thiện, có ích cho xã hội; Thứ ba, hoạt động công

tác của họ đòi hỏi phải thường xuyên trau dồi đạo đức "cần, kiệm, liêm chính,

chí công vô tư"; Thứ tư, hoạt động công tác của họ phải mẫu mực về tinh thần quốc tế trong sáng, là tấm gương cho mỗi cán bộ, chiến sĩ noi theo; Thứ năm,

hoạt động công tác đòi hỏi phải có tính kiên trì, nhẫn nại và đảm bảo an toàn,

bí mật; Thứ sáu, hoạt động công tác đòi hỏi phải luôn luôn tôn trọng nhân quyền (kể cả phạm nhân) và thứ bảy, hoạt động công tác đòi hỏi phải nói đi

đôi với làm, phải nêu gương sáng về phẩm chất đạo đức

Ngoài một số cuốn sách trên, trong một số tạp chí cũng có đăng tải một

số bài viết liên quan đến đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ của cán bộ,

chiến sĩ Công an nhân dân Trong bài: "Xây dựng mối quan hệ mật thiết giữa

lực lượng Công an với nhân dân trong tình hình hiện nay" của tác giả Nguyễn

Văn Ngọc [100] đã chỉ ra việc củng cố, phát triển quan hệ giữa Công an và nhân dân thì vấn đề cốt lõi là vấn đề lợi ích - coi trọng, đảm bảo lợi ích nhân dân trong toàn bộ hoạt động của lực lượng Công an nhân dân là nền tảng để nhân dân tin yêu và ủng hộ; hơn thế nữa, tác giả còn cho rằng Công an nhân dân cũng phải thực hiện tốt các đức tính cần, kiệm, liêm, chính; phong cách làm việc chuyên nghiệp, tận tụy không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, giáo dục, vận động mà bằng các quy định, quy trình công tác cụ thể trong quan hệ, giao tiếp, tiếp xúc với nhân dân từ thái độ, cử chỉ, nét mặt đến tiếp nhận và giải quyết các công việc cho nhân dân

Bài: "Đổi mới nội ung, phương pháp giáo ục chính trị, tư tưởng

trong lực lượng ông an nhân ân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới" của tác giả Trương Giang Long 83] Đã khái quát bối cảnh tình hình an

ninh của đất nước và chỉ ra sự cần thiết phải xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh, chính qui, tinh nhuệ, hiện tại Từ đó đặt ra yêu cầu cho lực lượng này là phải tăng cường sức đề kháng và năng lực tự

bảo vệ trước các thế lực thù địch, trước cám dỗ vật chất Bên cạnh đó tác giả còn chỉ ra sự cần thiết phải giáo dục lòng trung thành với Tổ quốc, với Đảng, với Nhà nước và nhân dân - với tư cách là những chuẩn mực đạo đức của người cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Ngoài ra một số phẩm chất đạo đức khác như cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, giàu lòng nhân ái, nêu cao tinh thần, trách nhiệm với công việc, luôn trau dồi đạo đức cách mạng, đặt lợi ích của tập thể lên hàng đầu v.v cũng đã được tác giả đề cập đến

Ngoài bài viết trên, tác giả Trương Giang Long còn có bài: "Xây ựng

đội ngũ cán bộ, chiến sĩ ông an nhân ân vững vàng về bản lĩnh chính trị - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn" [82] Trong bài viết này, tác giả đã phân

tích bản lĩnh chính trị có vai trò quan trọng, cốt lõi nhất trong mô hình nhân cách của người Công an cách mạng và việc xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Công an vững vàng về bản lĩnh chính trị có ý nghĩa quan trọng hàng đầu của công tác xây dựng lực lượng trong bối cảnh thế giới và khu vực có những diễn biến mới, phức tạp, khó lường; những tác động từ mặt trái của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế thẩm thấu ngày càng mạnh làm thay đổi nhận thức,

tư tưởng, hành động của một bộ phận lực lượng Công an, tình trạng suy thoái

về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống chưa được ngăn chặn, đẩy lùi, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" có xu hướng biểu hiện rõ nét và nghiêm trọng hơn; một số vấn đề cơ bản cần quán triệt thực hiện có hiệu quả trong thời gian

tới Bài viết "Xây ựng và nhân lên hình ảnh của người ông an nhân ân cách

mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, vì nước quên thân, vì ân phục vụ" của

tác giả Trần Vi Dân 25] đã khái quát những kết quả đạt được trong thực tiễn công tác mọi mặt của lực lượng Công an nhân dân và đặt ra những yêu cầu cấp thiết trong việc tiếp tục xây dựng, củng cố và nâng cao hơn nữa hình ảnh về

người chiến sĩ Công an trong lòng nhân dân Bài "Đẩy mạnh việc học tập và làm

theo tấm gương đạo đức Hồ hí Minh góp phần bồi đắp, nâng cao bản lĩnh chính trị đối với cán bộ, chiến sĩ ông an nhân ân" của tác giả Nguyễn Danh

Cộng 22] đã tập trung bàn về những kết quả đạt được và những hạn chế tác động đến việc r n luyện bản lĩnh chính trị cho cán bộ, chiến sĩ Công an

Tác giả Hoàng Chí Bảo có bài: "Giáo dục đạo đức cách mạng người

cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong tình hình mới" [6] Bài viết đã chỉ ra

những vấn đề cốt yếu giáo dục đạo đức cách mạng người cán bộ, chiến sĩ Công

an nhân dân hiện nay, đó là: Giáo dục lòng yêu nước, thương dân, Ái quốc và Ái dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh; giáo dục phẩm chất, lối sống của người cán bộ, chiến sĩ Công an: Cần, kiệm, liêm, chính; rèn luyện đức tính trung thực và khiêm tốn, tinh thần tập thể, sự đoàn kết; thực hiện lối sống giản dị, trong sạch Từ góc

độ đạo đức, sự luận giải của tác giả bài viết là một trong những tư liệu tham khảo hết sức quý báu cho tác giả luận án khi xác định nội dung đạo đức cần nâng cao cho cán bộ, chiến sĩ Công an nước ta hiện nay

Bài: "Đạo đức công vụ và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao đạo

đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân hiện nay" của tác giả

Trần Sỹ Phán [109] Ngoài việc chỉ ra cách tiếp cận khái niệm đạo đức công

vụ, giải pháp để nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, tác giả bài viết còn chỉ ra sự cần thiết phải nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nước ta hiện nay Sự cần thiết ấy xuất phát từ

vị trí, vai trò của người cán bộ, chiến sĩ Công an trong giữ gìn an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; từ thực trạng đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Công an và xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ mới của cách mạng Việt Nam

