Sáng kiến kinh nghiệm môn mĩ thuật cấp tiểu học

Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm Môn Mĩ thuật từ lâu đã rất quen thuộc với chúng ta, đặc biệt từ năm học 2020 -2021 nước ta bắt đầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, hình

1 Tên sáng kiến kinh nghiệm

“Một số giải pháp giúp học sinh lớp 1 học hoàn thành các chủ đề trong môn

Mĩ thuật”.

- Thời gian thực hiện: Năm học 2017-2018, 2018-2019

- Địa điểm: Trường tiểu học Hậu Lộc

2 Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm và mô tả nội dung

2.1 Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm

Môn Mĩ thuật từ lâu đã rất quen thuộc với chúng ta, đặc biệt từ năm học 2020 -2021 nước ta bắt đầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh, đáng chú ý là có 1 số môn học mới được đưa vào giảng dạy, trong đó có môn Mĩ thuật được đưa vào giảng dạy ở cấp THPT, nhằm định hướng nghề nghiệp cho các em học sinh, cho thấy tầm quan trọng rất lớn của môn học này, tất nhiên muốn định hướng nghề nghiệp cho mình thì bản thân học sinh phải đảm bảo có nền tảng tốt, đó là giai đoạn giáo dục cơ bản, mà bắt đầu

là từ năm học lớp 1

Từ năm học 2016-2017 huyện Tam Bình dạy học môn Mĩ thuật giao thoa giữa sách giáo khoa cũ nhưng theo định hướng phát triển năng lực, các bài học được sắp xếp theo chủ đề, mở rộng về sự đa dạng hình thức thể hiện sản phẩm Mĩ thuật, đặc biệt học sinh dần biết sưu tầm vật liệu Sang năm học 2017-2018 bắt đầu triển khai dạy theo sách giáo khoa Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực theo phương pháp Đan Mạch

Trong thực tế giảng dạy tôi thấy rằng còn khá nhiều học sinh chưa hoàn thành sản phẩm các chủ đề đúng số tiết qui định, đặc biệt là học sinh khối 1, vừa được tiếp xúc chương trình giáo học tiểu học, các em còn nhỏ chưa có ý thức tự học cao, nên

tỉ lệ hoàn thành sản phẩm còn chậm so với các khối lớn, do bỏ quên sản phẩm ở nhà hay do không có năng khiếu môn Mĩ thuật, không đủ đồ dùng,….mặc dù học sinh vẫn có thể nộp sau, nhưng môn Mĩ thuật chỉ có 1 tiết/ tuần, không có tiết rèn như các môn Toán, Tiếng Việt,…học sinh sẽ phải tự học ở nhà, điều đó sẽ ảnh hưởng đến học sinh ở việc nếu dồn nhiều chủ đề thì học sinh sẽ làm rất ẩu, không chất lượng, nếu học sinh không có ý thức tự học thì sẽ rất lâu để hoàn thành sản phẩm

được, ảnh hưởng kết quả cuối năm của cá nhân cũng như chỉ tiêu học sinh hoàn thành Xuất sắc học tập của nhà trường

Với mong muốn, các em lớp 1 cũng như tất cả học sinh của mình đều hoàn thành các chủ đề một cách nhanh nhất có thể, tạo mối liên kết giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục các em, tạo sự đoàn kết giúp đỡ nhau trong học tập, nâng cao ý thức tự học của học sinh làm cho chất lượng môn học đạt hiệu quả đáp ứng chỉ tiêu phấn đấu về tỉ lệ học sinh khen thưởng của nhà trường, từ năm học 2017- 2018 tôi đã bắt đầu nghiên cứu tìm cách khắc phục những tồn tại trên, cho tới nay tôi đã đúc kết được những kinh nghiệm mang lại hiệu quả không ít, tất cả được

thể hiện rõ trong sáng kiến kinh nghiệm sau đây: “Một số giải pháp giúp học sinh lớp 1 học hoàn thành các chủ đề trong môn Mĩ thuật”.

