THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH BẢO HIỂM HỎA HOẠN NHÀ Ở TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH BẢO HIỂM HỎA HOẠN NHÀ Ở TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM

KHOA NGÂN HÀNG MÔN NGUYÊN LÝ VÀ THỰC HÀNH BẢO HIỂM

-ooOoo -ĐỀ TÀI:

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH BẢO HIỂM HỎA HOẠN

NHÀ Ở TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM

GVHD: TS Nguyễn Tấn Hoàng SVTH: NH 11_K33

Nguyễn Thị Thu Nhi

Nguyễn Thị Huỳnh Như Phạm Thị Thanh Vương

Lê Thị Tài Phạm Thị Xuân

TP Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2010

TLỜI MỞ ĐẦU

hị trường bảo hiểm ở nước ta trong những năm gần đây đã rất sôi động, đa dạng Số lượng công ty hoạt động kinh doanh bảo hiểm ngày càng tăng; các loại hình sở hữu đa dạng thuộc cả ba lĩnh vực bảo hiểm con người, bảo hiểm tài sản và bảo hiểm trách nhiệm dân sự; tính cạnh tranh của các công ty đã và đang từng bước thoả mãn tốt hơn nhu cầu của các khách hàng

Bảo hiểm hỏa hoạn nhà ở tư nhân là một lĩnh vực đáng được quan tâm khi mà hàng năm ở Việt Nam xảy ra hàng trăm vụ cháy, làm thiệt hại người và của hàng trăm tỷ đồng

Để khắc phục những hậu quả nặng nề do những vụ hoả hoạn gây ra, từ lâu, người ta đã tìm kiếm và sử dụng rất nhiều biện pháp kinh tế Trong đó, có thể khẳng định rằng cho đến nay, biện pháp hữu hiệu nhất vẫn là bảo hiểm

Ngày nay, bảo hiểm càng chiếm được sự tin tưởng của người dân khi hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại xảy ra do hỏa hoạn Vì vậy, các công ty bảo hiểm không ngừng đổi mới, phát triển đưa ra nhiều gói sản phẩm mới nhằm phục vụ tốt nhất khách hàng

Tuy nhiên, thực trạng bảo hiểm hỏa hoạn nhà ở tư nhân ở Việt Nam vẫn còn nhiều điều hạn chế cần khắc phục Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề, cùng với mong muốn được tìm hiểu, nghiên cứu sâu thêm về hoạt động này, nhóm nghiên cứu đã chọn đề tài " Thực trạng và giải pháp phát triển loại hình bảo hiểm hỏa hoạn nhà ở tư nhân ở

Việt Nam" để tìm hiểu Từ đó đề xuất ra những giải pháp nhằm phát triển thị trường bảo hiểm hỏa hoạn nhà ở tư nhân ở Việt Nam

Bài nghiên cứu được chia làm 3 phần:

 Phần I:Những vấn đề chung về bảo hiểm hỏa hoạn nhà ở tư nhân ở Việt

Nam

 Phần II: Thực trạng BHHH nhà ở tư nhân ở Việt Nam.

 Phần III: Giải pháp phát triển BHHH nhà ở tư nhân ở Việt Nam.

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

- -

MỤC LỤC -

 -I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO HIỂM HỎA HOẠN (BHHH) NHÀ Ở TƯ

NHÂN Ở VIỆT NAM 5

1 Định nghĩa BHHH nhà ở tư nhân ở Việt Nam 5

2 Tầm quan trọng của bảo hiểm hỏa hoạn nhà ở tư nhân 5

3 Một số quy định về BHHH 5

3.1 Đối tượng áp dụng 5

3.2 Phạm vi bảo hiểm 5

3.3 Số tiền bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc tối thiểu 7

3.4 Phí bảo hiểm cháy, nổ 7

3.5 Trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm 8

3.6 Giám định tổn thất 8

3.7 Phương thức bồi thường 9

II THỰC TRẠNG BHHH NHÀ Ở TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM 9

1 Nguy cơ hỏa hoạn có ở khắp nơi 9

2 Tình hình hỏa hoạn nhà ở trong những năm qua 10

3 Nguyên nhân của việc không mua bảo hiểm hỏa hoạn 11

4 Khó khăn trong việc phát triển bảo hiểm hỏa hoạn tại Việt nam hiện nay 12

III GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BHHH NHÀ Ở TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM 13