1.2 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ CẬP ĐẾN THỰC TRẠNG

VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ CHO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC NÓI CHUNG, CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ CÔNG AN NHÂN DÂN NÓI RIÊNG

1.2.1 Một số nghiên cứu đề cập đến thực trạng nâng cao đạo đức công vụ nói chung, cho cán bộ, chiến sĩ ngành Công an nói riêng

So với các công trình nghiên cứu về đạo đức của cán bộ, đảng viên trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện

nay thì những nghiên cứ liên quan đến đạo đức công vụ, nhất là đạo đức công

vụ của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân có số lượng khiêm tốn hơn rất nhiều Tuy nhiên, để góp phần xây dựng nền hành chính dân chủ, hiện đại, chuyên nghiệp, năng động, phục vụ nhân dân, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả, một số nghiên cứu về đạo đức công vụ, giải pháp nâng cao đạo đức công

vụ cho cán bộ công chức nói chung, cho cán bộ, chiến sĩ Công an nói riêng đã được công bố

Trong cuốn: "Văn hóa ứng xử Công an nhân dân Việt Nam" do Trần Đại Quang chủ biên [119] Sau khi khái quát về văn hóa ứng xử của người Việt Nam nói chung, các tác giả đi sâu phân tích văn hóa ứng xử của người Công an nhân dân và coi văn hóa ứng xử của người Công an nhân dân và việc xây dựng văn hóa ứng xử là vũ khí tư tưởng, đạo đức sắc bén, hành trang của Công an nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc Đây là một trong những tư liệu tham khảo quý báu cho tác giả luận án khi phân tích một số nội dung nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nước

ta hiện nay, nhất là nội dung "Nâng cao thái độ tôn trọng nhân dân, có hành vi ứng xử, giao tiếp đẹp đối với nhân dân" v.v…

Cuốn sách: “Tư tưởng Hồ hí Minh về ông an nhân ân" của tác giả

Tô Lâm [79], công trình nghiên cứu được chia thành sáu chương, tập trung trình bày và phân tích về những nội dung và giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về lực lượng Công an nhân dân Trong đó nhấn mạnh vấn đề rèn luyện đạo đức người Công an nhân dân theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Trong các bài như: "Tăng cường công tác xây ựng lực lượng ảnh sát

nhân ân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới" của tác giả Trần Đại

Quang [115]; "Xây ựng lực lượng ảnh sát nhân ân trong sạch, vững

mạnh, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới" của Phạm Quý Ngọ 99]; "Xây ựng lực lượng ông an nhân ân vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới" của Trần Đại Quang 118],

đều đề cập đến sự cần thiết phải nâng cao đạo đức nghề nghiệp, đạo đức người Công an nhân dân trong tình hình mới

Bài "Bàn về đạo đức công vụ" của tác giả Nguyễn Hữu Khiển [70] đã

đi sâu phân tích một trong những qui chuẩn của các qui chuẩn xã hội dùng để điều chỉnh hành vi cá nhân, nhất là hành vi trong công vụ là sự kết hợp giữa đạo đức và pháp luật Trên thực tế, có khuynh hướng tuyệt đối hóa pháp luật, coi nhẹ chức năng điều chỉnh hành vi con người của đạo đức và ngược lại có khuynh hướng tuyệt đối hóa đạo đức, xem nhẹ pháp luật Thậm chí có người lẫn lộn giữa đạo đức và pháp luật, lấy sự điều chỉnh của pháp luật thay cho sự

tự vấn của đạo đức Bài viết tuy không đề cập trực tiếp đến đạo đức công vụ ngành Công an, nhưng sự khái quát chung của tác giả cũng có giá trị tham khảo nhất định khi bàn về vấn đề nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến

sĩ Công an nước ta hiện nay

Trong bài "Nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên,

đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây ựng lực lượng ông an nhân ân cách mạng, chính qui, tinh nhuệ, t ng bước hiện đại" của tác giả Bùi Quang Bền 7] đã đề

cập đến những chủ trương chỉ đạo, lãnh đạo và tổ chức thực hiện đổi mới toàn diện, xây dựng lực lượng không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả các mặt công tác Công an

Bài: "Đạo đức công vụ và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao đạo

đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ ông an nhân ân Việt Nam hiện nay" của

tác giả Trần Sỹ Phán [109] đã chỉ ra thực trạng đạo đức công vụ của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nước ta hiện nay, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nước ta trong điều kiện mới

Ngoài một số bài viết trên, còn có một số công bố khác ít nhiều có liên quan đến thực trạng nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức ở nước

ta hiện nay, như: "Trách nhiệm đạo đức của người đứng đầu cơ quan hành

chính nhà nước" của tác giả Bùi Thị Ngọc Mai [88]; "Nâng cao năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức" của tác giả Đào Thị Kim Lân

[78] Các bài viết ít nhiều đã đề cập đến thực trạng đạo đức công vụ và sự cần thiết phải nâng cao đạo đức công vụ cho công chức nước ta trong bối cảnh hiện nay Theo tác giả Đào Thị Kim Lân, khả năng thực thi công vụ của cán

bộ, công chức còn thấp là nguyên nhân chính dẫn tới kết quả thực hiện nhiệm

vụ của toàn bộ hệ thống công vụ không cao, kìm hãm sự phát triển của xã hội

Luận án tiến sĩ Lịch sử: "Vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng cho cán

bộ, chiến sĩ ông an trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay" của tác giả Đặng Nam Điền [37] đã nêu thực

trạng đạo đức cách mạng và thực trạng nâng cao đạo đức cách mạng của cán

bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong thời kỳ đổi mới đất nước Theo tác giả luận án Đặng Nam Điền, mặt trái của nền kinh tế thị trường đã làm cho một

bộ phận không nhỏ cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân sa ngã, thoái hóa biến chất, phai nhạt lý tưởng, sa sút về bản lĩnh chính trị v.v… chính vì lẽ đó, vấn

đề nâng cao đạo đức cho người cán bộ, chiến sĩ Công an trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết và cấp bách

Luận án tiến sĩ Triết học: "Đạo đức công chức và xây dựng đạo đức

công chức trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay" của Lê Thị Hằng

[51] Trong công trình khoa học này, tác giả đã phân tích sự tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường, sự buông lỏng quản lý, buông lỏng giáo dục đạo đức và không bảo tồn, phát huy đúng mức những giá trị đạo đức truyền thống,

từ đó tác giả hệ thống hóa những chuẩn mực đạo đức cơ bản để điều chỉnh hành vi đạo đức của công chức Do đó nâng cao ý thức và hành vi đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức là hết sức cần thiết

