Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học nhưng trong đó nguyên nhân chính là các em học tập yếu kém nên không thích đi học, không thích đến trường.. Nếuchúng ta những
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH YẾU Ở
TRƯỜNG TIỂU HỌC”
Trang 2A PHẦN MỞ ĐẦU.
1 Lý do chọn đề tài
Phương pháp dạy học (PPDH) là gì?PPDH là hoạt động dạy của Thầy và học củaTrò trong sự phối hợp thống nhất, đồng thời có sự kết hợp của phương tiện dạy học và
hình thức tổ chức hoạt động của học sinh Trên cơ sở nắm vững nội dung, giáo viên có
thể vận dụng linh hoạt các phương pháp một cách một cách nhuẫn nhuyễn để kích thích
mọi hoạt động của học sinh
Quan niệm về đổi mới phương pháp dạy học: Đổi mới PPDH là đưa các PPDH mớivào nhà trường trên cơ sở kế thừa và phát huy mặt tích cực của các phương pháp truyền
thống để nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao hiệu quả đào tạo, góp phần đáp ứng
những yêu cầu mới của mục tiêu giáo dục và đào tạo
Vậy đổi mới phương pháp dạy học sinh yếu là đưa các PPDH mới vào nhà trườngtrên cơ sở kế thừa và phát huy mặt tích cực của các phương pháp truyền thống để nâng
cao chất lượng, hiệu quả dạy học sinh yếu kém, giúp các em học tập có hiệu quả nắm
bắt được kiến thức, kĩ năng kịp với chương trình, mục tiêu từng cấp học
Trong học tập có rất nhiều em không có tiến bộ và trở thành học sinh yếu kém
Nguyên do có thể là do học sinh không có ham thích trong học tập Có thể do các em bị
mất kiến thức và không theo kịp bài, dẫn đến càng học càng không biết gì Một khi đã bị
mất kiến thức dẫn đến không hiểu bài thì học sinh không có hứng thú học tập, sẽ không
có khả năng học tập tốt và trở thành học sinh yếu kém
Giúp đỡ cho học sinh yếu kém là giáo viên phải bổ xung được những “lỗ hổng”
kiến thức cho học sinh (chủ yếu là những kiến thức có trong sách giáo khoa) để giành lại
kiến thức mà các em chưa còn thiếu theo chương trình Từ đó học sinh có thể hòa nhập
theo kịp với các bạn trong tiết học đang diễn ra trên lớp
Giúp đỡ học sinh yếu kém học tập có tiến bộ hơn là giáo viên phải tạo được sựhứng thú học tập ở các em
Trong những năm gần đây tình trạng học sinh bỏ học ngày càng phổ biến Cấp họccàng cao tỷ lệ học sinh bỏ học càng lớn Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng
học sinh bỏ học nhưng trong đó nguyên nhân chính là các em học tập yếu kém nên không
thích đi học, không thích đến trường
Xã hội ngày càng phát triển, thì yêu cầu về giáo dục cũng được nâng cao Đòi hỏitrong xã hội ai cũng được học hành, được tiếp thu được kiến thức kĩ năng, kĩ xảo từ nhà
Trang 3trường để phục vụ cuộc sống sau này Chúng ta ngày đêm đang ra sức phổ cập giáo dục ở
các cấp học Nhưng trên thực tế có biết bao nhiêu học sinh bỏ học giữa chừng Biết bao
nhiêu trẻ em không biết đọc, biết viết hoặc đọc viết không thông thạo mà đã nghỉ học Tất
cả đều là sản phẩm của nhà trường, do không quan tâm đến học sinh, không có biện pháp
để giúp đỡ học sinh yếu kém
