LASER TRIỆT LÔNG

Khái niệm về triệt lông đã được xác định trong năm 1998 của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ FDA, cho phép một số nhà sản xuất tia laser triệt lông và đèn flash sử dụng để loại

LASER TRIỆT LÔNG

Bs Nguyễn Nhựt Trường Bệnh viện Da liễu Tp Hồ Chí Minh

Đối tượng: Học viên lớp “Ứng dụng laser và ánh sáng trong da liễu”

Thời gian: 2 tiết

Mục tiêu học tập:

1 Nắm được cơ chế của laser và IPL triệt lông

2 Nêu được chống chỉ định của laser và IPL triệt lông

3 Xử lý được tai biến da của laser và IPL triệt lông

4 Tư vấn được trường hợp triệt lông

I) ĐẠI CƯƠNG

Việc sử dụng laser để triệt lông, hoặc triệt bằng ánh sáng, đang trở thành một xu hướng ngày càng phổ biến trong lĩnh vực Da thẩm mỹ Sự chọn lựa dùng ánh sáng cho cho phép nhắm đến thể màu (chromophore) cụ thể và giảm thiểu tổn thương da

Triệt lông rất được quan tâm vì lông dư thừa ở bệnh nhân rậm lông, có thể gây phiền hà, mặc cảm Hiện tại có nhiều cách loại bỏ lông như: cạo lông,thuốc làm rụng lông, điện phân và nhất

là dùng tia lasers.Tất cảphương pháp triệt lông có tác dụng phụ, nhưng laser là thuận lợi hơn bởi

vì nó nhanh, an toàn và hiệu quả khi sử dụng

Khái niệm về triệt lông đã được xác định trong năm 1998 của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), cho phép một số nhà sản xuất tia laser triệt lông và đèn flash sử dụng để loại bỏ lông hay gọi "triệt lông vĩnh viễn." Số lượng được xác định triệt lông vĩnh viễn như,

"giảm ổn định về số lượng, lượng lông mọc lại sau chế độ điều trị Số lượng các sợi lông mọc lại phải ổn định trong một thời gian lớn hơn thời gian của chu kỳ tăng trưởng hoàn toàn của nang lông, trong khoảng 4-12 tháng tùy theo cơ địa

Trong triệt lông bằng laser, các mục tiêu cụ thể là melanin nội sinh Melanin được tìm thấy trong các phình và thân lông giai đoạn phát triển (Anagen) Laser triệt lông phải phát ra ánh sáng trong quang phổ hấp thụ melanin, với bước song từ 250 - 1,200 nm có hiệu quả Một trở ngại cho việc triệt lông bằng laser là melanin có lợi nằm ở lớp biểu bì Đây là một vấn đề hai mặt vì melanin ở thượng bì không chỉ can thiệp vào khả năng điều trị laser bằng cách làm mất

đi một số năng lượng của laser, nhưng cũng có thể gây ra thiệt hại cho lớp biểu bì Hoạt động làm mát là một phương pháp tuyệt vời để giảm thiểu chấn thương đến lớp biểu bì

Hiện tại, thị trường triệt lông bằng laser phát triển rất mạnh, có 4 loại máy laser sử dụng thông thường: laser xung dài ruby (694 nm), laser alexandrite dài xung (755 nm), laser diode bán dẫn dài xung (800-810 nm), và các xung dài Nd: YAG laser (1064 nm) Ngoài ra, hệ thống Pulsed

Light Intense (IPL) (với bước song 515-1,200 nm) được chấp nhận như một phương pháp an toàn và hiệu quả cho triệt lông

Lông và các giai đoạn phát triển của lông:

Có 2 loại lông:

 Lông tơ: màu sáng có ở khắp nơi trên cơ thể,

 Lông trưởng thành: có ở đầu, mu, mặt…

Cấu tạo nang lông gồm có 4 thành phần:

 Miệng nang lông: từ bề mặt da đến phần đổ vào của tuyến mồ hôi trong nang lông

 Eo: từ phần đổ vào của tuyến mồ hôi đến phần tiếp nối của tuyến bã

 Thân từ phần đổ vào của tuyến bã đến chỗ bám của cơ dựng lông,

 Thùy nang lông là mầm nang lông, vị trí chính cho sự phát triển của lông

Các giai đoạn phát triển của lông:

- Giai đoạn phát triển (anagen):kéo dài khoảng 6 tháng

- Giai đoạn thoái triển (catagen): 2-3 tuẩn

- Giai đoạn nghỉ (telogen) :3-4 tháng

Các hướng đi của tế bào gốc NL lônglông

Đường xuất phát từ tế bào gốc NL Nhú trung bì

Sợi lông

Lớp áo trong

Lớp áo ngoài

Lớp thượng bì

Hành lông

Tuyến bã

II) NỘI DUNG CHÍNH

1) Chỉ định

Lông dư thừa ảnh hưởng đến cả nam giới và phụ nữ, ở mọi lứa tuổi và có thể có tác động về mặt xã hội và tâm lý lớn cho bệnh nhân

Lông không mong muốn bao gồm những bệnh nhân bị rậm lông và lông to

Biến đổi chuyển đổi giới tính từ nam sang nữ

Những người lý tưởng cho triệt lông bằng laser là một người có làn da vàng và tóc đen

2) Chống chỉ định

Vùng da triệt lông đang bị viêm, nhiễm trùng, hoặc cháy nắng không nên điều trị

Người bị sẹo lồi và sẹo phì đại không phải là một chống chỉ định tuyệt đối, nhưng những người này cần được theo dõi tích cực hơn

Bệnh nhân có tiền sử nhiễm trùng tái phát (ví dụ herpes simplex và tụ cầu) nên được bắt đầu vào dự phòng để ngăn chặn

Bệnh nhân đang điều trị nội tiết tố cần được tư vấn về những hạn chế của điều trị tẩy lông Ngoài ra, những người có bệnh da nhất định như bệnh bạch biến và bệnh vẩy nến nên tránh tẩy lông bằng laser ở các khu vực bị ảnh hưởng, vì nó có thể dẫn đến hiện tượng Koebner

Cuối cùng, bệnh nhân dùng minoxidil nên được cảnh báo rằng việc loại bỏ lông có thể bị gián đoạn bởi những tác động kích thích của thuốc

Phương pháp tiếp cận:

Khi một người được xác định cho triêt lông, cần phải tư vấn trước khi được thực hiện, khai thác tiền sử của bệnh nhân là rất quan trọng khi tư vấn.Những loại thuốc hiện họ đang dùng, sẹo lồi hay phì đại, có hay không có một nhiễm trùng tại chỗ ở các khu vực điều trị

Đã có triệt lông khác trong quá khứ, tình trạng nội tiết của họ, và thời gian tiếp xúc với ánh nắng mặt trời gần đây

Khám thực thể cũng rất quan trọng và nên liên quan đến đánh giá của màu da của bệnh nhân, tình trạng da, màu lông, đường kính lông và mật độ

Bệnh nhân phải được thông báo rằng ít nhất 4 tuần trước khi điều trị bằng laser, không nhổ hoặc

sử dụng các loại kem làm rụng lông hoặc sử dụng điện ở các vùng triệt lông Ngoài ra, khu vực điều trị không nên tiếp xúc với ánh mặt trời

Trước khi điều trị bằng laser, bệnh nhân cần được hướng dẫn cạo hoặc sử dụng một loại kem làm rụng lông và được làm sạch trên vùng điều trị Gây tê tại chỗ có thể được áp dụng 1-2 giờ trước khi các thực hiện

Bệnh nhân cần được tư vấn đầy đủ kết quả dự kiến của mỗi đợt điều trị và những tác dụng phụ

có thể xảy ra

Hiệu quả điều trị triệt bằng laser mức độ giảm phụ thuộc vào mỗi cá nhân

3) Kỹ thuật

3.1) Laser Ruby với bước sóng 694 nm

Laser Ruby phát ra ánh sáng ở bước sóng 694 nm, nó có khả năng hấp thụ tốt nhất bởi melanin (hắc tố) nhưng độ sâu thâm nhập ngắn nhất Về mặt lý thuyết, Laser Ruby có hiệu quả nhất trong triệt lông theo các điều kiện phù hợp, nhưng nó tiềm ẩn rất lớn về tổn thương lớp biểu bì

Vì vậy việc làm mát được dùng song song trong điều trị để làm giảm nhiệt độ của da và khu vực lân cận

