pháp luật về bảo vệ thông tin cá nhân của người tiêu dùng trong thương mại điện tử

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ THU HẰNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ THÔNG TIN CÁ NHÂN CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH LUẬT KINH.

NGUY NăTH ăTHUăH NG

PHỄPăLU TăV ăB OăV ăTHỌNGăTINă

LU NăV NăTH CăS ă CHUYểNăNGẨNHăLU TăKINHăT

TP.ăH ăCHÍăMINH,ăN Mă2018

NGUY NăTH ăTHUăH NG

PHỄPăLU TăV ăB OăV ăTHỌNGăTINă

ChuyênăngƠnh:ăLu tăKinhăt Mưăs :ă60380107

Ng iăh ngăd năkhoaăh c:ăăăPGS.ăTSăPhanăHuyăH ng

H căviên:ă Nguy năTh ăThuăH ng

L p:ă Caoăh căLu tăKinhăt

ThƠnhăph ăH ăChíăMinh,ăn mă2018

đ căth căhi năd iăs ăh ngăd năkhoaăh căr tănghiêmătúcăvàăt nătìnhăc aăPGS.ăTS PhanăHuyăH ng.ă

Côngătrìnhăđápă ng đ c cácăyêuăc uăv ăn iădung,ăph ngăphápăvàăđ oăđ cănghiênăc uăđ iăv iăm tăđ ătàiălu năv năth căs ălu tăh c.ăNh ngăthôngătin,ăs ăli u,ăv ă

vi cătrongălu năv nălàătrungăth c,ăđ cătríchăd năb iăcácăngu năthamăkh oăcóăth t.ăCácăphânătích,ăđánhăgiá,ăbìnhălu n,ăso sánh,ăg iăm ăvàăki năngh ătrongăđ ătàiăđ uăd aătrênăm tăquáătrìnhănghiênăc uăc aăchínhătácăgi ălu năv n

N uăcóăb tăk ăs ăgianăl nănào,ătôiăxinăhoànătoànăch uătráchănhi m.ă

1 BLDS 2015 B ălu tăDânăs 2015

tiêuădùngătrongăth ngăm iăđi n t 7

1.1 Các khái ni m liên quan 7

1.1.1 Th ng m i đi n t 7

1.1.2 Ng i tiêu dùng 10

1.1.3 Thông tin cá nhân c a ng i tiêu dùng 12

1.2 căđi m thông tin cá nhân c aăng iătiêuădùngătrongăth ngăm iăđi n t 15

1.3 S c n thi t ph i b o v thông tin cá nhân c aăng iătiêuădùngătrongăth ngă m iăđi n t 19

1.4 Các y u t chi ph i ho tăđ ng b o v thông tin cá nhân c aăng i tiêu dùng trongăth ngăm iăđi n t 25

1.5 Khuynhăh ngăđi u ch nh pháp lu tăđ i v i v năđ b o v thông tin cá nhân c aăng iătiêuădùngătrongăth ngăm iăđi n t 28

K t lu năCh ngă1 33

Ch ngă2.ăTh c tr ng pháp lu t v b o v thông tin cá nhân c aăng i tiêu dùngătrongăth ngăm iăđi n t 34

2.1 Quy năđ c b o v thông tin cá nhân c aăng iătiêuădùngătrongăth ngăm i đi n t 35

2.2 Thông tin cá nhân c aăng i tiêu dùng c năđ c b o v 37

2.3 Trách nhi m b o v thông tin cá nhân c aăng i tiêu dùng 39

2.3.1 Trách nhi m c a th ng nhân, t ch c cung c p d ch v m ng 39

2.3.2 Trách nhi m c a ng i bán, ng i cung c p d ch v 41

2.3.3 Trách nhi m c a cá nhân ng i tiêu dùng 43

2.4 Thu th p và s d ng thông tin cá nhân c aăng i tiêu dùng 44

2.5 Chính sách v b o v thông tin cá nhân c aăng i tiêu dùng trong th ngăm i đi n t 47

2.5.1 Chính sách b o v thông tin trong th ng m i đi n t 48

2.5.2 Ho t đ ng đánh giá và ch ng nh n chính sách b o v thông tin trong th ng m i đi n t 50

2.6 Gi i quy t tranh ch p, khi u n iăliênăquanăđ n thông tin cá nhân c aăng i tiêuădùngătrongăth ngăm iăđi n t 52

2.7.2 Trách nhi m hành chính 59 2.7.3 Trách nhi m dân s 62 2.7.4 Trách nhi m hình s 63 2.8 M t s ki n ngh hoàn thi n pháp lu t v b o v thông tin cá nhân c aăng i tiêuădùngătrongăth ngăm iăđi n t 66

2.8.1 Ki n ngh v trách nhi m b o v thông tin cá nhân c a ng i tiêu dùng

c a ng i bán trên website th ng m i đi n t 66

2.8.2 Ki n ngh x lý hành vi mua, nh n chuy n nh ng thông tin cá nhân c a

ng i tiêu dùng 67

2.8.3 Ki n ngh hoàn thi n quy đ nh v x ph t vi ph m hành chính đ i v i

hành vi bán, chuy n nh ng trái phép thông tin cá nhân c a ng i tiêu dùng 68

2.8.4 Quy đ nh rõ ràng và chi ti t h n m t s n i dung liên quan đ n chính

sách b o v thông tin c a ng i tiêu dùng trong th ng m i đi n t 69

2.8.5 B sung quy đ nh v thông tin b công b đ i v i website th ng m i đi n

t b ph n ánh 71 2.8.6 Ki n ngh v ho t đ ng đánh giá tín nhi m website th ng m i đi n t 72

K t lu năCh ngă2 75

K t lu n 76

PH NăM ă U

1 LỦădoăch năđ ătài

Nh ngăn măg năđây,ătoànăc uăhóaăvàăh iănh păkinhăt ăsâuăr ngăcùngăv iănh ngăthànhăt uăv tăb căc aănhânălo iătrongăkhoaăh căcôngăngh ăđãăthúcăđ yăs ăphátătri nă

m iăm tăc aăđ iăs ngăkinhăt ă- xãăh i.ă căbi t,ăkhiăInternetăph ăc pătoànăc u,ăho tă

đ ngătiêuădùngăvàăkinhădoanhăth ngăm iăv iăs ătr ăgiúpăc aăcácăph ngăti năđi nă

t ăngàyăcàngătr ănênăph ăbi năvàătácăđ ngăm nhăm ăđ năđ iăs ngăconăng i.ăTh ngă

m iăđi năt ă(TM T) raăđ iănh ăm tăxuăth ăt tăy u,ăd năd năđ nhăhìnhăđ ătr ăthành

m tăph ngăth căkinhădoanhăm iăkhôngăth ăthi uăc aăxãăh iăhi năđ i.ă

Hi nănay,ăt ătr ngăcácăgiaoăd chăTM Tăđangăngàyăcàngăt ngălênărõăr tăsoăv iăcácăgiaoăd chătruy năth ng.ăNg iătiêuădùngă(NTD) cóăxuăh ngăl aăch năgiaoăd chă

TM Tănhi uăh năb iăph ngăth cănàyămangăl iănhi uăti năíchăchoăh ăTuyănhiên,ă

m tătrái c aăTM TălàăNTDăđangăph iăđ iăm tăv iănhi uăr iăroăkhiăthamăgiaăgiaoăd chăquaăm ng,ăđi năhìnhălàănguyăc ăb ăxâmăph m,ăl măd ngăthông tin cá nhân (TTCN)

b tăh păpháp.ăNhi uănghiênăc uăvàăbáoăcáo đãăchoăth yăđâyălàăm tătrongănh ngănguyênănhânăchínhăd năđ nătâmălỦăeăng iăthamăgiaăvàoăgiaoăd chăđi năt ăc aăNTD,ă

c nătr ăs ăphátătri nănóiăchungăc aăph ngăth cănày.ă

Doăđ căthùăc aăgiaoăd chăTM Tălàăđ căth căhi nătrênămôiătr ngăm ng,ăcácăbênăth căhi năgiaoăd chămuaăbán,ăthanhătoán,ăgiaoăvàănh năhàngămàăcóăth ăkhôngăc nă

g păm tătr căti p.ăChoănên,ăvi căyêuăc uăNTDăcungăc păTTCNăth ngălàăb tăbu c.ăBênăc nhăcácăthôngătinăc năthi tăchoăvi căth căhi năgiaoăd chănh ăh ătên,ăs ăđi nătho i,ăđ aăch ăemail,ăđ aăch ănhà riêng…ăthìăcácăthôngătinăquanătr ngăkhácănh ăthôngătinăv ăth ătínăd ng,ătàiăkho năngânăhàngăc aăNTDăc ngăd nătr ăthànhăth ă“hàngăhóaă

đ căbi t”ăcóăgiáătr ăkinhăt ăđ iăv iădoanhănghi păhayăcácăbênăth ăba

Nguyênăt căc ăb n trongăthuăth p,ăx ălỦăvàăs ăd ngăTTCNătrênămôiătr ngă

m ngălàăph iăđ căs ăđ ngăỦătr căc aăch ăth ăthôngătin,ăvàăvi căs ăd ngăTTCNăph iăphùăh păv iăm căđíchăđãăthôngăbáoătr c.ăTuyănhiên,ăhi nănayăv iănhi uăcôngăngh ă

hi năđ iănh ăCookie,ăph năm măgiánăđi p,ăđ nhăv ătoànăc uăvàăcácăc ăs ăd ăli uăs ăhóa,ăcácădoanhănghi păchuyênăkinhădoanhătrênăInternetăcóăth ăd ădàngăthuăth păvàăx ălỦăTTCNăc aăkháchăhàngăđ ăph căv ăchoănhi uăm căđíchăkhácănhauăc aămình.ăM tătrongănh ngăhìnhăth căviăph măb oăv ăd ăli uăcáănhânăr tăph ăbi nătrongăth i gian quaălàăvi căthuăth păs ăđi nătho i,ăđ aăch ăemailăcáănhânătráiăphépăđ ăph căv ăchoă

nh ng m căđíchăkhácănhau,ăt ăqu ngăcáoătr cătuy năđ năbánădanhăsáchăcácăđ aăch ănàyăchoăcáănhân,ăt ăch căcóănhuăc u.ăV iăcácăthaoătácăđ năgi năthôngăquaăcácătrangă

tìm ki m,ăng iăcóănhuăc uăcóăth ăd ădàngătìmăraăhàngălo tătinăraoăbánăb ăthôngătină

g măs ăđi nătho i,ăemail,ăđ aăch ăc aăhàngătr m, hàng ngànăkháchăhàng.ă i uănàyăđangăgâyătácăđ ngătiêuăc căt iăho tăđ ngăTM T,ăgâyăb tăl iăchoăNTDăvàălàmăgi măsútăni mătinăc aăng iădân khiăthamăgiaăgiaoăd chăđi năt ă

Hi nănay,ănh năth căc aăNTDătrongăvi căb oăv ăcácăTTCNăc aăh ăc ngăđangă

d năđ căchúătr ng.ăDoăđó,ătrongănhi uăv năb năphápălu t,ăb oăv ăthôngătinăc aăcácăcáănhânănóiăchungăvàăc aăNTDănóiăriêngăđãăđ căghiănh nănh :ăHi năphápă2013,ăB ă

lu tăDânăs ă2015ă(BLDSă2015);ăLu tăGiaoăd chăđi năt ă2005ă(Lu tăGD Tă2005);ă

Lu tăB oăv ăquy năl iăNTDă2010ă(Lu tăBVQLNTDă2010);ăLu tăAnătoànăthôngătină

m ngă2015ă(Lu tăATTTMă2015);ăNgh ăđ nhăs ă52/2013/N -CPăngàyă16/5/2013ăc aă

Chính Ph ăv ăTM T (Ngh ăđ nhăs ă52/2013/N -CP) Cóăth ăth y,ăphápălu tăv ăb oă

v ăTTCNăc aăNTDăđ căquyăđ nhă“r iărác”ătrongănhi uăv năb n.ăTrênăth căt ,ăhi uă

qu ăđi uăch nhăch aăcao,ăcònăb căl ănhi uăh năch ăvàăb tăc păc năđ căhoànăthi n.ă

Nh ăv y,ăyêuăc uăb oăv ăTTCNăc aăNTDăđ căxemălàăm tă“nhi măv ”ăquană

tr ngăđ tăra,ălàănhânăt ăb oăđ măquy năriêngăt ăc aăconăng i,ăđ ngăth iăthúcăđ yă

TM TăVi tăNamăphátătri n.ăChoănên,ăvi cănghiênăc uăđ ălàmărõănh ngăv năđ ălỦă

lu n,ăc ngănh ăxâyăd ngăvàăhoànăthi năphápălu tălàăm tăvi călàmăh tăs căc păthi t.ă

Xu tăphátăt ăcácăl ăđó,ătácăgi ăquy tăđ nhăch năđ ătàiă“Phápălu tăv ăb oăv ăthôngătină

cá nhân c a ng iătiêuădùngătrongăth ngăm iăđi năt Ằ đ ălàmăđ ătàiălu năv nă

th căs ălu tăh căc aămình.ă

2 Tình hình nghiênăc uăđ ătƠiă

Trongănh ngăn măg năđây,ăcácăkhíaăc nhăliênăquanăđ năTM Tăvàăb oăv ăquy nă

l iăNTDătr ăthànhăm tăxuăh ngănghiênăc uăc aăkhoaăh căphápălỦ,ăb iăđâyălàănh ngă

v năđ ăg năk tăv iăn năkinhăt ăth ătr ng và làm n yăsinhănhi uăm iăquanăh ătrongă

đ iăs ngăkinhăt ă- xãăh iăhi năđ i.ăVìăv y, đã cóănhi uăcôngătrìnhănghiênăc uăv ăphápă

lu tăTM Tăvàăphápălu tăb oăv ăquy năl iăNTD.ăTuyănhiên,ătheoăkh oăsátăvàătraăc uă

c aătácăgi ,ăđ năth iăđi măhi năt i,ăr tăítăcôngătrìnhănghiênăc uătr căti p,ătoànădi năvà chuyênăsâuăv ăv năđ ăb oăv ăTTCNăc aăNTDătrongăTM T

Hi nănay,ăcóăth ăk ăđ năm tăs ăcôngătrìnhănghiênăc uăđi năhìnhăcóăliênăquană

đ năđ ătàiăsau:

Th nh t,ăcácăcôngătrìnhănghiênăc uă ăn căngoài:

Zizi Papacharissi - Jan Fernback (2005), Online Privacy and Consumer

Protection: An Analysis of Portal Privacy Statements, Journal of Broadcasting &

ElectronicăMedia.ăNghiênăc uănàyăxemăxétăcácăđi uăkho năv ăb oăm tătr cătuy năđ ă

t ăđóăxácăđ nhăcácăl iăíchăt ngăth ăc aăchúng.ăNhómătácăgi ăđãăđánhăgiáăhi uăqu ăt ngă

th ăc aăcácăđi uăkho năv ăquy năriêngăt ăvàăt pătrungăvàoăngônăng ,ăđ nhăd ng,ăb oă

m tăquy năriêngăt ,ăđ ăph căt păc aăcácăthu tăng ăphápălỦ, k ăthu tăvàăđ ătinăc yăc aătuyênăb ă ngăth i,ănghiênăc uăc ngăchoăth yăho tăđ ngă“b oăm tătr cătuy n”ăkhôngă

ph i lúcănàoăc ngăb oăv ăt tăchoăl iăíchăc aăkháchăhàng.ăTuyănhiên,ănghiênăc uănàyă

l iăthu căv ăl nhăv căcôngăngh ăb oăm tăthôngătin.ă

Peter Swire (1997), Markets, Self-Regulation, and Government Enforcement

in the Protection of Personal Information, SSRN ElectronicăJournal,ăAugust.ăBàiăvi tănghiênăc uăv ăti măn ngăápăd ngăph ngăth că“t ăđi uăch nh”ătrongăb oăv ăTTCNă ăHoaăK ăPh ngăth căt ăđi uăch nhăchoăphépăcácăngànhăs năxu tăvàăcôngătyăt ăxâyă

d ngăvàăth căthiăchínhăsáchăvàăbi năphápăđ ăb oăđ măanătoànăv ăthông tin khách hàng Bàiăvi tăc ngăđ ăxu tăm tăkhuônăkh ăchungăđ ădungăhòaăgi aăcácăy uăt :ăth ătr ng,ă

t ăđi uăch nhăvàăquyăđ nhăc aăchínhăph ătrongăvi căb oăv ăTTCN.ă

Sandra Milberg - Sandra Burke - Jeff Smith - Ernest Kallman (1995),

Values, personal information privacy, and regulatory approaches, Communications

of the ACM, Vol 38.ăBàiăvi tătrìnhăbàyăv ăm iăquanăh ăgi aătínhădânăt c,ăgiáătr ăv năhóa,ăm căđ ăquanătâmăvàăquyăđ nhăphápălu tăv ăquy năriêngăt ăv iăhi uăqu ăho tăđ ngă

b oăv ăquy năriêngăt ăv thôngătinăc aăconăng i.ăBàiăvi tăgópăph năgiúpătácăgi ălu nă

v năn yăsinhăỦăt ngănghiênăc uăv ăm tăs ăy uăt ăchiăph iăho tăđ ngăb oăv ăTTCNă

c aăNTDătrongăTM T.ă

iăv iăcácăcôngătrìnhănghiênăc uătrongăn c,ăđi năhìnhăcóăcácăcôngătrìnhăsau:

Tr n Thanh Hoa (2006), “V n đ ch ng c và b o m t trong TM T”, Lu n

v năth căs ălu t,ăTr ngă iăh c Lu tăTp HCM Lu năv nănàyăcóăm t ph n nghiên

c u v v năđ b o m tătrongăTM T.ă i măđ c bi t là công trình nghiên c u trong

b i c nhăcácăquyăđ nh v b o m t thông tin trongăTM Tă Vi t Nam còn m căc ă

b n Ngoài ra, b o m t ch là m t n i dung trong v năđ b o v TTCN c a NTD trong

TM T.ă

Tr năV năBiênă(2009), Pháp lu t v b o v TTCN trên môi tr ng internet,

T păchíăNhàăn căvàăPhápălu t,ăs ă9.ăBàiăvi t gi iăthi uăv ăm tăs ănguyăc ăvàăhànhă

vi xâmăph măTTCNătrongămôiătr ngăm ng;ăkháiăquátăv ăcácăquyăđ nhăphápălu tăv ă

b oăv ăTTCNătrênămôiătr ngăInternet;ăt ăđóăđ aăraăm tăs ăki năngh ănh m hoàn thi năch ătàiăx ăph t.ăTuyănhiên,ăcôngătrìnhăkhôngăđiăsâuăvào quanăh ătiêuădùngăvàă

ch ăthiênăv ăhànhăviăxâmăph măTTCN.ă

inh Th Lan Anh (2015), B o v TTCN trong TM T theo pháp lu t Vi t

Nam, T p chí Dân ch và Pháp lu t, s 7 Bài vi t này khái quát v các quy đ nh c a

pháp lu t Vi t Nam liên quan đ n b o v TTCN trong TM T, t đó nêu ra m t s ý

ki n đóng góp nh m hoàn thi n khung pháp lu t nh m b o v TTCN trong TM T

Qua nghiên c u, tác gi nh n th y r ng r t nhi u công trình nghiên c u liên

quan đ n v n đ b o v TTCN V c b n ph n l n thiên v nghiên c u d i góc đ

“k thu t” ho c n u góc đ c a khoa h c pháp lý thì ch y u m i ch đ c p khái

quát v b o v TTCN nói chung trong TM T Hay nói cách khác, s l ng các công

trình nghiên c u sâu v v n đ b o v TTCN c a NTD trong TM T còn h n ch

3 M căđíchănghiênăc uăc aăđ ătƠiă

Thôngăquaăvi cănghiênăc uăđ ătàiă“Phápălu tăv ăb oăv ăTTCN c a NTD trong

TM T”,ătácăgi ăh ngăt iăcácăm căđíchăquanătr ngăsau:ăă

Th nh t,ăgi iămãănh ngăv năđ ămangătínhălỦălu năv ăb oăv ăTTCNăc aăNTD

trongăTM T,ătrênăc ăs ăg năk tăv năđ ăb oăv ăTTCNăv iăhaiăy uăt ăquanătr ngălàăquanăh ătiêuădùngăvàăgiaoăd chăTM T;

Th hai, làm rõ vàăđánhăgiáăhi uăqu ăđi uăch nhăc aăcácăquyăđ nhăphápălu tă

hi năhànhăv ăb oăv ăTTCNăc aăNTDătrongăTM T;

Th ba, đánhăgiáăth căti năv ăho tăđ ngăb oăv ăTTCNăc aăNTDătrongăTM Tă

hi nănay, đ ngăth iălàm rõ cácăhànhăviăph ăbi năv ăxâmăph măvàăl măd ngăTTCNă

c aăNTD;

Th t , đ aăraăcác g iăm ăvàăki năngh ănh măhoànăthi năphápălu tătrênăc ăs ă

lỦălu n,ăphápălu tăvàăth căti nănghiênăc uăđãăcóătrongăđ ătài.ăă

4 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc uăc aăđ ătƠi

4.1 iăt ngănghiênăc u

iăt ngănghiênăc uăc aăđ ătàiălàă“Phápălu tăv ăb oăv ăthôngătinăcáănhânăc aă

ng iătiêuădùngătrongăth ngăm iăđi năt ”,ăc ăth ălàăcácăv năđ ăsau:

Th nh t,ănh ngăv năđ ălỦălu năchungăv ăb oăv ăthôngătinăcáănhânăc aăng iă

tiêuădùngătrongăth ngăm iăđi năt ;

Th hai, th cătr ngăquyăđ nhăphápălu t v b oăv ăthôngătinăcáănhânăc aăng iă

tiêuădùngătrongăth ngăm iăđi năt ;

Th ba,ăth căti năápăd ngăquyăđ nh phápălu t v b oăv ăthôngătinăcáănhânăc aă

ng iătiêuădùngătrongăth ngăm iăđi năt ă

4.2 Ph măviănghiênăc u

ătàiăt pătrungănghiênăc u cácăv năđ ălỦălu năliênăquanăđ năb oăv ăTTCNăc aă

NTD trong TM T; cácăquyăđ nhăc aăphápălu tăVi tăNam hi năhành v ăb oăv ăTTCNă

c aăNTDătrongăTM T, n mătrongănhi uăv năb năphápălu tăkhácănhau và có liên quan

đ năcác quanăh ăphápălu tătrongăc ăhaiăl nhăv c:ăb oăv ăquy năl iăNTDăvàăTM T.ăNgoàiăra,ălu năv năcònănghiênăc uăth căti năápăd ngăcácăquyăđ nh c aăphápălu tăv ă

b oăv ăTTCNăc a NTDătrongăTM T

Tácăgi ăcó th căhi n nghiênăc uăv ăkhungăphápălỦăvàăcáchăth căđi uăch nhăc aă

m tăs ăqu căgia/khuăv cătrênăth ăgi iăliênăquanăđ năb oăv ăTTCN c a NTD trong

TM T nh ăEU, Nh tăB năvà HoaăK ă căbi t,ăb oăv ăTTCNătrongăTM Tălàăm tăkhíaăc nhăc aănhi uăngànhăkhoaăh cănh ăcôngăngh ăthôngătin,ăcôngăngh ăb oăm t,ăkinhădoanhăTM T…ăvà c ngăcó hàmăch aătínhăch tă“côngăngh ă- k ăthu t”.ăDoăđó,ă

m cădùăđ ătàiăti păc nă ăgócăđ ăphápălỦănh ngăđ ăcóăk tăqu ănghiênăc uătr năv năh n,ătácăgi ălu năv năs ăcóăs ăthamăkh oăki năth căc aăcácăngànhăkhoaăh căcóăliênăquan.ă

5 Ph ngăphápănghiênăc u

ăgi iăquy t đ căcácăm cătiêuăvàăv năđ ănghiênăc uăđ tăra,ălu năv năs ăd ngăcácăph ngăphápănghiênăc uăc ăb năsauăđây:

Th nh t, ph ngăphápăphânătíchăvàăph ngăphápăt ngăh p:ă âyălàăhaiăph ngă

phápăch ăđ oăđ căs ăd ngăxuyênăsu tătrongăđ ătài.ăThôngăquaăhaiăph ngăphápănày,ătácăgi ăgi iămãăvàălàmărõăcácăv năđ ămangătínhăch tălỦălu n,ăcácăquyăđ nhăc aăphápă

lu tăhi năhànhăliênăquanăđ năb oăv ăTTCN c a NTDătrongăgiaoăd chăTM T.ăBênă

c nhăđó,ăhaiăph ngăphápănàyăcònăđ căs ăd ngăđ ănghiênăc uăth căti năápăd ngăcácăquyăđ nhăv ăb oăv ăTTCN c a NTDătrongăTM T Ngoài ra, ph ngăphápăt ngăh p

c ng đ căs ăd ngăchoăm căđíchăt ngăk tăvàăkháiăquátăhóaăcácăk tăqu ăc aăquáătrìnhănghiênăc uăđ ătài

Th hai, ph ngăphápăsoăsánh:ă căs ăd ngăđ ăsoăsánhăvàăđ iăchi uăcácăquyă

đ nhăc aăphápălu tăVi tăNamăv iăcácăquyăđ nhăc aăphápălu tăc aăm tăs ăqu căgia/khuă

v cătrênăth ăgi iăv ăkháiăni măTTCNăvàăchính sáchăb oăv ăTTCN c a NTD.ăQuaăđó,ătácăgi ăđánhăgiáănh ngăv năđ ăt ngăđ ngăvàăcó s thamăkh o,ăh căh iănh ngăquyă

đ nhăti năb ănh măg iăm vàăđ aăraăm tăs ăki năngh ăhoànăthi năphápălu tăVi tăNam

Ph ngăphápănàyăcònăđ căs ăd ngăđ ăsoăsánh,ăđ iăchi uăđ nh ngh aăv ăTTCNătrongăcácăv năb năphápălu tăhi năhành,ăsoăsánh cácăngh ăđ nhăc aăChínhăph ăv ăđi uă

ki năđ ăc păgi yăphépăho tăđ ngăđánhăgiáăvàăch ngănh năchínhăsáchăb oăv ăthôngătinătrongăTM T,ăt ăđóăđ aăraăm tăvàiăđánhăgiáăvàăbìnhălu n.ă

Th ba, ph ngăphápăphânătíchăv ăvi c:ă căs ăd ngăđ ăphânătích,ăđánhăgiáăvàăbìnhălu năm tăs v ăvi căđi năhìnhăliênăquanăđ năhànhăviăxâmăph măTTCN c a NTDătrênăth ăgi iăvàăVi tăNam,ăt oănênăm tăcáiănhìnătoànădi nătrongănghiênăc uăphápă

lu tăv ăb oăv ăTTCN c a NTDătrongăTM T

6 ụăngh aăkhoaăh căvƠăgiáătr ă ngăd ngăc aăđ ătƠi

ătàiălàăm tăcôngătrìnhănghiênăc uă ăgócăđ ăphápălu tăv ăb oăv ăTTCN c a NTDătrongăTM T.ăHi nănay,ăTM Tăđãăvàăđangălàăm tăxuăh ngăm iăc aăn năkinhă

t ăhi năđ i.ăBênăc nhăcácăl iăíchătíchăc căc aănóăthìăc ngăn yăsinhănhi uăv năđ ătiêuă

c c,ătrongăđóăcóăv n đ xâmăph măTTCNăc aăNTD.ăNghiênăc uăv ăv năđ ăb oăv ă

TTCN c aăNTD trong TM Tălàăm tăyêuăc uăc păthi tănh măđ măb oăs ăphátătri năanătoànăvàă năđ nhăc aăTM T.ăNh ăv y,ăcôngătrìnhăkhiăđ cănghiênăc uăthànhăcông,ăcóăth ălàăm tătàiăli uăthamăkh oăchoăcácăcáănhân,ăt ăch căcóănhuăc u

CH NGă1

1.1 Cácăkháiăni măliênăquan

1.1.1. Th ng m i đi n t

Sauăh năn aăth ăk ăhìnhăthànhăvàăphátătri n,ăInternetăđãătr ăthànhăm tăph năkhôngăth ăthi uăc aăcu căs ngăhi năđ i.ăCùngăv iăs ătácăđ ngăm nhăm ăc aăcôngăngh ăthôngătinăvàăInternet,ăho tăđ ngăkinhăt ănóiăchungăvàăho tăđ ngăth ngăm iănóiăriêngăd năchuy nămìnhăsangă“s ăhóa”,ă“đi năt ăhóa”,ăt ăđóăTM Tăc ngăđ căhìnhăthànhăvàă ngăd ngăr ngărãi.ăV iăs ăphátăminhăraăhìnhăth cămuaăs mătr cătuy n (online

shopping) màăsauănàyăđ căbi tăđ năv iătênăg iăTM Tăc aăMichaelăAldrichăvàoăn mă1979,ăTM Tăđãăngày càng phát tri năh n và tr ăthànhăđònăb yăchoăs ăt ngătr ngă

đ iăv iăh uăh tăcácăn năkinhăt ătrênătoànăc u.1

TM Tă(e-commerce)ălàăm tăthu tăng ăđ căbi tăđ năv iănhi uătênăg iăkhácă

nh ăth ătr ngăđi năt ă(e-market),ăkinhădoanhăđi năt ă(e-bussiness),ăth ngăm iătr cătuy nă(online trade),ăth ngăm iăkhôngăgi yăt ă(paperless commerce)ăhayăth ngă

m iăs ăhóaă(digital commerce)…ăDùăđ căs ăd ngăv iătênăg iănàoăthìăv ăc ăb năđ uă

ch ăvi că ngăd ngăcácăph ngăti năđi năt ăcóăk tăn iăm ngăvàoăvi cătri năkhaiăho tă

đ ngăkinhădoanh,ăth ngăm i.ăTrongăs ăđó,ăcóăth ăth yăTM Tălàăthu tăng ăph ăbi n,ă

đ căs ăd ngăth ngănh tătrongăđ iăs ngăc ngănh ătrongăh ăth ngăphápălu tăvàăkhoaă

h căphápălỦăc aănhi uăqu căgia.2 TM Tă“b tăđ uăb ngăvi cămuaăbánăhàngăhóaăvàă

d chăv ăthôngăquaăcácăph ngăti năđi năt ăvàăm ngăvi năthông,ăcácădoanhănghi păti nă

t iă ngă d ngă côngă ngh ă thôngă tină vàoă m iă ho tă đ ngă c aă mình,ă t ă bánă hàng,ămarketing,ăthanhătoánăđ nămuaăs m,ăs năxu t,ăđàoăt o,ăph iăh păho tăđ ngăv iănhàăcungăc p,ăđ iătác,ăkháchăhàng…ăkhiăđó,ăTM T cóăth ăphátătri năthànhăkinhădoanhă

đi năt ,ăvàă ngăd ngăTM Tă ăm căcaoăđ căg iălàădoanhănghi păđi năt ”.3

TM Tăth ngăđ căs ăd ngăr ngărãiăđ ămôăt ăho tăđ ngămuaăs mătrênăInternetăvàăđãăđ căphátătri nănhanhăchóngăđ ăphùăh păv iăs ăphátătri năc aăcôngăngh ăthôngătinăvàăcôngăngh ăm ng.ăTuyănhiên,ăsoăv iăkháiăni mămuaăs mătrênăInternet, rõ ràng

1 Xem thêm: Michael Aldrich (2011), “Online Shopping in the 1980s”, Annals of the History of Computing,

Vol 33, No 4, p57-61 ISSN: 1058-6180

2 Nhi u nghiên c u cho r ng, t th iă đi m Chính ph Hoa K công b “Khungă TM Tă toànă c u”ă (The

Framework for Global Electronic Commerce )ăvàoăn mă1997,ăthu t ng TM Tăb tăđ uăđ c s d ng r ng rãi

3Tr ngă i h c Ngo iăth ngă(2013),ăGiáo trình TM T, Nguy năV năH ng - Nguy năV năThoan,ăNxb.ă

Bách khoa - Hà N i, tr 18

TM Tălàăm tăkháiăni măr ngăh n,ăbaoăg măt tăc ăcácăgiaoăd chăth ngăm iăd aătrênă

vi căx ălỦăđi năt ăvàătruy năt iăd ăli u,ăv năb n,ăâmăthanhăvàăhìnhă nh.4 Hi nănay, cònăt năt iănhi uăquanăđi măkhácănhauăv ăTM Tănh ngăt uătrungăl i,ăthu tăng ă

TM Tăcóăth ăđ cănhìnănh năm tăcáchăt ngăquanăv iăhaiăkhuynhăh ngăc ăb n:ătheoăngh aăh păvàătheoăngh aăr ng.ăC ăth :

Theo ngh a h p, TM Tălàăho tăđ ngămuaăbánăhàngăhóaăvàăd chăv ăthôngăquaă

cácăph ngăti năđi năt ăvàăm ngăvi năthông,ăch ăy uălàămáyătínhăvàăInternet.5 i năhìnhă nh ă đ nhă ngh aă v ă TM Tă c aă T ă ch că H pă tácă vàă Phátă tri nă Kinhă t ă

(Organization for Economic Cooperation and Development - OECD),ă theoă đó:ă

TM Tălàăvi căbánăho cămuaăhàngăhóaăho căd chăv ăth căhi năthôngăquaăInternetăc aăcácădoanhănghi p,ăh ăgiaăđình,ăcáănhân,ăchínhăph ăvàăcácăt ăch căcôngăc ngăho căt ănhânăkhác.ăCácăhàngăhóaăvàăd chăv ăđ căđ tăhàngăquaăm ngănh ngăthanhătoánăvàăgiaoăhàngăcóăth ăđ căti năhành tr căti p.6 Cáchăti păc nătheoăngh aăh păchoăr ngă

TM Tăb tăđ uăb ngăvi căcácădoanhănghi păs ăd ngăcácăph ngăti năđi năt ăvàăm ngăInternetăđ ămuaăbánăhàngăhóaăvàăd chăv ,ăcácăgiaoăd chăcóăth ăgi aăcácădoanhănghi pă

v iădoanhănghi pă(B2B),ăho căgi aădoanhănghi păv iăkháchăhàngăcáănhână(B2C),ă

ho căgi aăcácăcáănhânăv iănhauă(C2C).7TM Tătheoăngh aăh păđ ăc păđ năho tăđ ngă

th ngăm iăđ căth căhi nă“phiăgi yăt ”,ăg năli năv iăInternetăvàămáyătính.ăTuyănhiên,ăcáchăđ nhăngh aănàyăch ăphùăh păv iăgiaiăđo năđ uăc aăTM T,ăs ăhìnhăthànhăvàăphátătri năc aăTM Tăđ căxu tăphátăt ăchínhăInternet,ăđ ngăth iătrìnhăđ ăv ăkhoaăh căcôngăngh ăc aănhânălo iătrongăth iăk ănàyăcònăh năch ăCóăth ăđ aăraănh năđ nhăr ng,ăInternetăvàămáyătínhăchínhălàăkh iăngu năđ ăhìnhăthànhăvàăthúcăđ yăho tăđ ngăTM T.ăTuyănhiên,ăkháiăni măTM Tătheoăngh aăh păđ năth iăđi măhi năt iăđãăkhôngăcònăphùă

h p,ăch aăbaoăquátăđ căh tăcácăhìnhăth căvàăđ căthùăc aăTM Tătrongăb iăc nhătriă

th căvàăkhoaăh căcôngăngh ăđãăvàăđangăphátătri năv tăb c.ă

Theo ngh a r ng, TM Tăcóăth ăđ căápăd ngăv iăt tăc ăcácăho tăđ ngăth ngă

m iăthôngăquaăvi cătruy năd năd ăli uăb ngăph ngăti năđi năt ,ăch ngăh n:ă

4 Meirongă Guoă (2012),ă “Aă Comparativeă Studyă onă Consumeră Rightă toă Privacy in E-Commerce”,ă Modern

Economy, Vol 3, No 4, tr 402

5 Internet là m t h th ng thông tin toàn c u có th đ c truy nh p công c ng g m các m ngămáyătínhăđ c

liên k t v i nhau H th ng này truy n thông tin theo ki u n i chuy n gói d li u (packet switching) d a trên

m t giao th c liên m ngăđãăđ c chu năhóaă(TCP/IP)ăđ traoăđ i thông tin gi a các máy tính v i nhau

Ngu n: Robert E Kahn - Vintonă G.ă Cerfă (1999),ă “Whată Isă Theă Internetă (Andă Whată Makesă Ită Work)”,

https://www.cnri.reston.va.us/what_is_internet.html#Introduction, truy c p ngày 24/2/2018

6 “Annexă 4.ă theă OECDă definitionsă ofă internetă andă e-commerceă transactions”,ă https://www.oecd.org/internet/ieconomy/2771174.pdf,ătruyăc păngàyă26/2/2018.ă