Bên cạnh những công trình trên, vấn đề đạo đức, tác phong, lề lối và trách nhiệm thực thi nhiệm vụ trong lực lượng Công an nhân dân cũng được

một số tác giả khác đề cập đến như: "Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức

cách mạng, ý thức chấp hành điều lệnh nội vụ Công an nhân dân trong học viên Học viện An ninh nhân dân" của tác giả Lê Minh Hùng [64]; "Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân trong đội ngũ cán bộ, đảng viên ông an nhân ân theo tư tưởng Hồ Chí Minh" của tác giả Lê Đình

Hồng [63]; "Xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có phẩm chất đạo đức trong

sáng, nếp sống văn hóa lành mạnh vì nhân dân phục vụ" của tác giả Nguyễn

Chí Dân [24]; "Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị, tư

tưởng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới" của tác giả Trần Đại Quang [120]; "Xây dựng Đảng bộ Công an trong sạch, vững mạnh, tiếp tục đổi mới toàn diện và nâng cao hiệu quả công tác công an" của tác giả Đặng Văn Hiếu [54]; "Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng cảnh vệ trong tình hình mới" của tác giả Trần Văn Trình 146]; "Xây dựng nét đẹp văn hóa giao tiếp, ứng xử của cán bộ, chiến sĩ đội Cảnh sát giao thông số 6" của tác giả Trịnh

Thị Tân, Trần Thị Hằng [131] Trong các bài viết này, các tác giả đã phân tích

và làm rõ vai trò, trách nhiệm của người chiến sĩ Công an nhân dân phải kiên trì, phải kết hợp giữa xây và chống, trong đó lấy xây là chính, tránh tư tưởng hình thức, chủ quan, nóng vội hay áp đặt; phải nêu cao tinh thần trách nhiệm với công việc; chống mọi biểu hiện tiêu cực trong thi hành công vụ; chỉnh đốn tác phong trong thực thi công vụ; không có thái độ cửa quyền, hách dịch khi tiếp xúc với nhân dân; mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân mỗi ngày phải làm một việc tốt vì nhân dân; thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của ngành

1.2.2 Các công trình nghiên cứu về giải pháp nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, đảng viên nói chung, cho cán bộ, chiến sĩ ngành Công an nói riêng

Nâng cao đạo đức công vụ là một hình thức hoạt động mang tính tự giác, đòi hỏi sự tham gia tích cực của cả chủ thể lẫn đối tượng được nâng cao

với những nội dung, hình thức và giải pháp thích hợp Do đó, trong một số nghiên cứu gần đây, một số tác giả đã quan tâm đến việc tìm giải pháp nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức nói chung, cho cán bộ, chiến

sĩ ngành Công an nói riêng Trong số đó, có thể đề cập đến một số công trình

đã được công bố sau đây

Cuốn: "Đạo đức trong nền công vụ" của tác giả Tô Tử Hạ, Trần Anh Tuấn, Nguyễn Thị Kim Thảo [44] Ngoài việc đưa ra quan niệm về đạo đức công vụ, sự cần thiết phải nâng cao đạo đức công vụ, các tác giả còn đưa ra một

số nhóm giải pháp cơ bản nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức nước ta hiện nay, bao gồm: Nhóm giải pháp về giáo dục, đề cao giá trị đạo đức, đề cao sự tự rèn luyện, tu dưỡng đạo đức của cán bộ, công chức; nhóm giải pháp đổi mới và hoàn thiện cơ chế để cán bộ, công chức thực hiện tốt nhiệm vụ phục vụ nhân dân; nhóm giải pháp về chính sách đãi ngộ vật chất, tinh thần đối với cán bộ, công chức; nhóm giải pháp về hoàn thiện cơ chế quản lý cán bộ, công chức, đồng thời kiểm tra, ngăn ngừa và xử phạt sự vi phạm đạo đức công vụ; nhóm giải pháp tiếp tục hoàn thiện thể chế về đạo đức công vụ Đây là những tư liệu tham khảo có giá trị nhất định khi tác giả luận án đề xuất giải pháp nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nước ta hiện nay

Trong cuốn sách: "Nghiên cứu so sánh quy định về đạo đức công vụ

của một số quốc gia và Việt Nam" do Đỗ Thị Ngọc Lan làm chủ biên [76]

Cuốn sách gồm ba chương Trong đó chương 3, "Một số khuyến nghị cho hệ thống quản lý đạo đức công vụ của Việt Nam", các tác giả đã đưa ra chín khuyến nghị giải pháp là: Xác định giá trị cốt lõi; làm rõ các nguyên tắc; cụ thể hóa các quy tắc ứng xử; tuyên truyền người dân về quyền của họ và nghĩa

vụ của công chức; giáo dục đạo đức công vụ cho công chức; nêu gương của lãnh đạo; công khai minh bạch các thủ tục hành chính có liên quan đến các cam kết WTO; gắn kết đạo đức công vụ với phòng, chống tham nhũng; kiểm soát hay cam kết?

Ngoài một số cuốn sách kể trên, trong một số cuốn sách khác, như:

"Xây dựng lực lượng Cảnh sát nhân dân trong sạch, vững mạnh làm nòng cốt trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn an ninh, trật tự" của Trần Đại

Quang [116]; "Tư tưởng Hồ hí Minh về ông an nhân ân - iá trị lý luận và

thực tiễn" của tác giả Tô Lâm [79]; " ây ựng lực lượng ông an nhân ân trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong giai đoạn mới" của tác giả Lê Minh Hương 66] v.v đều đề cập đến sự

cần thiết phải nâng cao đạo đức cách mạng cho lực lượng Công an nhân dân

Đặc biệt nhấn mạnh việc quán triệt, học tập, thấm nhuần sâu sắc ý nghĩa khoa học và thực tiễn của sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân

Cùng với một số cuốn sách đã công bố, trên một số tạp chí có đăng tải một số bài viết có liên quan đến giải pháp nâng cao đạo đức công vụ cho công chức Việt Nam nói chung, cán bộ, chiến sĩ Công an nói riêng

Bài viết: "Vài nét về đạo đức công vụ của cán bộ, công chức" của tác

giả Nguyễn Tiến Trung [149] cho rằng đạo đức công vụ của cán bộ, công chức có liên quan đến quy định của pháp luật và từ đó đưa ra một số giải pháp định hướng hành động nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức, trong đó chú ý đến việc xây dựng và ban hành Luật đạo đức công chức trên cơ sở các quy định đã có về đạo đức cán bộ, công chức và công vụ

đã được quy định ở Luật Cán bộ, Công chức; Luật Phòng chống tham nhũng

và Luật Thực hành tiết kiệm chống lãng phí Theo tác giả bài viết thì đây là một trong những giải pháp rất cần thiết trong bối cảnh kỷ luật trong quản lý nhà nước, thực thi công vụ còn nhiều yếu kém, bất cập