Kết quả rất khả quan khi sử dung Laser Ruby 694nm Thời gian theo theo dõi trung bình

khoảng 8 tháng sau khi điều trị lần cuối

Theo quan sát, bệnh nhân điều trị với một mật độ dòng trung bình khoảng 46J/cm2 có kết quả cao hơn (lông mọc thưa thớt), so với mức năng trung bình khoảng 39J/cm Trong khi sự gia tăng mức năng lượng có thể đóng góp vào hiệu quả tổng thể, nó cũng làm tăng tần số các tác dụng phụ, có thể nổi mẫn đỏ sau điều trị, phồng rộp, giảm sắc tố, tăng sắc tố và để lại sẹo Những tác dụng phụ, đặc biệt là sự thay đổi sắc tố da và sẹo, thường thấy nhiều với da sẫm màu, đặc biệt là da loại IV đến VI Điều này cho thấy là bước sóng ngắn hơn dẫn đến độ hấp

thụ laser lớn hơn, thường thấy ở loại da màu sẫm màu Do đó, với laser này chủ yếu cho bệnh nhân có da sáng

Nhìn chung, hầu hết các nghiên cứu thực hiện với Laser ruby 694 nm đã cho thấy nó là một

phương pháp an toàn và hiệu quả cho triệt lông vĩnh viễn Khi so sánh 3 đợt trị liệu sử dụng laser ruby với 3 đợt wax lông hay điện di, kết quả cho thấy laser làm giảm 38-49% lông trong khi 2 phương pháp kia có hiệu quả không cao Việc gia tăng số lần điều trị làm giảm thêm số lượng lông Hầu hết các nghiên cứu đã cho thấy người có màu da sáng hoặc sậm đạt được kết quả trị liệu tốt hơn Họ đáp ứng tốt với điều trị laser và ít bị tác dụng phụ hơn vì lượng melanin ở sợi lông của họ dồi dào, trong khi ở thượng bì lại ít hơn

3.2) Laser Alexandrite với bước sóng 755nm

Laser alexandrite (màu lục) có bước sóng 755 nm Bước sóng hơi dài này cho phép một sự thâm nhập sâu hơn vào da với ít hấp thu bởi melanin ở thượng bì

Về mặt lý thuyết, tác dụng phụ ít hơn cho bệnh nhân da sẫm màu hơn so với Laser Ruby (phồng rộp, giảm sắc tố và tăng sắc tố vẫn có xảy ra).Giảm lông cũng rất tốt

Một số nghiên cứu:

Theo Lloyd và Mirkov: giảm 78% lông sau 1 năm cho 5 lần điều trị (thông số là 10 mm kích thước chỗ, 20J, độ dài xung 20-ms, và 3 khoảng tuần) Tương tự, Eremia đã ghi nhận trung bình 74% lông giảm ở tất cả các bệnh nhân sau ba lần điều trị Người da sáng hơn cho thấy kết quả cao hơn mức trung binh, ngược lại, da đen cho kết quả thấp hơn mức trung binh Họ cho rằng kết quả giảm lông phụ thuộc vào độ lớn tia laser, ở một mức năng nhất định, họ tin rằng sẽ

cung cấp nhiều năng lượng mỗi xung và ít phân tán và thâm nhập sâu hơn Nghiên cứu của Nouri et al cũng chỉ ra rằng spot size càng lớn thì càng hiệu quả hơn trong việc triệt lông

Có 3 nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt nào đáng kể trong triệt lông khi độ dài xung thay đổi từ 2-20 ms

Tương tự với Laser Ruby, có tỉ lệ thuận giữa số số lần điều trị và hiệu quả tổng thể Một nghiên

cho thấy giảm 55% lông ở bệnh nhân với các loại da III-V Cũng vậy, khi so sánh 3 đợt trị liệu

sử dụng laser với 4 đợt điện di, thấy rằng laser alexandrite không chỉ hiệu quả hơn (giảm lông trung bình 74% so với 35% của phương pháp điện di) mà còn ít đau hơn.

Theo 1 nghiên cứu thì hiệu quả của từng loại laser diode, Nd: YAG, alexandrite và ruby lần lượt là 57,5%, 42,3%, 54,7% và 52,8% Nghiên cứu này được thực hiện tối thiểu sau 6 tháng

từ đợt trị liệu cuối cùng (có ít nhất 3 đợt) Tác giả kết luận rằng laser diode thích hợp cho type da sáng màu trong khi laser alexandride là lựa chọn hàng đầu cho type da sậm màu.

