GIAI cấp CÔNG NHÂN và sứ MỆNH LỊCH sử của GIAI cấp CÔNG NHÂN THỰC TRẠNG và GIẢI PHÁP TIẾP tục xây DỰNG GIAI cấp CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI kỳ đẩy MẠNH CÔNG NGHIỆP hóa, HIỆN đại hóa

Trong suốt nhữngnăm tháng đấu tranh giành độc lập thì sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân tại ViệtNam càng được khẳng định rõ ràng, đóng vai trò quan trọng trong công cuộc giảiphóng d

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC

LỚP DT04 - NHÓM 18 - HK213

NGÀY NỘP: 27/7/2022

Giảng viên hướng dẫn: ThS ĐOÀN VĂN RE

Sinh viên thực hiện Mã số sinh viên Điểm số

Thành phố Hồ Chí Minh – 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH

KHOA KHOA KHOA HỌC ỨNG DỤNG

GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN THỰC TRẠNG

VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC XÂY DỰNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐẨY

MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC ST

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat

GIẢNG VIÊN NHÓM TRƯỞNG

DANH MỤC VIẾT TẮT

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

2 Đối tượng nghiên cứu

3 Phạm vi nghiên cứu

4 Mục tiêu nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

6 Kết cấu của đề tài

II NỘI DUNG

Chương 1 GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

1.1 Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân

1.1.1.1 Khái niệm về giai cấp công nhân

1.1.1.2 Đặc điểm giai cấp công nhân

1.1.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.1.3 Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.1.3.1 Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN

1.1.3.2 Điều kiện chủ quan để GCCN thực hiện sứ mệnh lịch sử

1.2 Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay

1.2.1 Giai cấp công nhân hiện nay 10

1.2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện

nay 12

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC XÂY DỰNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC 16

2.1 Khái niệm, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 16

2.1.1 Khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam 16

2.1.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 16

2.2 Tính tất yếu khách quan và tác dụng của thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta 16

2.2.1 Khái niệm về công nghiệp hoá, hiện đại hoá 16

2.2.2 Tính tất yếu trong việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta 17

2.2.3 Tác dụng của thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta 18

2.3 Thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước 19

2.3.1 Thực trạng xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thời gian qua 19

2.3.1.1 Những mặt đạt được và nguyên nhân 19

2.3.1.2 Những hạn chế và nguyên nhân 25

2.3.2 Giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thời gian tới 27

III KẾT LUẬN 34

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO 37

I MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Theo chủ nghĩa Mác – Lênin giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất và cáchmạng nhất, là lực lượng xã hội duy nhất có sứ mệnh lịch sử Giai cấp công nhân là một

bộ phận đặc biệt trong trong xã hội loài người, đặc biệt là trong xã hội tư bản Sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân là: xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, xóa bỏ chế độ người bóc lộtngười, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và giải phóng toàn thể nhânloại khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội mới – xã hội xãhội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Bên cạnh học thuyết về giá trị thặng dư thì pháthiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong những thành tựu vĩ đạinhất của C.Mác – Ph.Ăngghen và V.I.Lênin Sự tác động của sứ mệnh lịch sử của giaicấp công nhân đã ảnh hưởng rất lớn đến sự vận hành của lịch sử thế giới như thay đổihình thái kinh tế, chế độ kinh tế, bên cạnh đó nó còn làm thay đổi tình hình kinh tếchính trị trên thế giới, tác động đến quá trình sản xuất cụ thể và phản ánh sự triển củathế giới

Tại Việt Nam, giai cấp công nhân đã ra đời trong quá trình khai thác thuộc địacủa thực dân Pháp vào những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX Trong suốt nhữngnăm tháng đấu tranh giành độc lập thì sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân tại ViệtNam càng được khẳng định rõ ràng, đóng vai trò quan trọng trong công cuộc giảiphóng dân tộc khỏi sự áp bức bóc lột của tư bản chủ nghĩa, góp phần to lớn trong việcxây dựng chế độ chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam Trong thời bình, giai cấp công nhântham đông đảo vào các thành phần kinh tế góp phần vào mục tiêu dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh và là lực lượng đi đầu trong quá trình bảo

vệ chế độ mới, trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa có thể hiểu đơn giản là quá trình chuyển đổi cănbản các hoạt động sản xuất từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụngcác phương pháp, phương tiện hiện đại sự trên sự phát triển của khoa học kĩ thuật Từ

đó làm cho năng suất lao động xã hội cao hơn, tạo ra nhiều của cãi vật chất hơn, gópphần tạo nên sự phát triển của xã hội loài người nói chung và các quốc gia trên thế giới

nói riêng Trong quá trình này giai cấp công dân đóng một vai trò vô cùng quan trọng

và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được thể hiện một cách rõ ràng, sâu sắc

Đất nước chúng ta đã phải trải qua rất nhiều cuộc chiến tranh nên nền kinh tế saukhi dành độc lập vẫn lạc hậu rất khó khăn Sau nhiều năm từ khi bắt đầu đổi mới đấtnước năm 1986 thì hiện nay mặc dù vẫn còn là một nước đang phát triển, song ViệtNam cũng là một quốc gia đang đi trên con đường CNH, HĐH đất nước Trên conđường ấy, giai cấp công nhân chính là nồng cốt Chính vì thế, trong thời gian quaĐảng ta luôn phát huy bản chất giai cấp công nhân, nâng cao trình độ lao động và tạođiều kiện để họ thể hiện được sứ mệnh lịch sử của mình Và việc xây dựng giai cấpcông nhân trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Việt Nam hiện naynói chung đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn rất nhiều mặt hạn chếcần phải rút kinh nghiệm và đưa ra những giải pháp khắc phục để tiếp tục xây dựngtrong tương lai

Xuất phát từ tình hình thực tế trên, nhóm chọn đề tài: “Giai cấp công nhân và

sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” để nghiên cứu.

2 Đối tượng nghiên cứu

Thứ nhất, giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.

Thứ hai, thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam

thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

4 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

Thứ nhất, làm rõ lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân

và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân; giai cấp công nhân Việt Nam và sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam; công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Thứ hai, đánh giá thực trạng xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thời gian qua

Thứ ba, đề xuất giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thời gian tới

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, trong đó chủ yếu nhất làcác phương pháp: phương pháp thu thập số liệu; phương pháp phân tích và tổng hợp;phương pháp lịch sử - logic;…

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài mục lục, phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 2chương:

Chương 1: Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Chương 2: Thực trạng và giải pháp tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân ViệtNam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

II NỘI DUNG Chương 1 GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA

GIAI CẤP CÔNG NHÂN 1.1 Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân

1.1.1.1 Khái niệm về giai cấp công nhân

C.Mác va Ph.Ăngghen sư dung nhiêu thuât ngữ khác nhau đê gọi tên giai cấpcông nhân như giai cấp vô sản; giai cấp vô sản hiên đại; giai cấp công nhân hiên đại;giai cấp công nhân đại công nghiêp,…

Dù cách diễn đạt khác nhau, song giai cấp công nhân được xác định trên haiphương diên cơ bản: kinh tế - xa hôi va chinh trị - xa hôi

Về phương diện kinh tế - xã hội:

GCCN là những người lao động trực tiếp và gián tiếp vận hành các công cụ,phương tiện là máy móc, công nghệ có tính chất ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao

Họ lao động bằng phương thức công nghiệp ngày càng hiện đại với những đặc điểmnổi bật: sản xuất bằng máy móc, lao động có tính chất xã hội hóa, năng suất lao độngcao và tạo ra những tiền đề của cải vật chất cho xã hội

Các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại côngnghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp và côngnhân là một phát minh của thời đại mới

Về phương diện chính trị - xã hội:

GCCN là những người thuộc giai cấp cua những ngươi lao đông không sở hữu

tư liêu sản xuất Họ phải bán sưc lao đông cho nha tư bản va bị chu tư bản boc lôt giátrị thặng dư GCCN la những ngươi lao đông tư do, vơi nghia la tư do bán sưc laođông cua minh đê kiếm sông Chinh điêu nay khiến cho giai cấp công nhân trở thanh

giai cấp đôi kháng vơi giai cấp tư sản Mâu thuẫn cơ bản này thể hiện về mặt xã hội làmâu thuẫn về lợi ích giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản.

