SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN CỦA BẢO HIỂM ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ MỘT QUỐC GIA NÓI CHUNG

SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN CỦA BẢO HIỂM ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ MỘT QUỐC GIA NÓI CHUNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM

LỚP NH10

Đề tài 1

SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN CỦA BẢO HIỂM ĐỐI VỚI NỀN

KINH TẾ MỘT QUỐC GIA NÓI CHUNG

GIẢNG VIÊN : NGUYỄN TẤN HOÀNG

I BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA BẢO HIỂM:

1 Bản chất của bảo hiểm

Cơ chế hoạt động của bảo hiểm tạo ra một sự đóng góp của số đôngvào sự bất hạnh của số ít trên cơ sở quy tụ nhiều nguời có cùng rủi ro thànhcộng đồng nhằm phân tán hiệu quả tài chính của những vụ tổn thất Nhưvậy, thực chất mối quan hệ trong hoạt động bảo hiểm không chỉ là mối quan

hệ giữa các tổ chức bảo hiểm và nguời tham gia bảo hiểm mà là tổng thể cácmối quan hệ giữa những người tham gia trong cùng cộng đồng xoay quanhviệc hình thành và sử dụng quỹ bảo hiểm - một hình thức đặc biệt của cáckhoản dự trữ bằng tiền

Các mối quan hệ kinh tế phát sinh gắn với việc tạo lập và phân phốiquỹ bảo hiểm đuợc thể hiện ở hai mặt:

- Một là , chúng nảy sinh trong quá trình huy động phí bảo hiểm đểlập quỹ bảo hiểm Nguồn thu hình thành quỹ bảo hiểm càng lớnkhi số luợng nguời tham gia bảo hiểm càng đông

- Hai là, chúng nảy sinh trong quá trình huy động sử dụng quỹ bảohiểm Quỹ bảo hiểm truớc hết đuợc sử dụng để bù đắp những tồnthất cho nguời đuợc bảo hiểm khi xảy ra các rủi ro đuợc bảo hiểmlàm ảnh huởng đến sự liên tục của đời sống sinh hoạt và hoạt độngsản xúât kinh doanh trong nền kinh tế xã hội Quỹ bảo hiểm cònđuợc sử dụng trang trải các chi phí hoạt động của chính nguời bảohiểm, tham gia vào các mối quan hệ phân phối mang tính phápđịnh ( thuế, phí…) và mang lại lãi kinh doanh ( trong truờng hợp làbảo hiểm thuơng mại)

Như vậy, thực chất bảo hiểm là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinhtrong quá trình phân phối lại tổng sản phẩm xã hội duới hình thái giá trịnhằm hình thành và sử dụng quỹ bảo hiểm cho mục đích bù đắp tổn thất dorủi ro bất ngờ gây ra cho người đuợc bảo hiểm, đảm bảo cho quá trình táisản xuất được thuờng xuyên và liên tục

Truớc đây, trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, việc tuyệt đối hoá vaitrò của kinh tế nhà nuớc và kinh tế tập thể nói chung và sự độc quyền nhànuớc trong lĩnh vực bảo hiểm đã làm cho các mối quan hệ của bảo hiểm trởnên đơn giản và việc sử dụng quỹ bảo hiểm trở nên kém hiệu quả Sự

chuyển huớng sang nền kinh tế thị truờng hiện nay , như đã đề cập, đã tạo ratiền đề khách quan và cơ sở vững chắc cho những hoạt động của bảo hiểm.

Bên cạnh đó, trong nền kinh tế thị trường các mối quan hệ kinh tế( trong đó có các mối quan hệ thuộc bảo hiểm) rất đa dạng phức tạp Bảohiểm, ở mọi góc độ ( doanh nghiệp, sản phẩm, quản lí nhà nuớc, hiệp hội…),bức thiết phải đuợc xây dựng và hoàn thiện nhanh chóng nhằm phát huychức năng vốn có của mình: bảo vệ con nguời, bảo vệ tài sản,của cải vật chấtcủa xã hội

2 Vai trò – tác dụng của bảo hiểm:

Hoạt động của bảo hiểm thâm nhập vào tất cả các lĩnh vực của đờisống kinh tế - xã hội Trong điều kiện kinh tế hàng hoá phát triển với nhiềuthành phần kinh tế, sự đa dạng của các loại hình doanh nghiệp và các ngànhnghề, sự phát triển của các nhu cầu của các tầng lớp dân cư trong xã hội vềcủa cải vật chất,bảo hiểm và đảm bảo xã hội đòi hỏi các hoạt động bảo hiểmphải thích ứng với cơ chế thị truờng và phát huy vai trò ở mọi lĩnh vực khácnhau