"Giải pháp thực hiện pháp luật về đạo đức công chức trong giai đoạn

hiện nay" là nhan đề bài viết của tác giả Lê Đinh Mùi 96] đăng ở Tạp chí Quản lý Nhà nước số 11-2012 Trong bài viết này, tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho công chức nước ta hiện nay, đó là: Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về đạo đức công chức;

tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra công vụ nhằm phát hiện và xử lý kịp thời vi phạm pháp luật về đạo đức công chức, đồng thời thực hiện chính sách tôn vinh, khuyến khích sự tận tâm thực hiện công vụ, khen thưởng thích đáng

về vật chất và tinh thần cho cán bộ, công chức làm việc tốt, tận tụy và trong

sạch Hoặc bài "Một số giải pháp nâng cao đạo đức công vụ" của tác giả Trần

Văn Tình 139] đánh giá, bên cạnh những thành tựu đạt được thì hoạt động thực thi nhiệm vụ còn một số yếu kém nhất định, trong đó có vấn đề suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên Từ đó tác giả đưa ra quan điểm cần nâng cao hơn nữa đạo đức công chức ở các cấp chính quyền, xem đây là một trong những nhiệm vụ cấp bách hiện nay Trong

đó, phát huy giá trị đạo đức phải đi liền với khắc phục sự tha hóa, suy thoái về phẩm chất đạo đức, trên cơ sở đó phát huy năng lực, hiệu quả hoạt động của đội ngũ công chức nước ta trong giai đoạn hiện nay

Bài viết: "Một số kinh nghiệm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ

tiếp công dân" của tác giả Nguyễn Hồng Điệp [38] sau khi đánh giá thực

trạng, tác giả đề xuất một số giải pháp nâng cao đạo đức cán bộ công chức

trong thực thi công vụ, đó là: Thứ nhất, xây dựng và hoàn thiện chuẩn mực nhằm cụ thể hóa nguyên tắc đạo đức công vụ Thứ hai, hoàn thiện cơ chế

quản lý cán bộ, công chức, tăng cường hiệu lực, hiệu quả kiểm tra, giám sát,

ngăn ngừa và xử phạt hành vi vi phạm đạo đức công vụ Thứ ba, phát huy vai

trò giám sát của nhân dân đối với cán bộ, đảng viên trong thực thi công vụ

Bài "Cải cách quy trình đào tạo, bồi ưỡng cán bộ, công chức nhằm

nâng cao năng lực thực thi công vụ" của tác giả Ngô Thành Can [12] đã đề xuất

một số giải pháp để hoàn thiện hơn quy trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức nhằm nâng cao chất lượng của cán bộ công chức trong thực thi công vụ, đó

là: Thứ nhất, đảm bảo thực hiện tốt quy trình đào tạo bồi dưỡng Thứ hai, phát

triển đội ngũ giảng viên có kiến thức và năng lực phù hợp với nội dung đào tạo

bồi dưỡng Thứ ba, thành lập quỹ quốc gia đào tạo bồi dưỡng

Ngoài một số bài viết về giải pháp nâng cao đạo đức cách mạng, đạo đức công vụ nói chung, còn có một số bài viết liên quan đến giải pháp nâng cao đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ, học viên

ngành Công an Chẳng hạn bài viết: "Một số vấn đề xây ựng lực lượng ông

an nhân ân trong sạch, vững mạnh trong quá trình xây ựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa" của tác giả Đinh Hữu Phượng 114] Theo tác giả, để

xây dựng lực lượng Công an có phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn cao cần phải tập trung làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ Công an; xây dựng tổ chức đảng các cấp trong Công an nhân dân thật

sự trong sạch, vững mạnh; kiện toàn tổ chức bộ máy công an các cấp tinh gọn, hợp lý; nghiên cứu xây dựng đồng bộ hệ thống chính sách đối với lực lượng Công an nhân dân đảm bảo công bằng, hợp lý; hoàn thiện và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy chế, quy trình về công tác cán bộ

Bài: "Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức trong các trường

Công an nhân dân trên nền tảng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh" của tác giả

Phạm Thái Bình [8] Trong bài viết này, tác giả cho rằng song song những thành tựu đạt được trong thời kỳ đổi mới, vấn đề suy thoái về đạo đức là rất nghiêm trọng v.v Từ những công trình nghiên cứu của mình, tác giả đã phân tích và tìm ra giải pháp để khắc phục tình trạng này thì phải tiến hành ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, học viên các trường Công an phải được giáo dục đạo đức cách mạng, đạo đức nghề nghiệp trong thực thi công vụ Một trong những giải pháp được tác giả đưa ra, đó là: Kết hợp, gắn chặt hơn nữa giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục đạo đức cho sinh viên Công an nhân dân

Trong bài: "Tiếp tục xây ựng lực lượng ông an nhân ân vững mạnh

đáp ứng yêu cầu sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong thời mới" của tác giả Nguyễn Khánh Toàn 141] đã đề xuất sáu giải pháp cụ thể để xây dựng lực lượng Công an nhân dân, trong đó có nâng cao đạo đức nghề nghiệp cho lực

lượng này, đó là: Một là, quán triệt sâu sắc nhiệm vụ chính trị mà Đảng, Nhà nước giao cho lực lượng Công an nhân dân Hai là, tăng cường các biện pháp

giáo dục, r n luyện đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân có bản lĩnh

chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc và nhân dân a là,

nâng cao chất lượng tổ chức đảng, đảng viên và vai trò lãnh đạo của tổ chức

đảng trong Công an nhân dân ốn là, tập trung rà soát và kiện toàn nhân sự

phù hợp với vị trí công tác và nêu cao vai trò của chủ thể chỉ đạo, quản lý

trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh trật tự Năm là, tăng

cường đoàn kết, gắn bó máu thịt giữa Công an nhân dân với Quân đội nhân

dân và với nhân dân Sáu là, tăng cường tiềm lực của lực lượng Công an nhân dân đủ sức hoàn thành nhiệm vụ trong tình hình mới "Tiếp tục xây ựng lực

lượng ông an nhân ân trong sạch, vững mạnh toàn iện đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới" của tác giả Đặng Văn