Hiện nay ở một số trường đặc biệt là các trường vùng nông thôn và các trường ởvùng sâu người làm công tác giáo dục còn bế tắc trong việc giúp đỡ học sinh yếu kém
Có nhiều giáo viên vẫn biết một số biện pháp giúp đỡ học sinh yếu kém học tập có tiến
bộ nhưng lại thực hiện không tới nơi tới chốn Ban giám hiệu lại không quan tâm, vận
động giáo viên thực hiện, hoặc chỉ thực hiện trên lí thuyết Cho nên nhiều gia đình có
kinh tế cao sẵn sàng tạo mọi điều kiện cho con mình đến trường, cho con mình học tới
nơi, tới chốn nhưng cũng bất lực nhìn con mình ngày ngày lêu lỏng ngoài đường, vào
tiệm internet, chơi với bạn xấu bị lôi cuốn dẫn đến học tập yếu kém và bỏ học
Qua nhiều năm công tác ở trường, và tìm hiểu ở các trường khác tôi thấy rằng đểhọc sinh học tập tốt thì cần có sự ham thích học tập, ham thích đến trường Khi đã ham
thích việc học các em tiếp thu bài nhanh hơn, vận dụng kiến thức đã học vào thực tế luôn
linh động và sáng tạo
Trong những năm gần đây ngành giáo dục tăng cường kỷ cương, nề nếp, thực hiện
nghiêm túc hiện cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích
trong giáo dục, nói không với vi phạm phẩm chất đạo đức nhà giáo và việc học sinh
không đủ tiêu chuẩn lên lớp” Việc dạy thật, thi thật, không chạy theo thành tích thực
hiện không đúng cách đã đẩy cho nhiều học sinh yếu phải bỏ học Cũng là yếu tố thúc
đẩy chúng ta cần tạo ra một trường học không có học sinh yếu kém
Qua những lý do trên tôi thấy việc Đổi mới phương pháp trong việc dạy học sinhyếu kém trong nhà trường là điều nên bàn và nên làm nhất trong tình hình hiện nay
1 Cơ sở lý luận :
+ Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học :
Ở lứa tuổi học sinh tiểu học tâm sinh lý các em chưa ổn định, đang hình thành vàphát triển Nên trong sự học tập, làm việc hàng ngày các em sẽ ít tập trung chú ý Ở các
em ý thức học tập chưa có, chưa hiểu rõ mục đích của việc học Các em đi học phần lớn
là do sự bắt buộc của gia đình, chỉ một phần nhỏ là ham thích đi học (vì đi học được cô
khen, được điểm 10, được chơi cùng bạn vv…) Do đó ý thức tự giác học tập của các em
chưa có(với những em đi học vì sự bắt buộc của gia đình) nên các em thiếu sự cần cù, sự
cố gắng vượt qua khó khăn để học tập dễ sinh ra lười biếng, ham chơi và dẫn đến học
Trang 4Ở lứa tuổi học sinh tiểu học tính tò mò phát triển, các em thường ham thích cáimới, cái lạ Dễ nhàm chán trong các hoạt động kéo dài, không thay đổi hình thức Nếu
chúng ta những người làm công tác giáo dục biết quan tâm tạo sự ham thích cho các em
trong học tập, trong các hoạt động ở trường, lớp thì mới có động lực thúc đẩy việc học,
nâng cao được khả năng tiếp thu, và thực hành các kĩnăng, kĩ xảo mà chúng ta cung cấp
cho các em Từ đó các em học tập có tiến bộ
Ở lứa tuổi học sinh tiểu học tâm sinh lý các em rất hiếu động, hay bắt chước, dễthích nghi với môi trường sinh hoạt ở trường, lớp Đây là điều kiện tốt để giáo viên tạo sự
hứng thú cho các em Nếu hàng ngày khi đến trường các em được thầy cô ân cần chỉ bảo