3.3) Laser diode với bước sóng 800 - 810 nm.

Laser diode 800 nm có thể so sánh với Laser alexandrite 755 nm, và trở nên phổ biến hơn cùng với Nd: YAG laser để điều trị bệnh nhân với các loại da sẫm màu Cả hai Laser diode và laser

alexandrite tạo ra ánh sáng ở giữa dãi quang phổ và cũng được hấp thu bởi nang melanin Kết quả so sánh sau 1 năm sử dụng alexandrite và diode laser và kết luận rằng cả hai đều xuất sắc (85% và 84%) cho giảm lông và không có sự khác biệt lớn

Hơn nữa, Bouzari et al so sánh alexandrite, diode và Nd: YAG và thấy rằng alexandrite và diode laser có hiệu quả tương tự.Tác động lên làm tăng khả năng tổn thương biểu bì và cũng làm giảm hiệu quả của laser Một nghiên cứu khác cũng cho kết quả tương tự giữa ba lần điều trị bằng laser alexandrite hoặc laser diode.Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, việc giảm lông khoảng 37-46% cho hai loại laser Laser diode là đau nhiều hơn và có tác dụng phụ nhiều hơn, đặc biệt là tăng sắc tố và phồng rộp, so với laser alexandrite

1 nghiên cứu so sánh các spot size khác nhau (8, 10 và 14mm) chỉ ra rằng sau 3 lần điều trị tổng cộng 3 tháng không thấy có sự khác biệt đáng kể nào trong hiệu quả triệt lông Tuy nhiên, cũng như với laser ruby và alexandrite, 2 lần điều trị bằng laser diode làm giảm lông (35-53%) nhiều hơn so với 1 lần điều trị (28-33%) (sau trung bình 2 tháng) Cũng vậy,trong nghiên cứu này, laser diode có hiệu quả hơn nhiều so với việc cạo lông.

Một nghiên cứu gần đây đánh giá hiệu quả của laser diode 810 lên những bệnh nhân thuộc type da II-IV cho thấy những bằng chứng về mặt lâm sàng và mô bệnh học trong việc giảm lông (70%) sau 6 tháng.

3.4) Nd: YAG laser với bước sóng 1064 nm

Các Nd: YAG 1,064 nm có bước sóng dài nhất và thâm nhập sâu nhất trong số các hệ thống laser nói trên, làm giảm melanin một cách chọn lọc Nd: YAG có thể xâm nhập vào da 5-7 mm,

độ sâu mà ở đó hầu hết các cấu trúc lông ở đó Hơn nữa, sự kết hợp của hấp thụ melanin thấp

và thâm nhập sâu dẫn đến giảm tác động xấu lên lớp biểu bì Những đặc điểm này làm cho tia này là sự lựa chọn an toàn nhất cho da rám nắng hay bệnh nhân có da sẫm màu Nó có thể là phương pháp an toàn nhất để điều trị tất cả các loại da, nó không nhất thiết phải là hiệu quả nhất

Vùng nách phải với những sợi lông thô cứng: trước điều trị

Các sợi lông mịn sau 3 tháng và 5 lần bắn laser Nd: YAG 1064

Một số nghiên cứu:

Bouzari et al so triệt lông bằng Nd dài xung: YAG, alexandrite, và laser diode và thấy rằng

sau 3 tháng, Nd: YAG là kém hiệu quả nhất trong 3 tia Điều thú vị trong nghiên cứu này là 5 bệnh nhân với sự kết hợp điều trị với cả 3 loại laser mang lại hiệu quả cao nhất Giả thuyết

là khi dùng nhiều bước sóng, sợi lông sẽ bị phá hủy ở nhiều điểm khác nhau trong da, bước sóng càng cao thì vị trí phá hủy càng ở sâu, ngược lại bước sóng ngắn hơn thì phá hủy nông hơn