7 Tr ngă i h c Ngo iăth ngă(2013),ătlđdă(3),ătr 18

iăh iăđ ngă(GeneralăCouncil)ăc aăWTOăkhiăthôngăquaăCh ngătrìnhălàmă

vi căv ăTM Tăvàoăthángă9/1998ă(theăWorkăProgrammeăonăElectronicăCommerce)ăđãă

đ nhăngh aăTM Tălàăvi că“s năxu t,ăphânăph i,ăti păth ,ăbánăho căchuy năgiaoăhàngăhóaăvàăd chăv ăb ngăph ngăti năđi năt ”.ăPh ngăti năđi năt ăđ căhi uălàăcácăcôngă

c ătruy nătinănh ăđi nătho i,ăfax,ătelex,ăđi nătín,ătruy năhình,ăth ăđi năt ăvàăcácăph ngă

ti năđi năt ăkhác.8

Theoă yăbanăchâuăÂuă(European Commission - EC), TM Tălàăs ămuaăbán,ătraoăđ iăhàngăhóaăhayăd chăv ăgi aăcácădoanhănghi p,ăgiaăđình,ăcáănhân,ăt ăch căt ănhânăb ngăcácăgiaoăd chăđi năt ăthôngăquaăm ng Internet hayăcácăm ngămáyătínhătrungăgiană(thôngătinăliênăl cătr cătuy n).ăBaoăg măvi căđ tăhàngăvàăd chăv ăthôngăquaăm ngămáyătính,ănh ngăvi căthanhătoánăvàăgiaoăhàngăcu iăcùngăcóăth ăth căhi nă

tr cătuy năho căngo iătuy n.9

C ngăti păc nătheoăngh aăr ng,ăLu tăm u v ăTM Tă1996ăc aă yăbanăLiênă

Hi păQu căv ăLu tăTh ngăm iăQu căt ă(UNCITRALăModelăLawăonăElectronicăCommerceă1996)ăđãăxácăđ nhăTM Tălàăvi căs ăd ngă“thôngătinăd iăd ngăm tăthôngă

đi păd ăli uătrongăkhuônăkh ăcácăho tăđ ngăth ngăm i”ă( i uă1)ăvàă“thôngăđi păd ă

li uălàăthôngătinăđ căt o,ăg i,ănh năho căl uătr ăb ngăph ngăti năđi năt ,ăquangăh că

ho căt ngăt ăbaoăg m,ănh ngăkhôngăgi iăh n,ătraoăđ iăd ăli uăđi năt ă(EDI),ăth ă

đi năt ,ăđi nătín,ătelexăho căfax”ă( i uă2).ăThu tăng ă“th ngăm i”ătheoăLu tăm uă

đ cădi năgi iăr tăr ng,ăbaoăquátăcácăv năđ ăphátăsinhăt ăm iăquanăh ămangătínhăch tă

th ngăm iădùăcóăhayăkhôngăcóăh păđ ng.10 Cóăth ăth yăr ngăph măviăc aăTM Tă

hi uătheoăUNCITRALălàăr tăr ng,ăbaoăquátăh uăh tăcácăl nhăv căho tăđ ngăkinhăt ă

Vi cămuaăbánăhàngăhóaăvàăd chăv ăch ălàăm tătrongănhi uăl nhăv căápăd ngăc aăTM T

Lu tăm uăv ăTM Tăc aăUNCITRALăđ căxemălàăm tăchu năm căđ cănhi uă

qu căgiaăthamăkh oăkhiăxâyăd ngăphápălu tăv ăTM T.ăPhápălu tăTM Tăc aăVi tăNamăc ngăđãăh căh iăLu tăm uăkhiăxâyăd ngăkhái ni măTM T.ăTheoăđó,ăNgh ăđ nhă

s ă52/2013/N -CPăđ aăraăđ nhăngh aăho tăđ ngăTM Tălàăvi căti năhànhăm tăph nă

ho cătoànăb ăquyătrìnhăc aăho tăđ ngăth ngăm iăb ngăph ngăti năđi năt ăcóăk tăn iă

v iăm ngăInternet,ăm ngăvi năthôngădiăđ ngăho căcácăm ngăm ăkhác.11Lu tăGD T 2005ă(kho nă10ă i uă4)ăxácăđ nhăph ngăti năđi năt ălàăph ngăti năho tăđ ngăd aătrênăcôngăngh ăđi n,ăđi năt ,ăk ăthu tăs ,ăt ătính,ătruy năd năkhôngădây,ăquangăh c,ă

đi năt ăho căcôngăngh ăt ngăt 12 Thu tăng ă“m ng”ăc ngăđ căxácăđ nhăr tăr ngăvàăđaăd ng,ăc ăth :ălàămôiătr ngătrongăđóăthôngătinăđ căcungăc p,ătruy năđ a,ăthuă

th p,ăx ălỦ,ăl uătr ăvàătraoăđ iăthôngăquaăm ngăvi năthôngăvàăm ngămáyătính.13V ăc ă

b n,ăn iăhàmăTM Tătheoăphápălu tăVi tăNamăkháăt ngăđ ngăv iăLu tăm uă ăcáchă

ti păc nătheoăh ngăm ,ăv iăvi căxácăđ nhăTM Tăkhôngăch ăđ cătri năkhaiătrongămôiătr ngăInternet,ămàăcònăcóăth ăti năhànhă ămôiătr ngăm ngăkhác và đ căđiăkèmă

v iăm tăph ngăti năđi năt ăb tăkì.ă

Nh ăv y,ăcóăth ăhi uăm tăcáchăt ngăquát,ăTM Tălàăvi căti năhành m tăph nă

ho cătoànăb ăquyătrìnhăc aăho tăđ ngămuaăbánăhàngăhóa,ăcungă ngăd chăv ,ăđ uăt ,ăxúcăti năth ngăm iăvàăcácăho tăđ ngănh măm căđíchăsinhăl iăkhácăthôngăquaăcác

ph ngăti năđi năt ăcóăk tăn iăv iăm ngăInternet,ăm ngăvi năthôngădiăđ ngăho căcácă

m ngăm ăkhác.ă ăgócăđ ăphápălỦ,ănh nădi năvàăđi uăch nhăho tăđ ngăTM Tăvàăcácă

v năđ ăc aănóătheoăngh aăr ngălàăcáchăti păc năphùăh p,ăb iăl :ăth nh t,ăho tăđ ngă

th ngăm iătrongăn năkinhăt ăth ătr ngăvàăh iănh păkinhăt ăhi nănayăr tăđaăd ng,ăkhôngăch ăd ngăl iă ăho tăđ ngămuaăbánăhàngăhóaăvàăcungă ngăd chăv ăđ năthu n;ă

th hai, m tătrongănh ngăy uăt ăch ăy uăchiăph iăho tăđ ngăTM Tălàăkhoaăh căcôngă

ngh ,ăđâyălàăy u t ăcóăs ăphátătri nănhanh,ăv tălênăc ăcáchăth căđi uăch nhăc aăphápă

lu t.ăChoănên,ăkhiăti păc năTM Tătheoăngh aăr ng,ăvi căbanăhànhăvàăxâyăd ngăcácăquyăđ nhăphápălu tăv ăTM Tăs ăb oăđ măy uăt ălâuădài,ă năđ nhăvàăhi uăqu

ph iăs năph m.15Tuyănhiên,ăNTDălàăng iămuaănh ngăkhácăv iăng iămuaănguyênă

11 Kho nă1ă i u 3 Ngh đ nh s 52/2013/N -CP

12 Kho nă10ă i u 4 Lu t GD T 2005

13 Kho nă2ă i u 3 Lu t ATTTM 2015

14 Hoàng Phê (2006), T đi n ti ng Vi t, Nxb àăN ng, tr 176

15 Robert G Cross (1997), Revenue management: hard - core tactics for market domination, Nxb Broadway Books, tr 66-71

li uăho cămuaăhàngăđ ăbánăl i,ăh ălàănh ngăng iăs ăd ngăhàngăhóa,ăd chăv ăcu iăcùngăvàălàmăchúngătiêuăhaoăho căbi năm tăquaăvi căs ăd ngăđó.16

Nh nădi nă“NTD”ălàăm tăv năđ ăquanătr ngătrongăchínhăsáchăvàăphápălu tăv ă

b oăv ăquy năl iăNTD.ăHi nănay,ăquanăni măv ăNTDătrongăphápălu tăc aăcácăqu căgiaătrênăth ăgi iăcóăs ăđ ngănh tătrongăvi căxácăđ nh v ăhànhăvi,ăc ăth :ăNTDălàănh ngă

ch ăth cóăhànhăviă“tiêuădùng”ăs năph mă(hàngăhóaăho căd chăv ).ăTuyănhiên,ăv ăđ iă

t ngăthìăphápălu tăcácăn căl iăphânăhóaăthànhăhaiăxuăh ng:

Th nh t,ăNTDăch ălàăcáănhân:ăđâyălàăcáchănh nădi năph ăbi năc aănhi uăqu că

giaăvàăkhuăv călãnhăth ătrênăth ăgi i.ăKháiăni măNTDăch ăgi iăh năđ iăv iăcáănhân,ămàăkhôngăbaoăg măcácădoanhănghi păhayăt ăch căvàăcònălo iătr ăc ătr ngăh pă“ng iădùng”ăvìăm căđíchăth ngăm i.17Ch ngăh n:ătheoăphápălu tăHoaăK ,ăNTDălàăcáănhânăthamăgiaăgiaoăd chăv iăm căđíchăch ăy uăvìănhuăc uăcáănhânăho căsinhăho tăh ăgiaăđình;18theoăphápălu tăNh tăB n,ăNTDălàăcáănhânănh ngăkhôngăbaoăg măcáănhânăthamăgiaăh păđ ngăv iăm căđíchăkinhădoanh;19theoăphápălu tăPhilippines,ăNTDălàăcáănhânămua,ăthuê,ănh n,ăcóăti măn ngămua,ăthuê,ănh năhàngăhóa,ăd chăv ,ătínăd ngătiêuădùng.ăHàngăhóa,ăd chăv ătiêuădùngăph iălàăhàngăhóa,ăd chăv ăs ăd ngăch ăy uăchoăm căđíchăsinhăho tăcáănhân,ăsinhăho tăgiaăđình,ăho căchoăho tăđ ngănôngănghi p.20

Rõăràng,ăcáchănh nădi nănh ătrênăth ăhi nărõăv năđ ăb oăv ăNTDăch ăh ngăt iă

đ i t ngăcáănhân,ăcònăt ăch cădoăcóăv ăth ăvàăđi uăki năt tăh năsoăv iăcáănhânătrongăquanăh ăv iănhàăkinhădoanhănênălu tăb oăv ăNTDăkhôngăc năthi tăph iăcanăthi păvàoăquanăh ătiêuădùngăc aăh ăTuyănhiên,ăcáchăti păc nănàyăc ngăcóăđi măh năch ,ăb iăl ă

t ăch c cóănhi uălo i,ăbaoăg măc ădoanhănghi păvàăcácăc ăquan,ăt ăch căkhácătrongăxãăh i.ăCácăđ iăt ngănàyăc ngăcóăth ăt năt iăquanăh ămuaăbánănh măph căv ăho tă

đ ngătiêuădùngăthôngăth ng,ămàăkhôngăd ngăl iă ăm căđíchăph căv ăho tăđ ngăkinhădoanh.ăDoăđó,ătrongăquanăh ătiêuădùng,ătrongănhi uătr ngăh p,ăcácăt ăch căc ngăkhôngăhoànătoànăchuyênănghi păvàăcóăs năngu năl căđ ăđ iăphóăv iănh ngăhànhăviăviă

ph măt ăphíaănhàăkinhădoanh.ă

Th hai, NTDăbaoăg măcáănhânăvàăphápănhân:ăđâyălàăcáchăti păc năc aăm tăs ă

qu căgiaănh ă năđ ,ă àiăLoan…ăCh ngăh n,ăLu tăB oăv ăNTDăc aă nă ăn mă1986ă

16 Xem thêm: Nguy n Th Vân Anh - Nguy năV năC ngă(2014),ăGiáo trình Lu t B o v quy n l i NTD, Nxb

Chính tr Qu c gia, tr 13

17 Xem thêm: Lauren Krohn, (1995), Consumer protection and the law: A dictionary, Nxb ABC-CLIO Ltd

18 Michael L Rustad (2007), Everyday Law for Consumers, Paradigm Publishers, tr 2

19 i u 2 Lu t H păđ ngătiêuădùngăn mă2000ă(The Consumer Contract Act)

20 i u 4 Lu t B o v NTD c aăPhilippinesăn mă1992 (Consumer Act of the Philippines)

( i uă2)ăcóăquyăđ nh:ăNTDălàăb tăc ăng iănàoămuaăhàngăhóaămàăkhôngăcóăm căđíchă

đ ăbánăl iăho căvìăm căđíchăth ngăm iăkhác.ăNTDăbaoăg mădoanhănghi p,ăcáănhân,ă

h ăgiaăđình,ăh pătácăxã,ăt ăch căxãăh i.ăCóăth ăth y,ăcáchăxácăđ nhăph măviăNTDăbaoă

g măc ăphápănhânălàăkháăr ng,ăcóăth ăt oăraănhi uăápăl cătrongăquáătrìnhăth căthiăphápă

lu tăb oăv ăquy năl iăNTD.ăTuyănhiên,ăv iăcáchăth căti păc nănày,ăcóăth ăkh căph că

đ căh năch ăc aătr ngăh păxác đ nhăNTDăch ăbaoăg măcáănhân.ă

ăVi tăNam,ăNTDăđ căđ nhăngh aălàăng iămua,ăs ăd ngăhàngăhóa,ăd chăv ăchoăm căđíchătiêuădùng,ăsinhăho tăc aăcáănhân,ăgiaăđình,ăt ăch că(kho nă4ă i uă3ăLu tăBVQLNTDă2010).ăV ăc ăb n,ăNTDăthu căđ iăt ngăđ căb oăv ăquy năl iăkhiăth aămãnăbaăy uăt ăsau:ă(i) V ăch ăth ,ăcóăth ălàăcáănhân,ăh ăgiaăđìnhăho căt ăch c;ă(ii)ă

M căđíchăs ăd ngăhàngăhóa,ăd chăv :ăđ căs ăd ngăchoătiêuădùng,ăsinhăho tămàăkhôngă

s ăd ngăchoăho tăđ ngăs năxu t,ăkinhădoanhănh măm căđíchăsinhăl i;ă(iii)ăC ăs ăxácă

l păquanăh ătiêuădùng:ăthôngăquaăh păđ ngămuaăbánăhàngăhóa,ăcungă ngăd chăv ăv iă

t ăch c,ăcáănhânăkinhădoanhăho căphátăsinhătrênăc ăs ăs ăd ngăhàngăhóa,ăd chăv

Trongăph măviălu năv nănày,ăNTDăđ căhi uălàăcáănhână(khôngăbaoăg măt ă

ch c)ăvàălàăm tăbênăch ăth ăc aăgiaoăd chăTM T,ăthu cămôăhìnhăgi aădoanhănghi pă

v iăNTDă(Business to Customer - B2C).21Xétăv ăph ngădi năl iăích,ăNTDăl aăch năgiaoăd chăTM Tăxu tăphátăt ăcácăl iăíchăđaăchi u:ăchoăphépăNTDămuaăs măm iăn i,ă

m iălúc,ăv tăquaăcácăgi iăh năv ăkhôngăgianăvàăth iăgian;ăcóănhi uăl aăch năv ăhàngăhóa,ăd chăv ăvìăkh ăn ngăti păc năv iăvôăs ănhàăkinhădoanh;ăd ădàngăsoăsánhăgiáăc ă

đ ăl aăch năs năph măphùăh păv iăthuănh p…ăHi nănay,ăquanăh ătiêuădùngăphátăsinhă

gi aăNTDăv iănhàăkinhădoanhăquaăgiaoăd chăB2Căkháăđaăd ng,ăth ngădi năraă ănhi uăhìnhăth cănh ămuaăhàngăhóa,ăd chăv ăthôngăquaăwebsiteăTM Tăbánăhàng,ăm ngăxãă

h i,ăsànăgiaoăd chăTM T,ăn năt ngădiăđ ng…22

1.1.3. Thông tin cá nhân c a ng i tiêu dùng

V năđ ăb oăv ăTTCNăđ tăraăt ăvi căcácăthôngătinăc aăcáănhânăb ăxâmăph m b tă

h păpháp,ă nhăh ngăđ năđ iăs ngăriêngăt ăvàăquy năl iăc aăch ăth ăs ăh uăthông tin

N mă1971,ăbangăHessenă( c)ăđãăthôngăquaălu tăb oăv ăd ăli uăđ uătiênătrênăth ăgi i.ă

Ti pătheoăđóălàăcácăsángăki năc aăcácăkhuăv căvàăqu căt ănh ăOECD,ăH iăđ ngăChâuă

Âu vàăLiênăminhăchâuăÂu.ă nănay,ăđãăcóăh nă100ăqu căgiaăbanăhànhălu tăv ăb oăv ă

d ăli uătrênăth ăgi i,ăđi uăch nhăcácăv năđ ăliênăquanăđ năvi căt oăl p,ăthuăth p,ăxu tă

b n,ăl uătr ăho căphânătíchăd ăli u.23 căbi t,ătrongăb iăc nhăb oăv ăTTCNăđangălàă

m tăv năđ ăth iăs ,ăliênăquanăđ năquy năriêngăt ăthu căkhíaăc nhă“quy năconăng i”,ă

đ cănhi uăqu căgiaăvàăt ăch cănhânăquy năchúătr ngănh ăhi nănay,ăh ăqu ăt tăy uălàă

s ăhi uăbi tăc aăconăng iăv ăquy năriêngăt ,ăbaoăg măc ăquy năđ căb oăv ăTTCNăđãăđ căm ăr ng.ăChínhăvìăv y,ăvi căxácăđ nhăn iăhàmăkháiăni măTTCN r tăquană

tr ngăchoăvi căxâyăd ngăvàăth căthiăcácăchínhăsáchăvàăphápălu tăv ăb oăv ăTTCN.ă

Trênăth ăgi i,ăcùngăv iăthu tăng ăTTCNă(personalăinformation),ă“d ăli uăcáănhân”ă(personalădata)ăc ngălàăm tăthu tăng ăđ căs ăd ngăph ăbi n.ăTheoăH ngăd nă