Nhìn chung thì vai trò của bảo hiểm có thể đuợc xét ở hai khía cạnh :kinh tế- xã hội và tài chính

2.1 Khía cạnh kinh tế - xã hội:

Rủi ro tổn thất phát sinh làm thiệt hại các đối tuợng : của cải vật chất

do con nguời tạo ra và chính cả bản thân con ngưòi, làm gián đoạn quá trìnhsinh hoạt của dân cư , ngưng trệ hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh

tế Nói chung, nó làm gián đoạn và giảm hiệu quả và giảm hiệu qủa của quátrình tái sản xuất xã hội

Quỹ dự trữ bảo hiểm đuợc tạo lập truớc một cách có ý thức, khắcphục hậu quả nói trên, bằng cách bù đắp các tổn thất phát sinh nhằm tái lập

và đảm bảo tính thuờng xuyên liên tục của các quá trình xã hội Như vậy,trên phạm vi rộng toàn bộ nền kinh tế xã hội, bảo hiểm đóng vai trò như mộtcông cụ an toàn và dự phòng đảm bảo khả năng hoạt động của mọi chủ thểdân cư và kinh tế Với vai trò đó, bảo hiểm khi thâm nhập sâu rộng vào mọi

lĩnh vực của đời sống xã hội đã phát huy tác dụng vốn có của mình : thúcđẩy ý thức đề phòng - hạn chế tổn thất cho mọi thành viên trong xã hội

Bảo hiểm là môi truờng nghề nghiệp của một số luợng lớn lao động.Lao động trong ngành bảo hiểm cùng với các ngành nghề khác tạo ra nhiềugiá trị gia tăng cho cả nền kinh tế , góp phần đáng kể vào tổng GDP củaquốc gia ( hầu hết các nuớc có nền kinh tế phát triển đều có tỷ trọng đónggóp của bảo hiểm vào GDP khoảng 6 – 10%) Hoạt động bảo hiểm là mộttrong những hoạt động có mối quan hệ với nhiều ngành nghề khác nhất.Không những thế, ngày nay hoạt động bảo hiểm không chỉ huớng đến việcphân phối lại về mặt gía trị mà còn huớng đến vai trò xã hội tích cực hơn,trong việc chống lại những hậu quả bất hạnh của cuộc sống Các chuơngtrình hỗ trợ của bào hiểm ngày càng phát triển và đa dạng, các hoạt độngmang tính chất cộng đồng thể hiện qua việc hỗ trợ tuyên truyền đề phònghạn chế tai nạn ( nhất là tai nạn giao thông), bệnh tật, hỗ trợ các trung tâmphụ hồi chức năng cho nguời tàn tật, hình thành các trung tâm cứu hộ…).Hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ không chỉ thúc đẩy ý thức phòng ngừa rủi

ro của tất cả các thành viên trong xã hội mà còn làm giảm thiệt hại về mặtkinh tế ,tổn thất giảm đi , đồng thời với giá trị của nền kinh tế tăng lên, mứcđóng góp của các thành viên trong quỹ bảo hiểm cũng giảm đi

2.2 Khía cạnh tài chính:

Sản phẩm bảo hiểm là một loại dịch vụ đặc biệt : một lời cam kết đảmbảo cho sự an toàn ( an toàn động), hơn nữa, một loại hàng hoá dịch vụ( trên thị truờng bảo hiểm thưong mại) Tổ chức hoạt động bảo hiểm với tưcách là một đơn vị cung cấp một loại sản phẩm dịch vụ cho xã hội, tham giavào quá trình phân phối như là một đơn vị ở khâu cơ sở trong hệ thống tàichính

Mặt khác sự tồn tại và phát triển của bảo hiểm khônh chì đáp ứng nhucầu đảm bảo an toàn mà còn đáp ứng cho nhu cầu vốn không ngừng tăng lêncủa qúa trình tái sản xuất mở rộng, đặc biệt là trong nền kinh tế thị truờng Với việc thu phí theo ngyên tắc ứng truớc , các tổ chức hoạt động bảo hiểmchiếm giữ một quỹ tiền tệ rất lớn thể hiện cam kết của họ đối với kháchhàng nhưng tạm thời nhàn rỗi Và như vậy, các tổ chức hoạt động bảo hiểm

đã trở thành những nhà đầu tư lớn, quan trọng cho các hoạt động khác củanền kinh tế quốc dân.