1 Đối với nhà nước 13

2 Đối với công ty bảo hiểm 14

NỘI DUNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO HIỂM HỎA HOẠN (BHHH) NHÀ Ở TƯ

NHÂN Ở VIỆT NAM:

1 Định nghĩa BHHH nhà ở tư nhân ở Việt Nam:

 Bảo hiểm cho những tổn thất về tài sản bị rủi ro hỏa hoạn bất ngờ và không lường trước được tại ngôi nhà có tham gia bảo hiểm

 Những thiệt hại do những rủi ro được bảo hiểm gây ra cho tài sản được bảo hiểm ghi trong giấy chứng nhận BH (hoặc danh mục kèm theo) nếu người được BH đã nộp phí BH và những thiệt hại đó xảy ra trước 4 giờ chiều ngày cuối cùng của thời hạn BH ghi trong giấy CNBH

2 Tầm quan trọng của bảo hiểm hỏa hoạn nhà ở tư nhân:

Hiện nay bảo hiểm hỏa hoạn có ý nghĩa to lớn đối với nền kinh tế:

 Giúp đảm bảo an toàn nguồn tài sản cho hộ gia đình hạn chế tối đa mức ảnh hưởng của các rủi ro đến tay trắng ,hỗ trợ các chi phí phục hồi nhà sau khi xảy ra rủi ro hoả hoạn

 Khi tham gia BHHH, các hộ gia đình còn được các công ty bảo hiểm tư vấn về các biện pháp phòng tránh tổn thất và thực hiện chính sách quản lý rủi ro nhằm đảm bảo an toàn cao nhất

 Giúp các hộ gia đình an tâm để sinh sống Mặt khác bằng nguồn phí bảo hiểm nhàn rỗi thu được được các doanh nghiệp bảo hiểm sử dụng để tái đầu tư vào nền kinh

tế, đóng góp vào ngân sách nhà nước để chính phủ sử dụng các mục đích xã hội

3 Một số quy định về BHHH:

3.1 Đối tượng áp dụng:

 Nhà ở tư nhân và mọi tài sản thuộc quyền sở hữu, sử dụng, trông coi, kiểm soát của Người được Bảo hiểm

 Nhà ở tập thể, nhà chung cư cao từ 5 tầng trở lên hoặc khối tích từ 5000 mét khối trở lên

3.2 Phạm vi bảo hiểm:

 Cháy:(do nổ hay bất kỳ nguyên nhân nào khác ) loại trừ động đất hoặc lửa ngầm dưới đất,và bản thân tài sản bị phá hủy hoặc hư hỏng do sự lên men hoặc quá trình xử lý bằng nhiệt

 Sét: thiệt hại trực tiếp do sét gây ra

 Nổ thiệt hại nổ nồi hơi phục vụ sinh hoạt, hơi đốt phục vụ sinh hoạt thắp sáng hoặc sưởi ấm trong nhà loại trừ do động đất, núi lửa phun trào hoặc các biến động khác của thiên nhiên

Các doanh nghiệp bảo hiểm không có nghĩa vụ bồi thường nếu thiệt hại do một trong những nguyên nhân sau đây gây ra:

 Động đất, núi lửa phun hay những biến động khác của thiên nhiên

 Tài sản tự lên men hoặc tự toả nhiệt

 Tài sản chịu tác động của một quá trình xử lý có dùng nhiệt

 Sét đánh trực tiếp vào tài sản được bảo hiểm nhưng không gây cháy, nổ

 Nguyên liệu vũ khí hạt nhân gây cháy, nổ

 Thiệt hại xảy ra đối với máy móc, thiết bị điện hay các bộ phận của thiết bị điện do chạy quá tải, quá áp lực, đoản mạch, tự đốt nóng, hồ quang điện hay rò điện do bất kỳ nguyên nhân nào, kể cả do sét đánh.Thiệt hại do hành động cố ý gây cháy, nổ của người được bảo hiểm nhằm mục đích đòi bồi thường thiệt hại theo hợp đồng bảo hiểm

 Những thiệt hại do cố ý vi phạm các quy định về phòng cháy và chữa cháy

để xảy ra cháy, nổ

 Hàng hoá nhận uỷ thác hay ký gửi trừ khi những hàng hoá đó được xác nhận trong giấy chứng nhận bảo hiểm là được bảo hiểm và người được bảo hiểm trả thêm phí bảo hiểm theo quy định