Hiếu 53] đã đề xuất một số giải pháp cơ bản để thực hiện tốt mục tiêu xây dựng lực lượng Công an nhân dân vừa có trình độ chuyên môn, vừa có phẩm

chất đạo đức: Một là, tăng cường các biện pháp giáo dục, r n luyện đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ Hai là,

xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong Công an nhân dân thực sự trong sạch, vững

mạnh a là, kiện toàn tổ chức bộ máy Công an các cấp tinh gọn, hợp lý, đảm bảo sự lãnh đạo tập trung thống nhất, chuyên sâu của Đảng ốn là, tập trung

chỉ đạo chủ trương điều chỉnh, bổ sung, nâng cấp toàn diện hệ thống đào tạo,

giáo dục trong Công an nhân dân Năm là, kịp thời bổ sung, hoàn thiện chính

sách cán bộ để thực sự trở thành nguồn lực, là đòn bẩy trong công tác xây

dựng lực lượng Công an nhân dân áu là, tăng cường phối hợp đồng bộ giữa

các ngành, các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội, phát huy sức mạnh của nhân dân trong xây dựng lực lượng Công an nhân dân

Bài: "Một số vấn đề về xây ựng lực lượng ông an nhân ân đáp ứng

yêu cầu, nhiệm vụ hiện nay" của tác giả Nguyễn Bình Ban 2] Trong bài viết

này, tác giả đã chỉ ra một số vấn đề cốt lõi trong công tác xây dựng lực lượng

Công an nhân dân, đó là: Một là, xây dựng tư cách đạo đức và bản lĩnh chính trị của người Công an nhân dân vững vàng Hai là, xây dựng và củng cố thật

tốt mối quan hệ mật thiết vốn có giữa Công an và nhân dân, nhất là ở cấp cơ

sở và địa bàn cơ sở Ba, đổi mới toàn diện công tác xây dựng lực lượng Công

an nhân dân cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức ở tất cả các cấp

Liên quan trực tiếp đến giải pháp cơ bản nhằm nâng cao đạo đức công

vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay có bài "Đạo đức

công vụ và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán

bộ, chiến sĩ ông an nhân ân Việt Nam hiện nay" của tác giả Trần Sỹ Phán

[109] Sau khi phân tích thực trạng về đạo đức công vụ của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, tác giả đã chỉ ra rằng: Để nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân nước ta hiện nay, đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ các giải pháp về giáo dục chính trị, tư tưởng đến các giải pháp về kinh tế - xã hội; cả các giải pháp thuộc về cơ chế, chính sách đến các giải pháp phát huy tính tích cực, chủ động, tinh thần tiên phong, gương mẫu của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong thực thi công vụ hiện nay

Ngoài các công trình kể trên, chúng ta có thể kể đến một số nghiên cứu khác ít nhiều có liên quan đến giải pháp nâng cao đạo đức cách mạng nói

chung, đạo đức công vụ nói riêng: "Đạo đức công vụ và vấn đề nâng cao đạo

đức công vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức nước ta hiện nay" của tác giả

Nguyễn Hữu Khiển [68]; "Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở

nước ta hiện nay và những biến động trong lĩnh vực đạo đức" của tác giả

Nguyễn Trọng Chuẩn [19]; "Tiêu chuẩn đạo đức của người cán bộ lãnh đạo

chính trị hiện này" của tác giả Trần Văn Phòng 111]; "Nâng cao phẩm chất

và năng lực đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế" của tác giả Nguyễn Trọng Điều [39]; "Tình cảm đạo đức và vấn đề bồi ưỡng tình cảm đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện

nay" của tác giả Lê Thị Tuyết Ba [1]; "Chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam hiện nay" của Viện Khoa học Xã hội Nhân văn Quân sự [156];

"Đạo đức trong quản lý hành chính công" của tác giả Hữu Gia Hiền, Nguyễn

Hữu Hoạt [52]; "Đạo đức và pháp luật với an ninh trật tự trong nền kinh tế

thị trường" của tác giả Đặng Thái Giáp [42]; "Tư cách người Công an cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh" của tác giả Trần Quang Trong [147];

"Xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ,

t ng bước hiện đại"; "Xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong tình hình mới" [143]; "Những trang sử vẻ vang của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam anh hùng" của Tổng cục Xây dựng lực lượng Công an nhân dân (nay là

Tổng cục Chính trị Công an nhân dân) [144] v.v Các công trình trên tuy

không trực tiếp bàn về đạo đức trong thực thi công vụ, nhưng khi đề cập đến việc xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại và xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong tình hình mới thì các tác giả đều nhấn mạnh việc xây dựng và giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ Công an có đủ đức, đủ tài, đủ bản lĩnh chính trị, giác ngộ cách mạng cao, có khả năng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của Đảng,

Nhà nước trong thời gian tới

Cùng với các công trình trên, trong một số luận án cũng ít nhiều đề cập đến giải pháp nâng cao đạo đức công vụ Chẳng hạn trong luận án tiến sĩ:

"Trách nhiệm công vụ và đạo đức công chức ở nước ta hiện nay" của tác giả

Cao Minh Công [21] đã đề xuất sáu giải pháp nhằm nâng cao trách nhiệm công vụ và đạo đức công chức nước ta hiện nay Hay luận án tiến sĩ triết học:

"Đạo đức công chức và xây dựng đạo đức công chức trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay" của tác giả Lê Thị Hằng [51] đã đưa ra các giải

pháp nhằm xây dựng đạo đức công chức như: "Đẩy mạnh giáo dục đạo đức công chức ở nước ta hiện nay"; "Xây dựng hệ chuẩn mực đạo đức công chức nhằm tiến tới xây dựng Luật đạo đức công chức"; "Tạo môi trường xã hội

lành mạnh, điều kiện làm việc tốt nhất và chế độ đãi ngộ công chức thỏa đáng

để thu hút người có tài, đức"; "Phát huy hiệu quả cơ chế kiểm tra giám sát của các cơ quan, đoàn thể và nhân dân"; "Nâng cao tính tích cực rèn luyện đạo đức của người công chức"; "Tăng cường xử lý các hành vi vi phạm đạo đức công chức"

Các nghiên cứu trên đây đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của đạo đức công vụ, giải pháp nâng cao đạo đức cách mạng nói chung, đạo đức công vụ nói riêng Đây là những tư liệu tham khảo có giá trị đối với nghiên cứu sinh khi triển khai các giải pháp trong luận án của mình

1.3 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC GIẢI QUYẾT

1.3.1 Khái quát tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Một là, các công trình nêu trên đã nghiên cứu nhiều khía cạnh về lý

luận đạo đức công vụ, đạo đức công chức trong nền công vụ Việt Nam và góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận của đạo đức công vụ ở nước ta hiện nay Những công trình trên đã gợi mở cho chúng tôi nhiều ý tưởng quan trọng, đồng thời là nguồn tư liệu quý báu trong quá trình chúng tôi thực hiện

đề tài này Tuy nhiên những công trình đó do khuôn khổ và mục đích riêng nên chưa đi sâu nghiên cứu vấn đề nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, chưa hệ thống hóa được những chuẩn mực và những nguyên tắc đạo đức công vụ được xây dựng trong điều kiện hiện nay

Hai là, ở các mức độ khác nhau các công trình trên đã trực tiếp hoặc

gián tiếp đề cập đến thực trạng đạo đức công vụ Đánh giá những ưu điểm, khuyết điểm và nguyên nhân của chúng Ngoài ra các tác giả còn phân tích thực trạng của việc cải cách hành chính nhằm hướng tới một nền hành chính dân chủ, hiện đại, chuyên nghiệp, năng động, phục vụ nhân dân Tuy nhiên những đánh giá đó còn chưa thật hệ thống, thiếu đồng bộ và chưa mang tính toàn diện Nhất là đối với đạo đức công vụ của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân

Ba là, một số công trình đã đề cập đến giải pháp nâng cao đạo đức công

vụ cho cán bộ, công chức nước ta, như: Kết hợp phát triển kinh tế với xây dựng các quan hệ xã hội lành mạnh hướng đến việc tạo môi trường cho cán

bộ, đảng viên rèn luyện, bồi dưỡng đạo đức cách mạng; tăng cường vai trò của các tổ chức Đảng, Nhà nước, đoàn thể xã hội trong việc giáo dục đạo đức cách mạng; nâng cao chất lượng tự giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên; kiên quyết đấu tranh chống những hành vi vi phạm pháp luật và các biểu hiện tiêu cực trong cán bộ, đảng viên; xây dựng

hệ chuẩn mực đạo đức công chức nhằm tiến tới xây dựng Luật đạo đức công chức; phát huy hiệu quả cơ chế kiểm tra giám sát của các cơ quan, đoàn thể và nhân dân Tuy nhiên các công trình đó cũng chỉ đề cập đến các giải pháp nâng cao đạo đức công vụ một cách chung chung, còn giải pháp nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an còn rất ít và chưa thật hệ thống

1.3.2 Những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết

Thứ nhất, hệ thống hoá và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về công

vụ, đạo đức công vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam Trong đó làm rõ khái niệm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam; nội dung của việc nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân cũng như những nhân

tố tác động đến việc nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam hiện nay

Thứ hai, trên cơ sở góp phần làm sáng tỏ một số khái niệm công cụ,

đạo đức công vụ, nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, v.v luận án phân tích thực trạng nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam trong thời gian qua, đồng thời chỉ ra nguyên nhân của thực trạng đó

Thứ ba, trên cơ sở phân tích thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân của thực

trạng đó, luận án đề xuất phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân Việt Nam trong thời gian tới

Chương 2 NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ CHO CÁN BỘ, CHIẾN SĨ CÔNG

AN NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

2.1 ĐẠO ĐỨC VÀ ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ

2.1.1 Đạo đức và cấu trúc đạo đức

Lịch sử cho đến nay đã trải qua bốn hình thái kinh tế - xã hội và đang trải qua hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa, tương ứng với nó là năm kiểu đạo đức khác nhau, từ đạo đức cộng sản nguyên thuỷ đến đạo đức cộng sản văn minh

Trên cơ sở thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, C.Mác

và Ph.Ăngghen đã đánh giá lại toàn bộ những tư tưởng đạo đức đã có từ trước đến nay và đưa ra những luận điểm khoa học về đạo đức Theo Ph.Ăngghen, nền đạo đức "đang tiêu biểu cho sự lật đổ hiện tại, biểu hiện cho lợi ích của tương lai, tức là đạo đức vô sản - là thứ đạo đức có một số lượng nhiều nhất những nhân tố hứa hẹn một sự tồn tại lâu dài" [85, tr.136] đó chính là nền đạo đức cộng sản chủ nghĩa

Tiếp tục tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen, trong quá trình đấu tranh chống lại các học thuyết đạo đức duy tâm, siêu hình, V.I.Lênin coi đó là thứ đạo đức phản động theo nghĩa là không còn khả năng phản ánh xu thế của tiến

bộ xã hội mà trái lại nó cản trở sự phát triển của lịch sử, đi ngược lại lợi ích của nhân loại tiến bộ V.I.Lênin đã khẳng định sự ra đời tất yếu của "lý luận cộng sản" và "đạo đức cộng sản" [80, tr.354-378]

Hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về đạo đức, ở đây chúng tôi đồng ý với quan niệm cho rằng:

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã

hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội [59, tr.7]

Xuất phát từ quan điểm hệ thống khi xem xét các sự vật, hiện tượng, quá trình xã hội, đạo đức có thể được nhận thức từ nhiều góc độ, với các lớp cấu trúc khác nhau Ở mức độ khái quát nhất, chúng tôi cho rằng, đạo đức bao gồm hai thành tố chính, đó là ý thức đạo đức và hành vi đạo đức

Ý thức đạo đức là ý thức về hệ thống những quy tắc, chuẩn mực, hành

vi phù hợp với những quan hệ đạo đức đã và đang tồn tại Ngoài ra nó còn bao hàm cả những xúc cảm, tình cảm đạo đức của con người Giữa các yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, phản ánh hiện thực đạo đức đang tồn tại gắn với yêu cầu xã hội

Trong các yếu tố hợp thành của ý thức đạo đức, tri thức đạo đức giữ vị trí hết sức quan trọng Khi bàn về vai trò của tri thức trong cấu trúc của ý thức, C

Mác đã cho rằng: "Phương thức tồn tại của ý thức và của một cái gì đó đối với ý

thức, đó là tri thức Tri thức là hành vi duy nhất của ý thức Cho nên một cái gì

đó nẩy sinh ra đối với ý thức, chừng nào ý thức biết cái đó" [87, tr.236]

Nói cách khác, ý thức đạo đức chính là sự nhận biết của con người về

"đúng - sai; tốt - xấu; thiện - ác" trong tương quan với các cá nhân khác Nhờ

có sự nhận thức này mà chủ thể đạo đức tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với những yêu cầu xã hội, bảo đảm cho xã hội vận động trong thế ổn định

Hành vi đạo đức là hành vi của con người diễn ra dưới tác động điều

chỉnh của ý thức đạo đức Đó là quá trình hiện thực hóa ý thức đạo đức trong đời sống xã hội, trong các quan hệ ứng xử giữa người với người

Hành vi đạo đức chính là những biểu hiện ra bên ngoài của một cá nhân

cụ thể trong những điều kiện cụ thể Đó chính là những động cơ thôi thúc con người hành động (hoặc không hành động cũng là một sự hành động) Những hành động, hành vi đó có thể do chính ý thức dẫn dắt; hành vi đạo đức thể

hiện ý thức đạo đức và văn hóa đạo đức của cá nhân Hệ thống hành vi ứng

xử đạo đức của con người được thực hiện đáp ứng yêu cầu của xã hội đem lại lợi ích cho con người, ngăn ngừa cái ác, nhân đạo hóa đời sống xã hội, góp phần quyết định tạo ra bộ mặt văn hóa tinh thần xã hội Hành vi đạo đức được thực hiện qua mỗi con người, đáp ứng yêu cầu xã hội Do đó nó còn là quá trình trực tiếp tự cải tạo của mỗi người, tự xác lập những phẩm chất đạo đức

cá nhân, làm giàu nhân cách của mình, hoàn thiện mình từ con người lý tưởng đến con người hiện thực

