DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT SHTT Sở hữu trí tuệ DN Doanh nghiệp CGN ĐKNHHH Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa MỞ ĐẦU Nhãn hiệu là một trong những đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp, chứa đựng các.
Trang 2DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
SHTT: Sở hữu trí tuệ
DN : Doanh nghiệp
CGN ĐKNHHH: Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa
Trang 3MỞ ĐẦU
Nhãn hiệu là một trong những đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp, chứa đựng các chỉ dẫn thương mại, là cầu nối giữa nhà sản xuất hay cung cấp dịch vụ đối với người tiêu dùng Trong điều kiện nền kinh tế phát triển và cạnh tranh gay gắt như hiện nay, việc đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp là công việc thật sự cần thiết Thực tế nhức nhối về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nói chung và xâm phạm nhãn hiệu nói riêng trên thế giới cũng như tại Việt Nam vẫn khá phổ biến và ngày càng phức tạp, đòi hỏi phải tiếp tục có những giải pháp mạng mẽ và có hiệu
quả hơn Để tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề này, em xin lựa chọn đề 10: “Tìm hiểu 01
vụ tranh chấp về sở hữu trí tuệ? Phân tích và rút ra bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình?” làm đề
bài tập học kỳ của mình
NỘI DUNG
I Một số vấn đề lý luận về quyền sở hữu trí tuệ
1 Các khái niệm liên quan
1.1 Nhãn hiệu
Theo quy định tại Khoản 16, Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung
2019 thì:“ Nhãn hiều là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau” Dấu hiệu dùng làm nhãn hiệu phải là những dấu hiệu
nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình ảnh, hình vẽ hoặc sự kết hợp của các yếu tố đó được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc Nhãn hiệu gồm hai loại
cơ bản là nhãn hiệu dùng cho hàng hóa và nhãn hiệu dùng cho dịch vụ
• Nhãn hiệu dùng cho hàng hóa: Dùng để phân biệt hàng hóa của các cá nhân, tổ
chức kinh doanh khác nhau nhằm mục đích cho biết ai là người sản xuất ra những loại hàng hóa đó chứ không phải hàng hóa đó là gì Các nhãn hiệu mang tính chất
Trang 4mô tả, có sự liên quan hoặc là tên gọi của sản phẩm thì nhãn hiệu đó sẽ không có khả năng đăng ký
• Nhãn hiệu dùng cho dịch vụ: Nhãn hiệu dịch vụ thường được gắn trên các
bảng hiệu dịch vụ để người có nhu cầu hưởng thụ dịch vụ đó có thể dễ dàng nhận biết
1.2 Quyền sở hữu trí tuệ
Để làm rõ quyền sở hữu trí tuệ là gì? Ta cần phải làm rõ sở hữu trí tuệ là gì?
Sở hữu trí tuệ được hiểu là việc sở hữu các tài sản trí tuệ – những kết quả từ hoạt động tư duy, sáng tạo của con người Đối tượng của loại sở hữu này là các tài sản phi vật chất nhưng có giá trị kinh tế, tinh thần to lớn góp phần quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nền văn minh, khoa học, công nghệ của nhân loại Đó là các tác phẩm văn học, nghệ thuật, các công trình khoa học kỹ thuật ứng dụng cũng như các tên gọi, hình ảnh được sử dụng trong các hoạt động thương mại Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tai sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả va quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp
và quyền nhân giống đối với giống cây trồng ( Khoản 1, Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ
2005, sửa đổi, bổ sung 2019) Đó là độc quyền được công nhận cho một người, một nhóm người hoặc một tổ chức, cho phép họ được sử dụng hay khai thác các khía cạnh thương mại của một sản phẩm sáng tạo
2 Bảo hộ nhãn hiệu
Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu là một trong những bước đi đầu tiên và rất cần thiết
để quảng bá sản phẩm, dịch vụ tạo ra tính cạnh tranh cao trên thị trường Theo quy
định tại Điều 72, Luật SHTT 2005, sửa đổi bổ sung 2019
“Nhãn hiệu được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:
Trang 51 Là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kể
cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều mầu sắc;
2 Có khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của chủ sở hữu nhãn hiệu với hàng hóa, dịch vụ của chủ thể khác”.
- Lợi ích của việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu:
+ Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu là cơ sở để các doanh nghiệp có thể bảo vệ, nâng cao thương hiệu hàng hóa mà mình tạo dựng được
+ Sau khi đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, không ai được quyền sử dụng nhãn hiệu của doanh nghiệp mình mà không có sự cho phép của chủ sở hữu
Chủ sở hữu có quyền được sử dụng thương hiệu, quyền được yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền sở hữu thương hiệu Nói tóm lại, việc đăng ký và được cấp Giấy chứng nhận bảo hộ đối với nhãn hiệu phần nào giống như “giấy chủ quyền nhà” – mà ở đây là chủ quyền về hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp Khi có giấy này, doanh nghiệp có đầy đủ cơ sở pháp lý để chứng minh và bảo vệ quyền sở hữu đối với nhãn hiệu của mình
II TÓM TẮT VÀ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1 Tóm tắt vụ việc
Ngày 26/1/2015, Acecook phát hiện sản phẩm Hảo Hạng của Asia Foods có kiểu dáng thiết kế bao bì gây nhầm lẫn với mì Hảo Hảo Cụ thể, kiểu chữ, hình tô
mì, sợi mì tôm, màu sắc chủ đạo của bao bì tạo nên một tổng thể tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu Hảo Hảo đã được bảo hộ và Cục Sở hữu trí tuệ công nhận Cho rằng thiết kế mới đây của mì Hảo Hạng giống hệt với bao bì mì Hảo Hảo của mình, Acecook Việt Nam quyết định kiện ra tòa, yêu cầu bốn vấn đề: xác định hành
vi vi phạm của Asia Foods, buộc chấm dứt vi phạm, Asia Foods đăng báo xin lỗi
Trang 6công khai trong ba kỳ, bồi thường thiệt hại gần 700 triệu đồng cho Acecook Đầu tháng 2, Acecook Việt Nam gửi công văn khuyến cáo Asia Foods về hành vi sản xuất kinh doanh hàng hóa vi phạm nhãn hiệu Sau đó, 2 bên nhiều lần làm việc với nhau nhưng không đạt được thống nhất
Tại phiên tòa sơ thẩm, Tòa Án Nhân Dân tỉnh Bình Dương đã tuyên mì Hảo Hạng của Asia Foods có hành vi xâm phạm về sở hữu trí tuệ đối với mì Hảo Hảo của Acecook Do đó Asia Foods phải chấm dứt vi phạm, đăng báo xin lỗi công khai
ba kỳ liên tiếp Tòa cũng tuyên Asia Foods bồi thường 80 triệu đồng chi phí luật sư cho Acecook
2 Giải quyết vụ việc
2.1 Các hành vi xâm phạm quyền sở hữu nhãn hiệu trong vụ việc:
Trong vụ việc này, công ty Cổ phần thực phẩm Á Châu (Asia foods) làm nhái bao bì, xâm phạm quyền sở hữu nhãn hiệu của mì Hảo Hảo Cụ thể là: Cách trình
bày kiểu chữ “Hảo Hạng, tôm chua cay", đặc biệt là dấu hiệu hình tô mì và sợi mì,
hình các con tôm, hình nửa quả chanh cùng các loại rau thơm, hành cùng với tổ hợp màu sắc, đặc biệt màu sắc chủ đạo của bao gói mì là màu đỏ cùng với màu hồng, xanh nước biển, xanh nước biển đậm, xanh nước biển nhạt, xanh lá cây, vàng, vàng nâu, tím, trắng, đen tạo thành một tổng thể tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu
“Hảo Hảo, mì tôm chua cay” được bảo hộ theo Giấy Chứng Nhận ĐKNHHH số
62360
Thứ nhất, Công ty Cổ phần Acecook Việt Nam là được biết đến là công ty sản xuất
thực phẩm ăn liền hàng đầu tại Việt Nam, là thương hiệu mì ăn liền được người tiêu dùng tin tưởng và gửi trọn sự an tâm vào chất lượng sản phẩm Với vị trí vững chắc trên thị trường, chuyên cung cấp các sản phẩm ăn liền có chất lượng và dinh dưỡng cao Theo ghi nhận của Diễn Đàn Doanh Nghiệp, nhãn hiệu của sản phẩm mì Hảo Hảo được Vina Acecook chính thức cho ra mắt trên thị trường Việt Nam vào năm
Trang 72000 chứng tỏ Năm 2003, công ty Cổ phần Acecook Việt Nam đã đăng ký độc
quyền nhãn hiệu “Hảo Hảo tôm chua cay” Hiện Vina Acecook là chủ sở hữu hợp
pháp nhãn hiệu hàng hóa này cho sản phẩm mì ăn liền thuộc nhóm 30 Nhãn hiệu này cũng đã được gia hạn quyền chủ sở đến ngày 27/06/2023, theo quyết định gia
hạn số 65278/QĐ-SHTT, ngày 15/11/2012 Theo quy định tại Điều 72, Luật SHTT
2005, sửa đổi bổ sung 2019: “Nhãn hiệu được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:
1 Là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kể cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều mầu sắc;
2 Có khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của chủ sở hữu nhãn hiệu với hàng hóa, dịch vụ của chủ thể khác”.
Như vậy, nhãn hiệu mỳ Hảo Hảo đáp ứng đủ điều kiện để được bảo hộ nhãn hiệu Asia Foods cho rằng mình đưa ra sản phẩm thử nghiệm với mẫu mã bao bì cải tiến với khoảng 120.000 thùng mì Ngày 3-2-2015, để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu hàng hóa đã và đang có vị trí đầu bảng, đóng góp 60% doanh số của Vina Acecook mỗi năm, Vina Acecook có công văn gửi đến Asia Food và khuyến cáo về hành vi sản xuất kinh doanh hàng hóa vi phạm nhãn hiệu Trong đó, Vina Acecook đề nghị Asia Foods chấm dứt việc mua bán, quảng cáo mì Hảo Hạng và
có biện pháp thu hồi, tiêu hủy sản phẩm đã đưa ra thị trường Tuy nhiên thì, Asia Foods không những không chấm dứt hành vi xâm phạm của mình mà còn khẳng định việc sản xuất Hảo Hạng đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 119302 Ở đây, không thể chấp nhận lập luận từ phía bên Asia Foods
cho rằng hình ảnh trên bao bì là hình ảnh đặc trưng của sản phẩm “mì tôm chua cay” bởi trên thị trường còn vô số sản phẩm tương tự song vẫn mang hình ảnh khác
Trang 8nhau về màu sắc, cách sắp xếp…Sau đó hai bên đã tiến hành gặp mặt nhưng không
có được sự thống nhất về hướng giải quyết Ngày 13-2-2015 Vina Acecook đã gửi công văn đến Cục Sở hữu trí tuệ để xin ý kiến chuyên môn và đã nhận Công văn số
1320/SHTT-TTKN của Cục sở hữu trí tuệ với kết luận: “Mẫu bao gói mì ăn liền mang dấu hiệu “Mì Hảo Hạng, Tôm chua cay & Hình” của Công ty CP Thực phẩm Á Châu sử dụng trong thực tế (khác với mẫu được bảo hộ theo GCN ĐKNHHH số 119302) có cách trình bày kiểu chữ; đặc biệt là dấu hiệu hình tô và sợi mì, hình các con tôm, rau thơm với màu sắc chủ đạo của bao gói tạo thành một tổng thể tương tự, gây nhầm lẫn với nhãn hiệu “Hảo Hảo Mì tôm chua cay, hình” được bảo hộ theo GCN ĐKNHHH số 62360” Như vậy, kết luận của Cục Sở
hữu trí tuệ đã rõ về nhãn hiệu nào là nhãn gốc trong vụ tranh chấp
Trong vụ việc này, nhãn hiệu mì Hảo Hạng được Asia Foods cũng đã được Cục Sở
hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký bảo hộ nhãn hiệu“ Hảo hạng tôm chua cay” số 119302 trong năm 2009 Tuy nhiên, theo kết luận trong công văn phúc đáp
của Cục sở hữu trí tuệ được nêu trên và theo quy định tại Khoản 5, Điều 73 Luật SHTT 2005 sửa đổi, bổ sung 2019 thì: “Dấu hiệu không được bảo hộ với danh nghĩa nhãn hiệu
5 Dấu hiệu làm hiểu sai lệch, gây nhầm lẫn hoặc có tính chất lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc xuất xứ, tính năng, công dụng, chất lượng, giá trị hoặc các đặc tính khác của hàng hóa, dịch vụ.”
Theo kết quả so sánh giữa mẫu sản phẩm mì ăn liền của hai công ty thì:
+ Về mặt cấu trúc, phần chữ: đầu mỗi từ đều viết hoa chữ “ H”, trùng nhau 5/6
ký tự, đều có ký tự cách giữa hai từ; trật tự sắp xếp các ký tự tương tự nhau
Phần hình: đều có hình con tôm, hình nửa quả chanh cùng các loại rau thơm, hành cùng với tổ hợp màu sắc, đặc biệt màu sắc chủ đạo của bao gói mì là màu đỏ
Trang 9cùng với màu hồng, xanh nước biển, xanh nước biển đậm, xanh nước biển nhạt, xanh lá cây, vàng, vàng nâu, tím, trắng, đen
+ Về cách phát âm: Đều phát thành hai âm, có chữ “ Hảo” phát âm giống nhau + Về cách trình bày: Tương tự về kiểu chữ, màu sắc, bố cục thậm chí là thùng
mì của nhãn hiệu cũng tương tự nhau
+ Về hành hóa, dịch vụ: cả hai công ty đều sản xuất kinh doanh mì ăn liền
Từ những phân tích trên có thể thấy, việc sử dụng dấu hiệu tương tự lớn, trùng sản phẩm là mì ăn liền của nhãn hiệu mì Hảo Hạng đã vi phạm quyền và lợi ích của công ty Vina Acecook bởi trên thị trường dễ gây nhầm cho người tiêu dùng là mì Hảo Hảo Và theo pháp luật hiện hành thì nhãn hiệu mì Hảo hạng không được bảo hộ
Điều đáng quan tâm ở đây là tại sao cùng một cơ quan cấp quyền sở hữu trí tuệ, lại có thể cấp giấy đăng kí sở hữu cho hai nhãn hiệu tương tự, na ná dễ gây nhầm lẫn của cùng những Doanh Nghiệp trong một ngành hàng? Có lẽ không quá khó để viện dẫn các trường hợp cùng một nhãn hiệu, nhưng cơ quan quản lí, cấp phép, xác nhận vẫn cấp giấy xác nhận, đăng kí… khiến Doanh Nghiệp vướng vòng kiện tụng
Thứ hai, hành vi sản xuất, buôn bán, lưu thông, tàng trữ, nhằm để bán các sản
phẩm mì ăn liền mang nhãn hiệu như đã nêu mà không được chủ sở hữu nhãn hiệu cho phép sản xuất sẽ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng và là hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu đúng theo quy định tại Khoản 1, Điều 129 của Luật Sở hữu trí tuệ:
“Hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý
1 Các hành vi sau đây được thực hiện mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu thì bị coi là xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu:
Trang 10a) Sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng với hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó”
Theo quy định nêu trên, hành vi của công ty Asia Foods, nhãn hiệu Hảo Hạng, hình của Asia foods đã xâm phạm “quyền đối với nhãn hiệu” với nhãn hiệu Hảo Hảo, hình của Acecook Việt Nam và phải chịu trách nhiệm pháp lý
2.2 Về hướng xử lý và hậu quả pháp lý của hành vi hàng hóa xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu.
Biện pháp đầu tiên mà nên được áp dụng đó là biện pháp tự bảo vệ: Gửi thư khuyến cáo đến công ty Asia Foods yêu cầu chấm dứt hành vi sản xuất, kinh doanh, buôn bán hàng hóa vi phạm quyền sở hữu nhãn hiệu của Vina Acecook Đây là biện pháp nhanh, gọn, tiết kiệm thời gian và chi phí
Sau khi gửi thư khuyến cáo nhưng bên Asia Foods vẫn tiếp tục hành vi vi phạm của mình thì phải tiến hành các biện pháp tiếp theo Căn cứ theo Khoản 1 Điều 199 Luật SHTT 2005, sửa đổi, bổ sung 2019 thì chủ sở hữu nhãn hiệu có quyền thực
hiện những biện pháp sau để bảo vệ nhãn hiệu của mình: “1 Tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác thì tùy theo tính chất, mức độ xâm phạm, có thể bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự.”
Biện pháp hành chính: Các Cơ quan quản lý Hành chính có thẩm quyền ra quyết
định xử phạt nếu kết luận là có vi phạm Ở đây, Asia Foods đã xâm phạm quyền sở
hữu đối với nhãn hiệu mì ăn liền “ Hảo Hảo, tôm chua cay” theo quy định tại
Khoản 15, Điều 11 Nghị định 99/2013/NĐ-CP Đồng thời, theo quy định tại Khoản
1, Điều 15 Nghị định này cũng nêu rõ: “Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ có thẩm quyền các hành vi vi phạm quy định tại Chương II của Nghị định này” Như
vậy, cần phải nộp đơn yêu cầu xử lý vi phạm hành chính đến Thanh tra Bộ Khoa
Trang 11học và Công nghệ vì cơ quan này có thẩm quyền rộng nhất còn những cơ quan còn lại thì còn tùy thuộc vào từng trường hợp pháp luật quy định mới có thẩm quyền của mình
Biện pháp dân sự: Đại diện của Chủ sở hữu nhãn hiệu có thể khởi kiện Dân sự để
đòi bên vi phạm đáp ứng những yêu cầu theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ
+ Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm:
+ Buộc xin lỗi, cải chính công khai,
+ Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự,
+ Buộc bồi thường thiệt hại,
+ Buộc tiêu huỷ hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hoá, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hoá xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ
Như vậy, với hành vi xâm phạm nhãn hiệu của công ty Aisa Foods phải chịu hậu quả pháp lý, mức phạt áp dụng là rất lớn Mức phạt có thể lên đến năm trăm triệu đồng và có thể kèm theo các biện pháp như: Thu hồi số tiền thu lợi bất hợp pháp, tiêu huỷ yếu tố vi phạm, hàng hoá giả mạo, đưa vào lưu thông phi thương mại (mục đích nhân đạo ) Xem xét hành vi, Asia Foods có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với nhãn hiệu mì Hảo Hảo của Acecook Tòa sẽ phải chấp nhận yêu cầu Acecook buộc Asia Foods chấm dứt hành vi vi phạm, đăng báo công khai ba kỳ liên tiếp, riêng với chi phí bồi thường, Sau khi tiếp nhận đơn của Vina Acecook tòa
án sau nhiều ngày làm việc, thu thập chứng cứ phân tích vụ việc đã có các quyết định xác đáng nhằm bảo vệ quyền SHTT phù hợp với quy định của pháp luật