ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH HIỆN TƯỢNG VỀ TƯƠNG TÁC GIỮA MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI, GIỮA CON NGƯỜI VÀ MÔI TRƯỜNG

Tác động của con người đến động đất Bất kỳ một lần tiến hành thành công phương pháp sử dụng thủy lực cắt pháfracking tìm dầu khí đều gây vi địa chấn do cấu trúc đá bị nứt gãy, số khoang

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

KHOA CƠ KHÍ

BÀI TẬP 1 Môn: MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

LỚP: L04 NHÓM: 15

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH HIỆN TƯỢNG VỀ TƯƠNG TÁC GIỮA MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI, GIỮA CON NGƯỜI VÀ MÔI TRƯỜNG

MỤC LỤC

1 Động đất 2

1.1 Khái niệm cơ bản 2

1.2 Yếu tố ảnh hưởng đến hình thành và phát triển của động đất 2

2 Tảo nở hoa 7

2.1 Khái niệm 7

2.2 Tác động đến môi trường sống 8

2.3 Giải pháp 8

3 Xây dựng thủy điện 10

3.1 Môi trường Địa chất 11

3.2 Môi trường đất 11

3.3 Môi trường nước 11

3.4 Môi trường không khí 12

3.5 Môi trường sinh thái 12

3.6 Khí hậu 14

3.7 Xã hội 14

4 Công nghiệp hóa 15

4.1 Khái niệm 15

4.2 Tác động của con người với môi trường 16

5 Gia tăng dân số 19

5.1 Khái niệm 19

5.2 Nguyên nhân gia tăng dân số 20

5.3 Các tác động tiêu cực của tình trạng gia tăng dân số hiện nay trên thế giới20 5.4 Giải pháp khắc phục 22

1 Động đất

1.1 Khái niệm cơ bản

Hình 1 1 : Động đất cường độ 6.5 độ richter tại Đài Loan

Động đất là sự rung động đột ngột của bề mặt Trái Đất kèm theo sự giải phóng năng lượng trong thạch quyển Động đất có thể có nhiều nguyên nhân, trong đó có ba

loại chính:

- Động đất do sụp đổ các hang động ngầm dưới mặt đất, thường ảnh hưởng mộtvùng hẹp

- Động đất do núi lửa, thường cường độ không mạnh

- Động đất kiến tạo liên quan với các đứt gãy kiến tạo, đặc biệt là các đứt gãy ởrìa các mảng thạch quyển Đây là loại phổ biến và có năng lượng lớn, tàn phá nặng nềnhất

1.2 Yếu tố ảnh hưởng đến hình thành và phát triển của động đất

Nội sinh: Do vận động kiến tạo của các mảng kiến tạo trong vỏ Trái đất, dẫn đến

các hoạt động đứt gãy và/hoặc phun trào núi lửa ở các đới hút chìm

Ngoại sinh: Thiên thạch va chạm vào Trái Đất, các vụ trượt lở đất đá với khối

lượng lớn

Nhân sinh: Hoạt động của con người gồm cả gây rung động không chủ ý, hay các

kích động có chủ ý trong khảo sát hoặc trong khai thác hay xây dựng, đặc biệt là các

vụ thử hạt nhân dưới lòng đất

1.2.1. Tác động của con người đến động đất

Bất kỳ một lần tiến hành thành công phương pháp sử dụng thủy lực cắt phá(fracking) tìm dầu khí đều gây vi địa chấn do cấu trúc đá bị nứt gãy, số khoang rỗng

do phương pháp thủy lực cắt phá trong khai thác dầu khí tạo ra đã tăng lên và cùng với

đó, số vi địa chấn cũng tăng Ngoài ra, các hoạt động khai thác đặc biệt khác của conngười cũng góp phần gây ra động đất như sự gia tăng số lượng các dự án xử lý nướcthải bằng thủy lực đã góp phần gây ra các trận động đất tại Mỹ1

Hình 1.2.1a : Hoạt động khai thác dầu khí bằng phương pháp Fracking

Các hoạt động khai thác mỏ khoáng sản ngày càng lớn, sâu hơn và rộng hơn củacon người là những nguyên nhân làm gia tăng các vụ động đất Các nhà nghiên cứ tinrằng gần 50% các trận động đất được gây ra bởi các hoạt động khoáng sản trên toànthế giới

Hình 1.2.1b : Công việc khai thác mỏ khoáng sản

Hoạt động xây đập ngăn nước, tích nước trong hồ thủy điện, ví dụ trận động đấtmạnh 7.9 độ richter tại Tứ Xuyên, Trung Quốc (2008) là hệ quả từ việc tích nước trong

hồ thủy điện Zipingpu, gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng đến mạng sống con người vàmôi trường xung quanh

Hình 1.2.1c : Qui mô đâp thủy điện Zipingpu

1.2.2. Ảnh hưởng của động đất lên con người

- Tác động trực tiếp của các trận động đất là rung cuộn mặt đất, gây ra hiện tượngnứt vỡ, làm sụp đổ các công trình xây dựng, gây sạt lở đất, lở tuyết

- Động đất cũng thường gây ra hỏa hoạn khi chúng phá hủy các đường dây điện

và các đường ống khí

- Các trận động đất xảy ra dưới đáy biển có thể gây ra lở đất hay biến dạng đáybiển, làm phát sinh sóng thần (những đợt sóng lớn tràn qua các đại dương rồi đổ bộvào đất liền) Đôi khi động đất còn khiến núi lửa hoạt động, thậm chí là những núi lửa

đã tắt từ lâu

- Một số trận động đất lớn nhất thế giới:

+ Trận động đất mạnh 9.2 độ richter tại phía nam Anchorage, bang Alaska, Mỹ(1964): trận động đất đã phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng, nhà cửa công trình khu vựcnày lên tới 311 triệu USD, cướp đi sinh mạng 131 người, trong đó 128 người chết dosóng thần đi kèm

Hình 1.2.1d : Động đất 9.2 độ richter tại Alaska, Mỹ (1964)

+ Trận động đất mạnh 7.9 độ richter tại Tứ Xuyên, Trung Quốc (2008): trận độngđất cướp đi hơn 70000 mạng sống, hơn 250000 người bị thương, hàng chục nghìnngười mất tích và hàng triệu người mất nhà cửa Gây ra thiệc hại về cơ sở hạ tầng,công trình và nhà cửa ước tính 86 tỷ USD

Hình 1.2.1 e : Tàn phá của dộng đất tại Tứ Xuyên (2008)

+ Thảm họa kép động đất, sóng thần mạnh 9 độ richter và cột sóng cao 40.5 m tạiTohoku, Nhật Bản (2011): thảm họa đã phá hủy hơn 127000 ngôi nhà, cướp đi mạngsống gần 20000 người và hàng nghìn người bị thương và mất tích

Hình 1.2.1f : Thảm họa kép tại Nhật Bản (2011)

+ Động đất ngày 18/09/2022 tại Đài Loan: trận động đất gây ra thiệt hại ít nhất 1người chết và 146 người bị thương trong trận động đất mạnh 6.4 độ richter

Hình 1.2.1g: Ảnh hưởng và hậu quả do rung chấn tại Đài Loan

từ xanh lục đậm, đỏ cho đến vàng xám

Hiện tượng thủy triều đỏ có liên quan chặt chẽ tới sự phú dưỡng của thủy vực.Nguyên nhân của hiện tượng trên có liên quan đến các yếu tố môi trường như: nhiệt

độ, độ mặn và hàm lượng muối dinh dưỡng cũng như các trường khí – thủy văn Ngoài

ra, các chất thải từ hoạt động của con người như nuôi trồng thủy sản thiếu quy hoạch,

sự phát triển của các nhà máy chế biến thủy sản, hóa chất… cũng là một trong cácnguyên nhân dẫn đến sự hình thành Thủy triều đỏ.

2.2 Tác động đến môi trường sống

Hiện tượng tảo nở hoa có thể gây ra rất nhiều vấn đề cho hệ thống thủy sinh

Hiện tượng tảo nở hoa đã gặp tại thủy vực nước ngọt cũng như ở biển Việt Nam.Tại các vùng biển Việt Nam có hơn 70 loài tảo, vi khuẩn lam gây độc Loài vi khuẩnlam Phaeocystis globosathường xuất hiện ở vùng biển Bình Thuận vào Tháng 7,Tháng 8 hàng năm

Năm 2004, loài vi khuẩn này đã gây ra hiện tượng thủy triều đỏ trên diện tíchkhoảng 40 km2 tại vùng biển huyện Tuy Phong, sinh khối của chúng dạt vào bờ biểntạo thành lớp dày, khi phân hủy làm môi trường ô nhiễm nghiêm trọng

Hiện tượng tảo nở hoa ảnh hưởng tới con người như thế nào?

Hiện tượng tảo nở hoa có thể gây ra rất nhiều vấn đề cho hệ thống thủy sinh,chẳng hạn như: Làm biến đổi màu của nước, gây mất mỹ quan ao hồ Làm bẩn nước,gây mùi hôi hoặc vị khó chịu Gây chết hoặc đầu độc các tổ chức sống khác trong hệthống thủy sinh, bao gồm cả cá Điều này ảnh hưởng rất nặng nề đối với những ngưdân đi biển, thiếu hụt năng suất đánh bắt trầm trọng, từ đấy làm đời sống của ngư dânngày càng thiếu thốn về mức sống của họ

2.3 Giải pháp

Khi xuất hiện tình trạng tảo nở hoa, cách tốt nhất là dọn sạch lượng tảo này rakhỏi hệ thống ngay lập tức, nếu không chúng sẽ lan ra rất nhanh Cần phải theo dõiquá trình xử lý vì các tảo khác có thể phát triển và nở hoa Xử lý không triệt để có thểdẫn đến lãng phí chi phí Giải pháp của chúng tôi rất đơn giản MicrobeLift là quần thểcác vi sinh tồn tại trong tự nhiên Sản phẩm chứa 29 loại vi khuẩn từ hơn 12 gien khácnhau Đây là sản phẩm độc nhất có chứa các vi sinh vật hiếu khí, yếm khí, tùy nghi, vikhuẩn hóa tổng hợp và quang hợp Các vi khuẩn sống này tự điều chỉnh để thích nghivới môi trường hoạt động  Phương thức sử dụng rất đơn giản Có thể cho trực tiếpMicrobe-Lift vào nước hoặc pha loãng chúng rồi phun xịt vào khu vực nước cần xử lý

Sản phẩm chứa các thể vi khuẩn tự nhiên, do đó không gây hại đến các tổ chức sốngkhác Thời hạn sử dụng tối thiểu của sản phẩm là 02 năm.

Hình 2.3a: Được chụp từ vệ tinh cho thấy sức nghiêm trọng của hiện tượng tảo nở hoa.

Hình 2.3b: Thủy triều gần như chỉ toàn 1 màu đỏ khi xuất hiện hiện tượng này.

Hình 2.3c: Cá chết trôi nổi trên bờ biển vì bị thiếu hụt oxi trầm trọng

3 Xây dựng thủy điện

Không thể phủ nhận rằng, trong quá trình hình thành và phát triển, nhiều thập kỷqua, các thủy điện ở Việt Nam đã làm tốt vai trò, sứ mệnh của mình, đóng góp rấtnhiều cho phát triển nguồn năng lượng sạch và là nhân tố thúc đẩy phát triển kinh tế -

xã hội của đất nước Tuy nhiên, ở góc nhìn về môi trường thì các dự án thủy điện đã vàđang có tác động tiêu cực đến sản xuất và đời sống của người dân các vùng dự án và

hạ lưu của thủy điện Biến đổi khí hậu; biến đổi địa chất; sạt lở đất; người dân vùnglòng hồ phải di dịch cư nhường đất cho các dự án thủy điện cùng những tác động tiêucực của môi trường đang là vấn đề nóng bỏng hiện nay

Hình 3: Đập thủy điện

3.1 Môi trường Địa chất

Trong quá trình xây dựng cần có hoạt động nổ mìn để khai thác vật liệu xây dựngnhư: đất, đá,… và để chuyển hướng dòng chảy của sông… do đó gây nên những chấnđộng kích thích, gây xói lở hạ lưu nhà máy Đối với các dự án có qui mô lớn, nhữngtác động này có ảnh hưởng lớn đến địa chất, địa mạo của khu vực đập thuỷ điện cũngnhư chất lượng công trình

3.3 Môi trường nước

3.3.1. Ảnh hưởng đến chế độ thủy văn

Chế độ thủy văn sẽ thay đổi căn bản từ dạng sông suối thành dạng hồ chứa vớimực nước hồ Hàng năm mực nước hồ chứa sẽ thay đổi từ mực nước chết đến mựcnước dâng bình thường Tại hạ lưu đập sẽ có thay đổi lớn về điều kiện thủy văn so vớitrước khi xây dựng công trình, mùa kiệt dòng chảy vào hồ chứa sẽ bị giảm nhưng tănglên đáng kể ở hạ lưu nhà máy làm tăng khả năng tưới cho các vùng canh tác vensông

3.3.2. Ảnh hưởng đến chất lượng nước

● Trong quá trình thi công

Một lượng đất đá được đổ vào các sông suối để chặn dòng, các hoạt động về khai

trạm trộn bê tông, các công tác đào móng, đào làm đường thi công các đập, đào kênhv.v khi gặp trời mưa một lượng bùn cát chảy tràn xuống sông suối làm tăng độ đụccủa nước sông Cùng với đó, một lượng nhiên liệu rất lớn để phục vụ cho nhu cầu hoạtđộng của các phương tiện cơ giới, máy móc … và nếu các nhiên liệu này bảo quảnkhông cẩn thân có thể gây ra sự cố tràn dầu, có thể tràn trực tiếp vào sông hoặc đượcxâm nhập theo dòng chảy vào sông Không những vậy, một lượng không nhỏ chất thảirắn từ quá trình xây dựng như các chất hữu cơ, hoặc kim loại sẽ góp phần làm tănghàm lượng chất rắn lơ lửng, gây ô nhiễm hữu cơ, ô nhiễm kim loại nặng Bên cạnh đó,

do trong quá trình thi công còn sử dụng chất nổ để khai thác đá, làm đường hầm nen, phá đá mở rộng lòng sông tại tuyến đập chính, làm móng tràn và nhà máy nêncác loại hóa chất sinh ra từ các loại thuốc nổ sẽ lan truyền đến các dòng nước làm ảnhhưởng xấu đến chất lượng nước sông trong thời gian thi công

tuy-● Khi hồ chứa vận hành

Ở thời kỳ đầu sự phân hủy các chất hữu cơ như cây cối, thân cây, rễ cây và lá cây

sẽ phát sinh những loại khí độc cao như Sunfide, metane, carbon dioxide … sẽ đượchòa tan trong nước Ngoài ra các vật chất được tích tụ từ các nguồn nước sông suối đổvào có thể gây nên nhiễm khuẩn trong nước hồ, làm ảnh hưởng đến chất lượng nướcsông khi xả ra hạ lưu Ngoài ra còn có sự phân tầng nước hồ với sự chênh lệch nhiệt

độ từ 1-5o C Sự phân tầng sẽ làm thay đổi quá trình trao đổi nhiệt và khí Hậu quả làkhi hồ đầy nước, ở tầng sâu oxi sẽ bị khử nhưng ngược lại chất dinh dưỡng sẽ giàuhơn và nhiệt độ thấp hơn ở tầng mặt, ở chỗ nước nông và thượng lưu oxi sẽ giàu hơn

3.4 Môi trường không khí

Sau khi hoàn thành dự án diện tích mặt nước được tăng lên đáng kể, điều này cótác động tích cực đến: biên độ nhiệt ngày – đêm, tăng độ ẩm không khí vùng ven hồ,tăng độ ẩm đất ven hồ – tạo điều kiện thuận lợi để hệ sinh thái ven hồ phát triển Tuynhiên trong quá trình thi công sẽ gây ra ô nhiễm môi trường không khí và gây tiếng ồncho khu vực xây dựng dự án

3.5 Môi trường sinh thái

3.5.1. Đối với Thực vật

Trong quá trình xây dựng, thi công khu vực đập chính, đập phụ, đập tràn, cửa lấynước, nhà máy và các mỏ đất đá, đường thi công, khu vực lán trại, khu làm việc … vàsau khi tích nước một số loài thuộc các họ thực vật phân bố ở lòng hồ sẽ bị mất đi,nhưng chủ yếu là các loài phổ biến là thứ sinh và các loại cây trồng Thành phần loàithực vật có giá trị khoa học và tài nguyên đều tập trung chủ yếu ở các kiểu rừng rậmnhiệt đới gió mùa Do đó khi xây dựng cũng như khi hình thành hồ chứa sẽ không cónguy cơ gây trực tiếp diệt vong các loài này Tuy nhiên Rừng phòng hộ đầu nguồn sẽ

bị phá cùng với các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia làm mất rất nhiều diện tíchrừng, mất đi tính đa dạng sinh học trong khu vực, trong khi việc trồng bù rừng lạikhông được thực hiện đầy đủ vì hầu hết các công trình đã không bố trí được hoặc bốtrí không đủ quỹ đất trồng rừng nhằm bù lại diện tích rừng đã mất Trước đây các đốitượng khai thác trái phép khó mà xâm nhập được vào các rừng đầu nguồn vì địa hìnhhiểm trở, nhưng sau khi có các con đường công vụ thi công thủy điện tạo điều kiệnthuận lợi cho việc vận chuyển gỗ trái phép khiến cho tình hình khai thác gỗ trái phépdiễn ra phức tạp

Hình 3.5.1: Ảnh hưởng đập thủy điện đến môi trường.

3.5.2. Đối với động vật

Trong quá trình xây dựng sẽ tạo ra những xáo trộn lớn đối với môi trường sốngcủa động vật hoang dã trong khu vực dự án Việc sử dụng cơ giới suốt ngày đêm, nổ

cho thú hoặc bị bắt hoặc chạy ra khỏi khu vực Tác động này chắc chắn sẽ không tránhkhỏi và mức độ ảnh hưởng tùy thuộc vào qui mô xây dựng công trình Đối với độngvật quí hiếm trong khu vực này hầu như không còn, do dân cư đã xâm nhập sâu vàohầu hết các nơi của khu vực dự án.

3.6 Khí hậu

Việc lấy nước bất hợp lý, không tuân thủ chế độ xả tối thiểu và không xem xéttính toán đến dòng chảy môi trường về hạ du của các nhà máy Thủy điện trên các hệthống sông đã gây ra nhiều tác động: Thiếu nước sản xuất nông nghiệp ở hạ du dokhông đủ nước cho các công trình thủy lợi, đặc biệt là các trạm bơm làm cho đất bị bạcmàu, giảm năng suất cây trồng; Nguy cơ sa mạc hóa hạ lưu, do việc tích nước của các

hồ chứa đã dẫn đến hình thành các đoạn sông chết sau đập, nhiều diện tích đất nôngnghiệp không đủ nước tưới gây khô hạn và sa mạc hóa; Xói mòn và sạt lở bờ sông;Vấn đề nhiễm mặn

Hình 3.5.2:Ảnh hưởng đến nguồn nước.

3.7 Xã hội

Chế độ vận hành của các nhà máy thủy điện và cơ chế lấy nước của các nhà máy,đặc biệt là các nhà máy loại chuyển dòng sang lưu vực khác sẽ gây ra hiện tượng ngậplụt bất thường ở lưu vực tiếp nhận, nhiều diện tích đất bị ngập sâu trong nước, nhiềukhu vực ven sông bị sạt lở phá hủy các công trình giao thông, công trình thủy lợi gặm

dần các bãi bồi màu mỡ ven sông, mất mùa do chưa kịp thu hoạch, ảnh hưởng đến ansinh xã hội, làm đảo lộn sinh hoạt của người dân.

Hình 3.5.2: Ngập lụt tàn phá đường xá, nhà cửa.

4 Công nghiệp hóa

4.1 Khái niệm

Công nghiệp hóa là quá trình tạo sự chuyển biến từ nền kinh tế nông nghiệp vớinền kinh tế lạc hậu, dựa trên lao động thủ công, năng suất thấp sang nền kinh tế côngnghiệp với cơ cấu kinh tế hiện đại, dựa trên lao động sử dụng bằng máy móc, tạo ranăng suất lao động cao

4.2 Tác động của con người với môi trường

Tác động của con người với môi trường đã thay đổi mạnh mẽ theo thời gian Sựchuyển đổi này diễn ra do dân số ngày càng tăng, nhu cầu của con người ngày càngđược nâng cao

 Trước khi công nghiệp hóa

- Tác động của các hoạt động của con người đối với môi trường là tối thiểu vì cáccông nghệ được sử dụng không có khả năng thay đổi môi trường trên quy mô lớn

Ví dụ: các hoạt động nông nghiệp được thực hiện bằng các công cụ cầm tay và

công nghệ đơn giản

Lao động thủ công là chính

Công nghiệp hóa, sản xuất dựa trên máy móc, thiết bị hiện đại