Bảo hiểm, do dó, không chỉ đóng vai trò của một công cụ an toàn màcòn có vai trò của một trung gian tài chính, nắm giữ phần quan trọng trongcác doanh nghiệp công nghiệp và thuơng mại lớn Hoạt động đầu tư tàichính của các tổ chức bảo hiểm vì thế có ảnh huởng lớn, nhất là trên thịtruờng đầu tư trung và dài hạn Tuy nhiên, do yêu cầu đầu tư an toàn, đảmbảo khà năng thanh toán cho những cam kết nên danh mục đầu tư của các tổchức bảo hiểm phải chịu sự giám sát của cơ quan quản lí nhà nuớc

Với các vai trò nói trên , bảo hiểm phát huy tác dụng hết sức quantrọng, đặc biệt trong nền kinh tế thị truờng, đó là : tập trung, tích tụ vốn đảmbảo cho quá trình tái sản xuất được thuờng xuyên và liên tục , là một trongnhững định chế tài chính quan trọng trong nền kinh tế của một quốc gia

II SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN CỦA BẢO HIỂM:

Xem xét mối quan hệ giữa sự phát triển của ngành bảo hiểm trong tươngquang chung với sự phát triển của toàn nền kinh tế ở nhiều nuớc, nhiều nhàkinh tế học đã khẳng định tác dụng to lớn, cũng như vai trò không thể thiếucủa bảo hiểm đối với nền kinh tế Thực tế cho thấy, sự tồn tại của một thịtrường bảo hiểm mạnh là một trong những yếu tố cơ bản của bất cứ nền kinh

tế thành công nào Tác dụng của bảo hiểm thể hiện rõ trên nhiều phươngtiện Ngoài việc giúp bù đắp thiệt hại, khắc phục tổn thất, bảo hiểm còn sửdụng hiệu quả những khoản tiền nhàn rỗi, tạo được nguồn vốn lớn để đầu tưvào các lĩnh vực khác Cũng nhờ bảo hiểm mà ngân sách nhà nước hàngnăm có nguồn đóng góp không nhỏ, mọi người có được tâm lý an tâm trongkinh doanh, trong cuôc sống, công tác đề phòng và hạn chế tổn thất đượctăng cường

1- Bù đắp thiệt hại, khắc phục tổn thất.

Bù đắp thiệt hại, khắc phục tổn thất là tác dụng chủ yếu của bảo hiểm vàcũng xuất phát chính từ nhu cầu này mà bảo hiểm đã ra đời Nói đến bảohiểm là nói đến khả năng bồi thường khi có tổn thất xảy ra, và vai trò củacác công ty bảo hiểm là cung cấp các loại dịch vụ đặc biệt nhằm khôi phục

khả năng vật chất, tài chính như trước khi xảy ra rủi ro, hoặc bồi thường chongười thụ hưởng trong hợp đồng bảo hiểm con người.

Mặc dù trong thời đại ngày nay, khoa học kỹ thuật đã phát triển cao,nhưng rủi ro bất ngờ vẫn có thể xảy ra và thực tế đã chứng minh rằng nhiều

cá nhân và gia đình trở nên khó khăn, túng quẫn khi có một thành viên tronggia đình, đặc biệt thành viên đó lại là người trụ cột bị chết hoặc bị thương tậtvĩnh viễn Khi đó, gia đình phải chi phí mai táng, chôn cất, chi phí nằm viện,thuốc men, chi phí phẫu thuật và bù đắp những khoản thu thường xuyên bịmất đi Khó khăn hơn là một loạt các nghĩa vụ và trách nhiệm mà người chếtchưa kịp hoàn thành như: trả nợ, phụng dưỡng bố mẹ già, nuôi dạy con cái

ăn học…Dù rằng hệ thống bảo trợ xẫ hội và các tổ chức xã hội có thể trợ cấpkhó khăn, nhưng cũng chỉ mang tính tạm thời trước mắt, chưa đảm bảo đượclâu dài về mặt tài chính Tham gia BH sẽ phần nào giải quyết được nhữngkhó khăn đó

