- Nguyên tắc đối xử Quốc gia NT: dựa trên các cam kết thương mại một nước sẽ thành ưu đãi cho các sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp của nước ngoài những sự đãi không kém hơn so với những s
Trang 1Họ và tên: Lâm Thị Quỳnh Anh
MSV: 18D130211
Mã LHP: 2101FECO2051
Học phần: chính sách kinh tế quốc tế
BÀI KIỂM TRA
Câu 1: phân tích các nguyên tắc điều chỉnh hoạt động kinh tế quốc tế? cho ví dụ liên hệ với Việt Nam
Nguyên tắc điều chỉnh chính sách kinh tế quốc tế:
Nguyên tắc không phân biệt đối xử: mọi quốc gia phải được đối xử thương mại như nhau Mục đích của nguyên tắc này là xóa bỏ sự phân biệt đối xử và đảm bảo sự công bằng bình đẳng giữa các nước, từ đó thúc đẩy ktqt Gồm có nguyên tắc đãi ngộ tối huệ quốc và nguyên tắc đãi ngộ quốc gia
- Nguyên tắc đối xử tối Huệ Quốc (MNF): một nước giành cho một nước thành viên chế độ
ưu đãi nào đó thì cũng phải dành sự ưu đãi này cho tất cả những nước thành viên khác
- Nguyên tắc đối xử Quốc gia (NT): dựa trên các cam kết thương mại một nước sẽ thành ưu đãi cho các sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp của nước ngoài những sự đãi không kém hơn so với những sự ưu đãi dành cho nước mình
Nguyên tắc minh bạch hóa: hoạt động thương mại quốc tế phải được minh bạch hóa WTO quy định các nước thành viên phải đảm bảo tính ổn định rõ ràng và có thể dự báo được trong kinh tế quốc tế Tính dự đoán được giúp các nhà kinh doanh có thể nắm rõ tình hình kinh tế quốc
tế để áp dụng những đối sách thích hợp Nguyên tắc này tạo môi trường công khai minh bạch cho thương mại quốc tế phát triển
Nguyên tắc cạnh tranh công bằng: hoạt động thương mại quốc tế phải được tự do cạnh tranh, cạnh tranh là động lực để phát triển Sự cạnh tranh phải lành mạnh, công bằng và không bị bóp méo để tạo điều kiện cho thương mại quốc tế phát triển
Nguyên tắc tự do hóa thương mại: các nước thành viên thực hiện mở cửa thị trường thông qua việc giảm dần các rào cản thuế và phi thuế, tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa của các nước thành viên thâm nhập thị trường Nguyên tắc này thúc đẩy tự do cạnh tranh có lợi cho thị trường
và giảm thiểu sự can thiệp của nhà nước Ý nghĩa của nguyên tắc này thể hiện ở chỗ thông qua cạnh tranh lành mạnh chất lượng hàng hóa ngày càng được nâng cao cùng với năng suất lao động Tuy nhiên chính sách này có mặt tiêu cực vì có thể khiến thị trường trong nước phụ thuộc vào hàng nhập khẩu
Nguyên tắc khuyến khích phát triển và hội nhập kinh tế: dành những điều kiện đối xử đặc biệt cho các quốc gia đang phát triển để khuyến khích phát triển và cải cách nền kinh tế của họ Những ưu đãi có thể là: Cho lùi lại thời gian thực hiện nghĩa vụ; Được hưởng một số biện pháp trợ cấp cho nhập khẩu và xuất khẩu, khuyến khích tiêu dùng hàng nội địa
Nguyên tắc này giúp các nước đang phát triển có thêm cơ hội, điều kiện để phát triển sản xuất trong nước
Ví dụ: Theo nguyên tắc đối xử tối huệ quốc (nguyên tắc MFN) được quy định trong Hiệp định thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ thì Việt Nam và Hoa Kỳ sẽ "dành ngay lập tức và vô điều kiện cho hàng hoá có xuất xứ tại hoặc được xuất khẩu từ lãnh thổ của bên kia sự đối xử không kém thuận lợi hơn sự đối xử dành cho hàng hoá tương tự có xuất xứ tại hoặc được xuất khẩu từ lãnh thổ của bất cứ nước thứ ba nào khác trong tất cả các vấn đề liên quan tới:… những quy
Trang 2định và thủ tục liên quan đến xuất nhập khẩu, kể cả những quy định về hoàn tất thủ tục hải quan, quá cảnh, lưu kho và chuyển tải".
