Trong đó nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác là một trong những nguyên tắc được áp dụng rất phổ biến trong cộng đồng quốc tế từ các thời kỳ trước đến nay..
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT QUỐC TẾ
BÀI TIỂU LUẬN MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ
ĐỀ TÀI
TRÌNH BÀY VỀ NGUYÊN TẮC CẤM CAN THIỆP VÀO CÔNG VIỆC NỘI BỘ
CỦA QUỐC GIA KHÁC TRONG LUẬT QUỐC TẾ
Giáo viên: Nguyễn Thị Vân Huyền Nhóm thực hiện: Nhóm 3 Lớp : QT46B1
Trang 2Năm học: 2022-2023
Trang 3MỤC LỤC
DANH SÁCH THÀNH VIÊN 3
A ĐẶT VẤN ĐỀ 4
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4
I Một số vấn đề lý luận chung 4
1 Nguồn gốc ra đời: 4
2 Nội dung nguyên tắc: 5
3 Các trường hợp ngoại lệ của nguyên tắc: 6
II Đánh giá việc thực hiện nguyên tắc: 7
1 Điểm tích cực: 7
2 Điểm hạn chế: 8
C KẾT LUẬN 9
TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 4DANH SÁCH THÀNH VIÊN
Trang 5A ĐẶT VẤN ĐỀ
Như trong pháp luật quốc gia, luật quốc tế cũng dựa trên một hệ thống những nguyên tắc cơ bản Những nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế là những quy phạm pháp luật mang tính chỉ đạo, bao trùm và có giá trị bắt buộc chung đối với các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật quốc tế Các nguyên tắc này giữ vai trò quan trọng trong việc ổn định quan hệ quốc tế, là cơ sở để giải quyết các tranh chấp, qua đó ấn định khuôn khổ xử sự cho các chủ thể trong quan hệ quốc tế, tạo tiền đề cho một trật tự pháp lý quốc tế Hiện nay, có 7 nguyên tắc cơ bản được các quốc gia trên thế giới thừa nhận rộng rãi Trong đó nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác là một trong những nguyên tắc được áp dụng rất phổ biến trong cộng đồng quốc tế từ các thời kỳ trước đến nay
Với mong muốn tìm hiểu rõ hơn về nguyên tắc này, nhóm em xin được chọn đề tài
“Trình bày về nguyên tắc cấm can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác trong
luật quốc tế” để làm đề tài nghiên cứu.
I Một số vấn đề lý luận chung
Xuất hiện trong thời kì cách mạng tư sản, nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của chính phủ, của dân tộc khác được ghi nhận trong Hiến pháp của một số nước tư bản nhưng thời kì đó, về phương diện luật quốc tế, nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ còn nhiều hạn chế, vì luật quốc tế còn chịu sự khống chế của nguyên tắc vũ lực - “Lẽ phải thuộc về kẻ mạnh” và cho phép sử dụng các hình thức can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác
Khi tổ chức Liên Hợp Quốc ra đời, Hiến chương của tổ chức này mở rộng
và cụ thể hóa nội dung của nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ Theo khoản 7 Điều 2 Hiến chương Liên Hợp Quốc: “Tổ chức Liên Hợp Quốc không có quyền can thiệp vào công việc thực chất thuộc thẩm quyền nội bộ của bất kì quốc gia nào”- Hiến chương này hoàn toàn không cho phép Liên Hợp Quốc được can thiệp vào những công việc thực chất thuộc thẩm quyền nội bộ của bất cứ quốc gia nào, và không đòi hỏi các thành viên của Liên Hợp Quốc phải đưa những công việc loại này ra giải quyết theo quy định của Hiến chương Nghĩa vụ không can thiệp vào công việc của quốc gia khác cũng đặt ra cho tất cả các thành viên của cộng đồng quốc tế
Dưới tác động mạnh mẽ của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, trong khuôn khổ Liên Hợp Quốc, Nghị quyết về nguyên tắc không can thiệp vào
Trang 6công việc nội bộ được thông qua năm 1965, với việc “Tuyên bố cấm can thiệp vào công việc nội bộ, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các quốc gia” Nội dung của nguyên tắc này được phát triển đáng kể trong Tuyên bố của Liên Hợp Quốc về các nguyên tắc của luật quốc tế liên quan đến quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia năm 1970
2 Nội dung nguyên tắc:
Công việc nội bộ được hiểu là mọi công việc thuộc thẩm quyền giải quyết của một quốc gia, không thuộc đối tượng điều chỉnh của luật quốc tế
Theo nội dung Nghị quyết 2625 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày 24/10/197, nguyên tắc không can thiệp vào nội bộ quốc gia gồm những nội dung cơ bản sau đây:
Không một quốc gia hoặc một nhóm quốc gia nào có quyền can thiệp, trực tiếp hay gián tiếp, và với bất kỳ lý do nào, vào các công việc đối nội hoặc đối ngoại của một quốc gia khác Vì thế, can thiệp quân sự và tất cả các hình thức can thiệp hoặc mưu toan đe dọa nhằm chống lại phẩm cách của quốc gia hoặc chống lại cơ sở chính trị, kinh tế và văn hóa của quốc gia đó sẽ được coi là vi phạm luật pháp quốc tế
Không một quốc gia nào có thể sử dụng hoặc khuyến khích việc sử dụng các biện pháp kinh tế chính trị hoặc bất kỳ cách thức nào khác nhằm cưỡng ép quốc gia khác để từ đó có được sự lệ thuộc vào việc thực hiện các quyền chủ quyền của mình và bảo đảm lợi thế của mình dưới bất kỳ hình thức nào Ngoài
ra, không một quốc gia nào có thể tổ chức, trợ giúp xúi giục, giúp đỡ tài chính khuyến khích hoặc ngầm đồng ý các hoạt động khủng bố, lật đổ hoặc hoạt động quân sự trực tiếp nhằm lật đổ chế độ hiện hành của một quốc gia khác, hoặc can thiệp vào những cuộc nội chiến của một quốc gia khác
Việc sử dụng vũ lực nhằm loại bỏ bản sắc riêng của các dân tộc là sự vi phạm các quyền không thể tách rời của các dân tộc đó và vi phạm nguyên tắc không can thiệp
Mỗi quốc gia có quyền không thể tách rời trong việc lựa chọn chế độ kinh
tế, chính trị, văn hóa, xã hội của mình mà không có bất kỳ sự can thiệp của các quốc gia khác
Không một điều nào được nói đến ở trên sẽ được hiểu là sự phản ánh những điều khoản có liên quan của Hiến chương Liên Hợp Quốc trong việc gìn giữ hòa bình và an ninh thế giới
Trang 7Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ còn được ghi nhận trong nhiều văn bản quốc tế quan trọng khác như Tuyên bố của Liên Hợp Quốc về trao trả độc lập cho các nước và các dân tộc thuộc địa năm 1960, Tuyên bố cuối cùng của Hội nghị các nước Á Phi năm 1955 tại Bandung, Định ước cuối cùng của Hội nghị Helsinki về An ninh hợp tác châu Âu năm 1975, Hiệp định Giơnevơ năm 1954 về Việt Nam, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam và nhiều văn bản quốc tế quan trọng khác
3 Các trường hợp ngoại lệ của nguyên tắc:
Mặc dù vậy, trong thực tiễn các quan hệ quốc tế đã cho thấy trong nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác cũng có một số trường hợp ngoại lệ, có những hành vi can thiệp vào các công việc nội bộ của quốc gia khác Có 2 trường hợp như sau:
- Trường hợp có nội chiến đe doạ hoà bình và an ninh quốc tế:
+ Khi có xung đột vũ trang xảy ra trong nội bộ của quốc gia và cuộc xung đột đạt đến mức độ nghiệm trọng, có thể gây ra mất ổn định trong khu vực, đe doạ hoà bình và an ninh quốc tế thì cộng đồng quốc tế - thông qua Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc có quyền can thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp vào xung đột vũ trang nội bộ ở quốc gia nào đó trong trường hợp nếu để xung đột tiếp tục kéo dài sẽ gây
ra mất ổn định trong khu vực, đe doạ hoà bình và an ninh quốc tế
+ Hội đồng Bảo an là cơ quan có quyền can thiệp vào bất kỳ vấn đề nội bộ nào của bất kỳ quốc gia thành viên nào nếu xét thấy “có mối đe doạ đến hoà bình, phá hoại hoà bình và hành vi xâm lược” Quyền can thiệp của hội đồng Bảo an rất rộng và gần như không có giới hạn
Vì vậy Liên hợp quốc có thể can thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp và đó không bị coi là can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác
Ví dụ điển hình: Quốc gia Nam Sudan Trước năm 2006, Sudan là một quốc gia bao gồm cả hai miền Nam - Bắc nhưng luôn tồn tại xung đột kéo dài, xuất phát từ sự khác biệt quá lớn giữa 2 miền Những tranh chấp căng thẳng diễn ra thường xuyên làm người dân buộc phải di cư sang các nước láng giềng, đe dọa tới các nước trong khu vực, nền hoà bình thế giới
Năm 2006, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thấy tình hình đặc biệt nghiêm trọng nên đã ra nghị quyết để triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình tại Nam Sudan, yêu cầu Sudan trong thời hạn 30 ngày để chấm dứt cuộc nội chiến này nếu không sẽ triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình Vì quốc gia không
TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat
Trang 8chấm dứt được cuộc nội chiến trong 30 ngày nên lực lượng gìn giữ hòa bình được triển khai vừa để trấn áp các bên, vừa để hỗ trợ về mặt nhân đạo, giúp các bên giải quyết các mâu thuẫn nội bộ
- Trường hợp có hành vi vi phạm các quyền con người cơ bản:
+ Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc có quyền can thiệp khi có hành vi vi phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người: phân biệt chủng tộc, diệt chủng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoà bình và an ninh quốc tế
+ Vì vậy việc thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc, diệt chủng đe dọa tới tính mạng người dân, đe doạ hoà bình an ninh thế giới khiến Liên Hợp Quốc phải vào cuộc
+ Cộng đồng có thể can thiệp khi xảy ra một trong hai trường hợp sau: quốc gia
đó không muốn hoặc không thể chấm dứt hành vi vi phạm nghiêm trọng tới các quyền cơ bản của con người Việc can thiệp chỉ được coi là hợp pháp nếu trên cơ sở nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (cơ sở pháp lý để có thể can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác là phải dựa trên Hiến chương Liên Hợp Quốc)
II Đánh giá việc thực hiện nguyên tắc:
Nguyên tắc được phổ biến rộng rãi và được rất nhiều nước trên thế giới tham gia áp dụng Nguyên tắc không can thiệp cũng như nội dung của nó từng bước được phát triển sâu sắc và toàn diện trong quá trình hoạt động của Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế khác
Các nước Châu Âu thực hiện rất tốt nguyên tắc này Cùng với đó, các nước trong cộng đồng Liên minh Châu Âu EU không những thực hiện tốt nguyên tắc này mà còn luôn sẵn sàng giúp sức cho các nước của EU bị xâm phạm bởi nguyên tắc này (tức khi có các nước khác vi phạm nguyên tắc không can thiệp
để can thiệp vào công việc nội bộ của 1 nước trong Linh minh Châu Âu EU)
Cùng với các nước Châu Âu, các nước Châu Mỹ cũng thực hiện rất tốt nguyên tắc này và góp phần tích cực vào quá trình phát triển nguyên tắc này Hiến chương của Tổ chức các nước Châu Mỹ đã khẳng định “Không một quốc gia hoặc nhóm quốc gia với bất kì nguyên có nào có quyền can thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp vào công việc đối nội hoặc đối ngoại của bất kỳ quốc gia nào” cũng theo Điều 19 Hiến chương tổ chức các quốc gia Châu Mỹ thì “Không một
TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat
Trang 9quốc gia nào có quyền áp dụng hoặc thúc đẩy những biện pháp cưỡng chế về kinh tế hoặc văn hóa để nhằm ảnh hưởng đến ý chí chủ quyền của quốc gia khác và từ đó mang lại Điều có lợi cho riêng mình”
Các nước trong hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) cũng có nguyên tắc hoạt động cơ bản là “Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau”
Bên cạnh các quốc gia, tổ chức thực hiện rất tốt nguyên tắc không can thiệp vào nội bộ của các quốc gia thì cũng có nhiều trường hợp vi phạm nguyên tắc này, tuy nhiên cũng nhờ vào các trường hợp ngoại lệ đã được quy định mà cộng đồng quốc tế có thể kịp thời giải quyết được nhiều tình huống cấp bách qua đó bảo vệ quyền con người Điển hình là chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi cũ: việc thiết lập chủ nghĩa phân biệt – Đây là công việc nội bộ của Nam Phi Tuy nhiên, việc phân biệt “chủng tộc Apacthai” thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc, thực hiện tội ác diệt chủng là vô cùng dã man, vi phạm nghiêm trọng pháp luật quốc tế về quyền con người Cộng đồng quốc tế đã lên tiếng và áp dụng các biện pháp cần thiết để “can thiệp” phù hợp và ngăn cản chính sách này của Nam Phi trong sự thỏa thuận của các bên liên quan
2 Điểm hạn chế:
Ngày nay vẫn còn nhiều quốc gia vi phạm nguyên tắc này một cách trắng trợn nhưng bao giờ họ cũng cố tìm ra những lý do có vẻ chính đáng để biện hộ cho hành vi sai trái của mình và luôn giải thích rằng điều đó phù hợp với qui định của Hiến chương Liên Hợp Quốc Chính phủ của các nước vi phạm thường viện dẫn những hoạt động của họ là thực hiện quyền tự vệ và họ lại có
vẻ như khẳng định ý nghĩa của nguyên tắc không sử dụng vũ lực Có thể thấy,
Mỹ là quốc gia có rất nhiều vi phạm về nguyên tắc không can thiệp cũng như các nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia, nguyên tắc không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa bằng vũ lực trong các quan hệ quốc tế mà Mỹ tham gia:
- Việc Mỹ mang quân vào Campuchia năm 1970, vào Grenada và Libi năm 1983, vào Panama năm 1989, Mỹ thường xuyên can thiệp trực tiếp vào công việc nội bộ của các quốc gia châu Mỹ
La tinh, châu Phi, châu Á và châu lục địa Từ năm 1996 với đạo luật Hemxơ-Bơtơn, Mỹ bắt đầu thi hành chính sách cấm vận bao vây kinh tế Cuba trong khi lớn tiếng vu cáo nước này vi phạm quyền con người Chính sách của Mỹ thực chất là vi phạm vào công việc nội bộ của Cuba nhằm mục đích buộc nước này phải
từ bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa và đi theo con đường phát triển của các nước phương Tây
Trang 10Trong thực tế, Mỹ không chỉ can thiệp vào quốc gia nhỏ mà còn có cả trường hợp Mỹ can thiệp vào công việc của các cường quốc lớn khác
- Việc các nước Nato công kích Nam Tư mùa thu năm 1999 thực chất là vi phạm nguyên tắc không dùng vũ lực và đe dọa bằng vũ lực trong quan hệ quốc tế
- Tổ chức HRW là tổ chức được thành lập với mục đích là “giám sát” Liên Xô và
hỗ trợ các nhóm “bảo vệ” nhân quyền tại nước này Nhưng nhìn vào những hoạt động của HRW thì tổ chức này thường xuyên lợi dụng nhân quyền để can thiệp vào công việc nội bộ của các nước HRW đã tuyên truyền xuyên tạ, phát tán những nội dung thông tin sai lệch, kích động, vi phạm các quy định về an ninh quốc gia của họ Hành động của HRW đã vi phạm nghiêm trọng đến công ước và nguyên tắc quốc tế về cấm can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác
C KẾT LUẬN
Về nội dung cũng như thực tiễn thực hiện “nguyên tắc cấm can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác trong luật quốc tế” có nhiều điểm tích cực khi các quốc gia tuân
thủ rất tốt nguyên tắc Tuy nhiên, vẫn còn số ít những quốc gia vi phạm và lợi dụng
nhưng trường hợp ngoại lệ của nguyên tắc để đạt được mục đích riêng của quốc gia mình
Dù vậy, việc có các nguyên tắc cơ bản nói chung cũng như “nguyên tắc cấm can thiệp
vào công việc nội bộ của quốc gia khác trong luật quốc tế” nói riêng cũng đã góp phần
làm cho mối quan hệ quốc tế trở nên văn minh và phát triển theo hướng tích cực hơn
TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Giáo trình Công pháp quốc tế, Trường Đại học Luật TP HCM
2 Giáo trình Công pháp quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội
3 Giáo trình Công pháp quốc tế, Trường Đại học Vinh
4. Tiểu luận “Đánh giá thực tiễn thực hiện nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia”- Tác giả Nguyễn Văn Tâm
5. Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác – Tác giả Trần Hữu Duy Minh
6. Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia và ngoại lệ - Thư ký pháp lý