2.2 Mô tả nội dung

Sáng kiến kinh nghiệm này sẽ nêu ra một số nguyên nhân, giải pháp rất thực

tế, dễ thực hiện để mang lại mục đích mong muốn đã nêu trên Đồng thời tôi cũng

có 1 vài đề xuất đối với các cấp quản lí để nâng cao hiệu quả của sáng kiến Trong quá trình thực hiện tôi gặp một số thuận lợi, khó khăn sau:

2.2.1 Thuận lợi

- Được sự cảm thông, đồng hành của ban giám hiệu và đa số giáo viên chủ nhiệm trong những khó khăn của việc dạy học theo sách Mĩ thuật mới

- Rất nhiều phụ huynh quan tâm việc học của con em mình

- Đa số học sinh rất thích môn Mĩ thuật

- Giao thông thuận tiện đến chợ để mua sắm dụng cụ môn học, do ở vùng quê nên các em rất dễ sưu tầm các vật liệu

2.2.2 Khó khăn

- Phòng chức năng thì chung với môn Âm nhạc và Tiếng Anh, nên chưa phát huy hết hiệu quả của phòng chức năng môn chuyên biệt

- Do chưa có phòng chức năng riêng được trang bị kệ, tủ, khung tranh nên chưa có nơi lưu giữ sản phẩm khi chưa kết thúc chủ đề và lưu giữ sản phẩm đẹp cho các lớp sau học hỏi

- Còn 1 số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến môn học vì cho đây là môn phụ

3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Để tiến hành, việc đầu tiên tôi cần làm đó là xác định nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, có các nguyên nhân chủ yếu sau đây:

- Còn một số phụ huynh quan niệm môn Mĩ thuật là môn phụ, học cũng được, không học cũng được

- Chủ yếu sống với ông bà, cha mẹ đi làm ăn xa hoặc đi đến tối mới về

- Đây là môn học đầu cấp, nên nhiều phụ huynh và học sinh còn bỡ ngỡ vì môn Mĩ thuật không chỉ là vẽ tranh, nặn và xé dán như thời mà ông bà, cha mẹ các

em đã học, nên khó khăn trong việc hướng dẫn con cháu mình làm bài

- Học sinh hay quên đồ dùng và sản phẩm tiết trước ở nhà

- Học sinh chưa biết giúp đỡ bạn cùng học

- Ý thức tự học chưa tốt ở một vài học sinh

Từ những nguyên nhân trên, tôi đã áp dụng 1 số giải pháp sau:

3.1 Phát phiếu đồ dùng đầu năm

- Tuần làm quen hoặc tuần 1, tôi sẽ gửi cho mỗi học sinh 1 phiếu đồ dùng để

về phụ huynh chuẩn bị, đối với lớp 1 là lớp làm quen với vật liệu nên tôi chỉ cho sưu tầm 1 ít, tôi giải thích rõ từng món đồ sưu tầm cho học sinh lớp 1 hiểu, khi họp phụ huynh đầu năm tôi sẵn sàng giải trình nếu phụ huynh thắc mắc, thường là thắc mắc sao nhiều đồ dùng vì khi xưa thời họ học chỉ có vẽ, nặn, xé dán giấy màu nên

họ sẽ thấy lạ với những chất liệu như thế này, nhờ phụ huynh nhắc học sinh giữ lại sản phẩm, sẽ liên hệ nếu học sinh có vấn đề trong học tập

Giải thích tầm quan trọng của môn học và phổ biến cách đánh giá học sinh theo thông tư 22 cho phụ huynh nắm Trong 2 năm học đầu huynh còn thắc mắc, đặc biệt là phụ huynh lớp 1, năm học này không còn phụ huynh nào thắc mắc nữa, tôi rất hài lòng với cách làm này một phần cũng được ban giám hiệu thông cảm và giúp tôi giải trình cùng phụ huynh trong những lần họp phụ huynh