Câu 2: Phân tích các loại hình chính sách kinh tế quốc tế theo mức độ can thiệp của nhà nước? phân tích ví dụ cụ thể chứng minh cho từng loại chính sách
- Chính sách tự do hóa thương mại
Tự do hóa thương mại là việc dỡ bỏ những hàng rào do các nước lập nên nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển hàng hóa giữa các quốc gia trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng Những hàng rào này có thể là thuế quan, giấy phép xuất nhập khẩu, yêu cầu kiểm dịch, tiêu chuẩn chất lượng… Các hàng rào nói trên đều là đối tượng mà các hiệp định của WTO đang giám sát thực thi
Trên cơ sở lý thuyết lợi thế so sánh, lợi ích lớn nhất của tự do hóa thương mại là thúc đẩy ngày càng nhiều nước tham gia buôn bán, trao đổi hàng hóa, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Người tiêu dùng sẽ có thêm cơ hội để lựa chọn hàng hóa với chất lượng tốt hơn, giá rẻ hơn Tuy nhiên những quốc gia có nền kinh tế non trẻ có thể gặp nhiều khó khăn khi phải cạnh tranh với hàng hóa nước ngoài, kéo theo việc ảnh hưởng tới công ăn việc làm và ổn định xã hội Ngoài ra
tự do hóa thương mại có thể làm giảm lượng ngoại tệ, hàng hóa khó kiểm soát… Có rất nhiều lý
do để các quốc gia dựng nên các hàng rào cản trở sự lưu thông hàng hóa tự do Tự do hóa thương mại ở những mức độ khác nhau sẽ làm yếu đi những hàng rào này
Ví dụ:
Thời kỳ đầu mở cửa kinh tế ở Việt Nam, các doanh nghiệp nước ngoài tiến vào gây nên sự cạnh tranh gay gắt với những doanh nghiệp trong nước Có những doanh nghiệp do không cạnh tranh được mà bị các tập đoàn nước ngoài với kinh nghiệm dày dạn và tiềm lực khổng lồ thâu tóm Sau đây là thương vụ mua lại thương hiệu kem đánh răng P/S của công ty Unilever
Năm 1975, hai hãng Hynos và Kolperlon sáp nhập lại thành Xí nghiệp Kem đánh răng Phong Lan Năm 1978, tên kem đánh răng P/S ra đời Từng chiếm 60% thị phần kem đánh răng cả nước Việt Nam, đến giữa thập niên 90 có phần chững lại Năm 1997, Unilever và Công ty Hóa phẩm P/S liên doanh, thành lập Công ty Elida P/S Năm 2003, Công ty Hóa phẩm P/S nhượng vốn trong liên doanh cho Unilever (tổng cộng 14 triệu USD), cắt đứt hoàn toàn với Unilever Năm
2006, Công ty Hóa phẩm P/S thực hiện cổ phần hóa, tiếp tục phát triển nhãn hiệu kem đánh răng Hynos – sản phẩm nổi tiếng thập niên 60, 70 miền Nam Việt Nam
Là người trong cuộc, ông Nguyễn Hùng Việt cho rằng “Nếu không liên doanh, chưa chắc nhãn hiệu P/S có thể “sống” đến hôm nay vì các tập đoàn lớn của nước ngoài sẽ bắt tay với đơn
vị khác để sản xuất kem đánh răng Là một doanh nghiệp nhỏ, Công ty Hóa phẩm P/S phải dựa vào sức mạnh bên ngoài để cùng phát triển, bằng không thì khó mà cạnh tranh với các tập đoàn nước ngoài mạnh hơn về nhiều mặt Bằng chứng là những nhãn hiệu từng nổi tiếng một thời ở Việt Nam cùng giai đoạn đó như bột giặt Tico, Net, Lix; nước ngọt Chương Dương, Hòa Bình, Rừng Hương… đã lần lượt rơi rụng vì không cạnh tranh nổi với hàng ngoại” – ông Việt lập luận Các quan điểm ủng hộ tự do hóa thương mại:
Tự do hóa thương mại giúp con người không phải sản xuất những hàng hóa mà người khác làm tốt hơn; tạo điều kiện để có thêm lựa chọn những hàng hóa thay thế những hàng hóa sẵn có trong xã hội; đặt ra các tiêu chuẩn chất lượng để lựa chọn và đào thải những sản phẩm không đủ chất lượng Sự cạnh tranh khốc liệt này là động lực để xã hội phát triển
Khi phát triển đến một mức nào đó tự do hóa thương mại đặt ra những quy chuẩn về văn hóa đạo đức của hàng hóa tạo điều kiện cho hàng hóa cạnh tranh với nhau một cách bình đẳng trên một khu vực hay toàn cầu VD: không sử dụng lao động trẻ em, không ngược đãi người lao động… Ngoài ra tự do hóa thương mại nâng cao năng lực của các nước đang phát triển, thu hút
Trang 3vốn đầu tư nước ngoài nhằm phát triển công nghiệp Các nước này qua đó có cơ hội tiếp thu công nghệ, kỹ năng quản lý từ các nước đầu tư
Quan trọng hơn cả tự do hóa tm thúc đẩy quá trình cải cách toàn bộ xã hội, tạo sức ép cho người dân được hưởng những quyền tự do khác Ngày nay, tự do không còn là quyền chính trị nữa mà là quyền phát triển
Theo những phân tích về lợi ích- chi phí thông thường, một môi trường tmtd không bị bóp méo sẽ không tạo ra tổn thất ròng của xã hội do sự lệch lạc trong sản xuất và tiêu dùng đem lại Ngoài ra còn lợi ích đạt được từ lợi thế chi phí theo quy mô dưới sự ra nhập của các doanh nghiệp ở những thị trường được bảo hộ và lợi ích thông qua cạnh tranh Thêm nữa nếu chính phủ
áp dụng các biện pháp bảo hộ thì chính phủ sẽ phải giải quyết vấn đề lợi ích chính trị của các nhóm lợi ích
Các quan điểm phản đối tự do hóa thương mại:
Quá trình tự do hóa thương mại làm nảy sinh những vấn đề phức tạp đòi hỏi phải được giải quyết đồng bộ Các hiệp ước thuế quan ra đời để đảm bảo lợi ích của các bên tham gia tự do hóa thương mại Nếu các hiệp ước thuế quan không đem lại lợi ích thì các chính phủ sẽ không ủng
hộ Nhưng nhiều người quan liêu tới mức tiếp tục phân phối các hiệp ước thuế quan mà thực chất
là tự do hóa thương mại Do đó khi xây dựng WTO, người ta xây dựng những bộ luật để các quốc gia thỏa thuận với nhau trong quá trình tự do hóa thương mại Những chính phủ không đủ trình độ, tầm nhìn sẽ nhầm lẫn giữa lợi ích quốc gia và lợi ích nhà nước Ở những nước phát triển, thuế đánh vào con người Ở những nước đang phát triển như nước ta, thuế đánh vào các doanh nghiệp là chủ yếu, trường hợp này không khuyến khích tự do hóa thương mại Thuế bằng
0 nghĩa là các doanh nghiệp Malay có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp ở Hà Nội trong thị trường Việt Nam, sự cạnh tranh ấy đem lại thất thiệt cho các công ty kém cạnh tranh
- Chính sách bảo hộ thương mại
Bảo hộ thương mại là việc sử dụng những biện pháp, công cụ có thể cản trợ sự xâm nhập của hàng nhập khẩu, từ biện pháp thuế quan đến những biện pháp phi thuế quan như: hạn ngạch, biện pháp kĩ thuật và vệ sinh dịch tễ, trợ cấp (không bao gồm trợ cấp xuất khẩu), chống bán phá giá… Các quan điểm ủng hộ bảo hộ thương mại:
Theo Franklin, các quốc gia thực hiện bảo hộ thương mại với những công cụ và chính sách hạn chế nhập khẩu để giữ gìn an ninh đất nước, bảo hộ ngành sản xuất trong nước, thúc đẩy xuất khẩu và thúc đẩy phát triển kinh tế Khi thực hiện hạn chế hàng hóa xuất khẩu, các ngành sản xuất nội địa có nhiều cơ hội phát triển trong nước hơn khi phải cạnh tranh với hàng hóa nhập khẩu, hạn chế hàng hóa nhập khẩu cũng làm giảm nguy cơ thâm nhập của những hàng hóa đe dọa đến an ninh quốc gia như súng đạn, vật liệu nổ… góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ độc lập chủ quyền và sự phát triển của một quốc gia Bảo vệ ngành sản xuất trong nước giúp các doanh nghiệp trong nước tăng khả năng xuất khẩu, từ đó góp phần phát triển kinh tế quốc gia Quan điểm này thường được các nước đang phát triển ủng hộ vì doanh nghiệp các nước này chưa
đủ khả năng cạnh tranh với hàng hóa của các doanh nghiệp nước ngoài nên sự bảo hộ của nhà nước là điều cần thiết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển
Ngoài ra còn một số quan điểm ủng hộ bảo hộ thương mại khác như:
+ Các quốc gia mong muốn bảo vệ người lao động trong nước, tạo việc làm và phân phối lại thu nhập
+ Góp phần tăng thu ngân sách nhà nước thông qua các công cụ như thuế quan, hạn ngạch, từ đó tăng phúc lợi xã hội
Trang 4+ Các biện pháp chống phá giá, chống trợ cấp nhằm đảm bảo cạnh tranh công bằng, các biện pháp kỹ thuật và vệ sinh dịch tễ nhằm bảo vệ sức khỏe con người, đảm bảo an toàn, bảo vệ môi trường…
Với những lập luận đó các quốc gia có thể sử dụng các biện pháp như thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp, các biện pháp kỹ thuật và vệ sinh dịch tễ… và có thể mục đích thực sự là nhằm bảo hộ ngành sản xuất trong nước
Các quan điểm không ủng hộ bảo hộ thương mại:
+ Bảo hộ thương mại có thể cản trở tăng trưởng kinh tế của quốc gia cũng như toàn cầu vd: theo một nghiên cứu của IMF, việc nước Mỹ tăng 10% thuế suất hàng hóa nhập khẩu có thể làm giảm tới 1% GDP
+ Các ngành sản xuất trong nước, kể cả những ngành sản xuất non trẻ cũng khó có thể phát triển bền vững với chính sách bảo hộ mậu dịch của nhà nước Việc bảo vệ một ngành sản xuất tốn chi phí không nhỏ, gây gánh nặng cho ngân sách và có thể dẫn tới đầu tư không hiệu quả, sự phát triển không hiệu quả ở ngành này Việc bảo hộ còn làm các doanh nghiệp mất động lực cạnh tranh do ít đối thủ, dẫn tới mất động lực để đổi mới và phát triển và có tâm lý ỷ lại vào chính sách nhà nước
+ Bảo hộ mậu dịch làm giảm lợi ích của người tiêu dùng Sự hạn chế của hàng hóa nhập khẩu khiến người mua có ít lựa chọn hàng hóa hơn về số lượng, chất lượng, chủng loại… Khi sản xuất trong nước không đủ để đáp ứng nhu cầu hàng hóa của người tiêu dùng thì giá cả hàng hóa sẽ tăng, gây bất lợi cho người tiêu dùng Ngoài ra, chính sách giảm giá nội tệ để hạn chế xuất khẩu giúp các sản phẩm xuất khẩu có giá rẻ hơn ở thị trường nước ngoài nhưng đồng thời người tiêu dùng sẽ phải mua hàng hóa xuất khẩu với giá cao hơn trước
+ Bảo hộ thương mại có thể dẫn đến cuộc chiến thương mại giữa các quốc gia Trong xu thế toàn cầu hóa như hiện nay, nguyên tắc được các quốc gia trên thế giới thỏa thuận là nguyên tắc tự do hóa thương mại Việc một quốc gia đơn phương áp đặt những chính sách tạo rào cản đối với thương mại tự do là đi ngược lại xu thế toàn cầu hóa, gây phương hại tới lợi ích của các quốc gia khác, điều này có thể dẫn tới các cuộc chiến thương mại, gây thiệt hại kinh tế giữa các nước và làm ảnh hưởng đến sự phát triển chung của toàn thế giới