=> Từ các phân tích trên có thể hiểu GCCN là đại diện cho lực lượng sản xuấttiên tiến, hình thành và phát triển của nền công nghiệp hiện đại, là đại biểu chophương thức sản xuất mang tính xã hội hóa ngày càng cao Họ là người làm thuê dokhông có tư liệu sản xuất, buộc phải bán sức lao động để sống và bị giai cấp tư sản vàđại tư sản bóc lột giá trị thặng dư

1.1.1.2 Đặc điểm giai cấp công nhân

Nghiên cứu GCCN từ phương diện kinh tế − xã hội và chính trị − xã hội trongchủ nghĩa tư bản, C.Mác và Ăngghen đã không những đưa lại quan niệm khoa học vềGCCN mà còn làm sáng tỏ những đặc điểm quan trọng của nó với tư cách là một giaicấp cách mạng có SMLS thế giới Có thể khái quát những đặc điểm chủ yếu củaGCCN bao gồm:

trưng công cụ lao động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quá trình lao động mang tính chất xã hộihoá (Thợ thủ công may bằng tay, năng suất thấp, công nhân trong các xưởng may vận hành bằng máy móc,năng suất cao)

- GCCN là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp, là chủ thể của quá trình sảnxuất hiện đại, là đại biểu cho LLSX tiên tiến, cho phương thức sản xuất tiên tiến, quyết định sự tồn tại vàphát triển của xã hội hiện đại

- Nền sản xuất đại công nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến đã rèn luyện choGCCN những phẩm chất đặc biệt về tính tổ chức, kỷ luật lao động, tinh thần hợp tác và tâm lý lao độngcông nghiệp Đó là một giai cấp cách mạng và có tinh thần cách mạng triệt để

Những đặc điểm ấy chính là những phẩm chất cần thiết để GCCN có vai trò lãnhđạo cách mạng

Những đặc điểm ấy chính là những phẩm chất cần thiết để GCCN có vai trò lãnhđạo cách mạng

1.1.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Theo chủ nghĩa Mác – Lênin, “SMLS tổng quát của GCCN là thông qua chính đảng tiền phong, GCCN tổ chức, lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ các chế độ người bóc lột người, xoá bỏ chủ nghĩa tư bản, giải phóng GCCN, nhân dân lao động khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh” 1

SMLS của GCCN thể hiện trên ba nội dung cơ bản:

- Nội dung kinh tế:

Là nhân tố hàng đầu của LLSX xã hội hoá cao, GCCN cũng là đại biểu cho quan

hệ sản xuất mới, sản xuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều đáp ứng nhu cầu ngàycàng tăng của con người và xã hội Băng cách đó, GCCN tạo tiền đề vật chất - kỹ thuậtcho sự ra đời của xã hội mới

- Nội dung chính trị - xã hội:

GCCN cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của ĐCS, tiến hành cáchmạng chính trị để lật đổ quyền thống trị của GCTS, xóa bo chế độ bóc lột, áp bức củachủ nghĩa tư bản, giành quyền lực về tay GCCN và nhân dân lao động

GCCN và nhân dân lao động sử dụng nhà nước của mình, do mình làm chủ nhưmột công cụ có hiệu lực để cải tạo xã hội cũ và tổ chức xây dựng xã hội mới, pháttriển kinh tế và văn hóa, xây dựng nền chính trị dân chủ - pháp quyền, quản lý kinh tế

- xã hội và tổ chức đời sống xã hội phục vụ quyền và lợi ích của nhân dân lao động,thực hiện dân chủ, công băng, bình đẳng và tiến bộ xã hội, theo lý tưởng và mục tiêucủa chủ nghĩa xã hội

- Nội dung văn hoá, tư tưởng

GCCN trong tiến trình cách mạng cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới trênvăn hoá, tư tưởng cần phải tập trung xây dựng hệ giá trị mới: lao động; công bằng; dânchủ; bình đẳng và tự do Bao gồm cải tạo cái cũ lỗi thời, lạc hậu, xây dựng cái mới,tiến bộ trong lĩnh vực ý thức tư tưởng, trong tâm lý, lối sống và trong đời sống tinh

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học, Hà Nội: NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật,

tr57.

thần xã hội Xây dựng và củng cố ý thức hệ tiên tiến của GCCN, đó là chủ nghĩa Mác– Lênin, đấu tranh để khắc phục ý thức hệ tư sản và các tàn dư còn sót lại của các hệ tưtưởng cũ.

1.1.3 Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.1.3.1 Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN

GCCN có những nội dung SMLS nêu trên là do những điều kiện khách quan sauđây quy định:

Thứ nhất, do địa vị kinh tế của GCCN:

GCCN là con đẻ, là sản phẩm của nền đại công nghiệp trong phương thức sảnxuất tư bản chủ nghĩa, là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại Vì thế,GCCN đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại

GCCN là lực lượng duy nhất có đủ điều kiện để tổ chức và lãnh đạo xã hội, xâydựng và phát triển lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất XHCN, xây dựng một xãhội mới, không còn áp bức và bóc lột

Thứ hai, do địa vị chính trị - xã hội của GCCN quy định:

GCCN có được những phẩm chất của một giai cấp tiên tiến, giai cấp cách mạng,

đó là tính tổ chức và kỷ luật, tự giác và đoàn kết trong cuộc đấu tranh tự giải phóngmình và giải phóng xã hội

Địa vị khách quan về kinh tế - xã hội không chỉ khiến GCCN trở thành giai cấpcách mạng triệt để nhất, mà còn tạo điều kiện cho GCCN thực hiện cách mạng GCCN

có đủ nhận thức và khả năng quản lý phương thức sản xuất tiến bộ tiếp theo của xã hộiloài ngoài sau phương thức tư bản chủ nghĩa; họ có ý thức về địa vị lịch sử củamình,có tư tưởng chính trị rõ ràng và khả năng để thống nhất, đoàn kết các tầng lớp xãhội cho cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa

1.1.3.2 Điều kiện chủ quan để GCCN thực hiện sứ mệnh lịch sử Thứ nhất là, sự phát triển của bản thân GCCN cả về số lượng và chất lượng:

Chất lượng GCCN phải thể hiện ở trình độ trưởng thành về ý thức chính trị củamột giai cấp cách mạng, tức là tự giác nhận thức được vai trò và trọng trách của giaicấp mình đối với lịch sử, do đó GCCN phải được giác ngộ về lý luận khoa học và cáchmạng của chủ nghĩa Mác – Lênin.

Thứ hai là, ĐCS là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để GCCN thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sư của mình:

GCCN là cơ sở xã hội và nguồn bổ sung lực lượng quan trọng nhất của Đảng,làm cho Đảng mang bản chất GCCN trở thành đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấucủa giai cấp

Ngoài ra, để cuộc cách mạng thực hiện sứ mệnh lịch sử của GCCN đi tới thắnglợi, phải có sự liên minh giai cấp giữa GCCN với giai cấp nông dân và các tầng lớplao động khác do GCCN thông qua đội tiên phong của nó là Đảng Cộng sản lãnh đạo

1.2 Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay

1.2.1 Giai cấp công nhân hiện nay

So với giai cấp công nhân ở thế kỉ XIX thì giai cấp công nhân hiện nay vừa cóđiểm tương đồng vừa có điểm khác biệt Cần phải làm rõ những điểm tương đồng vàkhác biệt đó theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin:

Điểm tương đồng của GCCN hiện nay so với GCCN thế kỷ XIX:

GCCN hiện đại vẫn đang là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội hiện đại Họ

là chủ thể của các quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại mang tính xã hội hóa ngàycàng cao Lực lượng công nhân lao động bằng phương thức công nghiệp chiếm tỷ lệcao ở mức tuyệt đối ở các nước có trình độ phát triển cao về kinh tế, đó là các nướccông nghiệp phát triển (các quốc gia thuộc nhóm G7) Chính vì thế, công nghiệp hóavẫn là cơ sở khách quan để GCCN hiện đại phát triển mạnh mẽ về cả số lượng lẫn chấtlượng; đây trở thành chiến lược phát triển của nhiều quốc gia