B oăv ăquy năriêngăt ăvàălu ngăd ăli uăcáănhânăxuyênăbiênăgi iăn mă1980ăc aăOECDăthìăd ăli uăcáănhânălàăb tăk ăthôngătinănàoăliênăquanăđ năcáănhânăđ ăxácăđ nhăho că

nh năd ngăcáănhânăđó.24 nhăngh aănàyăg năv iăm căđíchălàmăhàiăhòaăcácăquyăđ nhă

v ăb oăv ăd ăli uăc aăcácăn căthànhăviênăOECD,ăkhuy năkhíchătraoăđ iăthôngătinăt ădo,ătránhăc nătr ăth ngăm iăvôălỦ

Quyăđ nhăb oăv ăd ăli uăchungă2016ă(TheăGeneralăDataăProtectionăRegulationă

- GDPR)ăc aăLiênăminhăchâuăÂuăc ngăđ aăraăđ nhăngh aăt ngăt ăOECD, theoăđó,ă

d ăli uăcáănhânălàăb tăk ăthông tinănàoăliênăquanăđ năcáănhânăđ ăxácăđ nhăho cănh nă

d ngăcáănhânăđó.ăCácăthôngătinăkhácănhauăđ căthuăth păcóăth ăxácăđ nhăm tăng iă

c ăth ,ăc uăthànhăd ăli uăcáănhânăc aăng iăđó.ăNh ngăd ăli uăcáănhânăđãăđ căxácă

đ nh,ămãăhóaăho călàăbíădanhănh ngăcóăth ăđ căs ăd ngăđ ăxácăđ nhăm tăng iăthìă

c ngăv năxemălàăd ăli uăcáănhânăvàăn mătrongăph măviăc aăphápălu t.ăM tăs ăd ăli uă

đ căxemălàăd ăli uăcáănhânăquanătr ngănh :ăđ aăch ănhàăriêng,ăđ aăch ăemail,ăs ăth ă

c năc c,ăd ăli uăv ătrí,ăđ aăch ăIP,ăd ăli uăđ căn măgi ăb iăm tăb nhăvi năho căbácă

s …25 Nh ăv y,ăcóăth ănh năđ nh,ăd ăli uăcáănhânălàăt tăc nh ng thôngătinăg năv iă

m tăcáănhân,ănh măm căđíchănh năd ngăhayăxácăđ nhăcáănhânăđó

Theoă“Nh ngănguyênăt căc ăb năv ăb oăv ăd ăli uăcáănhânătrongăTM T”ăc aă

Di nă đànă H pă tácă kinhă t ă Châuă Áă - Tháiă Bìnhă D ngă (Asiaă Pacifică Economică

Cooperation - APEC)ăthìăTTCNălàăb tăk ăthôngătinănàoăđ ăxácăđ nhăđ căhayăcóăth ăxácăđ nhăđ cădanhătínhăc aăm tăcáănhânăc ăth ăTuyănhiên,ănh ngănguyênăt cănàyă

23 Carly Nyst (2017), Privacy, protection of personal information and reputation right, Discussion paper series:

children’sărights and business in a digital world, tr 8

24 “OECD Guidelines on the Protection of Privacy and Transborder Flows of Personal Data”,ă

http://www.oecd.org/sti/ieconomy/oecdguidelinesontheprotectionofprivacyandtransborderflowsofpersonaldat

a.htm#part1,ătruyăc p ngày 15/3/2018.

25 “Whată isă personală data?”,ă

https://ec.europa.eu/info/law/law-topic/data-protection/reform/what-personal-data_en, truy c p ngày 15/3/2018

khôngăápăd ngăđ iăv i:ă(i) Thôngătinămàăcáănhânăthuăth p,ăl uătr ăvàăs ăd ngăchoă

m căđíchăriêngăc aăb năthânăhayăc aăgiaăđình,ăh ăt c.ăVíăd ,ăm iăng iăth ngăcóăs ăghiăđ aăch ăvàăs ăđi nătho iăhayănh ngăthôngătinăn iăb ăgiaăđình;ă(ii) Nh ngăthôngătinăcôngăkhaiălàăTTCNăv ăm tăconăng iăc ăth ămàăng iăđóăđãăch ăđ ngăhayăchoăphépăcôngăb ăcôngăkhai,ăho căcóăth ăthuăth păhayăti păc năđ căt :ăh ăs ,ătàiăli uăcôngăkhaiă

c aănhàăn c;ăbáoăchíăcôngăkhai;ăthôngătinăcôngăkhaiătheoăquyăđ nhăc aăphápălu t.26

Lu tăb oăm tăc aăAustraliaă(the Privacy Act 1988 – đ căs aăđ iăn mă2017)ă

l iăxácăđ nhăTTCNăr tăr ng,ăc ăth :ălàăthôngătinăho căỦăki năv ăcáănhână(baoăg măthôngătinăho căỦăki năt oăthànhăm tăph năc aăc ăs ăd ăli u),ăchoădùăcóăđúngăhayăkhôngăvàăli uăcóăđ căghiăl iăd iăd ngătàiăli uăhayăkhông,ăđ ănh năd ngărõăràngăho căxácăđ nhăcáănhânăđóă( i uă6).ăNh ăv y,ăb tăkìăthôngătinănàoăliênăquanăđ năcu căs ngă(cáănhânăho căgiaăđình),ăho tăđ ngăkinhădoanhăho căcôngăvi c,ăcóăth ălàănh yăc măvàăbíăm tăho căcôngăkhai,ăthìăđ uăđ cănhìnănh nălàăTTCN.ăTTCNătheoăđ oălu tănàyă

đ căphânăchiaăthànhănhi uălo iăkhácănhau:ă(i)ăThôngătinănh yăc m:ăbaoăg măthôngătinăho căỦăki năv ăngu năg căch ngăt căho cădânăt c,ăỦăki năchínhătr ,ătínăng ngătônăgiáo,ăkhuynhăh ngătìnhăd căho căh ăs ăt iăph m…;ă(ii)ăThôngătinăv s căkh e;ă(iii)ăThôngătinătínăd ng;ă(iv)ăThôngătinăh ăs ănhânăviên;ă(v)ăThôngătinăv ăh ăs ăthu ă

Nh ngăthôngătinăkhôngăth ăs ăd ngăđ ăxácăđ nhăho cănh năd ngăcáănhânăvàănh ngăthôngătinăkhôngăph iăv ăcáănhânăthìăkhôngăđ căxemălàăTTCNăthu căph măviăđi uă

ch nhăc aăLu tăB oăm t.27

Phápălu tăVi tăNamăd aătrênăm căđíchăvàăph măviăđi uăch nhăc ngăđ aăraăm tă

s ăđ nhăngh aăv ăkháiăni măTTCN,ăc ăth :ăLu tăATTTMă2015ă(kho nă15ă i uă3)ăđ nhăngh a TTCNălàăthôngătinăg năv iăvi căxácăđ nhădanhătínhăc aăm tăng iăc ăth ăNgh ă

đ nhăs ă52/2013/N -CPă(kho nă13ă i uă4)ăđ aăraăđ nhăngh aăTTCNătrongăho tăđ ngă

TM T,ătheoăđó:ăTTCNălàăcácăthôngătinăgópăph năđ nhădanhăm tăcáănhânăc ăth ,ăbaoă

g mătên,ătu i,ăđ aăch ănhàăriêng,ăs ăđi nătho i,ăthôngătinăyăt ,ăs ătàiăkho n,ăthôngătină

v ăcácăgiaoăd chăthanhătoánăcáănhânăvàănh ngăthôngătinăkhácămàăcáănhânămongămu nă

gi ăbíăm t.ăTTCNăkhôngăbaoăg măthôngătinăliênăh ăcôngăvi căvàănh ngăthôngătinămàăcáănhânăđãăt ăcôngăb ătrênăcácăph ngăti nătruy năthông.ăCáchăxácăđ nhăTTCNătheoăNgh ăđ nhăs ă52/2013/N -CPăg năv iăho tăđ ngăTM T,ăh ngăt iăcácăthôngătinămàă

26 B Côngă th ngă (d ch),ă “APECă Nh ng nguyên t că c ă b n v b o v d li uă cáă nhână trongă TM T”ă

nhan-trong-thuong-mai-dien-tu.pdf, truy c p ngày 18/3/2018

http://www.vecom.vn/wp-content/uploads/2013/05/APEC-nhung-nguyen-tac-co-ban-ve-bao-ve-du-lieu-ca-27 Xem thêm: “What is personal information? ”, organisations/guides/what-is-personal-information, truy c p ngày 24/3/2018

https://www.oaic.gov.au/agencies-and-m tăcáănhânăcungăc păkhiăthahttps://www.oaic.gov.au/agencies-and-măgiaăhttps://www.oaic.gov.au/agencies-and-m tăgiaoăd chăđi năt ăb tăkì.ă nhăngh aănàyălo iă

tr ăcácăthôngătinăliênăh ăcôngăvi căvàăthôngătinămàăcáănhânăđãăt ăcôngăb ătrênăcácă

ph ngăti nătruy năthông.ă i uănàyăc ngăđ ngăngh aăv iăvi căđ aăcácălo iăthôngătinănàyăraăkh iătráchănhi măb oăm tăc aăcáănhân,ăt ăch căliênăquanăđ năho tăđ ngăTM T.ă

Ch ngăh n,ănh ngăthôngătinăv ăh ătên,ăđ aăch ăemail,ăs ăđi nătho i…ăc aăNTDăđ căbênăth ăbaăđ ngăt iătrênăwebsiteăc ăquan,ăt ăch cămàăNTDălàmăvi căho cănh ngăTTCNăc aămìnhădoăNTDăt ăđ ngăt iălênătàiăkho năm ngăxãăh iăs ăkhôngăthu căph mătrùăTTCNătheoăNgh ăđ nhăs ă52/2013/N -CP

Rõăràng,ăthôngătinăc aăNTDătrongăth iăk ă“k ăthu tăs ”ăkhôngăch ăgi iăh nă ă

nh ngăn iădungătruy năth ngănh ăthôngătinăđ nhădanhăNTD,ăthôngătinătàiăchínhăc aăNTD,ămàăcònăbaoăg mănh ngăthôngătinămôăt ăhànhăvi,ăcáchăth căsuyăngh ăvàăgiaoă

d chăc aăchínhăb năthânăNTD.28Cácăthôngătinănàyăs ăcóăỦăngh aătrongăchi năl căkinhădoanh,ăn măb tăxuăh ngătiêuădùng,ăt ăđóăđ aăraăđ nhăh ngăkinhădoanhăphùăh păhayă

th căhi năcácăchi năd chăqu ngăbáăs năph măt iăđ iăt ngăkháchăhàngăti măn ng.ăTrongăquanăh ătiêuădùngăthôngăquaăgiaoăd chăTM T,ălàăm tăbênăthamăgiaăgiaoăd chănênăvi căcungăc păTTCNăc aăNTDălàăm tăvi călàmăkhôngăth ăthi uăđ ăxácăl păquană

h ăChínhăvìăv y,ăTTCNăc aăNTDătrongălu năv nănàyăđ cătácăgi ăgi iăh n trong hai

y uăt :ătrongăquanăh ătiêuădùngăvà ho tăđ ngăTM T.ăNh ăv y,ăTTCNăc aăNTD có

th ăđ căđ nhăngh aănh ăsau:ăTTCNăc aăNTDătrongăTM Tălàănh ngăthôngătinăg nă

v iăvi căxácăđ nhădanhătính,ănhânăthânăc aăm tăNTDăc ăth ,ăkhôngăbaoăg măcácăTTCNădoăNTDăho căbênăth ăbaăcôngăb ăcôngăkhai.ă

1.2 căđi măthôngătinăcáănhơnăc aăng iătiêuădùngătrongăth ngăm iă

đi năt

Gi iămãănh ngăđ căđi măc ăb năc aă“TTCNăc aăNTDătrongăTM T”ăc năthi tă

đ tătrongăm iăliênăh ăv iăho tăđ ngăTM Tăvàăquanăh ătiêuădùng.ăCóăth ăxácăđ nhă

TTCN c a NTDătrongăTM Tăcóăcácăđ căđi măc ăb năsau:ă

Th nh t, TTCN c a NTD xác đ nh danh tính m t ng i c th

Cáănhânănh măch m tăconăng iăc ăth ,ălàăch ăth ăph ăbi nătrongăcácăquană

h ăxãăh iănóiăchungăvàăquanăh ădânăs ănóiăriêng.ăVi căxácăđ nhăm tăconăng iăc ăth ăcóăth ăd aătrênănhi uăy uăt ,ătrongăđóăph iăk ăđ nănh ngăthôngătinăt năt iătrongăxãă

28 C c C nh tranh và B o v NTDă (2017),ă “B o v thông tin NTD trong th i k kinh t s ”,ă

502.html, truy c p ngày 10/4/2018

http://moit.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/bao-ve-thong-tin-nguoi-tieu-dung-trong-thoi-ky-kinh-te-so-6150-h iăv ăng iăđó,ăđángăk ănhttp://moit.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/bao-ve-thong-tin-nguoi-tieu-dung-trong-thoi-ky-kinh-te-so-6150-h tălàăTTCN.ăD aăvàoănhttp://moit.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/bao-ve-thong-tin-nguoi-tieu-dung-trong-thoi-ky-kinh-te-so-6150-h ngăTTCNănhttp://moit.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/bao-ve-thong-tin-nguoi-tieu-dung-trong-thoi-ky-kinh-te-so-6150-h tăđ nhttp://moit.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/bao-ve-thong-tin-nguoi-tieu-dung-trong-thoi-ky-kinh-te-so-6150-h,ăcóăthttp://moit.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/bao-ve-thong-tin-nguoi-tieu-dung-trong-thoi-ky-kinh-te-so-6150-h ăđ nhttp://moit.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/bao-ve-thong-tin-nguoi-tieu-dung-trong-thoi-ky-kinh-te-so-6150-hădanhăm tăconăng iăc ăth ă(xácăđ nhăch ăth ăc aăTTCN).ă

V iăđ căthùăth căhi năm tăph năho cătoànăb ăquyătrìnhătrênămôiătr ngăm ng,ă

khiăth căhi năgiaoăd chăTM T,ăNTDăph iăcungăc păcácăthôngătinăđ ăbênăbánăxácănh nă

đ căkháchăhàngăc ăth ,ăquaăđóăxácăl păvàăth căhi năgiaoăd ch.ăNg căl i,ăv ăphíaăNTD,ăcácăTTCNămàăh ăcungăc păchoăng iăbánălàăm tălo iătàiăs năđ căbi t,ăthu că

“s ăh u”ăc aăcáănhânăđó,ăbu căng iăbánăvàăcácăbênăliênăquanăcóătráchănhi măv iăTTCNăđó,ăvàăt tănhiênătrongăđóăc ngăđiăkèmăv iătráchănhi măb oăm t

CácăTTCNăđ nhădanhăNTDăcóăth ăchiaăthànhănhi uănhómăthôngătinăkhácănhauă

nh :ă(i)ăThôngătinăliênăl c:ălàănh ngăthôngătinăđ căs ăd ngăchoăm căđíchăliênăl căv iăNTDănh ăh ătên,ăđ aăch ,ăs ăđi nătho i,ăđ aăch ăemail…;ă(ii)ăThôngătinănh năd ng:ăchoăphépăxácăđ nhătr căti păm tăcáănhânăNTDăc ăth ănh ăs ăch ngăminhănhânădân,ăs ăb oă

hi măyăt , s ăs ăb oăhi măxãăh i…ă(iii)ăThôngătinăriêngăt :ălàănh ngăthôngătinăliênăquanăđ năcáănhânămangătínhăch tăriêngăt ,ăth ngăđ căNTDăb oăm tănh ăh ăs ătínă

d ng,ăthuănh p,ăh ăs ăb nhăán…ăvàănh ngăthôngătinăkhácămàăcáănhânămu năgi bí

m t.ăTrongăm tăxãăh i dânăs r ngăl n,ăcácăgiaoăd chăđ căxácăl păth ngănh t,ăm tăcáănhânăb tăkìăc năxácăđ nhămìnhălàăaiăthôngăquaăvi căch ngăminhăt ăcáchăthamăgiaăgiaoăd chăc aămình,ăđ căbi tălàăph iăcungăc păcácăTTCNăc năthi t.ăTrongăquanăh ătiêuădùng,ăđóăchínhălàăvi căminhăth ăcá nhânăđóălàăNTD,ălàăm tăbênăc aăgiaoăd chăTM T

Th hai, TTCN c a NTD g n v i ph m trù “quy n riêng t ”

Quy năriêngăt ălàăquy năc aăcácăcáănhânăđ căphépăgi ăkínănh ngăthôngătin,ă

t ăli u,ăd ăli uăg năli năv iăcu căs ngăriêngăt ăc aămình,ăquy năb tăkh ăxâm ph măv ăthânăth ,ăv ăn iă ,ăv ăth ătín,ăđi nătho i,ăđi nătínăvàăcácăthôngătinăđi năt ăkhácămàăkhôngăm tăch ăth ănàoăcóăquy năti păc n,ăcôngăkhaiătr ătr ngăh păđ căchínhăng iănàyăđ ngăỦăho căb ngăquy tăđ nhăc aăc ăquanănhàăn căcóăth măquy n.29S ăriêngăt ă

v ăTTCNălàăm tăn iădungăc aăquy năriêngăt ,ăđ căhi uălàă“kh ăn ngăki măsoátăc aăconăng iăkhiăTTCNăc aăh ăđ căthuăth păvàăs ăd ng”.30Khiă“xãăh iăcôngănghi p”ăchuy năsangă“xãăh iăcôngăngh ”,ăđ căbi tălàăđ iăv iăTM T,ăquy năriêngăt ăc aăNTDă

c ngăđ căquanătâmănhi uăh n.ăGiaoăd chătrongăTM Tăđòiăh iăs ăchiaăs ăm tăl ngă

l năTTCNăc năthi tăchoăgiaoăd chăho cănhi uătr ngăh păthôngătinăb ăthuăth păb iă

29 Thái Th Tuy t Dung (2012), Quy n ti p c n thông tin và quy n riêng t Vi t Nam và m t s qu c gia,

Nxb.ă i h c Qu c gia Tp HCM, tr 115

30 Kyung Han Sohn (2016), “Privacy and security protection under Korean ecommerce law and proposals for

its improvements ”, Arizona Journal of International and Comparative Law, Vol 33, No 1, tr 237

doanhănghi pănh măphânătích,ătìmăhi uăcácăxuăh ngătiêuădùng,ăt ăđóăquy tăđ nhăchi năl căkinhădoanh.ăNTDătrongănhi uătr ngăh păth ngăítăquanătâmăđ năm căđíchăđ iăv iăTTCNăc aăch ăth ăthuăth păthôngătinăhayăbênăth ăba,ăchoănênăc ngăkhôngăcóăỦăth căv ăs ăviăph măquy năriêngăt ăChínhăvìăs ăb tăcânăx ngăc aăcácăbênătrongăquanăh ătiêuădùng,ămàăvi cănhìnănh năv ăquy năriêngăt ăc aăNTDăvàăbênăbánăc ngă

th ngăkhácănhau.ă iăv iăNTD,ăquy năriêngăt ălàăkh ăn ngăki măsoátăTTCNăc aăh ă

b ngăvi căs ăd ngăho căchoăđiăkhiăh ăth yăphùăh p.ăCònăđ iăv iăbênăbán,ăquy năriêngă

t ăc aăNTDălàăs ăt ngătácămangătínhăhaiăchi uăgi aăbênăbánăv iăNTD.ăN uăNTDăcàngăítăquanătâmăđ năquy năriêngăt ăthìăbênăbánăcàngăcóăc ăh iăđ ăkhaiăthácăthôngătină

nh măphátătri năcácăgiaoăd chăTM Tăc aămình.31

Nh ăv y,ăn uăNTDăcungăc păTTCNăc aămìnhăchoăbênăbánăthìăbênăbánăcóăquy năs ăd ngăthôngătinăđ ăph căv ăchoăvi căxácăl păvàăth căhi năgiaoăd chăTM T,ăhayăcóăth ăg iălàăquy năti păc năthôngătin.ăTuyănhiên,ăkhiăb ăquaăkhíaăc nhăgiaoăd ch,ăbênăbánăc ngăcóăngh aăv ăb oăđ măquy năriêngăt ăchoăNTDăthôngăquaăvi căb oăđ mă

an toàn cho TTCN c a NTD.ăVàătrongătr ngăh păquy năriêngăt ăđ iăv iăTTCNăc aăNTDăb ăxâmăph măthìăcácăch ătàiădoăviăph măquy năriêngăt ăc aăconăng iătrongăphápălu tăv ăquy năriêngăt ăcóăth ăđ căápăd ngăđ iăv iăcácăbênăliênăquan.ă

Th ba, TTCN c a NTD là y u t không th thi u trong vi c giao k t và

d năđ nănh ngăyêuăc uăv ăxácăđ nhăch ăth ăc aăh păđ ng

Tínhăphiăbiênăgi i,ătínhăvôăhìnhăvàăphiăv tăch tăc aăh păđ ngăđi năt ăth ngăkhi năbênăbánăkhóăkh năđ ăxácăđ nhănhânăthânăc aăbênămuaă(NTD).32 ăxácăđ nhăbênămuaăc ăth ,ăbênăbánăth ngăyêuăc uăbênămuaăcungăc păcácăTTCNăc năthi t,ăquaăđóăxácăđ nhăđ căm tăbênăch ăth ăc aăh păđ ngălàăai.ăCh ngăh n,ăkhiămuaăhàngătrênăsànăTM T,ăNTDăb tăbu căph iăti năhànhăg iăđ năhàngăđi năt ,ăcácăm uăđ năhàngă

này luônăcóăcácăyêuăc uăcungăc păm tăs ăTTCNăc năthi tăđ ăxácăl păgiaoăd chănh ăh ătên,ăđ aăch ănhàăriêngăho căn iălàmăvi c,ăs ăđi nătho i,ăđ aăch ăemail,ăngàyăsinh,ăthôngă

31 Rhys Smith - Jianhua Shao (2007), “Privacy and e-commerce: a consumer-centric perspective”, Electronic

Commerce Research, Volume 7, Issue 2, tr 101-102

32 Nguy n Th M ă(2006),ăC m nang pháp lu t v giao k t h p đ ng đi n t ,ăNxb.ăLaoăđ ng Xã h i, tr 60

tinăth ătínăd ng ăNgoàiăra,ăvi căcungăc păcácălo iăthôngătinăliênăl cănh ăđ aăch ,ăs ă

đi nătho iăc ng cóăỦăngh aăr tăquanătr ngăv iăvi căth căhi năngh aăv ăgiao,ănh năhàngă

c aăcácăbênătrongăh păđ ng.ăXétăt ănguyênăt căgiaoăk tăh păđ ng,ăvi căcungăc păvàă

s ăd ngăTTCNă c aăNTDătrongăTM Tăc ngălàă m tăkhíaăc nhă c aănguyênăt căt ănguy n,ăbìnhăđ ng,ăthi năchí,ăh pătác,ătrungăth căvàăngayăth ngătrongăgiaoăk tăh pă

đ ng,ăt oănênătínhăcânăb ngăchoăh păđ ngăđi năt ă

Th t , TTCN c a NTD trong TM T th ng đ c l u tr d i d ng “d

li u đi n t ”

D ăli uăđi năt ălàăt tăc ăcácăm căthôngătin,ăv năb n,ăhình nh,ăâmăthanhăho că

s ăk tăh păgi aăchúngăđ căl uătr ăb ngăcácăph ngăti năđi năt ăHi nănay,ăcácăTTCNăc aăNTDăth ngăđ căcácădoanhănghi păl uătr ăd iăd ngăd ăli uăđi năt ăs ătrênămáyătính,ăg iălàăc ăs ăd ăli uă(database).ăV iăvi căl uătr ăcácăthôngătin d iăd ngă

d ăli uăđi năt ,ăch ăth ăthuăth păthôngătinăcóăth ăqu nălỦăvàăs ăd ngăcóăhi uăqu ăl ngăthôngătină“đ ăs ”ăt ăcácăkháchăhàngăkhácănhau,ăt ăcácăthôngătinăliênăl căc ăb năđ năthôngătinăv ăthóiăquenătiêu dùng,ăl chăs ăgiaoăd ch,ăl chăs ătruyăc p…ămà khôngăb ă

gi iăh năc ăv ăth iăgianăvàăkhôngăgian

Trongăqu nătr ăti păth ,ăcácăTTCNăc aăNTDăđ cădoanhănghi păthuăth p,ăl uă

tr ăvàăs ăd ngăđ căg iălàă“c ăs ăd ăli uăkháchăhàng”.ă âyălàăcácăd ăli uăv ăkháchă

hàng,ăbaoăg m kháchăhàngăt ngălaiăđ căs ăd ngăchoăm căđíchămarketing,ănh :ă

t ngăkh ăn ng,ădoanhăs ăbánăhàngăho căduyătrìăquanăh ăkháchăhàng.ăMarketingăb ngă

vi căs ăd ngăc ăs ăd ăli uălàăquáătrìnhăxâyăd ng,ăduyătrìăd ăli uăkháchăhàngăchoăm căđíchăgiaoăd chăvàătraoăđ i.33

Th n m, b o đ m an toàn TTCN c a NTD là m t yêu c u quan tr ng trong

ho t đ ng TM T

Anăninhăthôngătinălàăs ăb oăv ăthôngătin,ăh ăth ngăthôngătinătrênăm ngătránhăb ătruyănh p,ăs ăd ng,ăti tăl ,ăgiánăđo n,ăs aăđ iăho căpháăho iătráiăphépănh măb oăđ mătínhănguyênăv n,ătínhăb oăm tăvàătính kh ăd ngăc aăthôngătin.34Trongăb iăc nhăgiaoă

d chăTM Tătr ănênăph ăbi năvàăphátătri nănhanhăchóng,ăyêuăc uăb oăm tăvàăb măđ măanătoànăthôngătinătrongăTM Tăc ngăngàyăcàngăđ căcácăbênăgiaoăd chăquanătâm.ă

Ho tăđ ngăTM Tăc aăcácădoanhănghi păcóăth ăthi tăh iănghiêmătr ngăb iăt iă

ph măcôngăngh th căhi năcácăhànhăviănh năc păthôngătinăkháchăhàng,ăgi ăm oă

33 Nguy năV năHùngă(2014),ăC m nang TM T, Nxb Kinh t Tp H Chí Minh, tr 229

34 Xem thêm: Kho nă1ă i u 3 Lu t ATTTM 2015

quanăh ,ăchi măđo tătàiăs n…ăHo tăđ ngăTM Tătr ănênăkhóăkh năđ ăđ măb oăanătoànăchoăTTCNăb iăcácăho tăđ ngăxâmăph m TTCN ngày càngătr ănên tinhăviăvàăđaăd ngă

v ăph ngăth c.ăChoănên,ăđ ăđápă ngăyêuăc uăb oăm tăvàăanătoàn,ăcácăbênăc aăgiaoă

d chăđi năt ăth ngăápăd ngăcácăk ăthu tăb oăm tănh ămãăhóaă(Cryptography),ăcácăcôngă ngh ă b oă m tă nh ă SSLă (Secureă Socketsă Layer),ă SETă (Secureă Electronică

Transaction) và ch ă kỦă đi nă t ă (Electronică signature),ă ch ă kỦă s ă hóaă (Digitală

signature).35Hi nănay,ăv năđ ăb oăđ măanătoànăTTCNăc aăNTDătrongăTM Tăđ căxâyăd ngătrênăc ăs ăsáuăkhíaăc nhăc ăb năsau:

M t là, tínhătoànăv nă(integrity):ăđ ăc păđ năkh ăn ngăb oăđ măanăninhăcho các

thôngătinăđ căhi năth ătrênăwebsiteăho căchuy nănh năcácăthôngătinătrênăInternet Các thôngătinăkhôngăđ căthayăđ iăb iăng iăkhôngăđ căphép;

Hai là,ătínhăch ngăph ăđ nhă(nonă- repudiation):ălàăkh ăn ngăđ măb oăcácăbênătrongăTM Tăkhôngăph ănh năgiao d chămàăh ăth căhi n;

Ba là, tínhăxácăth că(authentication):ălàăkh ăn ngăđ nhădanhăcácăđ iătácăthamăgiaăgiaoăd chătr cătuy n;

B n là, tínhătinăc yă(confidentiality):ăđ măb oăr ng,ăngoàiănh ngăng iăcóă

quy n,ăkhôngăaiăcóăth ăxemăcácăthôngăđi păvàătruyăc pănh ngăd ăli uăcóăgiáătr ;

N m là, tínhăriêngăt ă(privacy):ălàăkh ăn ngăki măsoátăvi căs ăd ngăTTCNămàă

kháchăhàngăcungăc păv ăb năthânăh ;

Sáu là,ătínhăíchăl iă(availability):ălàăkh ăn ngăth căhi năcácăch căn ngăc aăm tăwebsiteăTM Tăđ căth căhi năđúngănh ămongăđ i.36

Th căch t,ăv năđ ăb oăm tăvàăb oăđ măanătoànătrongăTM Tănóiăchungăvàăb oă

đ măanătoànăchoăTTCNăc aăNTDănóiăriêngăc ngălàăm tăn iădungăquanătr ngăc aăphápă

lu tăTM Tăhi nănay.ă

1.3 S ăc năthi tăph iăb oăv ăthôngătinăcáănhơnăc aăng iătiêuădùngătrongă

th ngăm iăđi năt

Trongăb iăc nhăgiaoăd chăTM Tă ăVi tăNamăngàyăcàngăgiaăt ng,ăcùngăv iă

di năbi năph căt păc aăhànhăviăxâmăph măTTCN,ăyêuăc uăb oăv ăTTCN c a NTDăđ tăraăquanătr ngăh năbaoăgi ăh t,ăđ ngăth iăc ngătr ăthànhăm tăc uăthànhăquanătr ngăc aă

pháp lu tăv ăb oăv ăquy năl iăNTD.ăNghiênăc uăcácăc ăs ăch ngăminhănhuăc uăb oă

v ăTTCN c a NTDătrongăTM Tălàăth căs ăc năthi t,ălàmăn nămóngăchoăvi căxâyă

d ngăvàăhoànăthi năchínhăsáchăvàăphápălu tăc aăcácăqu căgia,ăbaoăg m:

Th nh t, b o đ m quy n đ c t quy t đ nh v TTCN và quy n riêng t

c a NTD

ăkhíaăc nhăquy năconăng i,ăquy năt ăquy tăv ăTTCNălàăm tăquy năquană

tr ng.ăLỦăthuy tăv ăquy năt ăquy tăđ nhăthôngătină(informationalăseflădetermination)ăraăđ iăt ăn mă1983ăt iă căthôngăquaăm tăphánăquy tăc a TòaăánăHi năphápăLiênăbangătrongăm tăv ăki năc aăng iădânăliênăquanăt iă oălu tăđi uătraădânăs 37 âyălàă

m tăquy năgi iăh năc aăcáănhânăđ iăv iăthôngătinăc aăh ăđ ăxácăđ nhăchoămìnhăkhiănào,ălàmăth ănàoăvàă ăm căđ ănàoăthôngătinăđ cătruy năđ tăchoăng i khác.38

Xétătrongăm iăquanăh ăgi aăbênăbánăv iăNTD,ăgi aăhaiăbênăth ngăt năt iăm tăquanăh ăh păđ ng,ăkèmătheoăcácăyêuăc uăv ăcungăc păTTCN.ăTrongăTM T,ăđ ăđ tămuaăhàngăho căd chăv ătrênăcácăwebsite,ăNTDăph iăti năhànhăg iăđ năhàngăđi năt ăđiăkèmăv iăcácăyêuăc uăcungăc păTTCNăđ ăxácăl păgiaoăd chăv iăbênăbán.ăVi căchiaăs ăcácăTTCNăc năph iăđ căg năv iăyêuăc uăb oăđ măquy năriêngăt ăchoăNTD.ăB iăvì,ăkhiăb ăquaăy uăt ăgiaoăd chătiêuădùng,ăNTDăđ căphápălu tăb oăv ăquy năriêngăt ăthu căv ăph mătrùăquy năc ăb năc aăconăng i.ăVìăv y,ăNTDăph iăcóăquy năt ăquy tă

đ nhăcácăthôngătinăc aămình,ătrongăđóănh năm nhăt iăcáchăth căchiaăs ,ăb oăv ăvàăs ă

d ngăthôngătinănh ăth ănàoăchoăphùăh p.ă

ăkhíaăc nhăqu nătr ăkinhădoanh,ăd ăli uăkháchăhàngăđ căcácădoanhănghi pă

coi làăm tălo iătàiăs năđ căbi t.ăKhôngăth ăph ănh nănh ngăl iăíchămàădoanhănghi păcóăth ăđ tăđ căt ăd ăli uăc aăkháchăhàng,ătuyănhiên,ăs ăxungăđ tăđãăphátăsinhăkhiămàăcácădoanhănghi păcàngăthuăth pănhi uăthôngătinăh năthìăh ăcàngălàmăsuyăy uăđiăquy nă

đ căb oăđ măv ăriêngăt ăthôngătinăc aăkháchăhàng.39V iăt ăcáchălàăch ăth ăqu nălỦăxãăh i,ăm iănhàăn căđ uăcóătráchănhi măb oăv ăquy năriêngăt ăchoăng iădân.ă că

bi t,ătrongăxuăth ăphátătri nănhanhăchóngăc aăcôngăngh ăvàăTM Tăhi năđ i,ăquy năriêngăt ăc aăNTDăc năđ căchúătr ngănhi uăh năthôngăquaăxâyăd ngăvàăhoànăthi năphápălu t.ăNh ăv y,ăkhiăTM Tăđangăm ăr ngăph măviă nhăh ng, trong côngătácăl pă

37 Xem: Serge Gutwirth - Yves Poullet - Paul de Hert - Cécile de Terwangne - Sjaak Nouwt (2009), Reinventing Data Protection?, Nxb Springer, tr 45-76

Gerrit Hornung - ChristophăSchnabelă(2009),ă“DataăprotectionăinăGermanyăI:ăTheăpopulationăcensusădecisionă

and the right to informational self- determination”,ăComputer Law & Security Report, Volume 25, Issue 1, tr

85

38 Alan Westin (1970), Privacy and freedom, New York, Atheneum

39 Sarah Spiekermann - Bettina Berendt - JensăGrossklagsă(2001),ă“E-Privacy in 2nd Generation E-Commerce: PrivacyăPreferencesăversusăActualăBehavior”,ăCommunications of the ACM, Vol 48, No 3, tr 44

phápăvàăgi iăquy tătranhăch p,ălỦăthuy tăv ăquy năt ăquy tăđ nhăthôngătinăvàăquy năriêngăt ăc năthi tăđ căcânănh cănh ălàăm tăy uăt ăchiăph iăvi căb oăv ăTTCNănóiă

chung và TTCN c a NTDătrongăTM Tănóiăriêng.ă

Th hai, b o v TTCN c a NTD là m t khía c nh c a b o v quy n l i NTD

Trongăm iăquanăh ăv iăt ăch c,ăcáănhânăkinhădoanh,ăNTDăth ngăr iăvàoătìnhă

tr ngăb tăcânăx ngăv ăthôngătin,ăhi uăbi t,ătrìnhăđ ăkhoaăh căk ăthu t,ăkh ăn ngăđàmăphán,ăkỦăk tăh păđ ng,ăkh ăn ngăch uăr iăroăvàăs ăamăt ngăphápălu tăc ngănh ăti mă

l cătàiăchính,ăchoănênăNTDăluônă ăv ăth ăy uăh n.40 S ăb tăcânăx ngănàyăcàngăth ă

hi nărõănétăh năkhiăquanăh ătiêuădùngăđ căxácăl păthôngăquaăgiaoăd chăTM T,ăch uă

s ăchiăph iăc aămôiătr ngăm ngăvàăy uăt ăcôngăngh ă

LỦăthuy tăv ăb oăv ăNTDăth ngăd aătrênăbaăm cătiêuăl nălàăt oăraăth ătr ngă

hi uăqu ăchoăhàngăhóa,ăd chăv ătiêuădùng, thúcăđ yăđ oăđ căkinhădoanhăvàăb oăv ă

nh ngăng iătheoăch ăngh aătiêuădùng.41Vìăv y,ăb oăv ăTTCN c a NTDăc ngăh ngă

t iăcácăm cătiêuăquanătr ngănày.ăTrongăTM T,ăTTCNăc aăNTDălàăm tăd ăli uăđ căthuăth păth ngăxuyênăvàăs ăd ngăkhôngăch ăb iăcácănhàăbánăl ,ănhàăs năxu tămàăcònă

b iănhàăcungăc păd chăv ,ăcácăt ăch căphiăl iănhu năhayăth măchíălàăcácăhackeră(tină

t c).ăNgàyăcàngănhi uăTTCN c a NTDăđ căthuăth p,ăl uătr ăvàăs ăd ngăb tăh păpháp.ăTrongănhi uătr ngăh p,ăvìănhi uălỦădo,ăb năthânăNTDăc ngăkhôngăquanătâmă

v ăv năđ ăb oăm t thôngătinăc aăh ,ăc ngănh ăgiáătr ăkinhăt ăc aăthôngătin.ăChoănên,ă

s ăb tăcânăx ngătrongăquanăh ătiêuădùngăkhôngăch ăt ăphíaănhàăkinhădoanh,ămàăcònă

n yăsinhăt ăcácăỦăchíăch ăquanăc aăNTD.ă

M căđíchăc aăvi căb oăv ăTTCNălàăđ ăb oăv ăt ngăcáănhânăkhôngăb ăthi tăthòiătrongăquy năt ăquy tăđ nhăv ăthôngătinăc aăchínhămìnhăthôngăquaăvi căs ăd ngăd ă

li uăliênăquanăđ năcáănhânăc aăh ăXu tăphátăt ănguyênăt căTTCNăthu căs ăh uăriêngă

c aăcáănhân,ăchoănênăm iăcáănhânăđ uăcóăth ăt ăquy tăđ nhălàăng iănào,ăkhiănàoăhay TTCNănàoăc aămìnhăđ căti păc năvàăs ăd ng.ăChoănên,ăb oăv ăthôngătinăvàăbíăm tăcáănhânăđ căxemălàăm tăquy năhi năđ nh,ăđ căth ăch ăhóaătrongănhi uăv năb năphápă

lu tăc aănhi uăh ăth ngăphápălu tătrênăth ăgi i.ăTheoăphápălu tăb oăv ăquy năl iăNTD,ăNTDăđ căb oăđ măanătoàn,ăbíăm tăthôngătinăc aămìnhăkhiăthamăgiaăgiaoăd chăho că

40 Nguy n Th Th ă(2011),ă“V m t s quy n c a NTD theo pháp lu t b o v quy n l iăNTD”,ăT p chí Nhà

n c và Pháp lu t, s 11, tr 57

41 A.ă Brookeă Overbyă (2001),ă “Ană Institutională Analysisă ofă Consumeră Law”,ă Vanderbilt Journal of

Transnational Law, Vol 34, tr 1222

s ăd ngăhàngăhóa,ăd chăv ăHayănóiăcáchăkhác,ăb oăv ăTTCN c a NTDălàăc uăthànhăquanătr ngăc aăho tăđ ngăb oăv ăquy năl iăNTDăhi năđ i.ă

Th ba, các hành vi xâm ph m TTCN c a NTD trong TM T ngày càng

ph bi n

Trongăn năkinhăt ăth ătr ng,ăthôngătinăkháchăhàngăđãătr ăthànhăm tălo iă“tàiă

s n”ăđ căbi tăđ cănhi uăt ăch c,ăcáănhânăthuăth p,ăl uătr ăvàăs ăd ngăđ ăph căv ăchoănhi uăm căđíchăkhácănhauănh ăti păth ăs năph m,ănghiênăc uăth ătr ng,ăth măchíălàăbánăchoăbênăth ăba…ăHi nănay,ăcácăhànhăviăxâmăph mătráiăphépăcácăTTCNătrongă

TM Tăngàyăcàngătr ănênăph ăbi năvàătinhăvi,ăph ăbi nănh ăcácăhànhăvi:ă

M t là,ăthuăth păvàăs ăd ngătráiăphépăTTCN c a NTD

V iăcácăcôngăngh ăl năvàăngàyăcàngăph ăbi nănh ăcôngăngh ăIoTă(Internetăofă

Thing - Internetăv năv t),ăAIă(ArtificialăIntelligenceă- Tríătu ănhânăt o),ăVRă(Virtuală

Reality - Th căt ă o),ăARă(AugmentedăRealityă- T ngătácă o),ăCloudă( i nătoánăđámămây),ăBigăDataă(D ăli uăl n) ădoanhănghi păcóăth d ădàngăthuăth p,ăl uătr ,ăphânătíchăvàătruy năt iăd ăli uăc aăcáănhân.42 Trongănh ngătr ngăh pănh ăv y,ăs ăl ngă

ng iăb ăthuăth păvàăs ăd ngăthôngătinăb tăh păphápăcóăth ălênăt iăhàngăngàn th mă

chí là hàngătri uăng i.ăTínhăph căt păv ăm tăcôngăngh ăđãăkhi năchoăvi căxácăđ nhăvàăx ălỦăhànhăviăviăph mătr ănênăkhóăkh n,ăv tăraăkh iăt măki măsoátăc aăphápălu t.ăThángă8/2014,ăt ănh ngăb ngăch ngăr tărõăràng,ăhãngăđi nătho iăTrungăQu căXiaomiăđãăth aănh năhànhăviăthuăth păd ăli uătráiăphépăt ăđi nătho iăc aăng iădùngăVi tăNamăv ămáyăch ăt iăTrungăQu c.ăTheoăđó,ăsauăkhiăki mătra,ăcácăchuyênăgiaăCôngătyăanăninhăm ngăBkavăkh ngăđ nhăm uăđi nătho iăRedmiăNoteăcóăthuăth păthôngătină

ng iăs ăd ng.ăC ăth ,ăkhiăng iădùngămuaăRedmiăv ,ăch ăm iăđ năgi năl păSIMăvàoă

máy,ăk tăn iăm ng,ăthêmăs ăliênăl c,ăth căhi năvàiăcu căđi nătho iăvàătraoăđ iătină

nh n ălàăcácăthôngătinănh ătênănhàăm ng,ăs ăliênăl c,ătinănh năSMSăđ uăđ căchuy nă

ti păđ nămáyăch ăc aăXiaomiăcóăđ aăch ăapi.account.xiaomi.com.43

Hai là,ăđánhăc păTTCN c a NTD: TTCN c a NTDătrongăTM Tăth ngăđ că

l uătr ăd iăd ngă“d ăli uăđi năt ”,ăchoănên trong tr ngăh pădoanhănghi păkhôngăcóăcácăbi năphápăđ măb oăanătoànăhi uăqu ăthìăcóăth ăb ătinăt căt năcôngăwebsiteă

TM Tăb tăc ăkhiănào.ăHi nănay,ăvi căchi măđo tăđ ăbán TTCN c a NTDătrênăm ngă

Internetăngàyăcàngătr ănênăph ăbi n.ăCh ăc năm tăvàiăthaoătácăgõănh ngăc măt ă“Dataăkháchăhàng”ăthôngăquaăcôngăc ătìmăki măGoogle,ăvôăs ănh ngăl iăchàoăm iămuaăbánă

d ăli uăthôngătinădoanhănghi p,ădanhăsáchăcácăkháchăhàngăv iăcácăthôngătinăchiăti tă

kèm theo:ăv ătríăđ aălỦ,ăđi nătho i,ăemail,ăch căv ,ăth măchíălàăl chăs ăgiaoăd chăc aăNTDătrongăcácăd chăv ătàiăchính,ăb oăhi m,ămuaăbánăhàngăhóa ăTheoăBáoăcáoăch ăs ă

TM TăVi tăNamă(E-Business Index-EBI) n mă2017,ăcóă17%ăwebsiteătrongăkh oăsátă

m căr iăroănghiêm tr ngălàăđ ăd ăli uăc aăkháchăhàngăcóăth ăb ăxemătráiăphépăb iă

ng iădùngăkhác.ăM tăkháchăhàngăkhiăs ăd ngăd chăv ăTM Tăt iăcácăwebsiteănàyăcóă

kh ăn ngăm t:ătên,ăemail,ăm tăkh uă(d ngămãăhóa)ăho căthôngătinăngânăhàng.ăCácăwebsiteăTM Tăbánăl ăth ngăcóăs ăl ngăl năkháchăhàngănênăcácăd ăli uăkháchăhàngă

r tăcóăgiáătr ăv iăt iăph măcôngăngh 44

Ba là, hànhăviălàmăphi n,ăl aăđ oăchi măđo tătàiăs năNTD:ăđâyălàăh ăqu ăc aăcácăhànhăviătrên.ăHàngăngày,ănhi uăng iăc măth yăb ălàmăphi năvàăkhóăch uăkhiă

th ngăxuyênănh năđ căhàngălo tăl iăm iăchàoăs ăd ngăhàngăhóa,ăd chăv ăc aănhi uăcáănhân,ăt ăch căthôngăquaăth ăđi năt ăho căđi nătho iădiăđ ngă(nh nătinăho căg iă

đi n).ăTrongănh ngătr ngăh pănh ăv y,ăph năl năcácăthôngătinăh ăcóăđ căh uănh ălàăb tăh păpháp,ăb iăv ănguyênăt c,ăvi căthuăth păvàăs ăd ngăcácăTTCNăch ăđ căth că

hi năkhiăch ăth ăthôngătinăđ ngăỦ.ă âyăđ căxemălàăm tăh ăqu ăc aăcácăhànhăviăthuă

th păthôngătinăb tăh păpháp,ăph năánhăm tăl iăti păth ,ăqu ngăbáăs năph măkémăv năminhăc aănhi uădoanhănghi păhi n nay

Ngoàiăra,ăkhiăcóăđ căthôngătinăNTD,ăđ căbi tălàăcácăthôngătinăv ăth tínăd ng,

t iăph măcóăth ăs ăd ngăcácăthôngătinănàyălàmăgi ăth ătínăd ngăđ ărútăti nătrongătàiăkho năho căth căhi năcácăchiătiêuămuaăs m.ăHo căcácăthôngătinăv ănhânăthânăkháchă

hàngăc ngăcóăth ăđ căs ăd ngăchoănhi uăm căđíchăkhácănhauănh :ăti păth ăhàngăhóa,ă

d chăv ;ălàmăgi yăt ăgi ;ăbánăchoăbênăth ăba…ă

44 Hi p h iăTM TăVi t Nam (2017), Ch s TM T Vi t Nam 2017, tr 80

45 Neil Richards - Woodrow Hartzog (2016), “Taking trust seriously in privacy law”, Stanford Technology Law

Review, Vol 19, tr 434

vì,ăcóătinăt ngăl nănhau,ăconăng iăm iăchiaăs ăcácăthôngătinăthu căv ăcáănhânămìnhăchoăm tăch ăth ăb tăkìăcóănguy năv ngăthuăth păvàăs ăd ngăthôngătin.ăCácăm iăquană

h ăv ăthôngătinăr tăc năthi tăđ ăphátătri năho tăđ ngăTM Tăhi nănayă- ph ngăth căgiaoăd chăg năvi cătruy năd năd ăli uăđi năt ăNhi uănghiênăc uăv ă ngăd ngăvàăphátătri năcácămôăhìnhăTM Tăđ uăchoăth yăr ngăs ătinăt ngăc aăNTDăđ iăv iăTM Tăgópă

ph năthúcăđ yăTM Tăphátătri n,ăh ngăNTDăt iăquy tăđ nhăl aăch năgiaoăd chăTM T thayăvìăl aăch năgiaoăd chătruy năth ng.ăS ătinăt ngănàyăđ căhìnhăthànhăt ănhi uănhânăt ,ătrongăđóăcóănhânăt ăv ăđ măb oăquy năriêngăt ,ăanătoànăTTCNăchoăNTD.46 Tiêu dùng hàngăhóa,ăd chăv ălàăm tănhuăc uăchínhăđángăc aăconăng i.ăDânăs ăgiaăt ng,ăc ngăthêmăs ăđaăd ngătrongănhuăc uătiêuădùngăđãălàmăchoăcácăgiaoăd ch,ăh pă

đ ngăđ căxácăl păđ ăth aămãnănhuăc uătiêuădùngăc aăconăng iăt ngălênănhanhăchóng.ăVìăv y,ăcácăgiaoăd ch B2Căd năd năchi măt ătr ngăkhôngănh ătrongăcácăgiaoă

d chătiêuădùngănóiăchungăvàăgiaoăd chăTM Tănóiăriêng.ăGiaoăd chăB2Căxácăl păs ăđiăkèmăv iăho tăđ ngăthuăth păvàăs ăd ngăthôngătinăc aăbênăbán.ăTrênăth căt ,ăNTDăt ăraăkháăloăng iăv iăvi căb ăxâmăph măvàăl măd ngăTTCNăc aăh ăTheoăk tăqu ăkh oăsátăc aăC căTM Tăvà Kinhăt ăs ,ă38%ăs ăng iăđ căkh oăsátăchoăr ngăm tăTTCNălàăm tătrongănh ngătr ăng iăkhiămuaăs mătr cătuy năvàă25%ătr ăl iălỦădoăch aăthamăgiaăvàoămuaăs mătr cătuy nălàătâmălỦăloăs ăl ăTTCN.47 Hai trongăs ătám khóăkh n,ă

tr ăng iăkhiăv năhànhăwebsiteăTM Tălàăkháchăhàngăloăng iăv năđ ăanătoànăkhiăthanhătoánătr cătuy năvàătâmălỦăloăng iăTTCNăb ămuaăbán,ăti tăl 48

Ngu n: Báo cáo Ch s TM T Vi t Nam 2015

46 Xem thêm: Ghadeer Neama - Rana Alaskar - Mohammad Alkandari (2016), Privacy, security, risk, and trust concerns in e-commerce, the 17th International Conference Distributed Computing and Networking, No 46

47 C căTM TăvàăKinhăt s (2015),ăBáoăcáoăTh ngăm iăđi n t Vi t Nam 2015, tr 31-32

48 C căTM TăvàăKinhăt s (2015),ăBáoăcáoăTh ngăm iăđi n t Vi t Nam 2015, tr 77

Nh ăv y,ăkhiăcácăc ăs ăc aăTM Tăđ măb oăanătoàn cho TTCN c a NTD thì

s ăl ngăNTDăl aăch năgiaoăd chănàyăthayăchoăgiaoăd chătruy năth ngăt ngălên,ăt oăđàăchoăTM Tăphátătri năvàăd nătr ăthànhăm tăph ngăth cătiêuădùngăanătoànăvàăti nă

th ngăb ăchiăph i,ătácăđ ngăb iănhi uăy uăt ăkhácănhau.ăV ăc ăb n,ăcácăy uăt ăcóăth ăchiăph iăhi uăqu ăc aăho tăđ ngăb oăv ăTTCN c a NTDăbaoăg m:ă

Th nh t, y u t không gian m ng và n n t ng công ngh

Quanăh ătiêuădùngăthôngăquaăTM Tăs ăch uăs ăchiăph iăc aăy uăt ăkhôngăgiană

m ngă- n iăconăng iăth căhi năcácăhànhăviăxãăh iăkhôngăb ăgi iăh năb iăkhôngăgianăvàăth iăgian H ăqu ăt tăy uălàăTTCN c a NTDăc ngăđ căcungăc p,ătruy năđ a,ăthuă

th p,ăx ălỦ,ăl uătr ăvàătraoăđ iăquaămôiătr ngăm ng.ăChínhăvìăv y,ăcácăr iăroăvàăs ă

c ăv ăb oăm t,ăanătoànăTTCN c a NTDădoăhànhăviătruyănh p,ăs ăd ng,ăti tăl ătráiăphépăthôngătinălàăđi uăkhóătránhăkh i.ă

Hi nă nay,ă nhână lo iă đãă b că sangă cu că cáchă m ngă côngă nghi pă l nă th ă 4ă(Industryă4.0),ănh ăs ăk tăh păgi a cácăcôngăngh ăl iăv iănhau,ăxóaăđiăranhăgi iăgi aă

v tălỦ,ăk ăthu tăvàăsinhăh c.49 N uăkhôngăb tăk pănh păđ ăphátătri năc aăth ăgi iăvàăkhuăv c,ăVi tăNamăs ăph iăđ iăm tănh ngătháchăth c,ătácăđ ngătiêuăc c,ătrongăđóăcóă

h ăqu ăđeăd aăv ăanătoàn,ăanăninhăthông tin.50 M tătrongănh ngănhânăt ăquanătr ngă

c aăcu căcáchăm ngăcôngănghi păl năth ă4ălàăn năt ngăcôngăngh ,ăđâyăs ălàănhânăt ă

ch ăđ oăchiăph iăm nhăm ăcácăhìnhăth căvàăm căđ ăphátătri năc aăTM T.ăHi năt i,ă

TM Tăt iăVi tăNamăđangăb căvàoăgiaiăđo năbaă- giai đo năTM Tăphátătri nănhanh.ăTrongăgiaiăđo nănày,ăcácăgiaoăd chăđi năt ăđãăthâmănh păt iăm iăl nhăv căkinhăt ăxãă

h i.ăNhi uălo iăhìnhăkinhădoanhăm iăxu tăhi nătrênăn năt ngăđi nătoánăđámămâyă(cloudăcomputing),ăcôngăngh ădiăđ ngă(mobileătechnology),ăd ăli u l nă(bigădata),ăm ngăxãă

h iă(socialămedia) 51Cóăth ănói,ăcácăcôngăngh ăm iăraăđ iăh ătr ăcácăhìnhăth căkinhă

49 Tham kh o: Mario Hermann - Tobias Pentek - Boris Otto (2015), Design Principles for Industrie 4.0 Scenarios: A Literature Review, Working Paper No 01

50 Xem thêm: Ch th s 16/CT- TTgăăngàyă04ăthángă05ăn mă2017ăc a Th t ng Chính ph V vi căt ngăc ng

n ngăl c ti p c n cu c cách m ng công nghi p l n th 4

51 Hi p h i TM T Vi t Nam (2018), tlđdă(22),ătr.ă9.ă

doanhăm iăc aădoanhănghi p,ăth ngăv tăraăkh iăph măviăđi uăch nhăc aăphápălu tă

hi năhành,ăđ căbi tăc ngăđ tăraănh ngătháchăth căm iătrongăvi căb oăđ măanătoànăthôngătinăNTD.ăTrênăth căt ,ăphápălu tăc ngăkhóăb tăk păs ăphátătri nănhanhăchóngă

c aăcácăthànhăt uătrongăkhoaăh căcôngăngh ăngàyănay.ăChoănên,ăvi căki măsoátăhànhăviăxâmăph măho căl măd ngăTTCN c a NTDăs ătr ănênăkhóăkh năh n.ă

Th hai, y u t ch th tham gia ho t đ ng TM T

Ch ăth ăthamăgiaăho tăđ ngăTM Tăkhôngăd ngăl iă ăcácăch ăth ăc aăgiaoă

d ch,ăh păđ ngătruy năth ngă(nh ăbênăbánăvàăbênămuaătrongăh păđ ngămuaăbán,ăbênă

cung ngăd chăv ăvàăbênăs ăd ngăd chăv ătrongăh păđ ngăcungă ngăd chăv …),ămàăcònăliênăquanăđ nănhi uăch ăth ăkhác.ăM iăch ăth ăđ uăcóăvaiătròăriêngătrongăquanăh ă