Tuy nhiên, giữa ý thức và hành vi có thể có những sai lệch mà chủ yếu

là do các yếu tố bên ngoài tác động Đây cũng chính là sự kết hợp hay là mối quan hệ mật thiết của đạo đức mang tính ý thức, nhận thức với đạo đức cụ thể hay chính là "nói" và "làm" Nếu "đạo đức" chỉ là những "ý thức tư duy trong đầu" thì khó có thể biết được bản chất "đạo đức" của chính con người đó Mặt khác, nếu ý thức được diễn đạt bằng những cụm từ rất hoa mỹ "tôn trọng, thủy chung, tránh điều ác, tránh tham lam của người khác", mà không thể hiện bằng những hành động cụ thể thì khó có thể đánh giá ý thức đạo đức

Hành vi chứa đựng giá trị đạo đức phải là hành vi hoàn toàn tự nguyện,

tự giác, không vụ lợi, vì người khác và được thúc đẩy bởi động cơ đúng đắn,

áp dụng cho mọi quốc gia và mọi thời đại

Trong cuốn T điển tiếng Việt: "Công vụ là vụ việc" thì công vụ được

hiểu theo đơn vị sự nghiệp nhà nước, đơn vị vũ trang, các tổ chức xã hội v.v…

nhằm phục vụ lợi ích cộng đồng, lợi ích nhà nước đều được coi là thực hiện công

vụ Cách lý giải này không phân biệt rõ những hoạt động của cán bộ công chức trong bộ máy nhà nước với những người viên chức, công nhân, nông dân

Theo các tác giả trong T điển Hành chính công:

Công vụ bao gồm các cơ quan khác nhau của Chính phủ, như các

bộ, ngành, các tổ chức doanh nghiệp, các tập đoàn và doanh nghiệp của Chính phủ là các cơ quan chịu trách nhiệm về việc tạo điều kiện

và thực thi pháp luật, chính sách công và các quyết định của Chính phủ [103, tr.20]

Cách hiểu như trên theo phương diện bộ máy các cơ quan, tổ chức của ngành hành pháp, trong đó có tính đến các doanh nghiệp nhà nước Ở đây chưa đề cập đến công vụ như một chức năng phải thực thi của bộ máy đó để đảm bảo vai trò quản lý và phục vụ nhân dân Còn trong cuốn Giáo trình Luật hành chính của Trường Đại học Luật Hà Nội quan niệm: "Công vụ là hoạt động mang tính chất nhà nước, nhằm thực hiện chức năng của nhà nước, lợi ích chính đáng của các tổ chức và cá nhân" [150, tr.206]

Theo thuật ngữ hành chính, "Công vụ là một loại lao động mang tính quyền lực và pháp lý được thực hiện bởi đội ngũ công chức nhằm thực hiện các chính sách của nhà nước trong quá trình quản lý toàn diện các mặt đời sống xã hội" [158, tr.83] So với một số quan niệm khác, quan niệm này có ưu

điểm: Một, đã nêu lên chủ thể thực hiện hoạt động công vụ là công chức nhà nước; hai, mục đích của hoạt động công vụ nhằm thực hiện các chính sách của nhà nước trong quá trình quản lý toàn diện các mặt của đời sống xã hội;

ba, hoạt động công vụ mang tính quyền lực nhà nước, gắn với nhà nước

Trong Luật Cán bộ, Công chức năm 2010, ở Điều 2 quy định: "Hoạt động công vụ của cán bộ, công chức là việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức theo quy định của Luật này và các quy định khác có liên quan" [124, tr.5]

Như vậy là tùy theo cách tiếp cận mà người ta có quan niệm khác nhau về công vụ Tuy nhiên giữa các quan niệm đó vẫn có những điểm chung có thể coi:

Hoạt động công vụ là hoạt động thực hiện, hoạt động th a hành ưới

sự chỉ đạo của nhà nước thông qua pháp luật Hệ thống pháp luật quy định

các hoạt động của cơ quan thực thi công vụ (cơ quan thực thi quyền hành pháp, quyền quản lý nhà nước) bao gồm: Hiến pháp, Luật và các văn bản quy phạm pháp luật khác do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành; hệ thống các quy chế quy định cách thức tiến hành các hoạt động công vụ do chính phủ hoặc cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền ban hành, tạo thành hệ thống thủ tục hành chính, quy tắc quy định các điều kiện để tiến hành các hoạt động thực thi công vụ

Hoạt động công vụ o người làm công cho nhà nước thực hiện Đội

ngũ cán bộ, công chức với tư cách là chủ thể tiến hành các hoạt động thực thi công vụ - là hạt nhân của nền công vụ, đồng thời cũng là yếu tố đảm bảo cho nền công vụ có hiệu lực, hiệu quả Tính thường xuyên, chuyên nghiệp trong hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức góp phần đảm bảo cho hoạt động công vụ có tính liên tục, lâu dài và ổn định

Hoạt động công vụ, người cán bộ, công chức sử dụng quyền công Hoạt

động công vụ mang tính quyền lực nhà nước, được điều chỉnh bởi ý chí nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của nhà nước Khi thực thi công vụ, cán bộ, công chức không nhân danh cá nhân mà nhân danh nhà nước

và sử dụng quyền lực nhà nước để giải quyết công việc

Hoạt động công vụ mang tính pháp lý Hoạt động công vụ là hoạt động

luôn bị điều chỉnh bởi các văn bản qui phạm pháp luật Hoạt động của nền công vụ và người cán bộ công chức không chỉ bị chế định bởi hệ thống luật chung (luật lao động, luật công chức v.v ) mà còn bị chế định bởi chính những quy phạm pháp luật được quy định riêng cho loại hoạt động này