Giống với thế kỉ XIX, ở các nước tư bản chủ nghĩa GCCN vẫn chịu sự bóc lộtgiá trị thặng dư từ giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản Xung đột giữa lợi ích cơ bản

giai cấp tư sản và GCCN luôn tồn tại, và luôn là nguyên nhân cơ bản, sâu xa của đấutranh giai cấp trong xã hội hiện đại ngày nay.

Phong trào cộng sản và công nhân ở nhiều nước vẫn là lực lượng đi đầu trongcác cuộc đấu tranh vì hòa bình, hợp tác và phát triển; vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ xãhội và chủ nghĩa xã hội

“Lý luận về SMLS của GCCN trong chủ nghĩa Mác – Lênin vẫn mang giá trị khoa học và cách mạng, vẫn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, chỉ đạo cuộc đấu tranh cách mạng hiện nay của GCCN, phong trào công nhân vào quần chúng lao động, chống chủ nghĩa tư bản và lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa trong sự phát triển của thế giới ngày nay” 2

Điểm khác biệt của GCCN hiện nay so với GCCN thế kỉ XIX:

Xu hướng “trí tuệ hóa” tăng nhanh, gắn liền với cách mạng khoa học và côngnghệ hiện đại, với sự phát triển kinh tế tri thức Trên thực tế đã xuất hiện thêm nhiềukhái niệm mới để chỉ công nhân theo xu hướng này như “công nhân tri thức”, “côngnhân trí thức”, “công nhân áo trắng”, lao động trình độ cao Nền sản xuất và dịch vụhiện đại đòi hỏi người lao động phải có hiểu biết sâu rộng trí thức và kỹ năng nghềnghiệp Do đó, công nhân luôn được đào tạo chuẩn mực và thường xuyên được đàotạo lại, đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ trong nền sản xuất

Xu hướng “trung lưu hóa” gia tăng:

Trong bối cảnh toàn cầu hoá, chủ nghĩa tư bản đã có một số điều chỉnh nhất định

về phương thức quản lý, các biện pháp điều hoà mâu thuẫn xã hội Điều này đang tácđộng hai mặt vào GCCN Một bộ phận công nhân đã tham gia vào sở hữu một lượng

tư liệu sản xuất của xã hội thông qua chế độ cổ phần hoá Về mặt hình thức, họ khôngcòn là “vô sản” nữa và có thể được “trung lưu hoá” về mức sống

Xu thế đô thị hóa và đông đảo cư dân đô thị đã bổ sung một lượng lớn vào nguồnnhân lực của GCCN Trong những thập niên gần đây, quá trình đô thị hóa trên thế giới

có sự khác biệt khi so với vài thế kỷ trước đây và đang diễn ra với tốc độ cao

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học, Hà Nội: NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật,

“Hiện nay, khu vực có mức đô thị hóa cao nhất là Bắc Mỹ với 82% dân số sống

ở đô thị, tiếp đó là Mỹ La tinh và Caribbean 80% và châu Âu 73% Báo cáo “Nhìn lại triển vọng đô thị hoá thế giới” của Liên hợp quốc năm 2005, mô tả “thế kỷ XX đã chứng kiến quá trình đô thị hoá nhanh chóng của cư dân thế giới” với tỷ lệ cư dân đô thị tăng từ 13% (220 triệu người) năm 1900 lên 29% (732 triệu người) năm 1950 và 49% (3,2 tỷ người) năm 2005 Báo cáo này cũng ước tính rằng vào năm 2030 con số đó sẽ là 60% (4,9 tỷ người)” 3

1.2.2 Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay

Nội dung kinh tế:

C Mác khẳng định: “Giai cấp công nhân là chủ thể của phương thức sản xuất công nghiệp với các đặc tính: công cụ lao động là máy móc, năng suất lao động cao, lao động có tính chất xã hội hóa cao và gợi mở nhiều giải pháp tích cực cho quá trình phát triển xã hội Chính từ quá trình sản xuất vật chất bằng phương thức công nghiệp, giai cấp công nhân được xác định là giai cấp quyết định sự tồn tại và phát triển của

xã hội hiện đại và thông qua đó, chuẩn bị những tiền đề vật chất cho xã hội tương lai”4 Về lô-gíc, có hai nội dung lý luận cơ bản cần được chú ý ở phương diện này:

Thứ nhất, giai cấp công nhân là giai cấp sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội

hiện đại bằng phương thức công nghiệp mang tính xã hội hóa cao Xã hội nào cũng tồntại và phát triển thông qua quá trình sản xuất và tiêu thụ của cải vật chất Với tư cách

là lực lượng sản xuất cơ bản tiên tiến, trực tiếp và tham gia quá trình sản xuất, tái sảnxuất của cải vật chất, giai cấp công nhân góp phần quyết định sự tồn tại và phát triển

xã hội Thêm vào đó, tính chất xã hội hóa ngày càng tăng của sản xuất cũng làm nảysinh những nhân tố mang tính chất xã hội trong quá trình phát triển Theo C Mác, đâychính là yếu tố duy vật cho chủ nghĩa xã hội hiện đại, cái tính chất mà trước cuộc Cáchmạng công nghiệp lần thứ nhất chưa xuất hiện trên thực tế Công nghiệp càng phát

3 PGS, TS Nguyễn An Ninh, Viện CNXH khoa học, Học viện Chính trị quốc gia (01/06/2016), Một số nhận thức về giai cấp công nhân và chủ nghĩa xã hội được bổ sung hiện nay, truy cập từ: https://www.baohaugiang.-com.vn/chinh-tri/mot-so-nhan-thuc-

ve-giai-cap-cong-nhan-va-chu-nghia-xa-hoi-duoc-bo-sung-hien-nay-41429.html

4 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2018) ,Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học ( hệ cao cấp LLCT).

Hà Nội: Nxb Lý luận Chính trị, tr 34 - 59

12

triển thì tính chất xã hội hóa này ngày càng cao Nội dung kinh tế này là yếu tố sâu xanhất khẳng định sự cần thiết của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đối với quátrình phát triển của văn minh nhân loại Thực hiện đầy đủ và thành công nội dung kinh

tế này cũng là điều kiện vật chất để bảo đảm thắng lợi của chủ nghĩa xã hội

Thứ hai, cũng từ quá trình sản xuất công nghiệp này, những nhân tố vật chất kỹ

thuật cho sự hình thành một xã hội mới được tích lũy ngày một nhiều hơn Cũng vìvậy, C Mác coi cách mạng công nghiệp cùng những yếu tố cấu thành của nó, như máymóc, cách thức tổ chức quản lý sản xuất, trình độ cao của lao động và hợp tác lao độngcông nghiệp, là “những nhà cách mạng” khiến xã hội hiện tại không thể duy trì trạngthái cũ

Sự biến đổi cấu tạo hữu cơ tư bản thay đổi cũng đang làm rõ xu thế xã hội hóalực lượng sản xuất Tri thức khoa học và công nghệ có vai trò lớn trong sản xuất đangtạo ra một thay đổi quan trọng: tư bản khả biến (v) tăng nhanh, tư bản bất biến (c)giảm tương đối trong tỷ lệ cấu thành giá trị của hàng hóa Vai trò to lớn của tri thức,tay nghề, văn hóa, kinh nghiệm của người công nhân trong sản xuất công nghiệp đangtừng bước phá vỡ cơ chế chiếm hữu của giai cấp tư sản, vốn bắt nguồn từ độc quyền

sở hữu tư liệu sản xuất, độc quyền chiếm đoạt giá trị thặng dư

Nội dung chính trị - xã hội:

Nội dung chính trị - xã hội của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được xácđịnh là cuộc đấu tranh vì các mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, như công bằng, bìnhđẳng, dân chủ,… và tập trung nhất là việc xác lập chế độ chính trị - xã hội mới do giaicấp công nhân lãnh đạo - chế độ xã hội chủ nghĩa để tạo ra tiền đề chính trị cho xâydựng xã hội xã hội chủ nghĩa

Hiện nay, Cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo cơ hội và làm nổi bật các nộidung sau: Dân chủ hóa - công nghệ số góp phần mở rộng truyền thông, tạo điều kiện

để thông tin đến với mọi người, qua đó phát triển dân chủ Với những nước phát triển,thông qua thành tựu khoa học - công nghệ, người dân có điều kiện tốt hơn để giám sát

và chia sẻ quyền lực với nhà nước đương trị Công nghệ và thiết bị ngày càng chophép người dân tiếp cận gần hơn với chính phủ để nêu ý kiến, để cùng phối hợp hoạt

động Đồng thời, các chính phủ cũng sở hữu sức mạnh về công nghệ để tăng cường sựquản trị của mình đối với người dân dựa trên những hệ thống giám sát rộng rãi và khảnăng điều khiển kết cấu hạ tầng số.

Nội dung văn hóa, tư tưởng:

Về góc độ văn hóa - tư tưởng, chỉ có giai cấp công nhân mới là lực lượng xác lậpđược các hệ giá trị mới như lao động, công bằng, dân chủ, bình đẳng, tự do để thaythế cho hệ giá trị tư sản cũ

Thực hiện cuộc đấu tranh ý thức hệ giữa CNXH với chủ nghĩa tư bản Đấu tranh

đê bảo vê tư tưởng cua Đảng Công sản, giáo duc nhân thưc và cung cô niêm tin khoahọc đôi vơi ly tưởng, muc tiêu cua chu nghia xa hôi cho giai cấp công nhân va nhândân lao đông, giáo duc và thưc hiên chu nghia quôc tế chân chính cua giai cấp côngnhân

Nói đến là cuộc đấu tranh ý thức hệ giữa CNXH với chủ nghĩa tư bản bảo vệ nềntảng tư tưởng của ĐCS, giáo dục nhận thức và củng cố niềm tin khoa học đối với lýtưởng, mục tiêu của CNXH cho GCCN và nhân dân lao động Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã nói: “Không có lý luận về CNXH khoa học thì không thể có lập trường giai cấp vững vàng”5

Trên bình diện thế giới hiện nay, hòa bình, hợp tác cùng phát triển trong môitrường dân chủ, công bằng, bình đẳng đang là xu thế lớn Điều này tạo điều kiện choliên minh GCCN chặt chẽ giữa các nước trên thế giới Các giá trị như lao động, sángtạo, công bằng dân chủ, bình đẳng, tự do vẫn là các giá trị được nhân loại thừa nhận vàphấn đấu thực hiện

Cùng với sự phát triển của Cách mạng công nghiệp 4.0 và kinh tế sáng tạo, laođộng sáng tạo ngày càng chiếm vị trí chủ đạo trong lực lượng lao động xã hội, đặt ravấn đề nhìn nhận lại vai trò của các giai cấp, tầng lớp trong xã hội hiện đại; hệ giá trịcủa GCCN theo đó có thể được bổ sung những giá trị tuy khá đặc thù nhưng gần gũicủa các tầng lớp khác như trí thức - nhóm xã hội coi sáng tạo, dân chủ như điều kiệnmôi trường để lao động và phát triển

5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, H, 2011, t.15, tr.113.

Tóm tắt chương 1

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là chủ yếu, điểm căn bản của chủ nghĩaMác-LêNin, là phạm trù trung tâm, nguyên lý xuất phát của chủ nghĩa xã hội khoahọc, xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xoá bỏ chế độ người bóc lột người, giải phónggiai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức, bóclột, nghèo nàn lạc hậu; xây dựng xã hội mới thực sự tốt đẹp chủ nghĩa xã hội và chủnghĩa cộng sản

Theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, việc thực hiện sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân cần phải trải qua hai bước Bước thứ nhất: giai cấp công nhân biếnthành giai cấp thống trị và giành lấy chính quyền nhà nước vào tay giai cấp mình.Bước thứ hai: giai cấp công nhân dùng sự thống trị của mình để từng bước đoạt lấytoàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vàotrong tay nhà nước từ đó tiến hành tổ chức xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa.Hai bước này quan hệ chặt chẽ với nhau, giai cấp công nhân không thực hiện đượcbước thứ nhất thì cũng không thực hiện được bước thứ hai nhưng bước thứ hai là quantrọng nhất để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC XÂY DỰNG GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA,

HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC 2.1 Khái niệm, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam

2.1.1 Khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam

“Giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lượng xã hội to lớn, đang phát triển, bao gồm những người lao động chân tay và trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp” 6

2.1.2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam

Giai cấp công nhân nước ta có sứ mệnh lịch sử to lớn: ”Là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến; giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng” 7

2.2 Tính tất yếu khách quan và tác dụng của thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta

2.2.1 Khái niệm về công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Tại Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII, Đảng ta xác

định quan niệm hiện đại về CNH, HĐH là: “Quá trình chuyển đổi một cách căn bản

và toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội, từ

sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công

6 Đảng Cộng sản Việt Nam (2008) Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Nghi-quyet-20-NQ-TW-tiep-tuc-xay-dung-giai-cap-cong-nhan-Viet-

Nam-138294.

7 Đảng Cộng sản Việt Nam (2008) Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Linh-vuc-khac/Nghi-quyet-20-NQ-TW-tiep-tuc-

xay-dung-giai-cap-cong-nhan-Viet-Nam-138294

nghiệp và KH – CN, tạo ra năng suất lao động xã hội cao”8 Ở mỗi thời kỳ lịch sử vàtrong từng bối cảnh kinh tế - xã hội, CNH có nội dung và con đường thực hiện cụ thể.Ðối với Việt Nam trước kia, đó là quá trình CNH XHCN và từ cuối thế kỷ XX đếnnay, quá trình này được xác định đầy đủ là CNH, HĐH.

2.2.2 Tính tất yếu trong việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta

Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta xuất phát từcác nguyên nhân sau:

Thứ nhất, lý luận và thực tiễn cho thấy, CNH là quy luật phổ biến của sự phát

triển LLSX xã hội mà mọi quốc gia đều trải qua

CNH là quá trình tạo ra động lực mạnh mẽ cho nền kinh tế, là đòn bẩy quan trọngtạo sự phát triển đột biến trong các lĩnh vực hoạt động của con người Thông qua CNHcác ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân được trang bị những tư liệu sản xuất,

kỹ thuật công nghệ ngày càng hiện đại, từ đó nâng cao năng suất lao động, tạo ra nhiềucủa cải vật chất, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của con người

XHCN Mỗi phương thức sản xuất có một CSVC KT tương ứng Muốn đi lên CNXH,phải thực hiện nhiệm vụ hàng đầu là xây dựng CSVC KT cho CNXH CSVC

KT của CNXH phải là nền kinh tế hiện đại: có cơ cấu kinh tế hợp lý, có trình độ xã hội hóa cao dựa trên trình độ KH – CN hiện đại

Thứ hai, đối với các nước có nền kinh tế kém phát triển quá độ lên CNXH như

nước ta, xây dựng CSVC KT cho CNXH phải thực hiện từ đầu thông qua CNH, HĐH.Mỗi bước tiến của quá trình CNH, HĐH là một bước tăng cường CSVC KT củaCNXH, phát triển mạnh mẽ LLSX và hoàn thiện quan hệ sản xuất XHCN, làm cho nềnsản xuất xã hội không ngừng phát triển, từng bước nâng dần trình độ văn minh của xãhội

8 Đảng Cộng sản Việt Nam (1994) Nghị quyết số 07-NQ/HNTW Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII Truy cập từ https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/hoi-nghi-bch- trung-uong/khoa-vii/nghi-quyet-so-07-

nqhntw-hoi-nghi-lan-thu-7-bchtw-dang-khoa-vii-ve-phat-trien-cong- nghiep-cong-nghe-den-nam-2000-theo-huong-1141.