Sau đây là phiếu đồ dùng mà tôi đã áp dụng trong 2 năm học qua, có sự đúc kết sau mỗi năm học, mang lại hiệu quả cao:

Đồ dùng Mĩ thuật lớp 1

Sách giáo khoa theo chương trình Đan Mạch; tập 4 ô li hoặc giấy A4, bìa kẹp giúp giấy sạch đẹp; giấy A3 cứng; sáp màu hoặc màu dầu; bút chì; gôm; kéo;

đất nặn; bút màu lông 12 màu; giấy màu có keo sẵn; keo 2 mặt; keo trong bản nhỏ

Sưu tầm: Dĩa nhựa; đĩa nhạc cũ; muỗng nhựa; ly nhựa; hộp sữa chua, rửa sạch,

phơi khô Mang đồ dùng tùy theo chủ đề (1 chủ đề có khoảng từ 2 hoặc đến 4

tiết)

Ngoài ra tùy theo chủ đề, có thể dặn mua sau

Nhờ phụ huynh nhắc Hs giữ lại sản phẩm, vì 1 chủ đề có từ 2 đến 3,4 tiết mới chấm, nếu HS bỏ mất bài thì vào lớp làm bài lại không kịp, còn nếu không có sản phẩm thì tạm thời sẽ đánh giá là Chưa hoàn thành, sau đó vẫn sẽ phải tự hoàn thành

để nộp cho đủ sản phẩm khi kết thúc kì đánh giá học sinh (4 kì) hoặc kết thúc năm học Sau chấm cũng giữ lại, vì có thể sẽ dùng sản phẩm đã xong cho chủ đề khác và khi nào yêu cầu Hs mang theo thì mới mang vào lớp Do năm đầu tiên của tiểu học, rất mong sự phối hợp nhiệt tình của phụ huynh

Sau thời gian học tập, nếu HS có biểu hiện không tốt, tôi sẽ liên hệ trực tiếp gia đình hoặc thông qua điện thoại, để cùng nhau giải quyết Trân trọng!

Ví dụ một số dụng cụ, vật liệu học Mĩ thuật lớp 1:

- Bên cạnh việc phát phiếu, tôi liên hệ 1 tiệm văn phòng phẩm, họ sẽ chuẩn

bị sẵn hết những học phẩm vào bìa kẹp, mục đích là tránh tạo cho phụ huynh cảm giác hoang mang, khó chịu vì phải chuẩn bị học phẩm mà phải chạy hỏi mua nhiều nơi mới đủ, còn việc sưu tầm thì học sinh có thể tự sưu tầm vì nó gần gũi trong sinh hoạt hằng ngày của các em

Ví dụ minh họa: Chủ đề 6 Ông mặt trời vui tính

Giấy màu Đất nặn

Bút chì, gôm Đĩa CD cũ

Đồ dùng cần chuẩn bị: Đĩa CD hoặc đĩa bánh kem, giấy màu, keo hai mặt, kéo, bút chì, gôm

Yêu cầu: Học sinh tạo hình 1 Ông mặt trời vui tính theo ý thích.

Một số sản phẩm của học sinh làm được:

Kết quả: Học sinh mang đúng, đủ đồ dùng hơn, đa dạng về vật liệu thể

hiện

3.2 Đề ra yêu cầu phù hợp với từng lớp và đối tượng học sinh

- Giáo viên phải nắm được khả năng của học sinh, ra yêu cầu sản phẩm phù hợp với từng lớp và đối tượng học sinh, trong một lớp thường có ba đối tượng học sinh: học sinh nổi bậc, học sinh khá và học sinh cá biệt, đôi khi cũng có thêm đối

tượng học sinh khuyết tật (học được môn Mĩ thuật), chậm phát triển, học sinh có hoàn cảnh khó khăn Điều đáng quan tâm đó là giáo viên phải làm sao cho các em này vẫn đảm bảo được chuẩn kiến thức cần đạt của bài học