TM T.ăChoănên,ătráchănhi măc aăt ngăch ăth ătrongăv năđ ăb oăv ăTTCN c a NTD

c ngăkhácănhau

Xétăt ăph ngădi năquy năriêngăt ătrongăTM T,ăm tănghiênăc uăcho th y,ăcóă

b nănhómăch ăth ăliênăquanăđ năv năđ ăb oăv ăquy năriêngăt :ă(i)ănh ngăng iămu nă

ki măsoátăvi căphátătánăTTCNăc aăng iăthuăth p;ă(ii)ănh ngăng iămu năthuăth păTTCNăchoăm căđíchăkinhădoanh;ă(iii)ănh ngăng iăcóăhànhăviămua,ăbán,ăl uătr ,ăho că

s ăd ngăTTCNătráiăphép;ă(iv)ăng iăb oăv ăquy năriêngăt ,ăcóăngh aăv ăb oăv ăquy nă

c aăch ăth ăb ngăcáchăng năch năng iăviăph măvàăh ngăd năthi tăl păchoăng iăthuă

th păthôngătin.52 Trênăth căt ,ăthamăgiaăvàoăho tăđ ngăTM Tăcóăth ăliênăquanăđ năcácăch ăth nh ăng iăbán;ăng iămua;ăt ăch căcungăc păd chăv ăm ng; ch ăs ăh uăwebsiteăTM T…53 D iăs ăchiăph iăc aămôiătr ngăm ng,ăvi căb oăv ăTTCN c a NTDăcàngătr ănênăkhóăkh năvàăph căt păh n.ăCh ngăh n,ăthángă6/2018,ătácăgi ăth că

hi năgiaoăd chămuaăvéămáyăbayăt m tăđ iălỦăbánăvéăc aăVietjetăvàăđ tăphòngăkháchă

s năquaăm tănhàăcungăc păd chăv ăduăl chătr cătuy nă(trangăhttp://www.agoda.com)ăchoăchuy năđiăt ăTp.ăH ăchíăMinhăđ năTp.ă àăN ngăvàoăthángă8/2018.ăTuyănhiên,ă

th iăđi măcóăm tăt iăkháchăs năthìăđi nătho iăcáănhânăc aătácăgi ăliênăt cănh năđ că

nh ngătinănh năv iăm căđíchăqu ngăcáoăs năph m,ăd chăv ăc aăcácăt ăch c,ăcáănhânăkinhădoanhătrênăđ aăbànăthànhăph ă àăN ng.ăNh ăv y,ărõăràng,ăcácăTTCNăvàăl chătrìnhăc aătácăgi ăcóăth ăđãăb ăti tăl ăkhiăth căhi năgiaoăd chăđi năt ăTrongătr ngăh pănày,ăđ ăxácăđ nhăđ căch ăth ăti tăl ,ăchiaăs ăthôngătinălàăđi uăkhôngăd ădàng,ăb iăcácă

52 Head,ă M.,ă Yuan,ă Y.ă (2001).ă “Privacyă Protectionă ină Electronică Commerce:ă Aă Theoreticală Framework”,ă

Human Systems Management, 20, tr 150

53 Xem thêm: các ch th hi năđangăthamăgiaăho tăđ ngăTM Tăt i: Tào Th Quyên - L ngăTu năNgh aă(2016),ă

Hoàn thi n pháp lu t v TM T Vi t Nam hi n nay,ăNxb.ăT ăpháp,ătr.14-15

giaoăd chăđ căxácăl păhoànătoànăquaămôiătr ngăm ngăthôngăquaăph ngăti năđi nă

t ,ăv iănhi uăch ăth ăcóăliênăquan.ă

Th ba, y u t trình đ công ngh thông tin và nh n th c c a NTD

iăv iăNTD,ăthamăgiaămuaăs măhàngăhóaăvàăd chăv ăquaăTM Tăđòiăh iăh ă

ph iăcóăm tătrìnhăđ ăcôngăngh ăthôngătinănh tăđ nh.ăKhiăcóăn năt ngăcôngăngh ăt t,ă

kh ăn ngăb oăm tăthôngătinăs ăcaoăh năthôngăquaăvi căáp d ngăcácăbi năphápăt ăb oă

v ăthôngătin,ăch ngăh n, b tătínhăn ngă“khôngătheoădõi”ătrênătrìnhăduy tăweb,ăkhôngă

l uăthôngătinătàiăkho năvàăm tăkh uăkhiăđ ngănh pămuaăhàngăt iăcácămáyătínhăcôngă

c ngăhayăt ăch iămuaăhàngăkhiăchínhăsáchăb oăm tăc aăng iăbánăkhôngărõăràng…

TrongăTM T,ăkh ăn ngăl uătr ăvàătruyăxu tăthôngătinăc aăcácăcôngăngh ătruy năthôngăm iăcóăth ăt oăthu năl iăchoăvi căthuăth păvàătraoăđ iăthôngătinăkháchăhàng,ă

nh ngăng iăth ngăkhôngăcóăki năth căv ăcácăcôngăngh ănày.ăM tăkhác,ăcácăđi uă

kho năv ăquy năriêngăt ăth ngăđ căđ tă ăv ătríăb tăti nă(cu iătrang),ăth ngă“t ă

nh t”ăvàăph căt păđ iăv iăng iădùngăwebsite doăngônăng ămangătínhăphápălỦ.54 Trên

th căt ,ănhi u NTDăc ngăkhôngăquanătâmănhi uăđ năv năđ ăb oăv ăTTCN,ăb iăh ăchoă

r ng,ăthôngătinăc aămìnhăkhôngăcóăgiáătr ăgì;ăho căkhiăb ăphátătánăthôngătin,ăn uăxácă

đ nhăđ căch ăth ăđ ăl ăthôngătinăthìăh ăc ngă“eăng i”ăvi căkhi uăn i,ăcóăth ăd năđ nă

m tăth iăgianămàăkhôngăđ tăđ căm căđíchămongămu n.ăVìăv y,ăđ ătránhăvi căl ăTTCN,ătr căh t,ăNTDăc ngăc nănh năth căv ăgiáătr ăTTCNăvàăt măquanătr ngăc aă

vi căb oăm tăcácăTTCNăkhiăthamăgiaăvàoăgiaoăd chăTM T

Th t , y u t chính sách và pháp lu t v b o v TTCN

Các giaoăd chăđi năt ăngàyăcàngăphátătri nănhanhăđãăt oăraănhi uăc ăh iăm iăchoăphátătri năkinhăt ăvàăxúcăti năth ngăm iătoànăc u.ă ăb oăđ măchoăho tăđ ngă

TM T,ăcácăqu căgiaăđ uăraăs căxâyăd ngăvàăth căthiăcácăchínhăsáchăvàăphápălu tăphùă

h p.ăTrongăđó,ăv năđ ăb oăđ măanătoànăthôngătinănóiăchungăvàăanătoànăTTCNănóiăriêngăđangătr ăthànhăv năđ ătháchăth căđ iăv iăcác nhàăl păpháp,ăb iăcáchăm ngăcôngănghi pă4.0 đãălàmăthayăđ iăc ăb năcácăm tăc aăđ iăs ngănhânălo i,ăk ăc ăTM T.ăM tăkhác,ăquy năriêngăt ăvàăyêuăc uăđ căb oăv ăv ăTTCNăc aăconăng iăđangăđ căđ ăcaoăvàătônătr ngăv iăt ăcáchălàă“quy năc ăb n”ăc aăconăng i.ăD ănhiên,ăchínhăsáchăvàăphápălu tăc aăb tăkìănhàăn cănàoăc ngăph iăthayăđ iăvàăhoànăthi năđ ăb tăk păđòiă

h iănày.ă

54 Zizi Papacharissi - Jan Fernback (2005), “Online Privacy and Consumer Protection: An Analysis of Portal

Privacy Statements ”,ăJournal of Broadcasting and Electronic Media, tr 260

Hi nănay,ăliênăquanăđ năv năđ ăb oăv ăTTCN c a NTDă ăVi tăNam,ătácăgi ăcóăvàiănh năxétăsau:

M t là, Vi tăNamăkhôngăbanăhànhăm tălu tăchungăv ăb oăv ăd ăli u/TTCNă

nh ănhi uăqu căgiaăvàăkhuăv cătrênăth ăgi i,ămàăđi uăch nhăthôngăquaăphápălu tăchuyênăngành.ăB oăv ăTTCN c a NTDăđ căgi iăh nătrongăhaiăy uăt ăquanătr ng:ăquanăh ătiêuădùngăvàăgiaoăd chăTM T.ăChoănênătr căh t,ăcácăv năb năliênăquanăđ nă

c ăhaiăy uăt ănàyăs ăđ căv năd ngăđ ăgiúpăNTDăb oăv ăcácăTTCNăc aăh ăNgoàiăra,ă

tr cănh ngătháchăth căc aăv năđ ăanăninhăm ngăvàăanătoànăthôngătinăc a cácăđ oă

lu tăliênăquanăc ngăđ cănhàăl păphápăbanăhànhătrongăth iăgianăg năđâyănh ăLu tăATTTMă2015,ăLu tăAnăninhăm ngă2018.ă

Hai là, phápălu tăv ăb oăv ăTTCN c a NTDăch aăb oăđ măt tăquy năriêngăt ă

v ăTTCNăchoăNTD.ăVi tăNamălàăqu căgiaăkháănonătr ătrongăvi căxâyăd ngăvàăth căthiăphápălu tăv ăb oăv ăquy năl iăNTD.ăLu tăB oăv ăquy năl iăNTDăđ năn mă2010ă

m iăđ căbanăhànhă(tr căđóăcóăPhápăl nhăB oăv ăquy năl iăNTDă1999) Các quy

đ nhăv ăb oăv ăquy năriêngăt ăv ăTTCNăc ngăn măr iărácătrongănhi uăv năb nănh ngă

hi uăqu ăđi uăch nhăch aăcao.ă

Ba là, các hành vi xâmăph m,ăviăph măanătoàn TTCN c a NTDăngàyăcàngăph ă

bi nă ăVi tăNam.ăTh cătr ngănàyăđeăd aăđ năquy năriêngăt ăv ăTTCNăvàăđ iăs ngă

c aăNTD.ăNhìnăr ngăh n,ănóăcóătácăđ ngătr căti păđ năth ăph năTM Tăvàăcóăth ălàă

n yăsinhănhi uăv năđ ătiêuăc căđ iăv iăđ iăs ngăkinhăt ,ăchínhătr ăvàăxãăh iăc aăđ tă

n c.ăN năt ngăcôngăngh ăv năđ ngătheoăquyălu tăc aănó,ăluônăthayăđ iăliênăt c và

tr ăthànhăđ ngăl căgiúpăTM Tăphátătri n.ăTuyănhiên,ăm tătráiăc aănóălàăt oăraănhi uătháchăth căh năchoăphápălu t,ăđ căbi tălàăv năđ ăb oăv ăTTCNănóiăchungăvàăTTCN

c a NTD nói riêng

Nh v y,ăchínhăsáchăvàăphápălu tălàănh ngăcôngăc ăquanătr ngăchiăph iăho tă

đ ngăb oăv ăTTCN c a NTDătrongăTM T.ăDoăđó,ăvi căxâyăd ngăvàăhoànăthi năkhungăphápălỦăv ăb oăv ăTTCN c a NTDăđangălàăv năđ ătr ngătâmăc aăcácăqu căgiaăkhiăcóămongămu năhuyăt iăđaăl iăth ăc aăTM T.ă

1.5 Khuynhăh ng đi uăch nh phápălu t đ iăv iăv năđ ăb oăv ăthôngătină

cá nhân c a ng iătiêuădùngătrongăth ngăm iăđi năt

Tínhăđ năn mă2017,ătrênăth ăgi iăcóăkho ngă120ăn căbanăhànhălu tăv ăb oă

m tăd ăli u.55 Trongă“th iăđ iăs ”ănh ăngàyănay,ăyêuăc uăb oăv ăTTCNăđ tătr că

nh ngătháchăth căto l nătr căs ăphátătri năv tăb căc aăkhoaăh căcôngăngh ăvàăl iăíchăkinhăt ăc aăTTCN.ăHi nănay,ăkhiăđi uăch nhăv ăv năđ ăb oăv ăTTCNănóiăchungă

và TTCN c a NTDănóiăriêng,ăth ngăchiaălàmăhaiăkhuynhăh ngăc ăb n:ăbanăhànhă

m tăđ oălu tăchungăho căbanăhànhăkèm trongăcácălu tăchuyênăngành.ăN iădungănày,ătácăgi ătrìnhăbàyăcáchăth căđi uăch nhăc aăba qu căgia/khuăv căđi năhìnhăcóăphápălu tă

v ăb oăv ăd ăli uăti năb ălàăEU,ăNh tăB năvàăHoaăK ă

Th nh t, pháp lu t c a EU

EUăđ căxemălàăm tăkhuăv căcóăchínhăsáchăvàăphápălu tăch tăch ăvàăphátătri nă

b cănh tăth ăgi iăv ăb oăv ăd ăli uăcáănhânătrongăTM T.ăQuy năđ căb oăv ăd ăli uăcáănhânăvàătônătr ngăđ iăt ălàăcácăquy năc ăb nătrongăEU.ăCácăquyăt căđ uătiênăc aăEUăv ăb oăv ăd ăli uăcáănhânăđ căthôngăquaăvàoăn mă1995ă(Ch ăth ăB oăv ăd ăli uă

- Data Protection Directive)ăkhiăInternetăv năcònătrongăgiaiăđo năs ăkhai.ăCh ăth ăB oă

v ăd ăli uă1995ăđ aăraăcácăquyăt căchungăđ ăb oăv ăquy năriêngăt ăliênăquanăđ năvi că

x ălỦăd ăli uăcáănhânăvàăt ădoăd chăchuy năd ăli uăgi aăcácăqu căgiaăthànhăviênăEU.56

Ch ăth ănàyăyêuăc uăb tăk ăvi căx ălỦăTTCNănàoăđ uăph iăcóăs ăđ ngăỦărõăràngăc aă

ng iăcóăliênăquanăvàăthôngătinătr căđóăv ăvi căx ălỦăd ăli uăđóăph iăđ căcungăc păchoăch ăth ăd ăli u.57 Tuyănhiên,ăcàngăv ăsau,ătoànăc uăhóaăvàăs ăti năb ăc aăcôngăngh ăd năt iănh ngătháchăth căm iăchoăvi căb oăv ăcáănhânăd ăli uăvàăđ tăraăyêuăc uă

c iăcáchăkhungăb oăv ăd ăli uăc aăEU.ă năth iăđi măhi năt i,ăCh ăth ăv ăB oăm tăvàăTruy năthôngăđi năt ă2002ă(PrivacyăandăElectronicăCommunicationsăDirective 2002) vàăQuyăđ nhăb oăv ăd ăli uăchungă2016ă(GeneralăDataăProtectionăRegulationă- GDPR)

hi năđangălàăhaiătr ăc tăchínhăc aăkhungăphápălỦăb oăv ăd ăli uăc aăEU

GDPRăđ căxâyăd ngăd aătrênăn năt ngăc aăCh ăth ăb oăv ăd ăli uă1995,ănh ngăcóăc pănh tăvàăhi năđ iăhóaăh năv iăm căđíchăđ iăphóăv iănh ngătháchăth căđ tăraăb iă

n năkinhăt ăk ăthu tăs ă ătránhătìnhătr ngăv năd ngăkhácăbi tăcácăquyăđ nhăb oăv ă

d ăli uătheoăCh ăth ăb oăv ăd ăli uă1995ăc aăcácăthànhăviênătr căđó,ăGDPRăs ăràngă

bu cătoànăb ăvàăápăd ngătr căti păt iăcácăqu căgiaăthànhăviên.58

58 i u 99 GDPR Tuy nhiên, m t s đi u kho n yêu c u cho phép áp d ng theo pháp lu t c a qu c gia thành

viên, ch ng h n vi c b nhi m m tăc ăquanăqu n lý qu c gia và các bi n pháp x ph tăhànhăchínhăđ i v i m t

Khácăv iăGDPR,ăCh ăth ăv ăB oăm tăvàăTruy năthôngăđi năt ă2002ă(đ căs aă

đ iăn mă2009)ăquyăđ nhăcácăquyăt căv ăquy năriêngăt ăvàăthôngătinăliênăl căđ cămãăhóa,ăv iăm căđíchăb oăv ăcácăquy năc ăb năvàăquy năt ădoă(đ căbi tălàăquy năriêngă

t )ăđ iăv iăvi căx ălỦăd ăli uăcáănhânătrongăl nhăv căvi năthôngătrongăm ngăđi năt ăcôngăc ngăvàăđ măb oăs ădiăchuy năt ădoăc aăd ăli uăđó.59 Tuyănhiên,ăth căt ăcácă

m cătiêuăc aăCh ăth ăkhôngăđ căb oăđ m doăvi căth căhi năphânătánăc aăcácăqu căgiaăthànhăviên.ăM tăkhác,ăcácăquyăt căđãăđ căth căthiăkémăhi uăqu ,ăkhôngăth ătheoă

k păv iăt căđ ăphátătri năc aăcôngăngh ăNhi uăng iădùngăd ăb ăt năth ngădoăh uă

qu ăc aăvi căs ăd ngăr ngărãiăđi nătho iăthôngăminhă( ngăd ng),ăh ăs tr cătuy n,ă

ph ngăti nătruy năthôngăxãăh iăvàăs ăbùngăn ăc aăInternetănóiăchung.60Vìăv y,ăngàyă10/1/2017,ă yăbanăchâuăÂuăđãăcôngăb ăm tăđ ăxu tăl păphápăkhácănh măđi uăch nhăcácăquyăt căhi năhànhăphùăh păv iăs ăphátătri năcôngăngh ăvàăGDPR.ăQuyăđ nhăđ c