2- Tăng cường công tác đề phòng và hạn chế tổn thất

Bên cạnh khả năng giải quyết các hậu quả của rủi ro, bảo hiểm còn gópphần thực hiện một nội dung trong các biện pháp rủi ro Đó là đề phòng vàhạn chế mức thấp nhất những tổn thất có thể xảy Nhờ đó, những thiệt hạiđáng tiếc về người và tài sản được giảm thiểu và những hậu quả về kinh tế -

xã hội cũng được chủ động phòng tránh

Trong thực tế, không phải lúc nào con người cũng chỉ gặp thuận lợi, cóđầy đủ thu nhập và điều kiện sinh sống bình thường Trái lại, có rất nhiềutrường hợp khó khăn bất lợi, ít nhiều ngẫu nhiên phát sinh làm cho người ta

bị giảm hoặc mất thu nhập hoặc các điều kiện sinh sống khác Chẳng hạn,bất ngờ bị ốm đau hay bị tai nạn trong lao động , mất việc làm hay khi tuổigià khả năng lao động và khả năng tự phục vụ bị suy giảm v.v Khi rơivàonhững trường hợp này, các nhu cầu cần thiết, trong cuộc sốngkhông vì thế

mà mất đi, trái lại có cái còn tăng lên, thậm chí còn xuất hiện thêm một sốnhu cầu mới như: cần được khám chữa bệnh và điều trị khi ốm đau;tai nạnthương tật nặng cần phải có người chăm sóc nuôi dưỡng v.v Bởi vậy,muốn tồn tại và ổn định cuộc sống, con người và xã hội loài người phải tìm

ra và thực tế đã tìm ra nhiều cách giải quyết khác nhau như: san sẻ, đùm bọc

lẫn nhau trong nội bộ cộng đồng; đi vay, đi xin hoặc dựa vào sự cứu trợ củaNhà nước v.v Rõ ràng, những cách đó là hoàn toàn thụ động và khôngchắc chắn.

Năm 1850, lần đầu tiên ở Đức, nhiều bang đã thành lập quỹ ốm đau vàyêu cầu công nhân phải đóng góp để dự phòng khi bị giảm thu nhập vì bệnhtật Từ đó, xuất hiện hình thức bắt buộc đóng góp Lúc đầu chỉ có giới thợtham gia, dần dần các hình thức bảo hiểm mở rộng ra cho các trường hợp rủi

ro nghề nghiệp, tuổi già và tàn tật Đến cuối những năm 1880, sự tham gia làbắt buộc và không chỉ người lao động đóng góp mà giới chủ và Nhà nướccũng phải thực hiện nghĩa vụ của mình (cơ chế ba bên) Tính chất đoàn kết

và san sẻ lúc này được thể hiện rõ nét: mọi người, không phân biệt già - trẻ,nam - nữ, lao động phổ thông - lao động kỹ thuật, người khoẻ - người yếu

mà tất cả đều phải tham gia đóng góp vì mục đích chung Mô hình này củaĐức đã lan dần ra châu Âu, sau đó sang các nước Mỹ Latin, rồi đến Bắc Mỹ

và Canada vào những năm 30 của thế kỷ XX Sau chiến tranh thế giới thứhai, BHXH đã lan rộng sang các nước giành được độc lập ở châu á, châu Phi

và vùng Caribê BHXH dần dần đã trở thành một trụ cột cơ bản của hệ thống

An sinh xã hội và được tất cả các nước thừa nhận là một trong những quyềncon người

Có thể nói, qua nhiều thời kỳ, cùng với sự tranh chấp giữa nhiều vấn đềcủa giới chủ và giới thợ, cùng với sự đổi mới quá trình phát triển kinh tế xãhội, cùng với trình độ chuyên môn và nhận thức về BH của người lao độngngày càng được nâng cao, cách thức chủ động khắc phục khi có những sựkiện hoặc không may gặp những rủi ro xảy ra ngày càng hoàn thiện Tuynhiên, chỉ đến khi có sự ra đời của BHXH thì những tranh chấp cũng nhưnhững khó khăn mới được giải quyết một cách ổn thoả và có hiệu quả nhất

Đó cũng chính là cách giải quyết chung nhất cho xã hội loài người trong quátrình phát triển: sự chia sẻ Sự xuất hiện của BHXH là một tất yếu kháchquan khi mà mọi thành viên trong xã hội đều cảm thấy sự cần thiết phảitham gia hệ thống BHXH và sự cần thiết được BHXH

3- Sử dụng hiệu quả những khoản tiền nhàn rỗi, tạo được nguồn vốn lớn để đầu tư vào lĩnh vực khác

Trong cuộc sống cũng như trong kinh doanh người ta luôn phải tính đếnnhững rủi ro có thể gặp phải, và luôn muốn chủ động trong tình uống xấunhất Việc khắc phục rủi ro đòi hỏi các cá nhân, tổ chức phải bỏ ra mộtkhoản tiền lớn lập quỹ dự phòng Xét trên toàn xã hội, tổng các quỹ dự

phòng sẽ là một khoản tiền không nhỏ, có nhả năng sinh lợi lớn nếu đem đầutư.

Thông qua dịch vụ BH, một dịch vụ có đối tượng tham gia rất đông đảo,các nhà bảo hiểm thu được phí để hình thành quỹ bảo hiểm, quỹ này được sửdụng chủ yếu vào mục đích bồi thường, chi trả và dự phòng Khi nhàn rỗi,

nó sẽ là nguồn vốn đầu tư hữu ích góp phần phát triển và tăng trưởng kinh

tế Nguồn vốn này không chỉ có tác dụng đầu tư dài hạn, mà còn góp phầnthực hành tiết kiệm, chống lạm phát và tạo thêm công ăn việc làm cho ngườilao động

Ngày nay ở nhiều nước trên thế giới, những tiến bộ khoa học đã góp phầnđẩy nhanh quá trình phát triển sản xuất, nâng cao đời sống kinh tế xã hội,kéo dài tuổi thọ của dân cư Tuổi thọ tăng thể hiện đời sống vật chất tinhthần cao Đây là điều đáng mừng, song nó cũng đặt ra cho xã hội, trước hết

là nguồn ngân sách Nhà nước một số vấn đề cần được quan tâm giải quyết

Đó là việc phải dành một khoản kinh phí ngân sách ngày càng tăng tươngứng với mức tăng dân số và tuổi thọ để giải quyết các chế độ đảm bảo xãhội, nhất là đối với những người già yếu, không nơi nương tựa Do vậy,phần vốn ngân sách đầu tư cho phát triển ít nhiều nhất định sẽ bị ảnh hưởng.Nhằm khắc phục ảnh hưởng ấy, nhiều nước trên thế giới đã dùng biện phápkhác để bổ sung vốn đầu tư phát triển Đó là mở rộng thị trường BHNT, huyđộng mọi tầng lớp dân cư tham gia mua BHNT dài hạn Đây được coi làbiện pháp hỗ trợ ngân sách Nhà nước trong việc đảm bảo sinh hoạt bìnhthường cho những người già yếu, những người mất sức bên cạnh các khoảnphúc lợi xã hội của Nhà nước và là nguồn vốn bổ sung cho ngân sách Nhànước trong việc đầu tư phát triển sản xuất, tạo công ăn việc làm, giữ gìn trật

tự và ổn định xã hội Chẳng hạn, ở Mỹ, trong tổng số vốn đầu tư phát triểnsản xuất hiện nay thì 30% là vốn huy động được từ các quỹ BHNT Ở Đứcngày nay, người hưu trí còn có khoản thu thêm từ quỹ BHNT bổ sung chothu nhập tuổi già của mình và khoản này chiếm 20% thu nhập hàng thángcủa họ

Hơn nữa hoạt động đầu tư cũng chi phối chiến lược thiết kế sản phẩm vàtính phí bảo hiểm của công ty và đóng một vai trò nhất định trong quan hệvới khách hàng Lợi nhuận thu được từ hoạt động đầu tư sẽ quyết định đếncác sản phẩm bảo hiểm của công ty Nếu thu nhập của hoạt động đầu tư cao

sẽ giúp sản phẩm đưa ra hấp dẫn hơn đối với khách hàng về phí, về lãi đầutư…trong khi tỷ lệ lãi đầu tư thấp có thể làm cho các sản phẩm kém cạnhtranh và có thể dẫn đến mất khách hàng

Ngoài việc là một công cụ hữu hiệu để huy động những nguồn tiền mặtnhàn rỗi ở các tầng lớp dân cư trong xã hội để thực hành tiết kiệm thì bảohiểm còn góp phần chống lạm phát Xét về mặt sản phẩm, tất cả sản phẩmcủa BHNT đều có khả năng chống lại ảnh hưởng của lạm phát vì khi tính phíbảo hiểm, công ty bảo hiểm đã áp dụng một tỷ lệ chiết khấu phí (lãi kỹthuật), phần lãi này sẽ bù đắp lại phần trượt giá Khi tham gia BHNT, kháchhàng có thể yên tâm về giá trị đồng tiền vì khi tham gia bảo hiểm, số tiềnnộp phí bảo hiểm của người tham gia bảo hiểm (NTGBH) không phải là tiền