Ví dụ minh họa: Chủ đề 6 Ông mặt trời vui tính

Như yêu cầu ở ví dụ minh họa trên, là đối với học sinh nổi bậc và học sinh khá, còn đối với học sinh cá biệt, khuyết tật và chậm phát triển, học sinh có hoàn cảnh khó khăn thì giáo viên vẫn khuyến khích học sinh thực hiện như yêu cầu về chất liệu đã nêu trên, tuy nhiên nếu không thể thì chúng ta vẫn có thể cho học sinh

vẽ tranh theo khả năng, bởi vì vẽ tranh là hình thức đơn giản nhất mà các học sinh này có thể thực hiện

Kết quả: Học sinh nào cũng thực hiện đảm bảo chuẩn kiến thức cần đạt.

3.3 Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh

- Nhờ giáo viên chủ nhiệm nhắc nhở các em chưa hoàn thành hoặc có thể gặp trực tiếp phụ huynh em đó lúc rước con (Đối với các lớp tôi không có tiết cuối), nếu tôi có tiết cuối thì tôi sẽ trực tiếp trao đổi với phụ huynh

- Nếu sau vài tuần còn học sinh chưa nộp sản phẩm thì tôi sẽ liên hệ phụ huynh thông qua điện thoại hoặc đến nhà trực tiếp trao đổi cho phụ huynh hiểu rõ hơn, nếu cần thiết thì tôi sẽ viết giấy mô tả cách thức làm bài có kèm hình gợi ý cho

phụ huynh hướng dẫn con em mình

- Ngoài ra, tôi thường xuyên nhắc học sinh cất sản phẩm tiết trước theo túi

đồ dùng, tránh việc thất lạc phải thực hiện lại từ đầu, ghi danh sách đồ dùng cho chủ

đề sau trên góc bảng giúp học sinh nhớ và giáo viên chủ nhiệm kết hợp với phụ huynh để mang đúng và đủ đồ dùng

Kết quả: Có được sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên Mĩ thuật, giáo viên chủ

nhiệm và gia đình

3.4 Lập sổ phụ

- Để theo dõi tình hình nộp bài, vắng, mang đồ dùng, mức độ và thời gian hoàn thành sản phẩm, … của học sinh, tôi có làm sổ phụ để tại lớp cho giáo viên chủ nhiệm tiện theo dõi và nhắc nhở học sinh

Kết quả: Bao quát được tình hình học tập của học sinh chính xác, khách

quan và công bằng hơn

3.5 Cho các em Hoàn thành tốt giúp đỡ các em Chưa hoàn thành

- Tận dụng thời gian các em đã làm xong, nhưng chưa qua chủ đề mới thì tôi phân công các em này giúp đỡ cho các em chưa hoàn thành, nhắc nhở học sinh không được làm dùm bạn, mà phải hướng dẫn bạn để bạn tự làm, tuyên dương những cặp làm việc tốt, có hiệu quả

Kết quả: Học sinh biết đoàn kết, giúp đỡ bạn, biết cách hướng dẫn để bạn tự

hoàn thành sản phẩm

3.6 Vận động tham gia câu lạc bộ vẽ tranh ở thư viện

- Ngoài việc được bạn bè trong lớp giúp đỡ, thì các em này cũng có thể mang xuống câu lạc bộ vẽ tranh tại thư viện để nhờ các lớp lớn hơn hướng dẫn

Kết quả: Học sinh biết cầu tiến, biết lắng nghe.