đ ăxu tăd ăđ nhăs ăbãiăb ăCh ăth ăv ăB oăm tăvàăTruy năthôngăđi năt ă2002,ăđ ngăth iă

c ăth ăhóaăvàăb ăsungăchoăGDPR.61

Bênăc nhăđó,ăm tăcôngăc ăb oăv ăd ăli uăkhácăc aăEUălàăCh ăth ăl uăgi ăd ă

li uă2006.ăTuyănhiên,ăCh ăth ănàyăđãăb ăTòaăánăCôngălỦăLiênăminh châu Âu (ECJ) tuyênăb ăkhôngăh păl ăvàoăngàyă8/4/2014,ăb iăvìănóăviăph măquy năriêngăt ă( i uă7),ăquy năb oăv ăd ăli uăcáănhână( i uă8)ăvàănguyênăt căt ăl ă( i uă52)ăc aăHi năch ngă

v ăcácăquy năc ăb năc aăLiênăminhăchâuăÂuă(CharterăofăFundamentalăRights of the EuropeanăUnion).ăHi năt i,ăCh ăth ănày ch aăđ căthayăth ăb ngălu tăm iăc aăEU.ăThayăvàoăđó,ălu tăl uăgi ăd ăli uăc aăcácăqu căgiaăthànhăviênăđ căápăd ng,ănh ngăchúngăph iăđ căECJăxemăxét.ăECJăchoăr ngăngh aăv ăl uăgi ăd ăli uăvàăquy nătruyă

c păvàoăd ăli uăđóăch ăđ căphépătheoălu tăEUăn uăchúngăth căs ăc năthi t.62

hành vi vi ph măGDPR.ăGDPRăc ngăch aă“đi u kho n m ”ăchoăphépăápăd ng pháp lu t qu c gia trong các

l nhăv c nh tăđ nh,ănh ătr ng h p x lý các danh m c d li uăcáănhânăđ c bi t…

59 i u 1 Ch th v B o m t và Truy năthôngăđi n t 2002

60 Xem thêm: Electronic Privacy Information Center (2016),ă“EU Privacy and Electronic Communications”

(e-Privacy Directive), https://epic.org/international/eu_privacy_and_electronic_comm.html#resources, truy c p ngày 29/8/2018

61 Eropean Commission (2017), “Regulation of the European parliament and of the council”,

http://ec.europa.eu/newsroom/dae/document.cfm?doc_id=41241, truy c p ngày 1/9/2018

62 The Court of Justice declares the Data Retention Directive to be invalid, https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2014-04/cp140054en.pdf, truy c p ngày 3/9/2018

y uăt pătrungăvàoăcác v năđ liênăquanăđ năTTCN,ăc ăth :ăxácăđ nhăn iăhàmăTTCN; quyăt căs ăd ngăthôngătin;ăthànhăl pă yăbanăb oăv ăTTCN; cácăch ătàiăx ăph tăhànhăviăxâmăph măTTCN.63 APPIăch aăđ ngăcác chínhăsáchăv ăb oăv ăd ăli u,ăbaoăg măcácăquyăt căkhôngăgi iăh năđ ăb oăv ăd ăli uătr cătuy n.ăAPPIăápăd ngăchoăb tăk ănhàăkinhădoanhănàoă ăNh tăB năcóăđ căd ăli uăcáănhână( i uă2) Yêuăc uăm tănhàă

đi uăhànhădoanhănghi păx ălỦăTTCN ph iăth căhi năcácăbi năphápăc năthi tăvàăthíchă

h păđ ăng năch năs ăròăr ,ăm tămátăho căh ăh ngăd ăli u ( i uă20)

APPIăđ nhăngh aăTTCN làănh ngăthôngătinăv ăconăng i,ăxácăđ nhăd aăvàoătên,ăngàyăsinhăho cămôăt ăkhác TTCN c ngăbaoăg măcácăd uăhi uănh năd ngăcáănhân,ă

ch ngăh nănh ăd ăli uăvânătayăvàăs ănh năd ngăc aănhi uătàiăli uăkhácănhau ( i uă

20).ăTrongăcu căth oălu năv ăs aăđ iăAPPIăn mă2015,ănhómăso n th o đ căChínhă

ph ăthànhăl păxemăxétăli u TTCNăcóăbaoăg m d ăli uăv ăhànhăviăc aăkháchăhàng,ă

ch ngăh nănh ăl chăs ăt iăxu ngă ngăd ngătrênăđi nătho iăthôngăminhăvàăl chăs ătruyă

c păvàoăcácătrangăwebăkhácănhau.ăTuyănhiên,ăChínhăph ăđãăquy tăđ nhăkhôngăm ă

r ngăđ nhăngh aăTTCN v iăb năs aăđ iăn mă2015,ăthôngătinămà chính nó không xác

đ nhăm tăng i,ăk ăc ăd ăli uăhànhăviăc aăkháchăhàng,ăđãăb ălo iătr ăkh iăph măviă

TTCN theo APPI.64

ăb oăđ măquy năđ căb oăv ăTTCN choăng iădân,ăChínhăph ăNh tăB năđãăthi tăl păchínhăsáchăc ăb năv ăb oăv ăTTCN.ăChínhăsáchănàyăđ tăraăcácăh ngăc ăb năvàăhànhăđ ngăđ căth căhi năb iăNhàăn c,ăc ăquanăcôngăc ngăđ aăph ng,ăc ăquanăhànhăchínhăđ căl păvàăcácăth căth ăx ălỦăTTCN ( i uă7).ăTheoăAPPI,ă yăbanăb oăv ă

TTCN (PIPC)ăđ căđ tăd iăth măquy năc aăV năphòngăN iăcácăđ ăgiámăsátăvi căx

lý TTCN c aăcácădoanhănghi p ( i uă59,ă i uă60).ăPIPCăcóăth ăyêuăc uăcácănhàăkinhădoanhăx ălỦăTTCN g iăbáoăcáoăvàătàiăli u,ăvàănhânăviênăPIPCăcóăth ăghéăth măcácădoanhănghi păđ ăph ngăv nănhânăviênăc aăh ăvàăki mătraăh ăs ăkinhădoanh ( i uă40)

PIPC có th ăcungăc păl iăkhuyênăchoăcácădoanhănghi păcóăhànhăviăx ălỦăTTCN Khiăm tădoanhănghi păb ăquaăngh aăv ăphápălỦăc aămình,ăPIPCăcóăth ăđ ăngh ăng iă

qu nălỦ doanhănghi păch măd t viăph măvàăth căhi năcácăbi năphápăkh căph căc năthi tăkhác.ăN uădoanhănghi păkhôngăápăd ngăcácăbi năphápăđ căđ ăxu tămàăkhôngăcóălỦădoăchínhăđáng,ăvàăkhiăPIPCăphátăhi năr ngăvi căviăph mănghiêmătr ngăquy năvàă

l iăíchăc aăcáănhânăs păx yăra,ăPIPCăcóăth ăyêuăc uăng iăqu nălỦădoanhănghi păth că

63 Xem thêm: https://www.ppc.go.jp/en, truy c p ngày 5/9/2018

64 “Online Privacy Law: Japan (2018)”, https://www.loc.gov/law/help/online-privacy-law/2017/japan.php,

truy c p ngày 5/9/2018

hi năcácăbi năphápăđ căđ ăxu t ( i uă41,ă i uă42) Các nhà kinh doanh không tuân

th yêuăc uănh ăv yăcóăth ăb ăph tătùăkhôngăquáăsáuăthángăho căph tăti năkhôngăquáă300.000ăyênă(kho ngă2.700ăđôălaăM ) ( i uă84)

Th ba, pháp lu t Hoa K

HoaăK ăkhôngăcóălu tăliênăbangăquyăđ nhătoànădi năv ăv năđ b oăv ăvàăs ă

d ngăTTCN.ăThayăvàoăđó,ăHoaăK ăcóăm tăh ăth ngă“ch păvá”ăcácăquyăđ nhăc aăliênăbangăvàăti uăbang.ăNgoàiăra,ăcóănhi uăh ngăd năđ căphátătri năb iăcácăc ăquanăc aăChínhăph ăvàăcácănhómăngành,ăm cădù khôngăcóăhi uăl căphápălu tănh ngălàăm tă

ph năc aăcácănguyênăt căvàăkhuônăkh ăt ăqu nălỦ.ăCácăđ oălu tăcóăliênăquanăđ năb oă

v ăthôngătinăNTDăcóăth ăk ăđ năcácăđ oălu tănh :ă(i)ă oălu tăv ă yăbanăTh ngăm iăLiênăbangă(FTCăAct)ălàăLu tăb oăv ăNTDăliênăbang,ănghiêmăc măcácăhànhăviăkhôngăcôngăb ngăho căl aăđ oăvàăđãăđ căápăd ngăchoăcácăchínhăsáchăriêngăt ăvàăanătoànă

d ăli uătr cătuy n;ă(ii)ă oălu tăHi năđ iăhoáăcácăd chăv ătàiăchínhă(hayăcònăg iă oă

lu tăGrammă- Leach - Bliley - FinancialăServicesăModernizationăAct)ăquyăđ nhăvi căthuăth p,ăs ăd ngăvà ti tăl ăthôngătinătàiăchính;ă(iii)ă oălu tăv ătínhălinhăho tăvàătínhătráchănhi măv ăb oăhi măyăt ă(HIPAA)ăc ngăđãăs aăl iăQuyăt căThôngăbáoăviăph mă

v ăanăninh;ă(iv)ă oălu tăBáoăcáoăTínăd ngăCôngăb ngă(FairăCredităReportingăAct);ă(v)ă oălu tăB oăm tătruy năthôngăđi năt ;ă(vi)ă oălu tăL măd ngăvàăGianăl năMáyătínhă(CFAA)ăquyăđ nhăvi căng năch năliênăl căđi năt ăvàăgi ăm oămáyătính…65

Trênăth căt ,ăvi căb oăv ăquy năriêngăt ăvàăd ăli uăc aăNTDătrongăTM Tă ăHoaăK ăđ căth căhi năch ăy uăthôngăquaăcácăph ng th căt ăđi uăch nhăb iăngànhăcôngănghi păTM T,ăhayăcònăg iălàămôăhìnhăt ăđi uăch nhă(Selfă- Regulation Model) Cácăbi năphápăt ăđi uăch nhăđ căchiaăthànhăb nănhóm:ă(i)ăNhómăth ănh t:ăh ngă

d năt ăxâyăd ng.ăVíăd ,ăthángă6/1986,ăLiênăminhăb oăm tătr cătuy năđãăcôngăb ă

h ngăd năb oăm tătr cătuy năc aămình,ătuyênăb ăcácăthànhăviênăđ ngăỦăch pănh năvàăth căhi năchínhăsáchăb oăm t,ănh ngănóăkhôngăgiámăsátăhi uăsu tăc aăcácăthànhă

viên; (ii) Nhómăth ăhai:ălàăch ngătrìnhăxácăth căquy năriêngăt ăTM T,ăcóăngh aălà cácădoanhănghi păcamăk tăth căhi năb oăv ăquy năriêngăt ăTM T;ă(iii)ăNhómăth ăba: làăph ngăphápăb oăv ăcôngăngh ,ăt pătrungăb oăv ăquy năriêngăt ăc aăNTD.ăB ngăcáchăs ăd ngăcôngăngh ăph năm măđ ăb oăv ăquy năriêngăt ,ăNTDăcóăth ăđ căc nhă

65 Ieuan Jolly (2016),ă“Privacy in the United States: overview”,

https://uk.practicallaw.thomsonreuters.com/Document/If9d9241113db11e498db8b09b4f043e0/View/FullTex t.html?transitionType=CategoryPageItem&contextData=%28sc.Default%29&navId=89BF038AFF5442A3A 71CDF9F98FD18E9&comp=pluk, truy c p ngày 9/9/2018

báoăt ăđ ngătr căkhiănh păvàoătrangăwebăthôngătinănàoăs ăđ căthuăth p.ăH năn a,ăNTDăcóăth ăquy tăđ nhătr căd ăli uănàoăs ăđ căthuăth păvàăh ăcóăth ăch nătr căd ă

li uăchoăphép,ăcácăd ăli uăkhácăn măngoàiăl aăch năs ăkhôngăđ căthuăth p;ă(iv)ă

Nhómăth ăt :ălàăph ngăphápă“b năanătoàn”ă(safeăharbor),ănh ăm tăph ngăphápăm iă

k tăh păt ăđi uăch nhăv iăcácăquyăt căl păpháp.ăPh ngăphápănàyăđ ăc păđ năcácă

h ngăd năb oăv ăquy năriêngăt ătrongăTM T,ăđ căbanăhànhăb iăcácănhàăcungăc pă

d chăv ătr cătuy năc ăth 66

Nh ăv y,ăm iăqu căgia, khuăv căcóăm tăkhuynhăh ngăđi uăch nhăphápălu tăriêngăđ iăv iăv năđ b oăv ăTTCNăc aăNTDătrongăTM T; ph ăthu căvàoăđi uăki n,ătìnhăhìnhăvàănhuăc uăc aăkinhăt ,ăchínhătr ,ăv năhóaăvàăxãăh iăc a chínhăqu căgia,ăkhu

v căđó.ăTheoătácăgi ,ăkhôngăcóăkhuynhăh ngănàoăg iălàăhoànăh oăvàăt iă u,ămàăm iăkhuynhăh ngăđi uăch nhăđ uăcóănh ngă uăvàănh căđi măriêng

V iăvi căti păc năcácăv năđ ălỦălu năliênăquanăđ năTM T,ăNTD và TTCN, tác

gi ăđãălàmărõăcácăv năđ ămangătínhăch tălỦălu năquanătr ngăv ăb oăv ăTTCN c a NTD trongăTM T,ăt oăn năt ngăchoăvi cănghiênăc uăth cătr ngăphápălu t.ăC ăth ,ăCh ngă1ălu năv năđãăđ tăđ căcácăn iădungăsau:ă

(i)ăLàmărõăn iăhàmăcácăkháiăni măv ăTM T,ăNTD và TTCN c a NTD.ăT ăđó,ătácăgi ăcóăs ăliênăk tăl iăcácăkháiăni măđ ăchoăth yăđi măđ cătr ngăc aăTTCN c aăNTDătrongăTM T;ă

(ii)ăGi iămãăcácăđ căđi măc ăb năc aăTTCN c a NTDătrongăTM T;ă

(iii)ăCh ngăminhăs ăc năthi tăc aăvi căb oăv ăTTCN c a NTDătrongăTM T; (iv)ăLàmărõăm tăs ăy uăt ăquanătr ngăchiăph iăho tăđ ngăb oăv ăTTCN c a NTDătrongăTM T;ă

(v)ă ăc păđ năcácăkhuynhăh ngăđi uăch nhăphápălu tăph ăbi nătrênăth ăgi i

đ iăv iăv năđ ăb oăv ăTTCN c a NTDătrongăTM T

66 Meirong Guo (2012), tlđdă(4),ătr.ă404.ă

CH NGă2

TH CăTR NGăPHỄPăLU T V B OăV THÔNG TIN CÁ NHÂN C A

Quy năđ căb oăv ăTTCNălàăm tăn iădungăđ căghiănh năt iăTuyênăngônă

Qu căt ăv ăNhânăquy nă(The Universal Declaration of Human Rights, UDHR), theo đó: “Khôngăaiăph iăch uăs ăcanăthi păm tăcáchătu ăti năvàoăcu căs ngăriêngăt ,ăgiaăđình,ăn iă ăho căth ătín,ăc ngănh ăb ăxúcăph mădanhăd ăho căuyătínăcáănhân.ăM iă

ng iăđ uăcóăquy năđ căphápălu tăb oăv ăch ngăl iăs ăcanăthi păvàăxâmăph mănh ă

v y”.67Côngă căQu căt ăv ăcácăQuy năDânăs ăvàăChínhătr ă(InternationalăCovenantă

on Civil and Political Rights, ICCPR) m tăl năn aănh năm nhăl iăn iădungătrênăc aă

UDHR.68B oăv ăTTCNăc aăNTDăc ngălàăm tătrongănh ngănguyênăt căc ăb năđ căghiănh năt iăB năh ngăd năc aăLiênăh păqu căv ăB oăv ăquy năl iăNTDă1985ăđ că

s aăđ iăn mă1999ăvàă2015.69 âyălàăm tăv năđ ămangătínhăth iăs ăkhôngăch ăv iăVi tăNamămàăcònăbaoăg mănhi uăqu căgiaăkhácătrênăth ăgi i

T iăVi tăNam,ăs ăphátătri năc aăTM Tăđãăđ tăraăyêuăc uăc păthi tăph iăcóăm tăkhuônăkh ăphápălỦăđ ăđi uăch nhăcácăv năđ ăm iăn yăsinhăliênăquanăt iăcácăgiaoăd chă

TM T.ăYêuăc uăb oăv ăcácăTTCNăc aăNTDătrongăTM Tălàăm tătrongăs ănh ngăv nă

đ ăn yăsinhăt ăTM Tăc năs ăđi uăch nhăc aăphápălu t.ăVi căb oăv ănh ngăthôngătină

riêng t ,ămangătínhăch tăcáănhânătrongăTM Tătrênăth căt ăđãăđ căghiănh nă ăm că

đ ăítăhayănhi uătrongăHi năphápă2013,ăBLDSă2015,ăB ălu tăHìnhăs ă2015ăvàăđ căquyăđ nhătheoăl nhăv căchuyênăngànhănh ăLu tăGD Tă2005;ăLu tăBVQLNTDă2010;ă

Lu tăATTTMă2015…ăV năđ ănàyăc ngăđ căđi uăch nhătrongăl nhăv căchuyênăngànhă

(TM T), thông qua các v nă b nă Ngh ă đ nhă s ă 52/2013/N -CP;ă Thôngă t ă s ă

47/2014/TT-BCTăngàyă05ăthángă12ăn mă2014ăc aăB ăCôngăth ngăquyăđ nhăv ăqu nălỦăwebsiteăTM T (đ căs aăđ iăb ăsungăb iăThôngăt ă21/2018/TT-BCT ngày 20 thángă8ăn mă2018ăc aăB ăCôngăTh ngăv ăvi căs aăđ iăm tăs ăđi uăc aăThôngăt ă

47/2014/TT-BCTăvàăThôngăt ă59/2015/TT-BCT; Thôngăt ă04/2016/TT-BCTăc aăB ăCôngăTh ngăngàyă6ăthángă6ăn mă2016ăv ăvi căs aăđ i,ăb ăsungăm tăs ăThôngăt ă

c aăB ătr ngăB ăCôngăTh ngăv ăth ăt căhànhăchínhătrongăl nhăv căTM T, hóa

67 i u 12 Tuyên ngôn Qu c t Nhân quy n (1948)

68 i u 17: “Khôngăaiăb can thi p m t cách tu ti n ho c b t h păphápăvàoăđ i s ngăriêngăt ,ăgiaăđình,ănhàă ,

th ătín,ăho c b xâm ph m b t h păphápăđ n danh d và uy tín M iăng iăđ u có quy năđ c pháp lu t b o v

ch ng l i nh ng can thi p ho c xâm ph m nh ăv y”

69 Xem thêm: United Nations (2016), Guidelines for Consumer Protection, http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/ditccplpmisc2016d1_en.pdf, truy c p ngày 4/6/2018