 Tiền, kim loại quý, đá quý, chứng khoán, thư bảo lãnh, tài liệu, bản thảo, sổ sách kinh doanh, tài liệu lưu trữ trong máy tính điện tử, bản mẫu, văn bằng, khuôn mẫu, bản vẽ, tài liệu thiết kế, trừ khi những hạng mục này được xác nhận trong giấy chứng nhận bảo hiểm

 Chất nổ, trừ khi được xác nhận là được bảo hiểm trong giấy chứng nhận bảo hiểm

 Những tài sản mà vào thời điểm xảy ra tổn thất, được bảo hiểm theo đơn bảo hiểm hàng hải hoặc thuộc trách nhiệm bảo hiểm theo đơn bảo hiểm hàng hải, trừ phần thiệt hại vượt quá trách nhiệm bồi thường theo đơn bảo hiểm hàng hải

 Những thiệt hại do cháy, nổ gây ra cho bên thứ ba

 Những thiệt hại đối với dữ liệu, phần mềm và các chương trình máy tính

 Những thiệt hại do những biến cố về chính trị, an ninh và trật tự an toàn xã hội gây ra

 Những trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm khác theo quy định của pháp luật hoặc do các bên thỏa thuận

 Đối với những trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm nêu trên, nếu bên mua bảo hiểm có nhu cầu bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận bảo hiểm thì các bên vẫn có thể giao kết hợp đồng bảo hiểm bổ sung cho những sự kiện đó

3.3 Số tiền bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc tối thiểu:

 Số tiền bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc tối thiểu là giá trị tính thành tiền theo giá thị trường của tài sản phải tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc tại thời điểm tham gia bảo hiểm Trường hợp không xác định được giá thị trường của tài sản thì số tiền bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc do các bên thoả thuận

3.4 Phí bảo hiểm cháy, nổ:

 Được tính trên cơ sở 1 năm Trường hợp thời gian bảo hiểm khác 1 năm, phí bảo hiểm được tính tương ứng theo tỷ lệ của thời hạn bảo hiểm Đối với số tiền bảo hiểm được xác định theo giá trị trung bình thì phí bảo hiểm được tính trên cơ sở giá trị trung bình đó

 Đối với số tiền bảo hiểm được xác định theo giá trị tối đa thì phí bảo hiểm được tính toán cụ thể như sau:

 Khi giao kết hợp đồng bảo hiểm, phí bảo hiểm được tính trên cơ sở giá trị tối đa theo thông báo của bên mua bảo hiểm Doanh nghiệp bảo hiểm chỉ được thu trước 75% số phí bảo hiểm tính trên cơ sở giá trị tối đa

 Cuối thời hạn bảo hiểm, căn cứ các giá trị tối đa được thông báo theo quy định tại điểm b) Khoản 2 Điều 4 Quy tắc này, doanh nghiệp bảo hiểm tính

giá trị tài sản tối đa bình quân của cả thời hạn bảo hiểm và tính lại phí bảo hiểm trên cơ sở giá trị tối đa bình quân này Nếu phí bảo hiểm được tính lại nhiều hơn phí bảo hiểm đã nộp thì bên mua bảo hiểm phải trả thêm cho doanh nghiệp bảo hiểm số phí bảo hiểm còn thiếu Nếu số phí bảo hiểm được tính lại này thấp hơn số phí bảo hiểm đã nộp thì doanh nghiệp bảo hiểm phải hoàn trả số chênh lệch cho bên mua bảo hiểm Tuy nhiên, số phí bảo hiểm chính thức phải nộp không được thấp hơn 2/3 số phí bảo hiểm đã nộp

 Nếu trong thời hạn bảo hiểm đã có tổn thất được doanh nghiệp bảo hiểm bồi thường và số tiền bồi thường vượt quá giá trị tối đa bình quân tính đến thời điểm xảy ra tổn thất thì số tiền đã bồi thường được coi là số tiền bảo hiểm và phí bảo hiểm được tính trên cơ sở số tiền bảo hiểm này

3.5 Trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm:

Trong mọi trường hợp sẽ không vượt quá:

 Số tiền bảo hiểm tương ứng với mỗi hạng mục tài sản và tổng cộng lại, không vượt quá tổng số tiền bảo hiểm ghi trên Giấy chứng nhận bảo hiểm tại thời điểm xảy ra

sự kiện bảo hiểm

 Số tiền bảo hiểm còn lại sau khi bồi thường bất kỳ tài sản nào bị mất mát, hủy hoại hay hư hại xảy ra trong thời hạn bảo hiểm trừ trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm

đã đồng ý khôi phục lại số tiền bảo hiểm

3.6 Giám định tổn thất:

 Khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm hoặc tổ chức được doanh nghiệp bảo hiểm uỷ quyền sẽ tiến hành giám định tổn thất để xác định nguyên nhân và mức độ tổn thất Chi phí giám định tổn thất do doanh nghiệp bảo hiểm chịu

 Trong trường hợp bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm không thống nhất

về nguyên nhân và mức độ tổn thất thì có thể trưng cầu giám định độc lập Trong trường hợp các bên không thoả thuận được việc trưng cầu giám định viên độc lập thì một trong các bên được yêu cầu Toà án nơi xảy ra tổn thất hoặc nơi bên mua bảo hiểm cư trú chỉ định giám định viên độc lập Kết luận của giám định viên độc lập có giá trị bắt buộc đối với các bên

3.7 Phương thức bồi thường:

Doanh nghiệp bảo hiểm có quyền lựa chọn một trong những phương thức bồi thường dưới đây:

 Sửa chữa tài sản bị thiệt hại;

 Thay thế tài sản bị thiệt hại bằng tài sản khác;

 Trả tiền bồi thường

II THỰC TRẠNG BHHH NHÀ Ở TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM:

Ở Việt Nam, bảo hiểm hỏa hoạn bắt đầu được thực hiện từ năm 1989 sau khi có Quyết định số 06/TCQĐ ngày 17-01-1989 của Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Quy tắc

về bảo hiểm hỏa hoạn Đến nay, do sự tối ưu của bảo hiểm hỏa hoạn, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 130/2006/NĐ-CP ngày 08-11-2006 quy định chế độ bảo hiểm cháy nổ bắt buộc Tuy nhiên, đến cuối năm 2009, trong số hơn 30.000 cơ sở thuộc diện quy định, chỉ có hơn 15% tham gia mua bảo hiểm bắt buộc Nếu tính cả những trường hợp mua bảo hiểm tự nguyện, tỉ lệ này cũng chỉ vào khoảng 42%

1 Nguy cơ hỏa hoạn có ở khắp nơi:

 Tại các khu dân cư, nhiều gia đình sống trong diện tích nhỏ, nơi đun nấu chật chội, xung quanh chất đầy đồ dùng sinh hoạt và các vật liệu dễ cháy như sách báo, giấy vụn… Nhiều gia đình sử dụng bếp gas không đúng quy cách khi đun nấu, không kiểm tra van tắt mở, đường ống ga; thói quen không dập than sau khi sử dụng bếp than tổ ong đều có thể gây cháy bất cứ lúc nào

 Trong các khu phố cổ và đặc biệt các khu tập thể cũ, hệ thống đường điện sinh hoạt được người dân câu mắc tạm bợ, nhằng nhịt, nhiều điểm đấu nối không đảm bảo an toàn khiến nguy cơ xảy ra cháy do chập điện cũng rất cao Trong khi đó, thống kê từ những vụ cháy nổ gần đây xảy ra trên địa bàn TP.Hà Nội cho thấy, nguyên nhân sự cố do điện chiếm tới phân nửa số vụ

 Tại các khu tập thể cũ, nguy cơ xảy ra cháy ở khu vực cầu thang là đặc biệt nguy hiểm, vì theo thiết kế từ những năm 80-90, những khu tập thể này thường chỉ có 1 cầu thang chính lên xuống, không có cầu thang thoát hiểm kiểu chung cư hiện đại

 Còn tại các khu chợ lại có đặc thù là lượng ki-ốt kinh doanh quá dày, mật độ hàng hoá cao, trong đó có nhiều mặt hàng dễ cháy: vải vóc, quần áo, tạp hoá… Điều

đáng quan ngại nhất ở đây là tình trạng thắp hương, đốt vàng mã ngay tại quầy, sạp của đa số bà con tiểu thương Không chỉ ngày rằm, mùng 1 mà ngày thường bà con vẫn thắp để cầu buôn bán hanh thông

