Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật a.. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống động vật - Ánh sáng ảnh hưởng tới định hướng, nhận biết, di chuyển của động vật.. - Ánh sáng ảnh
Trang 1ÔN TẬP ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
I NỘI DUNG, KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1 Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật
a Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật
- Có hai nhóm cây:
+ Nhóm cây ưa sáng: sống ở nơi quang đãng
VD: Cây phi lao, Cây lúa …
+ Nhóm cây ưa bóng: sống ở nơi ánh sáng yếu
VD Cây lá lốt, Cây họ gừng
- Ánh sáng ảnh hưởng nhiều tới hoạt động sinh lí của TV như hoạt động hô hấp, quang hợp, khả năng hút nước của cây…
b Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống động vật
- Ánh sáng ảnh hưởng tới định hướng, nhận biết, di chuyển của động vật
- Ánh sáng ảnh hưởng tới sự sinh trưởng, sinh sản của động vật
- Chia động vật thành hai nhóm:
+ Nhóm ĐV ưa sáng: Gồm những ĐV hoạt động ban ngày
VD: Trâu, gà, dê
+ Nhóm ĐV ưa tối: Gồm những ĐV hoạt động ban đêm, sống trong hang,trong đất, đáy biển
VD: Dơi, cú mèo
2 Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm lên đời sống sinh vật
a Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
- Nhiệt độ ảnh hưởng tới các quá trình sinh lý, sinh hoá của sinh vật, vì vậy có ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật
- Chia sinh vật thành hai nhóm:
+ Sinh vật biến nhiệt
VD: Thực vật, cá ,ếch …
+ Sinh vật hằng nhiệt
VD: Chim bồ câu, Thú
b Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
PHÒNG GD&ĐT HƯNG HÀ
TRƯỜNG THCS KIM TRUNG
NỘI DUNG ÔN TẬP MÔN SINH HỌC 9
Trang 2- Độ ẩm ảnh hưởng tới sự sinh trưởng, phát triển và phân bố của sinh vật
- Chia động vật và thực vật thành hai nhóm:
+ TV ưa ẩm và TV chịu hạn
+ ĐV ưa ẩm và ĐV ưa khô
3 Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật
a Quan hệ cùng loài
- Các sinh vật cùng loài sống gần nhau liên hệ với nhau hình thành nên nhóm cá thể
- Trong 1 nhóm có những mối quan hệ
+ Quan hệ hỗ trợ : Sinh vật được bảo vệ tốt hơn, kiếm được nhiều thức ăn
+ Quan hệ cạnh tranh: Ngăn ngừa gia tăng số lượng cá thể và sự cạn kiệt nguồn thức ăn
b Quan hệ khác loài
Quan hệ giữa các sinh vật khác loài có hai mặt:
- Quan hệ hỗ trợ: Là quan hệ có lợi hoặc không có hại cho sinh vật
+ Cộng sinh: 1, 9
+ Hội sinh : 5, 6
- Quan hệ đối địch: Là quan hệ mà ít nhất một bên sinh vật có hại hoặc cả hai đều
bị hại
+ Cạnh tranh: 2, 7
+ Kí sinh, nửa kí sinh: 4, 8
+ Sinh vật ăn sinh vật khác: 3, 10
II CÂU HỎI, BÀI TẬP VẬN DỤNG
1 Câu hỏi tự luận
Câu 1 Chuột sống trong rừng mưa nhiệt đới có thể chịu ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái sau: mức độ ngập nước, kiến, độ dốc của đất, nhiệt độ không khí, ánh sáng,
độ ẩm không khí, rắn hổ mang, áp suất không khí, cây gỗ, gỗ mục, gió thổi, cây cỏ, thảm lá khô, sâu ăn lá cây, độ tơi xốp của đất, lượng mưa Hãy sắp xếp các nhân tố
đó vào từng nhóm nhân tố sinh thái
Câu 2 Hãy vẽ sơ đồ mô tả giới hạn sinh thái của:
- Loài vi khuẩn suối nước nóng có giới hạn nhiệt độ từ 0oC đến +90oC, trong đó điểm cực thuận là +55o
C
- Loài xương rồng sa mạc có giới hạn nhiệt độ từ 0oC đến +56oC, trong đó điểm cực thuận là +32o
C
Câu 3 Sự khác nhau giữa thực vật ưa sáng và ưu bóng?