Trong học tập các em được hoạt động nhóm, được làm thí nghiệm, chơi các trò chơi học
tập thì các em sẽ ham học hơn từ đó các em sẽ học tập có tiến bộ hơn
1 Cơ sở thực tiễn :
Hiện nay xu hướng của giáo dục là: “Dạy thật – Học thật” không chạy theo thành
tích Muốn thế học sinh phải hiểu bài, làm được bài, tức là các em không phải là học sinh
yếu kém Muốn vậy thầy cô phải có sự đổi mới không ngừng về phương pháp cũng như
hình thức dạy học Giáo viên phải luôn làm mới mình trước học sinh Việc dạy học hiện
nay không phải cung cấp kiến thức cho học sinh một cách rập khuôn nhàm chán, mà cung
cấp cho học sinh các phương pháp học tập để học sinh tự tìm ra kiến thức một cách tích
cực
Đối với học sinh yếu thì việc học tập, tiếp thu kiến thức của các em là vấn đề rấtquan trọng Do đó chúng ta phải làm như thế nào để các em học cho có hiệu quả cao, phát
huy hết năng lực vốn có của mình Hiện nay nhiều trường hay nhồi nhét kiến thức cho
học sinh bằng các hình thức học thêm, học hai buổi Đưa ra rất nhiều phương pháp
giảng dạy mà quên đi việc bồi lấp lỗ hổng kiến thức cho học sinh yếu
Sự ham thích học tập ở học sinh chủ yếu hình thành thông qua các hoạt động thực
tế như hoạt động giao lưu, tập thể và nhóm ; Qua sự tác động của môi trường cơ sở vật
chất như trường, lớp, qua thái độ của thầy cô, bạn bè Do đó trong nhà trường cần có
những biện pháp, những hoạt động, những cải tạo về trường, lớp, về tác phong sư phạm
của giáo viên nhằm tạo cho học sinh một môi trường thân thiện, gần gũi từ đó giúp học
sinh ham thích học tập, để học tập càng có tiến bộ
Tóm lại, việc giúp đỡ học sinh yếu kém học tập có tiến bộ là một giải pháp rấtchính đáng, thực sự cần thiết và cần được đổi mới phương pháp, hình thức giảng dạy, cần
mở rộng trong tất cả các môn học dưới sự giúp đỡ của nhà trường và sự đồng tình ủng hộ
của các giáo viên khác trong và ngoài nhà trường
Trang 5tác dụng như thế nào trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường.
- Đưa ra một số giải pháp trong việc đổi mới phương pháp giúp đỡ học sinh yếukém học tập có tiến bộ hơn, giúp học sinh ham thích học tập Nhằm nâng cao chất lượng
học tập của học sinh hơn nữa
2 Phương pháp :
+ Phương pháp lấy tư liệu :
Trong quá trình nghiên cứu cần rất nhiều ý kiến, thông tin, tư liệu Các ý kiến từgiáo viên giáo viên chủ nhiệm, hiệu trưởng, phụ huynh học sinh vv…Trong quá trình làm
công tác giảng dạy nhiều năm đã đúc kết được một số kinh nghiệm từ đồng nghiệp là nền
tảng giúp tôi nghiên cứu đề tài này
+ Phương pháp học mà chơi, chơi mà học :
Đây là phương pháp giúp học sinh tham gia nhiều vào các hoạt động nhóm và tậpthể, giúp các em có hứng thú trong học tập, từ đó bớt rụt rè, e thẹn và có thêm tự tin
+ Phương pháp đàm thoại :
Đây là phương pháp nhằm tiếp thu ý kiến của phụ huynh, học sinh, của giáo viênchủ nhiệm Đối với học sinh khi chúng ta trò chuyện trực tiếp với các em tạo cho các em
sự gần gũi, thương yêu, Từ đó các em nói lên tâm tư tình cảm của mình về sự học tập, từ