2 Tình hình hỏa hoạn nhà ở trong những năm qua:

 Theo thống kê của Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và Cứu nạn, cứu

hộ (thuộc Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an), trong năm 2009, cả nước đã xảy ra 1.948 vụ cháy thì có đến 1.677 vụ cháy ở các cơ sở và nhà dân gây thiệt hại rất lớn

về người và tài sản

 Bên cạnh đó, cũng xảy ra 18 vụ nổ, làm chết 16 người, bị thương 42 người, thiệt hại về tài sản ước tính 1,3 tỉ đồng So với năm 2008, số vụ cháy nổ trong năm 2009 tuy giảm về lượng nhưng lại tăng mức thiệt hại về người Điển hình là số người bị chết vì cháy tăng 19% và chết trong các vụ nổ tăng 52% Nguyên nhân gây cháy phần lớn là do thiếu ý thức, sơ suất trong sinh hoạt sử dụng thiết bị điện và vi phạm quy định về PCCC Đặc biệt, từ đầu năm 2010 đến nay, số vụ cháy xảy ra liên tiếp trên địa bàn cả nước:

 Tiêu biểu là vụ cháy căn biệt thự sang trọng vào sáng ngày 11/3/2010 sau một tiếng nổ lớn, ngọn lửa bùng phát tại ngôi biệt thự số 03/D5 trong khu dân cư Thuận Giao (Thuận An, Bình Dương) khiến 7 người trong căn nhà đều thiệt mạng Xưởng may thuộc doanh nghiệp tư nhân Siêu Vĩnh Lợi (ở sau biệt thự) cũng nhanh chóng bao trùm trong lửa Lực lượng chữa cháy được huy động đến hiện trường nhưng do trong nhà chứa nhiều vải vóc nên lửa bùng phát dữ dội Sau một giờ, đám cháy mới được dập tắt nhưng toàn bộ khu vực bị sập đổ hoàn toàn.Hỏa hoạn đã thiêu rụi căn biệt thự, nhà xưởng bao gồm nhiều máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu may mặc Ngoài ra còn có 3 xe máy, một ôtô tải 1,5 tấn và xe du lịch 7 chỗ hiệu Toyota Innova cũng bị trụi

 Bên cạnh những căn nhà riêng thì số vụ hỏa hoạn ở các khu chung cư cũng thường xuyên xảy ra Điển hình là vụ cháy chung cư JSC 34 (Lê Văn Lương, Hà Nội) khiến 2 mẹ con tử vong và 4 người khác bị thương nặng Sau vụ cháy chung cư này thì nhiều người mới “giật mình” khi biết hầu hết các chung cư hiện nay không mua bảo hiểm cháy nổ cho dù đây là quy định bắt buộc

Khói nghi ngút ở các tầng trên chung cư SJC 34.

 Còn rất nhiều vụ hỏa hoạn xảy ra trong thời gian qua Và có một đặc điểm chung là hầu như tất cả đều chưa hoặc cố tình không mua bảo hiểm hỏa hoạn theo luật quy định Điều đó đã dẫn đến một thực trạng đáng tiếc là thiệt hại khi cháy xảy ra đã không được bồi thường khắc phục hậu quả Gần đây, khi nhiều vụ cháy lớn xảy ra liên tiếp, người ta mới phát hiện ra rằng việc tham gia bảo hiểm cháy nổ bắt buộc còn rất hạn chế, chỉ khoảng 20% trên tổng số phải mua theo quy định

3 Nguyên nhân của việc không mua bảo hiểm hỏa hoạn:

 Thật ra loại hình bảo hiểm nhà tư nhân đã có từ khoảng 8 năm trước đây nhưng chỉ được quan tâm mua nhiều trong khoảng thời gian 2 năm nay Nguyên nhân là do trước đây người dân chưa có nhiều của để dành, nhu cầu bảo vệ tài sản chưa phát sinh và quan niệm “trời kêu ai nấy dạ”…

 Ở các khu chung cư chủ đầu tư trốn mua BHCN bắt buộc là do các DN phải trả phí cao hơn so với bảo hiểm tự nguyện, nên nhiều chủ đầu tư xây chung cư đã đẩy trách nhiệm đó cho các chủ hộ Kết quả là số người dân sống ở chung cư, một số chủ đầu tư thực hiện việc mua BHHH bắt buộc rất ít Cụ thể: trong lĩnh vực kinh doanh BH cháy nổ của Tổng Công ty Bảo Việt, nhóm khách hàng chung cư, nhà cao tầng chỉ chiếm chưa đầy 5%

 Có một điểm khó khiến các cơ sở chưa nhiệt tình là theo quy định, muốn tham gia bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, đơn vị đó phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện về