Mối quan hệ giữa dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam

1 Khái quát về đặc điểm của dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam hiện nay11.1Đặc điểm của dân tộc ở Việt Nam hiện nay11.2 Đặc điểm của tôn giáo ở Việt Nam hiện nay22. Đặc điểm mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam43. Ảnh hưởng của mối quan hệ dân tộc tôn giáo đối với sự ổn định chính trị xã hội và độc lập, chủ quyền của dân tộc74. Định hướng giải quyết mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam hiện nay125. Trách nhiệm của sinh viên

MỤC LỤC

1 Khái quát về đặc điểm của dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam hiện nay 1

1.1 Đặc điểm của dân tộc ở Việt Nam hiện nay 1

1.2 Đặc điểm của tôn giáo ở Việt Nam hiện nay 2

2 Đặc điểm mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam 4

3 Ảnh hưởng của mối quan hệ dân tộc tôn giáo đối với sự ổn định chính trị - xã hội và độc lập, chủ quyền của dân tộc 7

4 Định hướng giải quyết mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam hiện nay 12

5 Trách nhiệm của sinh viên 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

1 Khái quát về đặc điểm của dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam hiện nay

1.1 Đặc điểm của dân tộc ở Việt Nam hiện nay

Việt Nam là một quốc gia có nhiều dân tộc Cộng đồng dân tộc Việt Nam hiện nay là kết quả của một quá trình hình thành và phát triển lâu dài trong lịch sử Dân tộc

ở Việt Nam có những đặc điểm nổi bật sau:

Thứ nhất: Là có sự chênh lệch về số dân giữa các tộc người

Việt Nam hiện có 54 dân tộc anh em, dân số giữa các dân tộc không đều nhau Trong đó dân tộc Kinh chiếm khoảng 87% dân số, còn lại là dân tộc ít người phân bố rải rác trên địa bàn cả nước Có 10 dân tộc có số dân từ dưới 1 triệu đến 100 nghìn người là: Tày, Nùng, Thái, Mường, Khơme, Mông, Dao, Giarai, Bana, Êđê; 20 dân tộc có số dân dưới 100 nghìn người, 16 dân tộc có số dân từ dưới 10 nghìn người đến

1 nghìn người; 6 dân tộc có số dân dưới 1 nghìn người (Cống, Sila, Pupéo, Rơmăm, Ơ

đu, Brâu)

Thứ hai: Các dân tộc cư trú xen kẽ nhau

Hình thái cư trú xen kẽ giữa các dân tộc ở Việt Nam ngày càng gia tăng Các dân tộc không có lãnh thổ riêng, không có nền kinh tế riêng Và sự thống nhất giữa các dân tộc và quốc gia trên mọi mặt của đời sống xã hội ngày càng được củng cố

Đặc điểm này một mặt tạo điều kiện thuận lợi để các dân tộc mở rộng giao lưu, tăng cường hiểu biết, giúp đỡ nhau cùng nhau phát triển tạo nên một nền văn hóa thống nhất trong đa dạng Tuy nhiên do có nhiều tộc người sống xen kẽ nên trong quá trình sinh sống cũng không thể tránh khỏi mâu thuẫn, xung đột tạo kẽ hở để các thế lực thù địch lợi dụng phá hoại an ninh chính trị và sự thống nhất của đất nước

Thứ ba: Các dân tộc thiểu số ở Việt Nam phân bố chủ yếu ở địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng

Tuy chỉ chiếm khoảng 13% dân số, nhưng 53 dân tộc thiểu số ở Việt Nam lại cư trú trên ¾ diện tích lãnh thổ và phân bố chủ yếu trên các địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng và giao lưu quốc tế như: vùng biên giới, hải đảo, vùng sâu vùng xa

Thứ tư: Các dân tộc ở Việt Nam có trình độ phát triển không đều

Do điều kiện tự nhiên, xã hội và hậu quả của các chế độ áp bức bóc lột trong lịch

sử nên sự chênh lệch trình độ phát triển kinh tế, văn hoá giữa các dân tộc, giữa các vùng dân cư thể hiện rõ rệt Về xã hội, trình độ tổ chức đời sống, quan hệ xã hội giữa các dân tộc thiểu số không giống nhau Về phương diện kinh tế, một số ít dân tộc còn duy trì kinh tế chiếm đoạt, dựa vào khai thác tự nhiên; tuy nhiên phần lớn các dân tộc

ở Việt Nam đã chuyển sang phương thức sản xuất tiến bộ, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Về phương diện văn hóa, trình độ dân trí, chuyên môn kỹ thuật của nhiều dân tộc thiểu số còn thấp

Thứ năm: Các dân tộc Việt Nam có truyền thống đoàn kết, gắn bó lâu đời trong cộng đồng dân tộc – quốc gia thống nhất

Đặc điểm này đã được hình thành từ rất sớm và tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa các dân tộc Không cả già trẻ gái, trai, hay dân tộc nào miễn là người dân Việt Nam thì các anh em dân tộc Việt Nam luôn đoàn kết keo sơn gắn bó một lòng một dạ Trước khi thời chiến các dân tộc đồng lòng chống dịch, bảo vệ Tổ quốc Ngày nay thời bình các dân tộc cùng nhau xây dựng và bảo vệ nền hòa bình dân tộc Tính đoàn kết dân tộc, hòa hợp dân tộc trong một cộng đồng thống nhất đã trở thành truyền thống của dân tộc ta

Thứ sáu: Mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng, góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng của nền văn hóa Việt Nam thống nhất

Dân tộc Việt Nam có nền văn hoá thống nhất trong đa dạng Văn hoá Việt Nam

là sự thống nhất trong đa dạng Cùng với nền văn hóa cộng đồng, mỗi dân tộc trong đại gia đình các dân tộc Việt lại có đời sồng văn hóa mang bản sắc riêng, góp phần làm phong phú thêm nên văn hóa của cộng đồng Rất nhiều bản sắc văn hóa tạo thành nét đặc trưng riêng của mỗi dân tộc làm phong phú cho nền văn hóa dân tộc nước nhà

1.2 Đặc điểm của tôn giáo ở Việt Nam hiện nay

Nằm ở giữa ngã ba của Đông Nam châu Á, Việt Nam là nơi giao lưu của các luồng tư tưởng, văn hóa khác nhau Với địa hình phong phú và đa dạng, lại ở vùng nhiệt đới gió mùa, thiên nhiên vừa ưu đãi, vừa đe dọa cộng đồng người sống ở đây

Do đó, thường nảy sinh tâm lý sợ hãi, mong muốn nhờ cậy vào sự che chở của lực lượng siêu nhiên Dân tộc Việt Nam có lịch sử lâu đời và nền văn minh hình thành sớm, lại kề bên hai nền văn minh lớn của loài người là Trung Hoa và Ấn Độ, nên tín ngưỡng, tôn giáo nhận sự ảnh hưởng sâu đậm từ hai nền văn minh ấy

Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, sự xuất hiện nhiều nhân vật có công trong việc giúp dân, cứu nước được cả cộng đồng tôn sùng và đời đời thờ phụng Trong tâm thức của người Việt luôn tiềm ẩn, chữa đựng đạo lý “uống nước nhớ nguồn” Điều đó được thể hiện khá rõ nét trong đời sống sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo của họ

=> Đặc điểm tự nhiên, lịch sử và văn hóa đó có ảnh hưởng lớn đến đặc điểm của tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam Tôn giáo ở Việt Nam có những đặc điểm sau:

Thứ nhất: Việt Nam là một quốc gia có nhiều tôn giáo

Hiện nay, ở Việt Nam tồn tại hầu hết các tôn giáo lớn của thế giới như Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo; các tôn giáo khu vực như Đạo giáo; tôn giáo bản địa như Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo, Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa,… Tính đến hết năm 2018, nước ta có 16 tôn giáo và 43 tổ chức tôn giáo được Nhà nước cấp đăng ký và công nhận, với hơn 26 triệu tín đồ

Dưới góc độ văn hóa, sự đa dạng của tôn giáo ở Việt Nam đã góp phần làm cho văn hóa Việt Nam đa dạng, phong phú Mỗi loại hình tôn giáo đều góp mặt trang điểm cho bộ mặt văn hóa Việt Nam đa sắc, đa màu Đây là một thế mạnh, một lợi thế trong phát triển kinh tế – xã hội hiện nay Chúng ta có thể khai thác các giá trị văn hóa này

để phát triển kinh tế du lịch văn hóa, có thể quảng bá giá trị văn hóa này trong giao lưu hội nhập quốc tế hiện nay Còn dưới góc độ quản lý xã hội, sự đa dạng, phong phú của tôn giáo còn đòi hỏi Đảng, Nhà nước vừa phải có quan điểm, chính sách đúng đắn, vừa phải cụ thể hóa để phù hợp với từng tôn giáo của các tộc người cụ thể

Thứ hai: Tôn giáo ở Việt Nam đa dạng, đan xen, chung sống hòa bình và không có xung đột, chiến tranh tôn giáo

Các tôn giáo ở Việt Nam có sự đa dạng về nguồn gốc và truyền thống lịch sử Mỗi tôn giáo ở Việt Nam có quá trình lịch sử tồn tại và phát triển khác nhau, nên sự gắn bó với dân tộc cũng khác nhau Tín đồ của các tôn giáo khác nhau cùng chung sống hòa bình trên một địa bàn, giữa họ có sự tôn trọng niềm tin của nhau và chưa từng xảy ra xung đột, chiến tranh tôn giáo

Thứ ba: Tín đồ các tôn giáo Việt Nam phần lớn là nhân dân lao động, có lòng yêu nước, tinh thần dân tộc

Tín đồ các tôn giáo ở Việt Nam có thành phần rất đa dạng phần lớn là nhân dân lao động trong đó chủ yếu là nông dân Theo ước tính của Ban Tôn giáo Chính phủ, trong Phật giáo, Công giáo có khoảng 80 – 85% tín đồ là nông dân, trong Tin lành có khoảng 65% tín đồ là nông dân và trong Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo có khoảng 95% tín đồ là nông dân Đa số họ có đời sống và trình độ dân trí thấp Đa số tín đồ các tôn giáo đều có tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm, tôn trọng công lý, gắn bó với dân tộc, đi theo Đảng, theo cách mạng, hăng hái tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

Thứ tư: Hàng ngũ chức sắc các tôn giáo có vai trò, vị trí quan trọng trong giáo hội, có uy tín, ảnh hưởng với tín đồ

Chức sắc tôn giáo là tín đồ có chức vụ, phẩm sắc trong tôn giáo, họ tự nguyện thực hiện thường xuyên nếp sống riêng theo giáo lý, giáo luật của tôn giáo mà mình tin theo Trong giai đoạn hiện nay, hàng ngũ chức sắc các tôn giáo ở Việt Nam luôn chịu sự tác động của tình hình chính trị - xã hội trong và ngoài nước, nhưng nhìn chung xu hướng tiến bộ trong hàng ngũ chức sắc ngày càng phát triển

Thứ năm: Các tôn giáo ở Việt Nam đều có quan hệ với các tổ chức, cá nhân tôn giáo ở nước ngoài

Nhìn chung các tôn giáo ở nước ta, không chỉ các tôn giáo ngoại nhập, mà cả các tôn giáo nội sinh đều có quan hệ với các tổ chức, cá nhân tôn giáo ở nước ngoài hoặc các tổ chức tôn giáo quốc tế Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, nước ta đã thiết lập quan hệ ngoại giao với gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới Đây cũng chính là điều kiện gián tiếp củng cố và phát sinh mối quan hệ giữa các tôn giáo Việt Nam với tôn giáo ở các nước trên thế giới

Thứ sáu: Tôn giáo ở Việt Nam thường bị các thế lực phản động lợi dụng

Trong những năm trước đây cũng như giai đoạn hiện nay, các thế lực thực dân,

đế quốc luôn chú ý ủng hộ, tiếp tay cho các đối tượng phản động ở trong nước lợi dụng tôn giáo để thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình” đối với nước ta Lợi dụng đường lối đổi mới, mở rộng dân chủ của Đảng và Nhà nước ta, các thế lực thù địch bên ngoài thúc đẩy các hoạt động tôn giáo, tập hợp tín đồ, tạo thành một lực lượng để cạnh tranh ảnh hưởng và làm đối trọng với Đảng Cộng sản, đấu tranh đòi hoạt động của tôn giáo thoát ly khỏi sự quản lý của Nhà nước; tìm mọi cách quốc tế hóa “vấn đề tôn giáo” ở Việt Nam để vu cáo Việt Nam vi phạm dân chủ, nhân quyền, tự do tôn giáo

2 Đặc điểm mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam

Quan hệ dân tộc và tôn giáo là sự liên kết, tác động qua lại, chi phối lẫn nhau giữa dân tộc và tôn giáo trong nội bộ quốc gia, hoặc giữa các quốc gia với nhau trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Việc giải quyết mối quan hệ này như thế nào có ảnh hưởng rất lớn đến sự ổn định chính trị và phát triển bền vững của mỗi quốc gia, nhất

là các quốc gia đa dân tộc và đa tôn giáo

Quan hệ dân tộc và tôn giáo được biểu hiện dưới nhiều cấp độ, hình thức và

phạm vi khác nhau Những đặc điểm mang tính đặc thù cơ bản giữa dân tộc và tôn giáo ở nước ta hiện nay như sau:

 Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo; quan hệ dân tộc và tôn giáo được thiết lập và củng cố trên cơ sở cộng đồng quốc gia - dân tộc thống nhất

Sự đoàn kết giữa tôn giáo và dân tộc vẫn trở thành xu thế nổi trội Trong điều kiện hiện nay, xu thế đoàn kết tôn giáo và dân tộc vẫn là dòng chủ lưu xuất phát từ những yếu tố truyền thống, lịch sử và văn hoá Nhìn một cách tổng quát, suốt chiều dài của mấy nghìn năm lịch sử vấn đề nổi trội vẫn là tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết cộng đồng Tinh thần đó trở thành phong cách, đạo lí sống của người Việt Nam Tinh thần đoàn kết đó đã trở thành sức mạnh quật khởi để dân tộc Việt Nam chiến thắng kẻ thù Lịch sử Việt Nam đã từng chứng kiến sự giành lại độc lập dân tộc sau hơn nghìn năm Bắc thuộc, nhà Trần ba lần đánh tan quân Mông-Nguyên, nhà Lê

đánh thắng quân xâm lược Minh, Quang Trung đại phá quân Thanh Tinh thần đoàn kết đó lại được thử thách qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, để đến hôm nay tinh thần đó lại trở thành sức mạnh vô địch trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa

xã hội Suốt trong quá trình lịch sử cho đến hiện tại, các tôn giáo ở Việt Nam có truyền thống gắn bó chặt chẽ với dân tộc, đồng hành cùng dân tộc, gắn đạo với đời Mọi công dân Việt Nam không phân biệt dân tộc, tôn giáo và tính ngưỡng với nhau Nhìn chung, mọi người đều đoàn kết ý thức rõ về cội nguồn, về một quốc gia - dân tộc thống nhất cùng chung sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong thời gian gần đây, ở nhiều nước, nhiều quốc gia trên thế giới nổi lên xu hướng xung đột dân tộc, tôn giáo gây mất ổn định chính trị - xã hội, thậm chí gây ra các cuộc nội chiến bùng phát dữ dội Nhưng ở Việt Nam, ngay từ sau khi đất nước giành được độc lập dân tộc, thống nhất đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, quan hệ dân tộc và tôn giáo luôn được coi trọng và nhìn chung được giải quyết khá tốt, không dẫn đến những xung đột lớn trong nội bộ quốc gia Tuy nhiên, trong quá trình triển khai hoạt động thực tiễn, do nhận thức hoặc do thực hiện chưa đúng các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về vấn đề dân tộc

và tín ngưỡng, tôn giáo nên dẫn đến việc có nơi có lúc quan hệ này vẫn nảy sinh những mâu thuẫn cần phải được nhận diện rõ và đánh giá một cách khách quan, khoa học để tiếp tục tăng cường giải quyết tốt mối quan hệ nhằm phát huy những giá trị tốt đẹp của các dân tộc và những giá trị đạo đức, văn hóa của các tôn giáo, tín ngưỡng nhằm góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa Việt Nam; đồng thời đảm bảo sự ổn định chính trị của quốc gia

 Quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi tín ngưỡng truyền thống

Ở Việt Nam, tín ngưỡng truyền thống biểu hiện ở nhiều cấp độ, trên phạm vi cả nước, trong mọi gia đình, dòng họ không phân biệt dân tộc, tôn giáo Như tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, anh hùng dân tộc, những người có công với dân, với nước có ý nghĩa trong đời sống tâm linh của người Việt

Ở cấp độ gia đình, thờ cúng tổ tiên là hoạt động phổ biến và trở thành truyền thống, nét đẹp văn hóa của mỗi gia đình, dòng họ; đồng thời đây là sợi dây kết dính tất

cả các thành viên trong dòng họ, dòng tộc, kể cả khi họ sinh sống bất kì đâu trên mọi miền đất nước

Ở cấp độ làng, xã, hầu hết đều thờ cúng Thành hoàng làng, thần làng, thần bản mệnh của cộng đồng Những vị thần này có nguồn gốc khác nhau: Có thể là thần núi, thần sông, thổ thần, thần cây, thần đá,…; có thể là các tổ sư các nghề, người lập làng, dựng làng, người có công với làng, người có công với nước được sinh ra tại làng đó,

… Hoạt động này trở thành sợi dây gắn kết các thành viên trong gia đình với làng, xã, gắn kết các làng, xã lại với nhau và với triều đình trung ương - đại diện cho cộng đồng quốc gia dân tộc thống nhất

Ở cấp độ quốc gia, đỉnh cao của sự hội tụ đoàn kết thống nhất cộng đồng dân tộc của người Việt được biểu hiện dưới dạng tôn giáo, tín ngưỡng đó là người Việt Nam

dù sinh sống bất cứ ở nơi đâu trên mọi miền Tổ quốc hay họ định cư ở nước ngoài, dù khác nhau về ngôn ngữ, tôn giáo, tín ngưỡng, thế hệ…thì đều hướng về cội nguồn của dân tộc chung - nơi các Vua Hùng đã có công dựng nước - thực hiện các nghi lễ thờ

tự, thờ cúng thể hiện lòng tôn kính, niềm tự hào dân tộc về con cháu Lạc Hồng, về nghĩa “đồng bào” đoàn kết gắn bó chặt chẽ trong một cộng đồng quốc gia - dân tộc thống nhất

Sự gắn kết giữa tôn giáo và dân tộc tạo bản sắc văn hoá ở Việt Nam Ở nước ta yếu tố tôn giáo là sợi dây liên kết giữa người với người trong cộng đồng quốc gia dân tộc, biểu hiện bằng quan hệ Nhà - Làng - Nước

Như vậy, chính tín ngưỡng truyền thống đã làm nên nét đặc thù trong quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam, thậm chí nó còn chi phối mạnh mẽ, làm biến đổi các nền văn hóa, các tôn giáo khi du nhập vào nước ta, Việt Nam là quốc gia hội tụ rất nhiều nền văn hóa trên thế giới và phần lớn các tôn giáo đều là tôn giáo ngoại sinh Nhưng khi các tôn giáo ấy du nhập vào Việt Nam muốn “cắm rễ”, phát triển được đều phải biến đổi ít hay nhiều để phù hợp với truyền thống dân tộc, với nền tảng văn hóa bản địa, trong đó chi phối mạnh mẽ nhất là tín ngưỡng truyền thống, nhất là truyền thống thờ cúng tổ tiên Ví dụ điển hình là sự biến đổi của Nho giáo, Phật giáo, Công giáo khi du nhập vào nước ta

 Các hiện tượng tôn giáo mới có xu hướng phát triển mạnh làm ảnh hưởng đến đời sống cộng đồng và khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Từ khi đất nước thực hiện đường lối đổi mới toàn diện, kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng thì đời sống tín ngưỡng, tôn giáo của người Việt Nam phát triển, trong đó xuất hiện một số hiện tượng tôn giáo mới như Long hoa Di Lặc, Tin Lành Vàng Chứ, Thanh Hải vô thượng sư, Tiên rồng…; các tổ chức đội lốt tôn giáo như Tin Lành Đề Ga, Hà Mòn ở Tây Nguyên Tính chất mê tín của các hiện tượng tôn giáo mới khá rõ Thậm chí, một số nhóm lợi dụng niềm tin tôn giáo để tuyên truyền những nội dung gây hoang mang trong quần chúng, hay thực hành những nghi lễ phản văn hóa, truyền đạo trái phép, phát tán các tài liệu có nội dung xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, làm phương hại đến mối quan hệ dân tộc và tôn giáo, làm ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết tôn giáo; gây ra nhiều vấn đề phức tạp và tác động tiêu cực đến tình hình an ninh

chính trị, trật tự an toàn xã hội ở nhiều vùng dân tộc Do vậy, các hiện tượng tôn giáo mới phát triển mạnh hiện nay cần phải được quản lý tốt nhằm đảm bảo sự ổn định chính trị quốc gia và đảm bảo giải quyết tốt mối quan hệ dân tộc và tôn giáo ở nước ta

3 Ảnh hưởng của mối quan hệ dân tộc tôn giáo đối với sự ổn định chính trị - xã hội và độc lập, chủ quyền của dân tộc

- Việt Nam là một quốc gia đa tôn giáo, vì vậy vấn đề đoàn kết tôn giáo có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống xã hội và tác động mạnh mẽ đến tiến trình cách mạng

- Khi một tôn giáo ra đời và hình thành ở một nước, thì nó thường dựa theo chính thể ở nước đó, vì những người truyền bá và tiếp nhận tôn giáo ấy không thể có ý tưởng nào khác với chính thể hiện hành ở nước mình

- Trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, tôn giáo là lĩnh vực nhạy cảm, dễ thu hút sự chú ý của dư luận trong nước và quốc tế Đây cũng là lĩnh vực dễ bị lợi dụng vào các hoạt động gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị - xã hội Việt Nam là quốc gia có nhiều tôn giáo Với chủ trương “tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo” của Đảng và Nhà nước Việt Nam, thời gian qua, tình hình tôn giáo ổn định, đời sống tôn giáo có những biến đổi sâu sắc cả về số lượng lẫn phạm vi hoạt động, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được tôn trọng, bảo đảm Các tổ chức tôn giáo được công nhận xây dựng và thực hiện đường hướng hành đạo phù hợp với văn hóa truyền thống, gắn bó, đồng hành cùng dân tộc Cơ quan chức năng làm tốt công tác hướng dẫn, quản lý, từng bước đưa hoạt động tôn giáo đi vào nề nếp, đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc

- Tuy nhiên, với tác động của tình hình quốc tế, mặt trái của toàn cầu hóa và cơ chế thị trường, âm mưu “chính trị hóa tôn giáo” của các thế lực thù địch đã làm cho đời sống tôn giáo bị tác động và không ngừng biến đổi, tiềm ẩn nhiều “nguy cơ”, nổi lên các vấn đề như: Lợi dụng hoạt động tôn giáo vi phạm pháp luật, thậm chí mang

“màu sắc chính trị”; lợi dụng một số bất cập trong quản lý tôn giáo để xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; mâu thuẫn nội bộ, tranh giành chức quyền, hoạt động tôn giáo xa rời chuẩn mực đạo đức và văn hóa truyền thống dân tộc, trục lợi, sa sút đạo hạnh trong một số tổ chức tôn giáo; xuất hiện một số loại hội, nhóm mang danh tôn giáo, đạo lạ

- Những vấn đề nêu trên không chỉ gây khó khăn cho công tác tôn giáo mà còn là nguyên nhân và điều kiện để các thế lực thù địch lợi dụng tiến hành các hoạt động gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị - xã hội Cụ thể là:

Một là: Lợi dụng tôn giáo để hoạt động chống Đảng và Nhà nước Việt Nam, gây

mất ổn định chính trị - xã hội

 Thời gian qua, lợi dụng tính nhạy cảm của vấn đề tôn giáo, một số phần

tử cực đoan trong tôn giáo cấu kết với các tổ chức, cá nhân thiếu thiện chí với Đảng và Nhà nước Việt Nam tổ chức các cuộc “hội luận”, “họp báo”, soạn thảo

và tán phát các tài liệu có nội dung xuyên tạc, bịa đặt để tuyên truyền chống Đảng và Nhà nước Việt Nam, nhất là trên các lĩnh vực dân chủ và nhân quyền

 Họ cho rằng Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo (trước đây) và Luật Tín ngưỡng, tôn giáo hiện nay là sự “đàn áp tôn giáo” bằng pháp luật của Nhà nước Việt Nam, không tạo điều kiện cho các tôn giáo phát triển; từ đó, khoét sâu mâu thuẫn giữa các tôn giáo với chính quyền các cấp

 Ví dụ điển hình như, lợi dụng sự cố môi trường ở các tỉnh miền Trung

do Formosa gây ra, một số chức sắc cực đoan trong Công giáo thuộc Giáo phận Vinh đã tổ chức, kích động giáo dân tổ chức nhiều cuộc biểu tình, tuần hành dưới danh nghĩa “bảo vệ môi trường”, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự tại các địa phương, gây bức xúc trong quần chúng nhân dân những người không theo tôn giáo, khiến cho mối quan hệ đoàn kết lương - giáo có nơi, có lúc bị rạn nứt nghiêm trọng

Hai là: Lợi dụng các hoạt động tôn giáo vi phạm pháp luật để gây chia rẽ đoàn

kết dân tộc, gây mất an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội

 Trong thời gian qua, tranh chấp, khiếu kiện, đòi/xin lại, mua bán, lấn chiếm, chuyển nhượng, hiến tặng đất đai trái pháp luật, xây dựng cơ sở sinh hoạt, thờ tự trái quy định liên quan đến tôn giáo có chiều hướng gia tăng về số

vụ việc Lợi dụng đường lối, chính sách đổi mới, mở cửa và tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta, các tôn giáo đều gia tăng các hoạt động mở rộng cơ sở vật chất, dẫn đến phát sinh nhiều vụ tranh chấp, khiếu kiện đất đai liên quan đến tôn giáo

 Đáng chú ý, số đối tượng cực đoan trong các tôn giáo cũng như các tổ chức, cá nhân thiếu thiện chí với Nhà nước Việt Nam ở trong nước và nước ngoài đã triệt để lợi dụng các vụ tranh chấp, khiếu kiện về đất đai liên quan đến tôn giáo để kích động các hoạt động chống đối, gây tâm lý bức xúc và phản ứng của tín đồ đối với chính quyền; gây chia rẽ giữa chính quyền với tôn giáo

 Các hoạt động vi phạm nói trên luôn tiềm ẩn nguy cơ bị các thế lực xấu khai thác, lợi dụng để gây chia rẽ giữa tôn giáo với chính quyền, giữa người theo đạo và người không theo đạo, cũng như tiến hành các hoạt động chống phá, gây bất ổn chính trị - xã hội

Ba là: Thành lập các hội, nhóm mang danh tôn giáo, đạo lạ, gây mất đoàn kết

dân tộc và đe dọa ổn định chính trị - xã hội

 Lợi dụng vấn đề tôn giáo trong vùng đồng bào một số dân tộc thiểu số;

sự sa sút tính chân truyền trong các tôn giáo đã được Nhà nước công nhận; điều

kiện khó khăn về kinh tế, xã hội , một số đối tượng đã thành lập các hội, nhóm mang danh nghĩa tôn giáo, hoạt động vi phạm pháp luật, gây mất đoàn kết dân tộc

 Chẳng hạn, một số thế lực nước ngoài câu kết với số đối tượng xấu trong nước lập ra các tổ chức dưới danh nghĩa tôn giáo nhưng mang màu sắc chính trị, như cái gọi là “Tin Lành Đêga”, Hà Mòn ở khu vực Tây Nguyên, các

tổ chức Tin Lành riêng của người Mông ở khu vực Tây Bắc và tổ chức “Liên đoàn Khmers Kampuchea Krom” (KKF) ở khu vực Tây Nam Bộ, để kích động các hoạt động ly khai, tự trị ở các vùng trọng điểm, chiến lược, ảnh hưởng nghiêm trọng tới khối đoàn kết toàn dân tộc và sự ổn định chính trị - xã hội của đất nước

 Ví dụ trên thực tế, các hoạt động này là một trong những nguyên nhân dẫn đến những bất ổn về chính trị - xã hội ở Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, như sự kiện “Vương quốc Mông” diễn ra ở tỉnh Điện Biên vào tháng 5-2011; bạo loạn ở Tây Nguyên vào các năm 2001, 2004, 2008

Bốn là: Hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo mê tín, trục lợi, làm lệch chuẩn văn hóa,

đạo đức xã hội

 Thời gian gần đây, tại một số cơ sở tôn giáo xuất hiện hiện tượng thương mại hóa hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, cụ thể là lợi dụng lòng tin của người dân để trục lợi, phát triển các hoạt động tâm linh mang màu sắc mê tín, như hoạt động dâng sao giải hạn, bói toán, xem quẻ, cúng oan gia trái chủ, chữa bệnh bằng tâm linh Các tổ chức, cá nhân thiếu thiện chí đã triệt để lợi dụng các vấn đề đó để công kích, bịa đặt, xuyên tạc, gây mất đoàn kết trong nội bộ một số tôn giáo, kích động tín đồ tạo phe phái để chống đối lẫn nhau, ly khai, thành lập

tổ chức khác Đây đều là các yếu tố tiềm ẩn nguy cơ đe dọa sự đoàn kết nội bộ các tôn giáo cũng như khối đại đoàn kết toàn dân tộc

 Hoạt động lợi dụng tôn giáo và vấn đề tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị - xã hội là hoạt động hết sức nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây chia rẽ giữa các tôn giáo, giữa tôn giáo với chính quyền, giữa quần chúng giáo dân và những người không theo tôn giáo, tạo ra những yếu tố phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ bùng nổ thành xung đột xã hội Sự ổn định chính trị - xã hội ở một số nơi, một số lúc đã bị ảnh hưởng Do đó, chủ động phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với hoạt động này có vai trò quan trọng trong toàn bộ công tác tôn giáo cũng như bảo đảm sự ổn định chính trị - xã hội ở Việt Nam

 Thực tiễn cho thấy, các thế lực thù địch lợi dụng hoạt động tôn giáo, vấn

đề tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị

-xã hội là vì họ còn có những môi trường, điều kiện nhất định Môi trường, điều kiện đó xuất phát từ tính chất nhạy cảm của tôn giáo, từ những phức tạp trong