đó hiểu được nguyên nhân vì sao các em học yếu Sàng lọc học sinh thành nhiều cấp độ
nhận thức và nắm bắt được cụ thể các học sinh yếu kém
+ Phương pháp xử lý thông tin :
Hàng ngày tôi kịp thời xử lý các thông tin, kết quả thu thập được trong quá trìnhnghiên cứu nhằm loại bỏ các biện pháp không thích hợp, đi sâu các biện pháp có tác dụng
tích cực Có được những hiểu biết sâu hơn về vấn đề đang nghiên cứu
+ Phương pháp thực nghiệm :
Trang 6Đề xuất với giáo viên chủ nhiệm, với phụ huynh một số phương pháp đổi mớinhằm nâng cao kết quả học tập cho học sinh yếu kém Sau đó cùng nhau phối hợp đánh
giá
+ Phương pháp cải tiến :
Qua việc tìm ra nguyên nhân của vấn đề nghiên cứu từ đó đưa ra một số phươngpháp cải tiến để tìm ra giải pháp tốt nhất làm cơ sở nghiên cứu
III Giới hạn của đề tài:
1 Khách thể nghiên cứu bao gồm :
+ Không gian : Địa bàn chính xã Xuyên Mộc chủ yếu ở trường TH XuyênMộc
+ Thời gian : Năm học 2009 –2010 và năm học 2010-2011
+ Học sinh các lớp thuộc trường tiểu học Đội ngũ thầy, cô cùng thầy tổngphụ trách Phụ huynh học sinh ở xã Xuyên Mộc
2 Đối tượng nghiên cứu bao gồm :
+ Các phương pháp , biện pháp giảng dạy giúp đỡ học sinh yếu kém ở lớphọc do giáo viên chủ nhiệm đảm nhiệm
+ Cách thức tổ chức các hoạt động phong trào của trường, của chuyên môn,của các tổ chức có liên quan nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh yếu kém
+ Sự quan tâm, giáo dục của phụ huynh học sinh đối với việc giúp đỡ họcsinh học tập ở gia đình
IV Các giả thiết nghiên cứu:
+ Phải chăng trong công tác giáo dục hiện nay ở các trường tiểu học vùng nôngthôn giáo viên chưa quan tâm đến việc giảng dạy, giúp đỡ học sinh yếu kém Trong nhu
cầu đổi mới đất nước với sự tiến bộ công nghệ thông tin khoa học, mỗi cá thể sống và
làm việc trong cộng đồng cần phải biết học và tự học không ngừng, muốn vậy các em cần
cố gắng trang bị cho mình những kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo để phục vụ cho cuộc sống sau
này Và phải chăng trường học là môi trường giáo dục lý tưởng để giúp học sinh học tập
tốt tiếp thu những kiến thức trong học tập và muốn như vậy thì học sinh không thể là học
Trang 7thân thiện với học sinh thì học sinh trường đó ham thích đến trường hơn, học tập tích cực
hơn và việc học sinh bỏ học giữa chừng do học yếu kém sẽ không có?
+ Có phải hiện nay đa số phụ huynh đều quan tâm đến sự phát triển toàn diện củacon em mình, luôn mong muốn con em mình hơn người, muốn con mình là học sinh giỏi,
khá nhưng làm thế nào để phát huy hết khả năng của con em họ? Đặc biệt là làm sao cho
con em mình không phải là học sinh yếu kém thì chưa có kinh nghiệm! Do đó người làm
công tác giáo dục cần biết truyền đạt kinh nghiệm đến cho phụ huynh để cùng nhau phối
hợp phát huy tối đa chất lượng giáo dục Và có phải đó là phương pháp chia sẽ gánh nặng
giáo dục của nhà trường cho phụ huynh, nhằm thực hiện tốt chủ trương “xã hội hoá giáo
dục” tất cả vì tương lai con em chúng ta?