Hoạt động công vụ phục vụ lợi ích chung Khác với hoạt động kinh tế

của các doanh nghiệp - là nơi sử dụng quyền lực kinh tế, nguồn tài chính, vật chất của mình để tiến hành các hoạt động kinh doanh theo nhiều cách khác

nhau, nhằm đi đến mục tiêu vì lợi nhuận Mục tiêu của hoạt động công vụ là nhằm phục vụ nhân dân; đáp ứng đòi hỏi chính đáng của nhân dân, của tổ chức; công vụ là một hoạt động đặc biệt, có những nét đặt trưng riêng của nó

và được thể hiện ở: Hoạt động công vụ không có tính mục đích tự thân, mục tiêu của nó là nhằm phục vụ nhà nước, phục vụ nhân dân; hoạt động công vụ mang tính xã hội hóa cao vì phục vụ số đông trong xã hội; hoạt động công vụ nhằm duy trì an ninh, an toàn trật tự xã hội; hoạt động công vụ góp phần đẩy mạnh sự tăng trưởng và phát triển các lĩnh vực của đời sống xã hội; hoạt động công vụ không nhằm mục đích lợi nhuận

Hoạt động công vụ o nhà nước trả công (lương, phụ cấp) Trong hoạt

động công vụ, các cơ quan nhà nước sử dụng nguồn ngân sách hay quỹ công

để cấp cho những người thực thi hoạt động công vụ và các hoạt động này phải tuân thủ các nguyên tắc nhằm hướng đến các mục tiêu đề ra; trong quá trình thực hiện phải thực hiện theo hệ thống thứ bậc chặt chẽ, có sự phân công từ cấp trên xuống dưới; theo các thủ tục quy định của nhà nước; là hoạt động công khai; mang tính bình đẳng, không thiên vị; có thể có sự giám sát và tham gia của nhân dân

Nói đến công vụ là nói đến hoạt động của nhà nước, một lĩnh vực đặc thù - mang tính quyền lực công, được thực thi bởi một đội ngũ công chức hành chính nhằm thực hiện các chính sách của nhà nước trong quá trình quản

lý các mặt, các lĩnh vực của xã hội Khi công chức có trách nhiệm với nhân dân và xã hội và xem đó là trách nhiệm và nghĩa vụ của mình thì đó chính là hoạt động thực thi công vụ Xét về mặt pháp lý, trách nhiệm thường được xem xét trong mối quan hệ thống nhất giữa quyền và nghĩa vụ Do đó, công

vụ chính là trách nhiệm của chủ thể nhân danh quyền lực công thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật

Từ những phân tích trên, tác giả luận án quan niệm: Công vụ là một

dạng hoạt động mang tính quyền lực nhà nước o đội ngũ công chức tiến

hành theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước, phục vụ lợi ích nhà nước và xã hội

2.1.2.2 Đạo đức công vụ

Trong quá trình thực thi công vụ, người cán bộ, công chức, viên chức không chỉ phải có năng lực thực tiễn, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ mà còn đòi hỏi phải có đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ Đây được coi là gốc,

là nền tảng của người cán bộ, công chức

Giống như nhiều loại nghề nghiệp khác, công việc do công chức đảm nhận thực hiện (công vụ) phải hướng đến những giá trị nhất định Do bản chất của công việc mà công chức đảm nhận là quản lý nhà nước và cung cấp dịch

vụ công cho xã hội nên những giá trị cốt lõi của công vụ phải được xác định dựa trên thuộc tính của các công việc cụ thể mà công chức đảm nhận

Công việc mà công chức đảm nhận thực chất là sự ủy thác quyền lực của nhân dân cho nhà nước thực hiện, thông qua đội ngũ cán bộ, công chức cùng với cơ sở vật chất để thực thi công vụ phục vụ nhân dân Do đó, trong thực thi công vụ phục vụ nhân dân đòi hỏi công chức phải có đạo đức công

vụ Đạo đức công vụ là những giá trị đạo đức và chuẩn mực pháp lý được áp dụng cho cán bộ, công chức nhà nước và những người có chức vụ, quyền hạn khác khi thực thi công vụ

Trên thực tế, giá trị cốt lõi của công vụ mà công chức đảm nhận thường

là những nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp trong việc quản lý nhà nước trên từng lĩnh vực cụ thể của đời sống Những giá trị ấy góp phần tăng cường đạo đức công chức, làm tăng thêm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của mỗi công chức trong việc thực thi công vụ qua những hoạt động, hành vi cụ thể trong quá trình thực thi công vụ Mỗi công chức trong nền công vụ đều phải

tự giác, tự nguyện xác định cho mình sự tôn trọng các quy tắc ứng xử mang tính nghề nghiệp Theo mong đợi từ xã hội, công chức phải tham gia vào đời sống chính trị - xã hội ở cấp độ cao nhất của sự liêm chính Bởi vì, mục đích cuối cùng của nền công vụ là phục vụ nhân dân, có trách nhiệm với nhân dân

Khi xem xét đạo đức công vụ tức đạo đức của công chức khi thực thi công việc của nhà nước, phải dựa trên hai yêu tố cơ bản:

Một là, công việc nhà nước: Mọi công việc nhà nước đều hướng đến

giá trị cốt lõi của nhà nước Công việc do công chức đảm nhận mang ý nghĩa

xã hội rất cao - do nhân dân uỷ thác và trao quyền, do đó nó có bổn phận phục

vụ nhân dân, vì nhân dân

Hai là, con người: Hướng đến những giá trị cốt lõi của nền công vụ,

con người thực thi công việc nhà nước - công chức, người nhân danh nhà nước phải là "người có đạo đức trong thực thi công vụ" Tuy nhiên, đạo đức con người trong trường hợp là công chức lại là sự tổng hòa, đan xen của nhiều loại đạo đức: Cá nhân, xã hội, nghề nghiệp v.v

Đạo đức công chức nói chung và đạo đức công chức khi thực thi công

vụ nói riêng có thể chia ra nhiều cấp độ và mỗi cấp độ thể hiện một cách mà công chức thể hiện đạo đức của chính mình

Về bản chất, đạo đức công vụ là đạo đức thực thi công vụ của công chức, bao gồm hệ thống nguyên tắc, chuẩn mực dùng để điều chỉnh mối quan

hệ giữa đội ngũ công chức với tổ chức, công dân, thể hiện ở lương tâm và trách nhiệm vì lợi ích chung, ý thức việc cần phải làm và mong muốn được làm vì lợi ích chung đó Đạo đức công vụ được xem xét từ hai góc độ:

Một là, góc độ của tồn tại người Đó là đạo đức của cá nhân người công

chức Nói cách khác chủ thể đạo đức công vụ là người công chức Công chức thực thi công việc của nhà nước cũng là một con người Họ có đầy đủ các yếu

tố của một con người - cá nhân Với tư cách là công dân, người công chức phải mang trong mình những nguyên tắc, chuẩn mực, giá trị đạo đức xã hội

mà trong đó họ sống, hoạt động

Hai là, góc độ đạo đức nghề nghiệp Với tư cách là công chức, họ phải

tuân thủ những nguyên tắc, chuẩn mực quy định cách ứng xử của người công chức trong hoạt động thực thi công vụ mà không bao giờ được vi phạm đạo