Bên cạnh những giải pháp trên, tôi còn khuyến khích học sinh mang sản phẩm của mình về cho gia đình xem, hay dùng sản phẩm để trang trí góc học tập hoặc nhà

cửa của mình, nhằm phần nào thay đổi quan niệm tiêu cực của họ đối với môn học, đồng thời chung tay với giáo viên trong việc hướng dẫn các em học tập

4 Kết quả của sáng kiến kinh nghiệm

- Qua 2 năm áp dụng sáng kiến này, tôi nhận thấy lúc đầu năm học đến lúc giữa học kì I, đặc biệt ở khối lớp 1 là khó khăn nhất vì còn một vài em còn bị đánh giá là Chưa hoàn thành, nhưng sang khoảng thời gian học kì I trở đi sẽ đạt hiệu quả cao hơn, ít dần học sinh chưa hoàn thành đúng số tiết qui định, nếu có thì thời gian nộp cũng rút ngắn lại hơn rất nhiều, bởi vì được sự chung tay của các em học tốt và phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm, việc đánh giá cũng đúng thực lực học sinh nhất

Để nhìn rõ hơn kết quả này, chúng ta hãy cùng xem số liệu tỉ lệ Chưa hoàn thành môn Mĩ thuật của khối 1 ở Giữa học kì I sau đây:

Năm học Lớp 1A Lớp 1B Lớp 1C

2017-2018 21.05% 0% 5.55%

2018-2019 8.69% 0% 0%

- Thường vào đầu năm học đầu cấp, gặp rất nhiều khó khăn nên dễ dẫn đến tình trạng học sinh hoàn thành chậm trễ môn học, thời sau đó còn rất ít học sinh như thế, số liệu trên cho thấy sự tiến bộ mà sáng kiến này mang lại

Năm học Tỉ lệ

Hoàn thành tốt

Tỉ lệ Hoàn thành

Tỉ lệ Chưa hoàn

thành 2016-2017 54.93% 45.07% 0%

2017-2018 55.1% 44.9% 0%

2018-2019 80.3% 19.7% 0%

Trong đó:

- Năm học 2016-2017 là năm chưa áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này

- Năm 2017-2018 là năm đầu tiên áp dụng

- Năm 2018-2019 là năm thứ hai áp dụng, có nhiều đúc kết

- Qua số liệu trên, chúng ta nhận thấy sáng kiến kinh nghiệm này không những giúp học sinh lớp 1 hoàn thành chủ đề được dễ dàng hơn mà đặc biệt mức

hoàn thành tốt cũng tăng cao hơn rất nhiều, cho thấy hiệu quả vượt mong đợi từ sáng kiến kinh nghiệm này

- Hiện năm học 2019-2020 này tôi vẫn đang áp dụng và tiếp tục cho kết quả khả quan Lưu ý quan trọng trong việc đánh giá là chúng ta nên đánh giá dựa trên sự tiến bộ của học sinh, phù hợp với năng lực và điều kiện học tập của từng em, mang tính khích lệ học tập, đặc biệt là nhất là những học sinh chăm ngoan

- Khả năng hoàn thành sản phẩm khi đến hạn của học sinh lớp 1 cũng nhiều hơn, chỉ còn rất ít hoàn thành vài tuần sau đó, nhưng nhìn chung tất cả đều hoàn thành vào cuối năm học, đạt được mục tiêu chính của sáng kiến kinh nghiệm này đưa ra là giúp học sinh lớp 1 hoàn thành các chủ đề một cách nhanh nhất

- Học sinh lớp 1 yêu thích môn học hơn vì tự mình tạo ra những sản phẩm thú

vị, lạ mắt vừa được học vừa được dùng làm đồ chơi, đồ trang trí góc học tập, trang trí nhà cửa

- Nhận được sự cảm thông và ủng hộ từ phía ban giám hiệu nhà trường cùng phụ huynh học sinh