Có phải việc học sinh học yếu kém là do những nguyên nhân sau:
+ Do trường chưa ra trường, lớp chưa ra lớp, lớp không đủ ánh sáng, nóng bức, bànghế không thích hợp, nhà vệ sinh hôi thối hoặc không có Sân trường không sạch sẽ, mưa
sình lầy đọng nước, nắng bụi bay mất vệ sinh…Trường thiếu cây xanh, bóng mát, thiếu
chỗ học sinh vui chơi
+ Do giáo viên ứng xử không sư phạm: Còn mắng chửi, đánh đập, dùng hình phạt
mà thiếu sự động viên khích lệ học sinh.Giáo viên chưa chăm lo đến học sinh yếu kém,
đồ dùng dạy học, mới có học nhóm, trò chơi, dạy máy…
+ Do trường không có hoạt động, phong trào gì vui, hấp dẫn học sinh đến trườngchỉ có học và học Sự học trở nên quá tải gây nhamg chán ở học sinh
+ Do phụ huynh chưa quan tâm đến con cái, chưa tạo điều kiện tốt để con em họctập, vui chơi Chưa quản lý con em mình lúc ở nhà, việc chơi bạn bè xấu, cưng chiều con
cái
Và việc khắc phục những nguyên nhân trên sẽ giúp học sinh học tập có tiến bộ hơn
V Kế hoạch thực hiện : Thời gian Nội dung Người tham gia thực hiện
Trang 8Từ 01/10/2009
đến 30/11/2009 -Tìm ra những nguyên nhân vì saohọc sinh lại học yếu kém
Tác giả phối hợp với BGH-GV trường
Từ 21/05/2010
đến 30/08/2010
-Đánh giá lại quá trình thực hiện và
có biện pháp điều chỉnh các biệnpháp
Tác giả phối hợp với BGH-GV trường
Từ 01/09/2010
đến 30/12/2010
- Tiếp tục đề ra những biện phápkhắc phục mới Thực hiên nhữngbiên pháp đó
Tác giả phối hợp với BGH-GV trường
Từ 21/01/2011
đến 28/02/2011
-Rút ra bài học kinh nghiệm Và viết
Trang 9B NỘI DUNG
1 Thực trạng và những mâu thuẫn:
Trường tiểu học Xuyên Mộc cũng như một phần lớn các trường trong huyện XuyênMộc, là trường thuộc vùng nông thôn, dân trí còn thấp, số hộ nghèo còn nhiều, nhiều
người dân còn mù chữ, học sinh dân tộc ít người lại đông chiếm 10% số học sinh toàn
trường Trong cuộc sống hàng ngày các em còn phải phụ giúp cha mẹ công việc gia đình
Trình độ học sinh trong một lớp không đồng đều số em giỏi thì rất ít, em yếu thì nhiều
Việc giáo dục con cái phụ huynh thường khoán trắng cho nhà trường Hoặc là giáo dục
không đúng phương pháp làm ảnh hưởng nhiều đến nhân cách của các em Trong nhiều
năm qua có rất nhiều em trong trường học yếu kém, các em không thích đến trường, tới
lớp (các em đi học vì sự bắt buộc của gia đình, vì sợ bố mẹ cho ăn đòn nhiều hơn tự
nguyện đến trường) Nhiều em rất run sợ khi gặp thầy cô, thụ động trong giờ học, thiếu
sự ham học, làm cho các em không phát huy hết được khả năng học tập của mình
Việc phụ đạo giúp đỡ học sinh yếu kém tuy đã được giáo viên và nhà trường quantâm nhưng sự tiến bộ của các em vẫn chưa cao Trong giảng dạy giáo viên chi tập trung
giảng dạy theo chuẩn kiến thức kĩ năng Dạy chung cho cả lớp chưa có thời gian giúp đỡ
học sinh yếu Còn để học sinh yếu bên lề lớp học, làm cho học sinh yếu càng yếu hơn
Cơ sở vật chất nhà trường đã được bảo đảm chuẩn nhà trường có đầy đủ đồ dùngdạy học Nhưng việc sử dụng đồ dùng chưa thật sự có hiệu quả Giáo viên còn lo kinh tế
gia đình thiếu thời gian chăm lo đến dạy học sinh yếu
2 Các biện pháp giải quyết vấn đề :
Hiện nay học sinh yếu ở các trường rất nhiều, cũng là hậu quả của việc chạy theothành tích những năm trước Vậy để học sinh yếu tiến bộ thì trên lớp học sinh phải hiểu
bài, và làm bài được Muốn vậy giáo viên phải cần phải nhận diện học sinh yếu kém, phát
hiện các nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh yếu kém và tìm các biện pháp giúp đỡ
các em
Những nguyên nhân học sinh có học lực yếu kém :
a Về phía học sinh :
-Học sinh ham chơi chơi điện tử, game, các trò chơi khác… xao lãng việc học
-Tham gia vào các băng nhóm quậy phá có sẵn trong trường học từ đó ham chơihơn ham học
Trang 10-Học sinh thích thể hiện cá tính của mình bằng cách chống đối : chống đối trườnglớp, thầy cô, cha mẹ và chống lại việc học.