“chết” mà là tiền “đẻ” ra tiền Số phí bảo hiểm mà NTGBH đóng được công

ty bảo hiểm đem đầu tư và lãi đầu tư được trả lại cho NTGBH dưới hìnhthức chiết khấu phí (tính lãi cho phí bảo hiểm đóng ), ngoài ra còn dưói hìnhthức lãi chia (bảo tức ) Thông thường, do thực hiện đa dạng hoá đầu tư nênlãi suất đầu tư của các Cty BHNT thường cao hơn lãi suất tiết kiệm tiền gửiNgân Hàng (và cao hơn tỷ lệ lạm phát), như vậy NTGBH được hưởng lãisuất dương từ số phí đóng, tức là bảo toàn và tăng được giá trị của khoảntiền đóng phí bảo hiểm Một điều cũng cần lưu ý là, khi tham gia bảo hiểm

và đóng phí định kỳ, không phải toàn bộ số phí đóng phải chịu ảnh hưởngcủa lạm phát tương ứng với thời hạn bảo hiểm mà từng phần phí đóng sẽchịu ảnh hưởng trong những thời hạn khác nhau Qua đó, chúng ta thấy vaitrò to lớn của BHNT trong việc kìm hãm lạm phát

4- Tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước

Hàng năm, thông qua việc nộp thuế, bảo hiểm đã đóng góp một phầnkhông nhỏ vào ngân sách nhà nước Khi doanh thu ngành bảo hiểm tăng thìlượng thuế nộp vào cho nhà nước từ đó cũng nhiều lên Bên cạnh đó, cácchương trình hỗ trợ bảo hiểm ngày càng phát triển và đa dạng, các hoạt độngmang tính chất cộng đồng thể hiện qua việc hỗ trợ, tuyên truyền đề phòng

hạn chế tai nạn (nhất là tai nạn giao thông), bệnh tật, hỗ trợ các trung tâmphục hồi chức năng cho người tàn tật, hình thành các trung tâm cứu hộ…Hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ không chỉ thúc đẩy ý thức phòng ngừa rủi

ro của tất cả các thành viên trong xã hội mà còn tiết kiệm cho ngân sáchthông qua việc thực hiện tốt khâu phòng ngừa và hạn chế tổn thất, giúp bảo

vệ tốt tài sản công cộng, giảm đến mức thấp nhất những thiệt hại đáng tiếc.Điều này giúp nhà nước giảm bớt chi tiêu những khoản lớn để bù đắp nhữngtổn thất như phải xây dựng đường xá, cầu cống, nhà xưởng, công trình…ngoài ra, một thị trường bảo hiểm phát triển mạnh mẽ và ổn định sẽ thu hútcác cá nhân và tổ chức mua bảo hiểm của công ty bảo hiểm trong nước, gópphần tiết kiệm một khoản ngoại tệ lớn cho ngân sách nhà nước

5- Tạo tâm lý an tâm trong kinh doanh, trong cuộc sống.

Khi kinh doanh ngày càng phát triển, đời sống xã hội ngày càng đượcnâng cao thì người ta càng có nhu cầu được đảm bảo an toàn cho tương lai.Môi trường kinh doanh cũng như môi trường xã hội đang dần xuất hiệnnhững rủi ro mới Những rủi ro thiên nhiên như bão lũ, hạn hán, cháy rừng

tự nhiên… đang trở lên hết sức phức tạp Thế giới đang biến triển hết sứcphức tạp, khó đoán như chiến tranh, khủng bố, xung đột trong tình hình nhưvậy, bảo hiểm chính là một giải pháp hữu hiệu, góp phần tích cực tạo ra tâm

lý an tâm trong kinh doanh trong cuộc sống cho con người

III THỰC TRẠNG BẢO HIỂM VIỆT NAM HIỆN NAY

A-Những thách thức của ngành bảo hiểm hiện nay

Bên cạnh những cơ hội phát triển của việc mở cửa thị trường, ngànhbảo hiểm Việt Nam nói chung và bản thân các công ty bảo hiểm trong nướcnói riêng cũng phải giải quyết những bài toán hết sức khó khăn:

1 Số lượng các DNBH được cấp phép hoạt động ngày một gia tăng và biến động về nhân sự đặc biệt là nhân sự cao cấp giữa các DNBH

Các tổ chức, các nhân trong và ngoài nước nếu đủ điều kiện thao luậtđịnh đều có quyền xin phép thành lập DNBH, trong đó có các DNBH nướcngoài theo đúng cam kết WTO Điều này gần như đương nhiên vì tiềm năng

và cơ hội phát triển của thị trường BH nhân thọ và phi nhân thọ còn đầy hứa

hẹn, tốc độ tăng trưởng của ngành BH tương đối hấp dẫn, BH còn đượcdùng dự phòng nghiệp vụ BH vào đầu tư tài chính có khả năng sinh lời cao.Tuy nhiên, việc có nhiều DNBH ra đời làm cho thị phần của các công ty bảohiểm bị chia sẻ Miếng bánh thị phần tại thị trường bảo hiểm Việt Nam hiệnđang được ba doanh nghiệp lớn là Prudential (40%), Bảo Việt (34%),Manulife (10%) nắm giữ, (theo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam), nhưng nhiềudoanh nghiệp “chiếu dưới” vẫn tự tin trong việc tìm cho mình một phầnđáng kể của chiếc bánh Trong thời gian qua, một điều có thể nhận thấy, thịphần bảo hiểm nói chung và bảo hiểm nhân thọ nói riêng đang có sự thayđổi khá rõ nét Theo một ước tính sơ bộ của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam,năm 2009 Prudential tiếp tục dẫn đầu thị trường về doanh thu phí bảo hiểmkhai thác mới với 31%, Bảo Việt đứng thứ hai với 28%, Manulife đứng thứ

ba với 10% ACE Life và AIA Life hiện đang theo sát nhau ở vị trí thứ tư vàthứ năm với khoảng 9% dành cho mỗi công ty Dai-ichi Life Việt Namchiếm khoảng 7%, Prevoir khoảng 2% Ba công ty còn lại là Cathay Life,Great Eastern và Korea Life chiếm dưới 4%

Do thị trường bảo hiểm Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển,đồng thời khách hàng ngày càng có nhiều lựa chọn hơn, nên việc các công tybảo hiểm cũ bị mất thị phần về các công ty bảo hiểm mới gia nhập thị trường

là điều bình thường Chẳng hạn khi Dai-ichi Life Việt Nam mua lại BảoMinh - CMG, thị phần lúc đó là 4,8%, nhưng hiện nay đã tăng lên khoảng7% Mặt khác, sụ gia tăng các DNBH cũng gây nên hiện tượng “chảy máuchất xám nguồn nhân lực chủ chốt sang DNBH mới”, đây cũng là điều rấtđáng lo ngại

2 DNBH hoạt động ở nước ngoài được cung cấp một số sản phẩm BH qua biên giới (vào VN)

Đây là điều đáng lo ngại trong cuộc cạnh tranh không cân sức đối vớicác DNBH đang hoạt động tại VN (DNVN, liên doanh, 100% vốn nướcngoài) Trước hết, họ không thể biết được thông tin về đối thủ cạnh tranhcủa họ (DNBH đang hoạt động ở nước ngoài) cụ thể là ai đang bán sảnphẩm BH vào VN Thứ hai, vũ khí của đối thủ đang sử dụng là loại gì khôngđược biết rõ: đơn BH, điều khoản BH, điều kiện BH, phí BH như thế nào?Thứ ba, DNBH đang hoạt động tại VN phải đóng thuế cho ngân sách nhànước như thuế VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế môn bài, thuế sửdụng đất… để hoạt động kinh doanh có doanh thu từ VN, trong khi đó đốithủ không bị đóng góp các khoản thuế trên Trong một cuộc chiến, “Biếtđịch biết ta, trăm trận trăm thắng” DNBH đang hoạt động ở nước ngoài biếtrất rõ DNBH đang hoạt động tại VN, song DNBH đang hoạt động tại VN lại

không biết gì về DNBH đang hoạt động tại nước ngoài đang ngấm ngầmcùng chia chiếc bánh thị trường BHVN.

3 Kênh phân phối sản phẩm BH đã bộc lộ nhiều yếu kém

Trong thời gian vừa qua thi trường bảo hiểm Việt Nam đã chứng kiếnnhiều sự kiện và nhiều phản ứng khác nhau xung quanh vấn đề chất lượngsản phẩm, chất lượng kênh phân phối Một trong những sự kiện nổi bật đó làthị trường không chấp nhận tiêu thụ sản phẩm bảo hiểm xe máy kém chấtlượng được phân phối thông qua kênh đại lý chưa được đào tạo hoặc đào tạoquá sơ sài Sở dĩ lực lượng phân phối tồn tại nhiều yếu kém là do nhữngnguyên nhân sau:

- Những nghiệp vụ cần chuyên môn cao, đại lý không thể đảm nhận nổi

- Lực lượng môi giới quá mỏng và phạm vi hoạt động còn hạn chế

- Các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước có xu hướng sử dụng lực lượngbán hiện có hơn là đào tạo mới hoặc chuyển đổi hình thức kênh phân phối

- Năng lực đáp ứng nhu cầu dịch vụ có chất lượng hoàn hảo của các doanhnghiệp bảo hiểm chậm hơn tốc độ phát triển của thị trường nên chưa kịphoàn thiện và chuyển giao công nghệ cho đại lý

- Do chưa kịp đầu tư cho lực lượng phân phối sản phẩm trước tình hình tăngtrưởng đột biến đội ngũ đại lý ở lĩnh vực phi nhân thọ không đáp ứng đượcnhu cầu của thị trường

Hệ quả là:

- Làm cho nhu cầu thị trường bị lệch hướng

- Làm thay đổi nhãn quan xã hội về một nghề nghiệp có nhiều đóng góp chonền kinh tế

- Những mục tiêu kinh tế xã hội của nhà nước trở nên kém hiệu quả

Do đó đây sẽ là thách thức lớn đối với những người làm nhiệm vụphân phối sản phẩm bảo hiểm Họ phải luôn thay đổi để thích nghi, luôn tựhoàn thiện và trở nên chuyên nghiệp hơn trong suy nghĩ của khách hàng.Không phải bất cứ ai cũng làm cho khách hàng cảm nhận được nhu cầu sửdụng những tiện ích mà dịch vụ bảo hiểm có thể cung cấp Việc này đòi hỏianh ta phải am hiểu hoàn cảnh và những mong muốn trong tương lai củakhách hàng mà anh ta muốn thuyết phục Người đại lý bảo hiểm cần cónhững kĩ năng riêng vượt trội so với người làm công việc phân phối sảnphẩm tiêu dùng khác Nói một cách khác, đại lý bảo hiểm luôn phải đối mặtvới quy luật tự đào thải Ngoài ra thách thức đối với người làm nhiệm vụ

phân phối bảo hiểm còn ở chỗ hành lang pháp lý bảo vệ người đại lý chưađược mức độ có thể yên tâm hành nghề

dữ liệu không đầy đủ, gây khó khăn cho công tác quản lý khách hàng và giảiquyết bồi thường

Bên cạnh đó, việc tuyển dụng ồ ạt và đào tạo qua loa nhằm mục đíchthâu tóm thị phần của các công ty bảo hiểm trong giai đoạn vừa qua đã để lạikhông ít hậu quả đáng tiếc Do áp lực từ phía công ty bảo hiểm nên nhiềunhân viên chưa được đào tạo sâu về chuyên môn đã phải “xông trận”.Vì thếmột chuẩn mực đào tạo có chuyên môn cao là điều mà một doanh nghiệpbảo hiểm tâm huyết với nghề luôn mong muốn có được

5 Cạnh tranh gay gắt chủ yếu bằng con đường hạ phí BH, không chú trọng nhiều đến dịch vụ chăm sóc khách hàng

Phí BH trên thị trường BHPNT Việt Nam hiện nay được hình thànhchủ yếu qua con đường cạnh tranh hạ phí phi kĩ thuật mà không quan tâmđến đối tượng BH như thế nào, mức độ rủi ro ra sao Phí BH một khách sạn

5 sao chỉ tương đương với phí BH một chiếc xe ô tô trị giá 1 tỉ đồng là mộtđiều phi lý mà trên thị trường vẫn có DNBH chấp nhận để giành bằng đượcdịch vụ BH Một trong những nguyên nhân có nguồn gốc sâu xa là chế độkhoán tiền lương và chi phí theo doanh thu không chú trọng đến bồi thường

có thể xảy ra (lời cam kết của DNBH đến khách hàng) Tình trạng này dẫnđến không những các DNBH cạnh tranh lẫn nhau mà còn có sự cạnh tranhgiữa các chi nhánh trong cùng một DNBH Chính vì vậy, việc quan tâm