- Học sinh dần hiểu tác dụng của việc mang đầy đủ đồ dùng theo chủ đề, mang đồ dùng đầy đủ giúp các em thể hiện sản phẩm phong phú về chất liệu, sáng tạo trong cách thể hiện, hứng thú học tập hơn bởi sản phẩm của mình làm ra rất mới

lạ so với hình thức chỉ là vẽ, nặn, xé dán

- Tạo sự đoàn kết, biết giúp đỡ nhau trong học tập của học sinh lớp 1

- Đây là tiền đề vững chắc giúp các em bước lên học Mĩ thuật các lớp sau này

5 Khả năng nhân rộng

- Sáng kiến kinh nghiệm này được thực hiện tại khối 1, mang lại hiệu quả rất

rõ rệt, hiện tại tôi cũng đã áp dụng cho các khối lớp còn lại, khi áp dụng giáo viên cần lưu ý thiết kế phiếu đồ dùng sao cho phù hợp với từng khối lớp, yêu cầu sản phẩm phải phù hợp với từng lớp, từng đối tượng học sinh, lập sổ phụ đảm bảo bao quát hết tất cả vấn đề của học sinh

- Tùy vào đặc thù của môn học mà áp dụng phù hợp cho các môn học khác, ví

dụ như môn Thể dục, Âm nhạc, Tiếng Anh,…

- Phạm vi thực hiện dễ dàng ở các trường tiểu học trong huyện nếu có điều

kiện được chia sẻ

6 Kết luận và đề xuất

6.1 Kết luận

Việc sử dụng “Một số giải pháp giúp học sinh học lớp 1 hoàn thành các chủ

đề trong môn Mĩ thuật” rất có hiệu quả, học sinh đạt mức hoàn thành sản phẩm rất

cao, đáp ứng mục tiêu môn Mĩ thuật cấp tiểu học, giúp học sinh lớp 1 có đủ dụng cụ tối thiểu để học Mĩ thuật tùy vào điều kiện kinh tế gia đình, địa phương, phát huy tiềm năng Mĩ thuật, nâng cao ý thức tự học hiệu quả, sự quan tâm việc học của con

em mình, tinh thần đoàn kết giữa các giáo viên, góp phần nâng cao học lực của học sinh cũng như tỉ lệ khen thưởng học sinh hoàn thành Xuất sắc các môn học vào cuối năm một cách khả quan và chính xác nhất, tránh bệnh thành tích, nâng cao uy tín đội ngũ giáo viên nói riêng cũng như của nhà trường nói chung

6.2 Đề xuất

Bắt đầu năm học 2020-2021 sẽ tiến hành chương trình giáo dục phổ thông

2018 thay sách từ lớp 1, đánh giá Mĩ thuật theo nguyên tắt toàn diện, khách quan, chính xác, phân hóa nên việc tìm ra phương pháp giúp học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập của mình và hỗ trợ việc đánh giá của giáo viên chính xác cho mỗi học sinh rất là quan trọng, khi thay sách tôi chỉ cần điều chỉnh lại danh sách đồ dùng

và lập phiếu theo dõi cho phù hợp, còn các biện pháp trên vẫn sẽ được áp dụng rất hiệu quả

Đây là thành công mà tôi rất tâm đắc, rất mong nhà trường sắp xếp lại phòng chức năng, hỗ trợ thêm một số dụng cụ học Mĩ thuật cho học sinh khối 1 cũng như cho tất cả khối học, có không gian trưng bày, khung tranh để học sinh học hỏi sản phẩm lớp trước và giúp giữ gìn sản phẩm để tránh tình trạng bỏ quên sản phẩm ở nhà, đồng thời vẫn mong sự tiếp tục thông cảm, giúp đỡ từ Ban giám hiệu nhà trường và giáo viên dạy lớp trong những khó khăn của giáo viên Mĩ thuật nói riêng cũng như giáo viên chuyên nói chung Cũng sẽ rất hay nếu được ban giám hiệu, các giáo viên cùng trải nghiệm với học sinh ở những tiết học ngoài trời, tạo sự phấn khích, khích lệ học sinh ham học, tăng cảm xúc cho sản phẩm và mức độ hoàn thành sản phẩm cũng sẽ được nhanh hơn, lập kế hoạch mời phụ huynh vào trường

dự giờ tiết học của con cháu mình để phụ huynh thông cảm và chia sẻ với giáo viên môn Mĩ thuật