Câu 4 Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường? Tại sao?
Trang 3Câu 5 Các sinh vật cùng loài hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau trong những điều kiện nào?
2 Bài tập trắc nghiệm
Câu 1 Các nhân tố sinh thái được chia thành những nhóm nào sau đây?
A.Nhóm nhân tố vô sinh và nhân tố con người
B Nhóm nhân tố ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và nhóm các sinh vật khác
C Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh, nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh
D Nhóm nhân tố con người và nhóm các sinh vật khác
Câu 2 Các nhân tố sinh thái nào sau đây là nhân tố sinh thái vô sinh?
A Khí hậu, thổ nhưỡng, nước, địa hình
B Nước biển, sông, hồ, ao, cá, ánh sáng, nhiệt độ, độ dốc
C Ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, thực vật
D Các thành phần cơ giới và tính chất lí, hoá của đất; nhiệt độ, độ ẩm, động vật
Câu 3 Cơ thể sinh vật được coi là môi trường sống khi:
A Chúng là nơi ở của các sinh vật khác
B Các sinh vật khác có thể đến lấy chất dinh dưỡng từ cơ thể chúng
C Cơ thể chúng là nơi ở, nơi lấy thức ăn, nước uống của các sinh vật khác
D Cơ thể chúng là nơi sinh sản của các sinh vật khác
Câu 4 Cây thông mọc riêng rẽ nơi quang đãng thường có tán rộng hơn cây thông
mọc xen nhau trong rừng vì
A Ánh sáng mặt trời tập trung chiếu vào cành cây phía trên
B Ánh sáng mặt trời chiếu được đến các phía của cây
C Cây có nhiều chất dinh dưỡng
D Cây có nhiều chất dinh dưỡng và phần ngọn của cây nhận nhiều ánh sáng
Câu 5 Vai trò quan trọng nhất của ánh sáng đối với động vật là
A Kiếm mồi
B Nhận biết các vật
C Định hướng di chuyển trong không gian
D Sinh sản
Câu 6 Lá cây ưa bóng có đặc điểm hình thái như thế nào?
A Phiến lá hẹp, mỏng, màu xanh nhạt
B Phiến lá hẹp, dày, màu xanh sẫm
C Phiến lá rộng, mỏng, màu xanh sẫm
D Phiến lá dài, mỏng, màu xanh nhạt
Câu 7 Tầng Cutin dày trên bề mặt lá của các cây xanh sống ở vùng nhiệt đới có tác
dụng gì?
Trang 4A Hạn chế sự thoát hơi nước khi nhiệt độ không khí lên cao
B Hạn chế ảnh hưởng có hại của tia cực tím với các tế bào lá
C Tăng sự thoát hơi nước khi nhiệt độ không khí lên cao
D Tạo ra lớp cách nhiệt bảo vệ lá cây
Câu 8 Ứng dụng sự thích nghi của cây trồng đối với nhân tố ánh sáng, người ta trồng
xen các loại cây theo trình tự sau:
A Cây ưa bóng trồng trước, cây ưa sáng trồng sau
B Trồng đồng thời nhiều loại cây
C Cây ưa sáng trồng trước, cây ưa bóng trồng sau
D Tuỳ theo mùa mà trồng cây ưa sáng hoặc cây ưa bóng trước
Câu 9 Nếu ánh sáng tác động vào cây xanh từ một phía nhất định, sau một thời gian
cây mọc như thế nào?
A Cây vẫn mọc thẳng
B Cây luôn quay về phía mặt trời
C Ngọn cây sẽ mọc cong về phía có nguồn sáng
D Ngọn cây rũ xuống
Câu 10 Vào buổi trưa và đầu giờ chiều, tư thế nằm phơi nắng của thằn lằn bóng đuôi
dài như thế nào?
A Phơi nắng nằm theo hướng tránh bớt ánh nắng chiếu vào cơ thể
B Tư thế nằm phơi nắng không phụ thuộc vào cường độ chiếu sáng của mặt trời
C Luân phiên thay đổi tư thế phơi nắng theo hướng nhất định
D Phơi nắng theo hướng bề mặt cơ thể hấp thu nhiều năng lượng ánh sáng mặt trời