-Bị mất kiến thức do bị bịnh … hoặc do một nguyên nhân nào đó mà học sinhkhông đi học được… khi học những bài học sau không hiểu từ đó sinh ra chán học, dẫn
kém của chính mình không tự vươn lên
- Một số giáo viên còn thiếu nghệ thuật cảm hoá học sinh yếu kém, không gây hứngthú cho học sinh thích học
Qua đó ta thấy nguyên nhân làm cho học sinh yếu kém rất đa dạng Nên việc giúp
đỡ cho học sinh yếu kếm học tốt hơn cũng rất đa dạng và đầy khố khăn…
Trang 11Để đổi mới phương pháp dạy học sinh yếu kém thì việc đầu tiên nhà trường luônquan tâm đến việc tạo sự hứng thú cho học sinh trong học tập, tạo sự ham thích trong
học tập, ham thích được đi đến trường
Và trong việc giúp đỡ học sinh yếu kém học tập có kết quả giáo viên cần chú ý những phương pháp, biện pháp sau:
2.1 Xác định nguyên nhân, lập kế hoạch dạy học sinh yếu kém:
Ngay từ đầu năm học giáo viên thống kê được số lượng học sinh yếu kém và cónguy cơ trở thành học sinh yếu kém ở lớp mình Phải tìm ra những nguyên nhân dẫn đến
sự yếu kém đó ở học sinh Phân loại học sinh yếu kém theo những nguyên nhân chủ yếu
và có kế hoạch giúp đỡ thích hợp với từng loại VD: Học sinh yếu kém vì mất kiến thức
căn bản từ lớp dưới… học sinh yếu kém vì ham chơi với bạn xấu, ham chơi game… học
sinh học yếu vì hoàn cảnh gia đình.
Từ đó giáo viên có kế hoạch giảng dạy thích hợp, giải quyết sự yếu kém của học
sinh từ những nguyên nhân trên VD: Học sinh yếu vì mất kiến thức từ lớp dưới thì tổ
chức phụ đạo cho các em lấy lại kiến thức, học sinh yếu vì ham chới thì quản lí các em
tốt hơn tổ chức các hình thức vui chơi để các em ham thích học tập… học sinh học yếu vì
hoàn cảnh gia đình thì giáo viên phối hợp với phụ huynh để tìm biện pháp tháo
gỡ… Giáo viên cần xác định được mức độ học sinh yếu kém, như các em yếu môn gì ?…
kiến thức gì ?… Tốt nhất giáo viên cần có một bộ hồ sơ để theo dõi từng em học sinh yếu
ở lớp mình… biện pháp đã đề ra, sự chuyển biến của học sinh theo từng tháng…
2.2 Phương pháp dạy học bằng tình thương:
Đối với học sinh yếu kém thông thường giáo viên luôn có ác cảm Vì các em màgiáo viên phải bỏ công sức nhiều hơn, thành tích lớp bị hạ thấp, danh hiệu thi đua bị
cắt… cho nên khi kèm cặp học sinh yếu tại lớp mình giáo viên thường bực bội có thái độ
không tốt như la mắng, nói nặng nói nhẹ thậm chí nhiều giáo viên còn gõ đầu, nhéo tai
các em… Như vậy thì học sinh không thể nào học được, mỗi lần thầy cô lại gần là sợ bị
ăn đòn nên học yếu lại càng học yếu…
Một số giáo viên hiện nay về phương pháp giáo dục còn mang ảnh hưởngcách giáo dục xưa Như còn dùng đòn roi, hình phạt, nhục mạ học sinh trước lớp làm cho
các em không có thiện cảm đối với giáo viên, với trường lớp, sinh ra chán học Để giúp
đỡ học sinh yếu kém giáo viên phải biết sử dụng lời nói, cử chỉ, tổ chức các hoạt động
dẫn dắt các em vào bài học, giúp các em yêu mến bạn bè, trường lớp, thầy cô Giáo viên
muốn học sinh ham thích học thì trong tiết dạy điều cần thiết là phải thể hiện được tác
phong sư phạm mẫu mực, gần gũi, ân cần với học sinh Tôn trọng và đối xử công bằng