Nghiên cứu xác định tính hiệu quả và an toàn của laser Nd:YAG xung dài cho thấy rằng điều trị sẽ hiệu quả hơn (45-53% tùy vào vị trí) ở type da sậm màu (V-VI) Sau 6 tháng, bệnh nhân với type da I-II giảm 41-43%, trong khi ở những bệnh nhân type da III-IV là 44-48% Một nghiên cứu khác cho thấy hiệu quả là tương đương ở những bệnh nhân type da II-IV khi sử dụng mật độ năng lượng khác nhau (50, 80, 100 J/ cm²) → Hiệu quả lần lượt

là 29%, 29% và 27%

3.5) Hệ thống ánh sáng xung cường độ cao (Intense Pulsed Light -IPL)+

Hệ thống Intense Pulsed Light (IPL) không phải là một kỹ thuật laser, nhưng gần đây đã được

sử dụng để tẩy lông chính thống

IPL sử dụng nguyên lý ly giải quang nhiệt có chọn lọc , phá hủy nang lông thông qua sự hấp

thu năng lượng của melanin ở lông Nguyên lý này cần phải có :

+ Sử dụng một bước sóng được mục tiêu ( Melanin, Hemoglobine ) hấp thu tốt.

+ Độ dài xung ngắn hơn thời gian thải nhiệt (để đãm bảo nhiệt độ mục tiêu giảm xuống

≤ 70˚C).

+ Mật độ năng lượng đủ lớn để đạt hiệu quả mong muốn lên mục tiêu

Hệ thống IPL có đèn flash tạo ra ánh sáng có bước sóng từ 515- 1.200 nm trong dãy quang phổ Quang phổ rộng là 1 lợi thế của IPL khi có sự chọn lựa thích hợp về các thông số năng lượng ,thời gian xung và phổ phát xạ

Melanin hấp thu ánh sáng từ 400–750 nm dưới dạng nhiệt từ xung IPL, trong khoảng thời gian cực ngắn sẽ nâng nhiệt độ ở thân và nang lông lên cao đủ để phá hủy tế mầm của nang lông bên dưới Sau hình ảnh rụng lông,các mảnh vỡ của các tế bào này được loại bỏ khỏi các mô bằng hiện tượng thực bào Nang lông nhiều tế bào melanin sẽ bị thương tổn nhiều hơn

Chỉ có lông trong thời kỳ tăng trưởng mới có thể truyền nhiệt, do đó cần chiếu IPL nhiều đợt mới triệt hết lông.Nếu lông đen trên nền da trắng thì kết quả sẽ tốt Lông màu bạch kim,hung

đỏ, bạc kết quả kém vì lượng melanin thấp.Ngoài việc hủy nang lông, tia IPL còn làm tổn

thương mạch cao máu nuôi nang lông nên sẽ ngăn chận quá trình phát triển lông trong nhiều tháng liền

Hiệu quả tùy thuộc vào loại da, lông, các thông số và số lần điều trị 1 spot size lớn sẽ làm cho việc điều trị được nhanh hơn và sự phân bổ tia tốt hơn Lông màu đen cho hiệu quả tốt nhất

a) MÁY IPL: là thiết bị có:

- Đèn Flash xenon :

+Phóng khí năng lượng cao chứa đầy khí xenon Khi dòng điện qua đèn → ánh sáng chói lòa.

+Hoạt động dưới dạng 1 xung : biến đổi năng lượng điện tử trong tụ điện thành năng lượng quang học.

+Có nhiều kính bao quanh và được làm lạnh bởi tuần hoàn nước quanh vỏ thạch anh→giảm chỉ số chiếu xạ.

- Đầu lọc “cut-off filtersˮ :

+ Nằm bên dưới đèn

+ Ngăn xung có bước sóng < 500 nm

+ Có thể thay đổi các bước sóng khác nhau cho các mục đích điều trị khác nhau : 515,

550, 560, 570 ,590, 615, 645, 690, 755nm

- Đèn Flash và đơn vị lọc quang học : tích hợp trong tay cầm.

- Ánh sáng hợp nhất vào mặt da qua khối sapphire hay thạch anh

- Nhiều loại IPL mới có đầu làm lạnh ,hay kết hợp với RF hạn chế tổn thương thượng

bì , các tác dụng không mong muốn và làm tăng hiệu quả trẻ hóa da

- Gel cơ bản :

+ Giảm chỉ số phản xạ của ánh sáng quang học truyền đến da.

+ Tạo ra tác dụng thải nhiệt

b) Sinh lý tương tác:

- Nguyên lý hoạt động của IPL là ly giải quang nhiệt có chọn lọc với bước sóng chuyên

biệt.